Sukta 13

Mantra 1

इन्द्रः सुतेषु सोमेषु क्रतुं पुनीत उक्थ्यम् । विदे वृधस्य दक्षसो महान्हि षः ॥

ഇന്ദ്രൻ സുതസോമങ്ങളിൽ ഉക്ഥ്യമായ ക്രതുവിനെ—സ്തുതിയോഗ്യമായ സംकल्पബലത്തെ—ശുദ്ധീകരിച്ചു തെളിയിക്കുന്നു; കാരണം വർദ്ധകന്റെ ദക്ഷംകൊണ്ട് അവൻ അറിയുന്നു—അവൻ മഹാനാണ്.

Mantra 2

स प्रथमे व्योमनि देवानां सदने वृधः । सुपारः सुश्रवस्तमः समप्सुजित् ॥

ആ വർദ്ധകനായവൻ ആദ്യ വ്യോമത്തിൽ, ദേവന്മാരുടെ സദനത്തിൽ വസിക്കുന്നു; സുപാരഃ—സുഖമായി പാരമാക്കുന്നവൻ, സുശ്രവസ്തമഃ—സത്യശ്രവണത്തിലും യശസ്സിലും അത്യന്തം സമൃദ്ധൻ, അപ്സുജിത്—ജലങ്ങളിലുപോലും ജയിക്കുന്നവൻ.

Mantra 3

तमह्वे वाजसातय इन्द्रं भराय शुष्मिणम् । भवा नः सुम्ने अन्तमः सखा वृधे ॥

വാജസാതയേ—ബലത്തിന്റെ പൂർണ്ണത നേടുവാനും, ഭാരവഹനത്തിനുമായി, ശുഷ്മിണനായ ഇന്ദ്രനെ ഞാൻ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. നീ ഞങ്ങളുടെ സുമ്നത്തിൽ—കൃപയുടെ സുഖത്തിൽ—ഏറ്റവും അടുത്ത സുഹൃത്താകുക; വർദ്ധിക്കുവാൻ സഖാവാകുക.

Mantra 4

इयं त इन्द्र गिर्वणो रातिः क्षरति सुन्वतः । मन्दानो अस्य बर्हिषो वि राजसि ॥

ഹേ ഗിർവണ ഇന്ദ്ര, സുന്വതഃ—സോമം പിഴിയുന്നവനുവേണ്ടി—നിന്റെ ഈ രാത്രി (ദാനം) ഒഴുകിവരുന്നു. ഈ ബർഹിഷഃ—പവിത്രാസനത്തിൽ—ആനന്ദിതനായി നീ വിരാജസി, പൂർണ്ണപ്രകാശത്തിൽ ദീപ്തനാകുന്നു.

Mantra 5

नूनं तदिन्द्र दद्धि नो यत्त्वा सुन्वन्त ईमहे । रयिं नश्चित्रमा भरा स्वर्विदम् ॥

ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഇപ്പോൾ തന്നെ നിശ്ചയമായി ഞങ്ങൾക്ക് അതു ദാനം ചെയ്യുക—അതിന്നായിട്ടാണ് ഞങ്ങൾ സോമം പിഴിഞ്ഞ് നിന്നെയേ തേടുന്നത്. ഞങ്ങൾക്ക് ചിത്രവൈവിധ്യമുള്ള, ബഹുരൂപമായ റയി കൊണ്ടുവരിക—സ്വർവിദ്, സൂര്യലോകം കണ്ടെത്തുന്ന, പ്രകാശം ജയിക്കുന്ന ധനം.

Mantra 6

स्तोता यत्ते विचर्षणिरतिप्रशर्धयद्गिरः । वया इवानु रोहते जुषन्त यत् ॥

ഹേ വിചർഷണി (മനുഷ്യരെയും അവരുടെ പ്രവർത്തികളെയും കാണുന്ന) ഇന്ദ്രാ, സ്തോതാവ് നിനക്കായി ഗിരഃ അതിപ്രശർധയത്—പ്രതിരോധം കടന്ന് ഉന്മേഷത്തോടെ പൊങ്ങുന്നവണ്ണം ആക്കുമ്പോൾ—നീ അവയെ ജുഷന്ത്, സ്വീകരിച്ച് ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ, അവ പക്ഷികളെപ്പോലെ നിന്റെ പിന്നാലെ ഉയർന്ന് പറക്കും.

Mantra 7

प्रत्नवज्जनया गिरः शृणुधी जरितुर्हवम् । मदेमदे ववक्षिथा सुकृत्वने ॥

പ്രത്നവത്—പുരാതനത്തെപ്പോലെ—ഗിരഃ വീണ്ടും ജനിപ്പിക്ക; ഹേ ഇന്ദ്രാ, ജരിതുഃ ഹവം കേൾക്കുക. മദേ മദേ നീ കൂടുതൽ ശക്തനാകുന്നു; സുകൃത്വനേ—നല്ലതും ഋതവും ചെയ്യുന്നവനുവേണ്ടി.

Mantra 8

क्रीळन्त्यस्य सूनृता आपो न प्रवता यतीः । अया धिया य उच्यते पतिर्दिवः ॥

അവന്റെ സത്യവും ദീപ്തവുമായ വചനങ്ങൾ കളിച്ചുല്ലസിച്ച്, ചരിവിലൂടെ ഒഴുകുന്ന ജലങ്ങളുപോലെ പാഞ്ഞൊഴുകുന്നു. ഈ ജാഗ്രതധിയാൽ അവൻ ദ്യൗവിന്റെ പതി എന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു.

Mantra 9

उतो पतिर्य उच्यते कृष्टीनामेक इद्वशी । नमोवृधैरवस्युभिः सुते रण ॥

കൃഷ്ടികളുടെ ഏക വശീ പതി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ—നമോവൃധരായ, അവന്റെ സഹായം തേടുന്ന ഭക്തന്മാർകൊണ്ട്—സുതസോമത്തിൽ ഇവിടെ ആനന്ദിക്കട്ടെ.

Mantra 10

स्तुहि श्रुतं विपश्चितं हरी यस्य प्रसक्षिणा । गन्तारा दाशुषो गृहं नमस्विनः ॥

പ്രശസ്തനും വിപശ്ചിതനുമായവനെ സ്തുതിക്ക; അവനെ വഹിക്കാൻ ശക്തിയുള്ള രണ്ടു ഹരി അശ്വങ്ങൾ അവനുണ്ട്. അവർ ദാശുവിന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക്—നമസ്വിനന്റെ—വരുന്നു.

Mantra 11

तूतुजानो महेमतेऽश्वेभिः प्रुषितप्सुभिः । आ याहि यज्ञमाशुभिः शमिद्धि ते ॥

ഹേ തൂതുജാന (അത്യുത്സാഹി) ദേവാ! മഹത്തായ അളവ്/മഹിമയ്ക്കായി, മഞ്ഞുതുള്ളികളുടെ ജ്വലിക്കുന്ന കണങ്ങളാൽ തേജസ്സാർന്ന കുതിരകളോടെ—വേഗത്തിൽ യജ്ഞത്തിലേക്ക് വരിക; നിനക്കായി ഇവിടെ ശമം (ശാന്തി)യും സിദ്ധിയും ഉണ്ടാകട്ടെ.

Mantra 12

इन्द्र शविष्ठ सत्पते रयिं गृणत्सु धारय । श्रवः सूरिभ्यो अमृतं वसुत्वनम् ॥

ഹേ ഇന്ദ്രാ, അതിശവಿಷ್ಠാ, സത്പതേ! സ്തുതിക്കുന്നവരിൽ റയി (ധന-സമൃദ്ധി) ഉറപ്പായി നിലനിർത്തുക. സൂരികൾക്ക് (പ്രകാശിത ഋഷികൾക്ക്) അമൃതസമമായ ശ്രവഃ (അക്ഷയ യശസ്)യും വസുത്വനം (സമൃദ്ധിയുടെ അവസ്ഥ)യും നൽകുക.

Mantra 13

हवे त्वा सूर उदिते हवे मध्यंदिने दिवः । जुषाण इन्द्र सप्तिभिर्न आ गहि ॥

സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ ഹവിക്കുന്നു; ദ്യൗവിന്റെ മധ്യന്ദിനത്തിലും ഞാൻ ഹവിക്കുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്രാ! സപ്തിഭിഃ (ഏഴ് ശക്തികൾ/ഏഴ് കുതിരകൾ) സഹിതം ആസ്വദിച്ച്, ഞങ്ങളിലേക്കു വരിക.

Mantra 14

आ तू गहि प्र तु द्रव मत्स्वा सुतस्य गोमतः । तन्तुं तनुष्व पूर्व्यं यथा विदे ॥

ഇവിടെ വരിക; മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞുവരിക—കിരണസമൃദ്ധമായ പീഡിത സോമത്തിൽ ആനന്ദിക്ക. ഞങ്ങളിലകത്ത് ആ പുരാതന തന്തുവിനെ നീട്ടിവിരിക്കുക, ഞങ്ങൾ സത്യമായി അറിയേണ്ടതിന്.

Mantra 15

यच्छक्रासि परावति यदर्वावति वृत्रहन् । यद्वा समुद्रे अन्धसोऽवितेदसि ॥

ഹേ വൃത്രഹൻ, നീ ദൂരെയായാലും സമീപമായാലും; അല്ലെങ്കിൽ ആനന്ദത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിലായാലും—നീ തീർച്ചയായും സഹായകനാണ്.

Mantra 16

इन्द्रं वर्धन्तु नो गिर इन्द्रं सुतास इन्दवः । इन्द्रे हविष्मतीर्विशो अराणिषुः ॥

ഞങ്ങളുടെ പ്രചോദിത ഗീതങ്ങൾ ഇന്ദ്രനെ വർധിപ്പിക്കട്ടെ; പീഡിത സോമത്തിന്റെ തുള്ളികൾ ഇന്ദ്രനെ വർധിപ്പിക്കട്ടെ. ഇന്ദ്രനിൽ ഹവിഷ്സഹിതമായ ജനങ്ങൾ ദൃഢമായി, ഐക്യത്തോടെ സ്ഥാപിതരാകട്ടെ.

Mantra 17

तमिद्विप्रा अवस्यवः प्रवत्वतीभिरूतिभिः । इन्द्रं क्षोणीरवर्धयन्वया इव ॥

ആ ഇന്ദ്രനെയത്രേ—ഉന്നത വാസസ്ഥാനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന വിപ്രർ—അവന്റെ മുന്നോട്ടുതള്ളുന്ന സഹായങ്ങളാൽ വർധിപ്പിച്ചു; ഇന്ദ്രൻ അന്തർഭാഗത്തിലെ വിശാല ഭൂമി-ശക്തികളെ വർധിപ്പിച്ചു, പറക്കാൻ ചിറകുകൾ വളരുന്നതുപോലെ.

Mantra 18

त्रिकद्रुकेषु चेतनं देवासो यज्ञमत्नत । तमिद्वर्धन्तु नो गिरः सदावृधम् ॥

ത്രികദ്രുകങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ യജ്ഞത്തിൽ പരിശ്രമിച്ച് ചേതനനെ ഉണർത്തി; സദാ വർധിക്കുന്ന ആ അവനെ നമ്മുടെ ഗിരഃ—പ്രേരിത വാക്കുകൾ—നമ്മിൽ വർധിപ്പിക്കട്ടെ.

Mantra 19

स्तोता यत्ते अनुव्रत उक्थान्यृतुथा दधे । शुचिः पावक उच्यते सो अद्भुतः ॥

സ്തോതാവ് നിന്റെ അനുവ്രതനായി, ഋതുപ്രകാരം ഉക്ഥങ്ങളെ സ്ഥാപിക്കുമ്പോൾ, അവൻ ശുചിയും പാവകവും എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അവൻ അദ്ഭുതനാകുന്നു.

Mantra 20

तदिद्रुद्रस्य चेतति यह्वं प्रत्नेषु धामसु । मनो यत्रा वि तद्दधुर्विचेतसः ॥

അതുതന്നെ രുദ്രന്റെ ചേതനതത്ത്വം—യഹ്വ, പ്രചണ്ഡശക്തി—പുരാതന ധാമങ്ങളിൽ ജാഗ്രതയാകുന്നു; വിവേകികൾ മനസ്സിനെ അതിലേക്കു വിശാലമായി വിരിച്ചു അവിടെ സ്ഥാപിച്ചിടത്ത്.

Mantra 21

यदि मे सख्यमावर इमस्य पाह्यन्धसः । येन विश्वा अति द्विषो अतारिम ॥

നീ എനിക്കൊപ്പം സഖ്യതയിൽ പ്രവേശിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഈ പിഷിത സോമ-ആനന്ദത്തെ കാത്തുകൊൾക; അതിന്റെ ബലത്തിൽ ഞാൻ സർവ്വ ദ്വേഷങ്ങളെ അതിക്രമിക്കട്ടെ.

Mantra 22

कदा त इन्द्र गिर्वणः स्तोता भवाति शंतमः । कदा नो गव्ये अश्व्ये वसौ दधः ॥

ഹേ ഗിർവണ ഇന്ദ്ര, എപ്പോൾ എന്റെ സ്തോത്രം ഏറ്റവും ശാന്തിദായകമാകും? എപ്പോൾ നീ ഞങ്ങൾക്കായി ഗവ്യ-അശ്വ്യ വസു—പ്രകാശത്തിന്റെയും ഗതിയുടെയും ധനം—സ്ഥാപിക്കും?

Mantra 23

उत ते सुष्टुता हरी वृषणा वहतो रथम् । अजुर्यस्य मदिन्तमं यमीमहे ॥

കൂടാതെ നിന്റെ സുസ്തുത (സുപ്രശംസിത) രണ്ടു ഹരികൾ (താമ്രവർണ്ണ അശ്വങ്ങൾ)—ബലവാന്മാർ—അജുര്യ (അക്ഷയ) സ്വാമിയുടെ രഥം വഹിക്കുന്നു; ആനന്ദത്തിൽ അത്യന്തം മദിരനായ അവനെ ഞങ്ങൾ ഇവിടെ ആകർഷിച്ച് സമീപത്തേക്ക് വരുത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Mantra 24

तमीमहे पुरुष्टुतं यह्वं प्रत्नाभिरूतिभिः । नि बर्हिषि प्रिये सददध द्विता ॥

അവനെയത്രേ ഞങ്ങൾ യാചിക്കുന്നു—പുരുഷ്ടുത (അത്യധികം പ്രശംസിതൻ), യഹ്വ (വേഗവാൻ)—പ്രാചീന ഊതികളാൽ (സഹായങ്ങളാൽ); പ്രിയ ബർഹിഷി (പവിത്രാസനം) മേൽ അവൻ ഇരിക്കട്ടെ, പിന്നെയും അകത്ത് സ്ഥിരനാകട്ടെ।

Mantra 25

वर्धस्वा सु पुरुष्टुत ऋषिष्टुताभिरूतिभिः । धुक्षस्व पिप्युषीमिषमवा च नः ॥

ഓ പുരുഷ്ടുത (അത്യധികം പ്രശംസിതാ), ഋഷിഷ്ടുത ഊതികളാൽ (ഋഷികൾ സ്തുതിച്ച സഹായങ്ങളാൽ) നീ വർദ്ധിക്ക; ഞങ്ങൾക്കായി പിപ്യുഷീ (പൊങ്ങുന്ന) ഇഷ് (പോഷകാഹാരം) ദോഹിച്ച് നൽകുക, ഞങ്ങളെയും കാത്തുരക്ഷിക്കയും ചെയ്യുക।

Mantra 26

इन्द्र त्वमवितेदसीत्था स्तुवतो अद्रिवः । ऋतादियर्मि ते धियं मनोयुजम् ॥

ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ തീർച്ചയായും രക്ഷകനാണ്—സ്തുതിക്കുന്നവനുവേണ്ടി, ഹേ അദ്രിവഃ (വജ്രധാരി). ഋതത്തിൽ നിന്നു ഞാൻ നിനക്കായി മനസ്സോടു ബന്ധിപ്പിച്ച (മനോയുജ) ധീ/ചിന്താശക്തിയെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 27

इह त्या सधमाद्या युजानः सोमपीतये । हरी इन्द्र प्रतद्वसू अभि स्वर ॥

ഇവിടെ, സോമപാനത്തിനായി, ആ ആനന്ദത്തിന്റെ രണ്ടു സഹചാരികളെ യോജിപ്പിച്ച്—ഹേ ഇന്ദ്രാ—നിന്റെ രണ്ടു ഹരി (താമ്രവർണ്ണ അശ്വങ്ങൾ/ശക്തികൾ) സമ്പത്തോടുകൂടെ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞുവരികയും, ഞങ്ങളിലകത്ത് പ്രകാശമയ സ്വരം മുഴക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ.

Mantra 28

अभि स्वरन्तु ये तव रुद्रासः सक्षत श्रियम् । उतो मरुत्वतीर्विशो अभि प्रयः ॥

നിന്റെവയായ ആ രുദ്രന്മാർ പ്രകാശത്തേക്കു മുഴങ്ങട്ടെ; അവർ ശ്രീ/ഐശ്വര്യം നേടട്ടെ. കൂടാതെ മരു‍ത്തുകളാൽ നിറഞ്ഞ ജനവിഭാഗങ്ങളും മുന്നോട്ടു നീങ്ങുന്ന പ്രയഃ (അർപ്പണ-ബലം)തിലേക്കു അഭിമുഖമാകട്ടെ.

Mantra 29

इमा अस्य प्रतूर्तयः पदं जुषन्त यद्दिवि । नाभा यज्ञस्य सं दधुर्यथा विदे ॥

ഇമാ അസ്യ പ്രതൂർത്തയഃ—മുന്നോട്ടുതള്ളുന്ന ശക്തികൾ—അവന്റെ പദം (പാദചിഹ്നം/ഹെജ്ജ) ദിവിയിൽ (സ്വർഗ്ഗത്തിൽ) ഉള്ളപ്പോൾ ആസ്വദിക്കുന്നു. അവർ യജ്ഞത്തിന്റെ നാഭിയെ ഒരുമിച്ച് സ്ഥാപിക്കുന്നു; അങ്ങനെ ‘വിദേ’—ജ്ഞാനവാൻ സ്ഥാപിതനാകുന്നു.

Mantra 30

अयं दीर्घाय चक्षसे प्राचि प्रयत्यध्वरे । मिमीते यज्ञमानुषग्विचक्ष्य ॥

ഇവൻ (അയം) അധ്വരത്തിൽ—യജ്ഞത്തിൽ—ദീർഘമായി വ്യാപിക്കുന്ന ദർശനത്തിലേക്ക് (ദീർഘായ ചക്ഷസേ) മുന്നേറുന്നു. വിചക്ഷ്യ—വിവേകദർശി—മാനുഷ അനുഷക്, മനുഷ്യപരമ്പരയുടെ തുടർച്ചയിൽ, പടിപടിയായി യജ്ഞത്തെ അളന്ന് ക്രമപ്പെടുത്തുന്നു.

Mantra 31

वृषायमिन्द्र ते रथ उतो ते वृषणा हरी । वृषा त्वं शतक्रतो वृषा हवः ॥

വൃഷാ (വൃഷഭസ്വഭാവം) ആകുന്നു, ഹേ ഇന്ദ്ര, നിന്റെ രഥം; വൃഷാ ആകുന്നു നിന്റെ രണ്ടു ഹരി—താമ്രവർണ്ണ ഊർജങ്ങൾ/അശ്വങ്ങൾ. വൃഷാ നീ, ഹേ ശതക്രതോ; വൃഷാ ആകുന്നു നിന്നെ വിളിക്കുന്ന ഹവഃ—ഫലദായകബലത്തോടെ നിറഞ്ഞ ആഹ്വാനം.

Mantra 32

वृषा ग्रावा वृषा मदो वृषा सोमो अयं सुतः । वृषा यज्ञो यमिन्वसि वृषा हवः ॥

വൃഷഭസമമാണ് ഗ്രാവാ (സോമം അരയ്ക്കുന്ന കല്ല്); വൃഷഭസമമാണ് മദം (ഉല്ലാസം); വൃഷഭസമമാണ് ഈ പിഴിഞ്ഞെടുത്ത സോമം. വൃഷഭസമമാണ് യജ്ഞം—നീ അതിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; വൃഷഭസമമാണ് ഹവഃ (ആഹ്വാനം).

Mantra 33

वृषा त्वा वृषणं हुवे वज्रिञ्चित्राभिरूतिभिः । वावन्थ हि प्रतिष्टुतिं वृषा हवः ॥

വൃഷഭ-ബലവാനേ, ഞാൻ നിന്നെ—വൃഷണ (പരമ ബലവാൻ)നെ—ഹുവേ ചെയ്യുന്നു, ഹേ വജ്രി, നിന്റെ ചിത്രവർണ സഹായങ്ങളോടെ. കാരണം നീ തന്നെയാണ് പ്രതിഷ്ടുതി (പ്രത്യുത്തര സ്തുതി)യെ വർധിപ്പിക്കുന്നത്; വൃഷഭസമമാണ് ഹവഃ (ആഹ്വാനം).