Sukta 13

Mantra 1

इन्द्रः सुतेषु सोमेषु क्रतुं पुनीत उक्थ्यम् । विदे वृधस्य दक्षसो महान्हि षः ॥

ઇન્દ્ર સુત સોમોમાં ઉકથ્ય એવા ક્રતુને—સ્તુતિયોગ્ય સંકલ્પ-બળને—શુદ્ધ અને પ્રકાશિત કરે છે; કારણ કે વૃદ્ધિ કરનારના દક્ષથી તે જાણે છે—અને તે મહાન છે.

Mantra 2

स प्रथमे व्योमनि देवानां सदने वृधः । सुपारः सुश्रवस्तमः समप्सुजित् ॥

સ વૃદ્ધિકારક પ્રથમ વ્યોમમાં, દેવોના સદનમાં સ્થિત છે; સુપાર—સુગમ પાર ઉતારનાર, સુશ્રવસ્તમ—સત્યશ્રવણ અને યશમાં અતિસમૃદ્ધ, અને અપ્સુજિત્—જળોમાં પણ વિજયી છે.

Mantra 3

तमह्वे वाजसातय इन्द्रं भराय शुष्मिणम् । भवा नः सुम्ने अन्तमः सखा वृधे ॥

વાજસાતયે—બળની પૂર્ણતા જીતવા માટે, અને ભાર વહન કરવા માટે, હું શૂષ્મિણ ઇન્દ્રને આહ્વાન કરું છું. તું અમારી સુમ્ને—કૃપાના સુખમાં—સૌથી નજીકનો મિત્ર બન; વૃદ્ધિ માટે સખા બન.

Mantra 4

इयं त इन्द्र गिर्वणो रातिः क्षरति सुन्वतः । मन्दानो अस्य बर्हिषो वि राजसि ॥

હે ગિર્વણ ઇન્દ્ર, સુન્વતઃ—સોમ પીસનાર માટે—તારી આ રાતિ (દાન) વહે છે. આ બર્હિષઃ—પવિત્ર આસન પર—આનંદિત થઈ તું વિરાજસિ, પૂર્ણ પ્રકાશમાં ઝળહળે છે.

Mantra 5

नूनं तदिन्द्र दद्धि नो यत्त्वा सुन्वन्त ईमहे । रयिं नश्चित्रमा भरा स्वर्विदम् ॥

હે ઇન્દ્ર, હવે તો નિશ્ચયે અમને તે દાન કર, જેના માટે અમે સોમ પીસીએ છીએ અને તને જ આહ્વાન કરીએ છીએ. અમને ચિત્રવર્ણ, બહુરૂપ રયિ લાવી આપ—સ્વર્વિદ્, સૂર્યલોકને શોધનાર, પ્રકાશ-વિજયી ધન.

Mantra 6

स्तोता यत्ते विचर्षणिरतिप्रशर्धयद्गिरः । वया इवानु रोहते जुषन्त यत् ॥

હે વિચર્ષણિ (માનવો અને કર્મોને જોનાર) ઇન્દ્ર, જ્યારે સ્તોત્રકાર તારી માટે ગીરોને અતિપ્રશર્ધયત્—અવરોધથી પરે ઉછાળે છે—ત્યારે, તું જ્યારે તેને જુષે છે, સ્વીકારી આનંદ લે છે, ત્યારે તે ગીરો પંખીઓની જેમ તારા અનુસરે ઊડી ઊઠે છે.

Mantra 7

प्रत्नवज्जनया गिरः शृणुधी जरितुर्हवम् । मदेमदे ववक्षिथा सुकृत्वने ॥

પ્રત્નવત્—પ્રાચીનની જેમ—ગીરોને ફરી જન્માવ; હે ઇન્દ્ર, જરિતૃના હવને સાંભળ. મદે મદે તું વધુ બળવાન બને છે, સુકૃત્વને—સારા અને ઋત કાર્ય કરનાર માટે.

Mantra 8

क्रीळन्त्यस्य सूनृता आपो न प्रवता यतीः । अया धिया य उच्यते पतिर्दिवः ॥

એના સત્ય અને તેજસ્વી વચનો રમે છે અને ઢાળ પરથી વહેતા જળોની જેમ ધસી જાય છે. આ જાગૃત ધિયા દ્વારા તે દ્યૌના પતિ તરીકે પ્રખ્યાત થાય છે.

Mantra 9

उतो पतिर्य उच्यते कृष्टीनामेक इद्वशी । नमोवृधैरवस्युभिः सुते रण ॥

અને જે કૃષ્ટિઓનો એકમાત્ર વશી પતિ કહેવાય છે—નમોવૃધ, સહાય-ઇચ્છુક ભક્તો દ્વારા—હે સુત સોમમાં અહીં આનંદ કર.

Mantra 10

स्तुहि श्रुतं विपश्चितं हरी यस्य प्रसक्षिणा । गन्तारा दाशुषो गृहं नमस्विनः ॥

પ્રસિદ્ધ, વિપશ્ચિતને સ્તુતિ કર; જેના બે હરિ અશ્વો તેને વહન કરવા સમર્થ છે. તેઓ દાશુના ગૃહે—નમસ્વિનના—આવે છે.

Mantra 11

तूतुजानो महेमतेऽश्वेभिः प्रुषितप्सुभिः । आ याहि यज्ञमाशुभिः शमिद्धि ते ॥

હે તૂતુજાન (અતિઉત્સાહી) દેવ! મહાન પરિમાણ/મહિમા માટે, ઝાકળના ચમકતા કણોથી તેજસ્વી એવા ઘોડાઓ સાથે—ઝડપથી યજ્ઞમાં આવો; તારા માટે અહીં શમ (શાંતિ) અને સિદ્ધિ થાય.

Mantra 12

इन्द्र शविष्ठ सत्पते रयिं गृणत्सु धारय । श्रवः सूरिभ्यो अमृतं वसुत्वनम् ॥

હે ઇન્દ્ર, અતિશવಿಷ್ಠ, સત્પતિ! ગાન કરનારાઓમાં રયિ (ધન-સમૃદ્ધિ)ને સ્થિર રાખ. સૂરીઓ (પ્રકાશિત ઋષિઓ)ને અમૃત સમ શ્રવઃ (અક્ષય યશ) અને વસુત્વન (સમૃદ્ધિનું સ્વરૂપ) અર્પ.

Mantra 13

हवे त्वा सूर उदिते हवे मध्यंदिने दिवः । जुषाण इन्द्र सप्तिभिर्न आ गहि ॥

સૂર્ય ઉદિત થાય ત્યારે હું તને હવું છું; દ્યૌના મધ્યંદિને પણ હું હવું છું. હે ઇન્દ્ર! સપ્તિભિઃ (સાત શક્તિઓ/સાત ઘોડાઓ) સાથે પ્રસન્ન થઈ, અમારી પાસે આવ.

Mantra 14

आ तू गहि प्र तु द्रव मत्स्वा सुतस्य गोमतः । तन्तुं तनुष्व पूर्व्यं यथा विदे ॥

આ તું અહીં આવ; આગળ ધાવ—કિરણસમૃદ્ધ દબાવેલા સોમમાં આનંદ માણ. અમારામાં પ્રાચીન તંતુને વિસ્તારી દે, જેથી અમે સાચે જાણી શકીએ.

Mantra 15

यच्छक्रासि परावति यदर्वावति वृत्रहन् । यद्वा समुद्रे अन्धसोऽवितेदसि ॥

હે વૃત્રહન, તું દૂર હોય કે નજીક; અથવા આનંદના સમુદ્રમાં હોય—તોય તું નિશ્ચયે સહાયક છે.

Mantra 16

इन्द्रं वर्धन्तु नो गिर इन्द्रं सुतास इन्दवः । इन्द्रे हविष्मतीर्विशो अराणिषुः ॥

અમારા પ્રેરિત ગાન ઇન્દ્રને વધારશે; દબાવેલા સોમના બિંદુઓ ઇન્દ્રને વધારશે. ઇન્દ્રમાં હવિષ્યવતી પ્રજાઓ દૃઢ અને સુસંગત બને.

Mantra 17

तमिद्विप्रा अवस्यवः प्रवत्वतीभिरूतिभिः । इन्द्रं क्षोणीरवर्धयन्वया इव ॥

તે જ ઇન્દ્રને—ઉચ્ચ નિવાસની કામના ધરાવતા વિપ્રો—તેની પ્રગતિશીલ સહાયોથી વધારતા રહ્યા; અને ઇન્દ્રે અંતરમાં વિસ્તૃત પૃથ્વી-શક્તિઓને વધાર્યાં, જેમ ઉડાન માટે પાંખો વધે તેમ.

Mantra 18

त्रिकद्रुकेषु चेतनं देवासो यज्ञमत्नत । तमिद्वर्धन्तु नो गिरः सदावृधम् ॥

ત્રિકદ્રુકોમાં દેવોએ યજ્ઞમાં પરિશ્રમ કરીને ચેતનને જાગૃત કર્યો; સદૈવ વૃદ્ધિમાન એવા તેને અમારી ગિરઃ—પ્રેરિત વાણી—અમારા અંદર વધારતી રહે.

Mantra 19

स्तोता यत्ते अनुव्रत उक्थान्यृतुथा दधे । शुचिः पावक उच्यते सो अद्भुतः ॥

જ્યારે સ્તોતૃ, તારા અનુવ્રત બની, ઋતુ પ્રમાણે ઉકથોને સ્થાપે છે, ત્યારે તે શુચિ અને પાવક કહેવાય છે; તે અદ્ભુત બને છે.

Mantra 20

तदिद्रुद्रस्य चेतति यह्वं प्रत्नेषु धामसु । मनो यत्रा वि तद्दधुर्विचेतसः ॥

તે જ ખરેખર રુદ્રનું ચેતન તત્ત્વ—યહ્વ, પ્રચંડ શક્તિ—પ્રાચીન ધામોમાં જાગે છે; જ્યાં વિવેચકોએ મનને તેની તરફ વિસ્તારીને સ્થાપ્યું છે.

Mantra 21

यदि मे सख्यमावर इमस्य पाह्यन्धसः । येन विश्वा अति द्विषो अतारिम ॥

જો તું મારી સાથે સખ્યમાં પ્રવેશ્યો છે, તો આ પિષિત સોમ-આનંદનું રક્ષણ કર; તેના બળે હું સર્વ દ્વેષોને વટાવી જાઉં.

Mantra 22

कदा त इन्द्र गिर्वणः स्तोता भवाति शंतमः । कदा नो गव्ये अश्व्ये वसौ दधः ॥

હે ગિર્વણ ઇન્દ્ર, ક્યારે મારું સ્તોત્ર સર્વથી શાંતિકારક બનશે? ક્યારે તું અમારે માટે ગવ્ય અને અશ્વ્ય એવા વસુ—પ્રકાશ અને ગતિના ધન—સ્થાપીશ?

Mantra 23

उत ते सुष्टुता हरी वृषणा वहतो रथम् । अजुर्यस्य मदिन्तमं यमीमहे ॥

અને તારા સુપ્રશંસિત બે હરિ (તામ્રવર્ણ) અશ્વો—બળવાન—અજુર્ય (અવિનાશી) સ્વામીનો રથ વહન કરે છે; આનંદમાં સર્વાધિક મદિર, જેને અમે અહીં આકર્ષી નજીક લાવવા ઇચ્છીએ છીએ।

Mantra 24

तमीमहे पुरुष्टुतं यह्वं प्रत्नाभिरूतिभिः । नि बर्हिषि प्रिये सददध द्विता ॥

તેને અમે યાચીએ છીએ—પુરુષ્ટુત (ઘણો પ્રશંસિત), યહ્વ (વેગવાન)—પ્રાચીન ઊતિઓ (સહાયતાઓ) દ્વારા; પ્રિય બર્હિષિ (પવિત્ર આસન) પર તે બેસે, અને ફરીથી અંદર સ્થિર થાય।

Mantra 25

वर्धस्वा सु पुरुष्टुत ऋषिष्टुताभिरूतिभिः । धुक्षस्व पिप्युषीमिषमवा च नः ॥

હે પુરુષ્ટુત (ઘણો પ્રશંસિત), ઋષિઓ દ્વારા સ્તુત ઊતિઓથી તું વધ; અને અમારા માટે પિપ્યુષી (ફૂલતી) ઇષ (પોષક આહાર) દોહી કાઢ, અને અમને પણ રક્ષા કર।

Mantra 26

इन्द्र त्वमवितेदसीत्था स्तुवतो अद्रिवः । ऋतादियर्मि ते धियं मनोयुजम् ॥

હે ઇન્દ્ર, તું નિશ્ચયે રક્ષક છે—એમ સ્તુતિ કરનાર માટે, હે અદ્રિવઃ (વજ્રધારી). ઋતમાંથી હું તારા માટે મનથી જોડાયેલી (મનોયુજ) ધી/વિચારશક્તિને પ્રવર્તાવું છું.

Mantra 27

इह त्या सधमाद्या युजानः सोमपीतये । हरी इन्द्र प्रतद्वसू अभि स्वर ॥

અહીં, સોમપાન માટે, આનંદના તે બે સાથીઓને જોડીને—હે ઇન્દ્ર—તારા બે હરિ (તામ્રવર્ણ ઘોડા/શક્તિઓ) ધનસહિત આગળ ધસી આવે અને અમારા અંદર તેજસ્વી સ્વર પ્રગટાવે.

Mantra 28

अभि स्वरन्तु ये तव रुद्रासः सक्षत श्रियम् । उतो मरुत्वतीर्विशो अभि प्रयः ॥

તારા જે રુદ્રો છે તેઓ તેજ તરફ ગુંજે; તેઓ શ્રી/ઐશ્વર્ય જીતે. અને મરુતોથી ભરેલી પ્રજાઓ પણ આગળ ધસતા પ્રયઃ (અર્પણ-બળ) તરફ અભિમુખ થાય.

Mantra 29

इमा अस्य प्रतूर्तयः पदं जुषन्त यद्दिवि । नाभा यज्ञस्य सं दधुर्यथा विदे ॥

ઇમા અস্য પ્રતિૂર્તયઃ—આગળ ધકેલતી શક્તિઓ—તેના પગલાંને (પદને) આનંદથી સ્વીકારે છે, જ્યારે તે દિવિ (સ્વર્ગમાં) સ્થિત હોય. તેઓ યજ્ઞના નાભિ-સ્થાનને એકત્ર ગોઠવે છે, જેથી વિદે—જ્ઞાનવાનની સ્થાપના થાય.

Mantra 30

अयं दीर्घाय चक्षसे प्राचि प्रयत्यध्वरे । मिमीते यज्ञमानुषग्विचक्ष्य ॥

આ (અયં) અધ્વરે—યજ્ઞમાં—દૂર સુધી પહોંચતી દૃષ્ટિ (દીર્ઘાય ચક્ષસે) તરફ આગળ વધે છે. વિચક્ષ્ય—વિચારશીલ/વિભેદક દ્રષ્ટિવાળો—માનુષ અનુષક્, માનવીય પરંપરામાં, પગલે પગલે યજ્ઞને માપી ગોઠવે છે.

Mantra 31

वृषायमिन्द्र ते रथ उतो ते वृषणा हरी । वृषा त्वं शतक्रतो वृषा हवः ॥

વૃષા છે, હે ઇન્દ્ર, તારો રથ; અને વૃષા છે તારા બે હરી—તારા તામ્રવર્ણ બળ/અશ્વો. વૃષા તું, હે શતક્રતો; અને વૃષા છે તને બોલાવતો હવઃ—ફળદાયી તેજથી પરિપૂર્ણ આહ્વાન.

Mantra 32

वृषा ग्रावा वृषा मदो वृषा सोमो अयं सुतः । वृषा यज्ञो यमिन्वसि वृषा हवः ॥

વૃષભ સમાન છે ગ્રાવા (સોમ પીસવાનો પથ્થર); વૃષભ સમાન છે મદ (ઉલ્લાસ); વૃષભ સમાન છે આ દબાયેલો સોમ. વૃષભ સમાન છે યજ્ઞ, જેને તું ગતિમાં મૂકે છે; અને વૃષભ સમાન છે હવઃ (આહ્વાન).

Mantra 33

वृषा त्वा वृषणं हुवे वज्रिञ्चित्राभिरूतिभिः । वावन्थ हि प्रतिष्टुतिं वृषा हवः ॥

વૃષભ-બળવંત, હું તને—વૃષણ (પરમ બળવાન)ને—હુંવે છું, હે વજ્રિ, તારી ચિત્રવર્ણ સહાયોથી. કારણ કે તું જ પ્રતિષ્ટુતિ (પ્રતિઉત્તર સ્તુતિ)ને વધારેછે; વૃષભ સમાન છે હવઃ (આહ્વાન).