Sukta 11
Sukta 5.11
Agni
അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്ന ഈ ചെറു സൂക്തം അവനെ ജനങ്ങളുടെ ജാഗരൂക കാവൽക്കാരനായി, ഭാരതരെ ധർമ്മമാർഗത്തിൽ നയിക്കുന്ന ദീപ്തമായ യാജകശക്തിയായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. “ഓരോ ഗൃഹത്തിലും” അവന്റെ സർവ്വവ്യാപക സാന്നിധ്യവും, ദിവ്യദൂതനും ഹവിർവാഹകനുമായുള്ള അവന്റെ പങ്കും, കൂടാതെ മഥനത്തിലൂടെ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്ന മറഞ്ഞിരുന്ന അഗ്നിയെ അങ്കിരസർ പുരാതനമായി കണ്ടെത്തിയതും ഇതിൽ ഊന്നിപ്പറയുന്നു.
Mantras
Mantra 1
जनस्य गोपा अजनिष्ट जागृविरग्निः सुदक्षः सुविताय नव्यसे । घृतप्रतीको बृहता दिविस्पृशा द्युमद्वि भाति भरतेभ्यः शुचिः ॥
ജനത്തിന്റെ ഗോപാ (രക്ഷകൻ) ജനിച്ചിരിക്കുന്നു—അഗ്നി, ജാഗ്രതനായ, സുദക്ഷ (സുനിപുണൻ)—പുതിയതും സദാ നവ്യവുമായ സുവിതായ (സുമാർഗ്ഗനയ)ത്തിനായി. ഘൃതപ്രതീക (ഘൃത-തേജസ്സുള്ള മുഖമുള്ളവൻ), മഹത്തായ, ദ്യൗവിനെ സ്പർശിക്കുന്നവൻ, ദ്യുമത് (പ്രകാശമാന)മായി ദീപ്തിക്കുന്നു—ഭാരതർക്കായി ശുചി (പവിത്രൻ) ആയി.
Mantra 2
यज्ञस्य केतुं प्रथमं पुरोहितमग्निं नरस्त्रिषधस्थे समीधिरे । इन्द्रेण देवैः सरथं स बर्हिषि सीदन्नि होता यजथाय सुक्रतुः ॥
യജ്ഞത്തിന്റെ കേതു—ആദ്യ ചിഹ്നവും അഗ്രനേതാവുമായ—പുരോഹിതനായ അഗ്നിയെ മനുഷ്യർ ത്രിഷധസ്ഥേ (ത്രി-ആസന ലോകങ്ങളിൽ) സമിധിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രനും ദേവന്മാരും ഒരേ രഥത്തിൽ സഹയാത്രികരായി, അവൻ ബർഹിഷി (പവിത്രാസനം) മേൽ ഇരിക്കുന്നു; ഹോതാവായി യജഥായ (അർപ്പണകർമ്മത്തിനായി) സ്ഥിരനാകുന്നു—ശുക്രതു, ദീപ്തസങ്കൽപവാൻ.
Mantra 3
असम्मृष्टो जायसे मात्रोः शुचिर्मन्द्रः कविरुदतिष्ठो विवस्वतः । घृतेन त्वावर्धयन्नग्न आहुत धूमस्ते केतुरभवद्दिवि श्रितः ॥
അസമ്മൃഷ്ട—അമിശ്രിതവും അകല്മഷവും ആയി—നീ മാതാവിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്നു, ശുചി; മന്ദ്രൻ, ആനന്ദപ്രേരകൻ, കവിയും. വിവസ്വതിൽ നിന്നു നീ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നു. ഘൃതംകൊണ്ട് നിന്നെ വർദ്ധിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ഹേ അഗ്നേ, ആഹുതി അർപ്പിക്കപ്പെട്ടാൽ നിന്റെ ധൂമം തന്നെയാണ് നിന്റെ കേതു—ദിവി ശ്രിത, ആകാശത്തിൽ സ്ഥാപിതം.
Mantra 4
अग्निर्नो यज्ञमुप वेतु साधुयाग्निं नरो वि भरन्ते गृहेगृहे । अग्निर्दूतो अभवद्धव्यवाहनोऽग्निं वृणाना वृणते कविक्रतुम् ॥
അഗ്നി സദുപഥത്തിലൂടെ വന്ന് നമ്മുടെ യജ്ഞത്തെ സമീപിക്കട്ടെ. മനുഷ്യർ വീടുവീടായി അഗ്നിയെ വഹിക്കുന്നു. അഗ്നി ദൂതനായി, ഹവ്യവാഹനമായി—ആഹുതിയുടെ വാഹകനായി—മാറിയിരിക്കുന്നു; അഗ്നിയെ തിരഞ്ഞെടുത്താൽ അവർ കവിഗ്രതുവിനെ തിരഞ്ഞടുക്കുന്നു—കർമ്മം അറിയുന്ന കവിസദൃശ പ്രവർത്തനബുദ്ധിയെ.
Mantra 5
तुभ्येदमग्ने मधुमत्तमं वचस्तुभ्यं मनीषा इयमस्तु शं हृदे । त्वां गिरः सिन्धुमिवावनीर्महीरा पृणन्ति शवसा वर्धयन्ति च ॥
ഹേ അഗ്നേ, നിനക്കായി ഇതാ അത്യന്തം മധുരമായ വചനം; നിനക്കായി ഈ മനീഷ ഹൃദയത്തിന് ശാന്തിയാകട്ടെ. മഹാനദികൾ സമുദ്രത്തെ നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ സ്തുതിഗീതങ്ങൾ നിന്നെ നിറയ്ക്കുന്നു; ആത്മബലത്താൽ അവ നിന്നെ വർധിപ്പിക്കുകയും വളർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
Mantra 6
त्वामग्ने अङ्गिरसो गुहा हितमन्वविन्दञ्छिश्रियाणं वनेवने । स जायसे मथ्यमानः सहो महत्त्वामाहुः सहसस्पुत्रमङ्गिरः ॥
ഹേ അഗ്നേ, അങ്കിരസർ നിന്നെ ഗുഹയിൽ നിഹിതനായി—രഹസ്യത്തിൽ മറഞ്ഞവനായി—കണ്ടെത്തി; വനവനങ്ങളിൽ ആശ്രയിച്ചിരുന്നവനായി. നീ മഥനത്തിലൂടെ ജനിക്കുന്നു—മഹത്തായ സഹോബലമായി; ഹേ അങ്കിരസ, ജനങ്ങൾ നിന്നെ ‘സഹസിന്റെ പുത്രൻ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു.
Frequently Asked Questions
It presents Agni as the community’s protector and the guiding power of the sacrifice—radiant, wakeful, and skilled—who carries offerings to the gods and leads people on the right path.
Because fire is both a household reality and a sacred presence: Agni is invoked wherever the domestic fire is tended, making everyday life and ritual part of one sacred order.
It means Agni embodies a seer-like intelligence and effective will—the power to know the right way to act and to make the sacrifice succeed.
Ask anything about Sukta 11 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.