Rig Veda Sukta 11
Mandala 5Sukta 116 Mantras

Sukta 11

Sukta 5.11

Devata

Agni

ಅಗ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಈ ಚಿಕ್ಕ ಸ್ತೋತ್ರವು ಅವನನ್ನು ಜನರ ಜಾಗರೂಕ ರಕ್ಷಕನಾಗಿಯೂ, ಭರತರಿಗೆ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಯಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. “ಪ್ರತಿ ಗೃಹದಲ್ಲಿಯೂ” ಅವನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು, ದಿವ್ಯ ದೂತನಾಗಿ ಹಾಗೂ ಹವಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿ ಅವನ ಪಾತ್ರವನ್ನು, ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸರು ಮಥನದಿಂದ ಹೊರತಂದ ಗುಪ್ತ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪುರಾತನವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಇದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

Mantras

Mantra 1

जनस्य गोपा अजनिष्ट जागृविरग्निः सुदक्षः सुविताय नव्यसे । घृतप्रतीको बृहता दिविस्पृशा द्युमद्वि भाति भरतेभ्यः शुचिः ॥

ಜನರ ಗೋپا (ರಕ್ಷಕ) ಜನಿಸಿದ್ದಾನೆ—ಅಗ್ನಿ, ಜಾಗೃತ, ಸುಧಕ್ಷ (ಸುನಿಪುಣ)—ನವ್ಯವಾದ ಸುವಿತಾಯ (ಸುಮಾರ್ಗದರ್ಶನ)ಕ್ಕಾಗಿ. ಘೃತಪ್ರತೀಕ (ಘೃತ-ತೇಜಸ್ವಿ ಮುಖವಿರುವವನು), ಮಹಾನ್, ದ್ಯೌವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವವನು, ದ್ಯುಮತ್ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನ)ವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ—ಭಾರತರಿಗೆ ಶುಚಿ (ಪವಿತ್ರ)ನಾಗಿ.

Mantra 2

यज्ञस्य केतुं प्रथमं पुरोहितमग्निं नरस्त्रिषधस्थे समीधिरे । इन्द्रेण देवैः सरथं स बर्हिषि सीदन्नि होता यजथाय सुक्रतुः ॥

ಯಜ್ಞದ ಕೇತು—ಮೊದಲ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಮುಂಚೂಣಿ—ಎಂಬ ಪುರೋಹಿತನಾದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನರರು ತ್ರಿಷಧಸ್ಥೇ (ತ್ರಿ-ಆಸನ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ) ಸಮಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂದ್ರನೂ ದೇವರೂ ಒಂದೇ ರಥದಲ್ಲಿ ಸಹಯಾತ್ರಿಗಳಾಗಿ, ಅವನು ಬರ್ಹಿಷಿ (ಪವಿತ್ರ ಆಸನ) ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಹೋತಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯಜಥಾಯ (ಅರ್ಪಣಕರ್ಮಕ್ಕೆ) ಸ್ಥಿರನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಶುಕ್ರತು, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸಂಕಲ್ಪವಂತನು.

Mantra 3

असम्मृष्टो जायसे मात्रोः शुचिर्मन्द्रः कविरुदतिष्ठो विवस्वतः । घृतेन त्वावर्धयन्नग्न आहुत धूमस्ते केतुरभवद्दिवि श्रितः ॥

ಅಸಮ್ಮೃಷ್ಟ—ಅಮಿಶ್ರಿತವೂ ಅಕಲ್ಮಷವೂ ಆಗಿ—ನೀನು ಮಾತೆಯಿಂದ ಜನಿಸುತ್ತೀ, ಶುಚಿ; ಮಂದ್ರ, ಹರ್ಷದ ಪ್ರೇರಕ, ಮತ್ತು ಕವಿ. ವಿವಸ್ವತದಿಂದ ನೀನು ಉದಯಿಸುತ್ತೀ. ಘೃತದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ, ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಆಹುತಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ನಿನ್ನ ಧೂಮವೇ ನಿನ್ನ ಕೇತು ಆಗುತ್ತದೆ—ದಿವಿ ಶ್ರಿತ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ.

Mantra 4

अग्निर्नो यज्ञमुप वेतु साधुयाग्निं नरो वि भरन्ते गृहेगृहे । अग्निर्दूतो अभवद्धव्यवाहनोऽग्निं वृणाना वृणते कविक्रतुम् ॥

ಅಗ್ನಿ ಸದುಪಥದಿಂದ ಬಂದು ನಮ್ಮ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸೇರುವನು. ನರರು ಮನೆಮನೆಗೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಾರೆ. ಅಗ್ನಿ ದೂತನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಹವ್ಯವಾಹನ—ಆಹುತಿಯ ವಾಹಕ; ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರು ಕವಿಕ್ರತುವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—ಕವಿಯಂತಹ ಕ್ರಿಯಾ-ಬುದ್ಧಿ, ಕರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವದು.

Mantra 5

तुभ्येदमग्ने मधुमत्तमं वचस्तुभ्यं मनीषा इयमस्तु शं हृदे । त्वां गिरः सिन्धुमिवावनीर्महीरा पृणन्ति शवसा वर्धयन्ति च ॥

ಓ ಅಗ್ನೇ, ನಿನಗಾಗಿ ಈ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವಾದ ವಚನ; ನಿನಗಾಗಿ ಈ ಮನೀಷೆ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯಾಗಲಿ. ಮಹಾ ನದಿಗಳು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತುಂಬುವಂತೆ ಗೀತೆಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ತುಂಬುತ್ತವೆ; ಆತ್ಮಬಲದಿಂದ ಅವು ನಿನ್ನನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ ಬೆಳೆಯಿಸುತ್ತವೆ.

Mantra 6

त्वामग्ने अङ्गिरसो गुहा हितमन्वविन्दञ्छिश्रियाणं वनेवने । स जायसे मथ्यमानः सहो महत्त्वामाहुः सहसस्पुत्रमङ्गिरः ॥

ಓ ಅಗ್ನೇ, ಅಂಗಿರಸರು ನಿನ್ನನ್ನು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ನಿಹಿತನಾಗಿ—ಗುಪ್ತನಾಗಿ—ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ಕಾಡುಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವನು. ನೀನು ಮಥನದಿಂದ ಜನಿಸುತ್ತೀ—ಮಹಾ ಸಹೋಬಲಸ್ವರೂಪ; ಓ ಅಂಗಿರಸ, ಜನರು ನಿನ್ನನ್ನು ‘ಸಹಸದ ಪುತ್ರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Frequently Asked Questions

It presents Agni as the community’s protector and the guiding power of the sacrifice—radiant, wakeful, and skilled—who carries offerings to the gods and leads people on the right path.

Because fire is both a household reality and a sacred presence: Agni is invoked wherever the domestic fire is tended, making everyday life and ritual part of one sacred order.

It means Agni embodies a seer-like intelligence and effective will—the power to know the right way to act and to make the sacrifice succeed.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App