Sukta 11
Sukta 5.11
Agni
అగ్నిని స్తుతించే ఈ చిన్న సూక్తం, ఆయనను ప్రజల జాగ్రత్తగల రక్షకుడిగా మరియు భారతులను సన్మార్గంలో నడిపించే ప్రకాశవంతమైన పురోహిత-శక్తిగా చిత్రిస్తుంది. “ప్రతి ఇంటిలో” ఉన్న ఆయన సర్వవ్యాప్తిని ఇది ప్రత్యేకంగా ఉద్ఘాటిస్తుంది; అలాగే ఆయనను దైవదూతగా, హవిని మోసుకెళ్లే హవి-వాహకుడిగా వర్ణిస్తుంది. మథనం ద్వారా దాగి ఉన్న అగ్నిని వెలికి తీసి, అంగిరసులు ప్రాచీనకాలంలో ఆయనను కనుగొన్నారని కూడా ఇది స్మరింపజేస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
जनस्य गोपा अजनिष्ट जागृविरग्निः सुदक्षः सुविताय नव्यसे । घृतप्रतीको बृहता दिविस्पृशा द्युमद्वि भाति भरतेभ्यः शुचिः ॥
ప్రజల గోపా (రక్షకుడు) జన్మించుచున్నాడు—అగ్ని, జాగ్రత్తగా ఉన్నవాడు, సుదక్ష (పూర్ణ నైపుణ్యుడు)—కొత్తదైన, నిత్యనూతనమైన సువిత (సద్గతి/సద్వాహనం) కొరకు. ఘృతప్రతీకుడు, మహత్తరుడు, ద్యులోకాన్ని తాకువాడు, అతడు ద్యుమాన్‌గా ప్రకాశిస్తాడు—భరతుల కొరకు శుచి (పవిత్రుడు)గా.
Mantra 2
यज्ञस्य केतुं प्रथमं पुरोहितमग्निं नरस्त्रिषधस्थे समीधिरे । इन्द्रेण देवैः सरथं स बर्हिषि सीदन्नि होता यजथाय सुक्रतुः ॥
మనుష్యులు యజ్ఞస్య కేతువు—ప్రథమ చిహ్నము—మరియు ముందుండే పురోహితుడైన అగ్నిని, త్రిషధస్థే (మూడు ఆసనాలు/లోకాలు) లో, సమిధలతో సమీధిరే—ప్రజ్వలింపజేశారు. ఇంద్రుడు మరియు దేవులతో ఒకే రథబలంలో సహచరుడై, అతడు బర్హిషి మీద ఆసీనుడవుతాడు; హోతాగా యజథా (యజ్ఞకర్మ) కొరకు కూర్చుంటాడు—శుక్రతు (దీప్త సంకల్పం/ప్రకాశ బుద్ధి) గలవాడు.
Mantra 3
असम्मृष्टो जायसे मात्रोः शुचिर्मन्द्रः कविरुदतिष्ठो विवस्वतः । घृतेन त्वावर्धयन्नग्न आहुत धूमस्ते केतुरभवद्दिवि श्रितः ॥
అసమ్మృష్ట—అమిశ్రిత, అమల—నీవు మాతృః నుండి జన్మిస్తావు; శుచి, మంద్ర (ఆనందప్రద ప్రేరకుడు) మరియు కవి. వివస్వతః నుండి నీవు ఉదయిస్తావు. ఘృతంతో నిన్ను వర్ధింపజేసి, హే అగ్నీ, ఆహుతి సమర్పించబడినప్పుడు నీ ధూమము నీ కేతువుగా అవుతుంది—దివి శ్రిత, స్వర్గంలో స్థితమైనది.
Mantra 4
अग्निर्नो यज्ञमुप वेतु साधुयाग्निं नरो वि भरन्ते गृहेगृहे । अग्निर्दूतो अभवद्धव्यवाहनोऽग्निं वृणाना वृणते कविक्रतुम् ॥
అగ్ని మా యజ్ఞానికి సుమార్గమున వచ్చుగాక. నరులు (మనుష్యులు) ఇంటింటా అగ్నిని ధరిస్తారు. అగ్ని దూతగా అయ్యాడు, హవ్యవాహన—ఆహుతిని మోసేవాడు; అగ్నిని ఎన్నుకొనుచు వారు కవిక్రతువును ఎన్నుకొంటారు—కవియొక్క క్రతు, కర్మజ్ఞ బుద్ధి.
Mantra 5
तुभ्येदमग्ने मधुमत्तमं वचस्तुभ्यं मनीषा इयमस्तु शं हृदे । त्वां गिरः सिन्धुमिवावनीर्महीरा पृणन्ति शवसा वर्धयन्ति च ॥
అగ్నీ, ఈ అత్యంత మధురమైన వాక్యం నీకే; ఈ మనీషా (అంతఃప్రజ్ఞ) నీకే కలుగుగాక—హృదయానికి శాంతినిచ్చునట్లు. మహానదులు సముద్రాన్ని నింపినట్లు, స్తోత్రాలు నిన్ను నింపుతాయి; తమ తేజస్సు/శవస్ బలంతో నిన్ను వృద్ధి చేసి విస్తరింపజేస్తాయి.
Mantra 6
त्वामग्ने अङ्गिरसो गुहा हितमन्वविन्दञ्छिश्रियाणं वनेवने । स जायसे मथ्यमानः सहो महत्त्वामाहुः सहसस्पुत्रमङ्गिरः ॥
అగ్నీ, అంగిరసులు నిన్ను గుహలో నిహితమైన—గుప్తమైన—స్థితిలో కనుగొన్నారు; అడవిదడవిలో ఆశ్రయించినవాడిగా. నీవు మథనం (అరణి రాపిడి) ద్వారా జన్మిస్తావు—మహత్తర సహస్ (బలం) కలవాడవు; హే అంగిర, జనులు నిన్ను ‘సహస్పుత్రుడు’ అని పిలుస్తారు.
Frequently Asked Questions
It presents Agni as the community’s protector and the guiding power of the sacrifice—radiant, wakeful, and skilled—who carries offerings to the gods and leads people on the right path.
Because fire is both a household reality and a sacred presence: Agni is invoked wherever the domestic fire is tended, making everyday life and ritual part of one sacred order.
It means Agni embodies a seer-like intelligence and effective will—the power to know the right way to act and to make the sacrifice succeed.
Ask anything about Sukta 11 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
