Opening the text

Sukta 10.69
Vadhryaśva (as named patron/associated seer in the hymn’s framing)
Agni
Jagatī (probable for RV 10.69; long pādas typical, but needs metrical verification)
ഈ സൂക്തം മംഗളകരനും ദീപ്തിമാനുമായ അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു—അവൻ വധ്ര്യശ്വനെയും അവന്റെ ജനത്തെയും സുമിത്രാ (ശുദ്ധസൗഹൃദം) വഴിയും യാഗത്തിന്റെ മുൻനിരയിൽ ശരിയായ പ്രജ്വലനത്തിലൂടെയും നയിക്കുന്നു. മനുഷ്യശ്രമംകൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട്, ദീപ്തന്മാരുടെ ഇടയിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന അഗ്നിയുടെ വിപുലശക്തിയെ ഇത് ആഘോഷിക്കുന്നു; ഒടുവിൽ, പുരാതന വൃത്രഹൻ അഗ്നി വൈരശക്തികൾക്കെതിരെ ആരാധകരുടെ മേൽ കാവലായി നില്ക്കണമെന്ന സംരക്ഷണാഭ്യർത്ഥനയോടെ ഇത് സമാപിക്കുന്നു.
Mantra 1
भद्रा अग्नेर्वध्र्यश्वस्य संदृशो वामी प्रणीतिः सुरणा उपेतयः । यदीं सुमित्रा विशो अग्र इन्धते घृतेनाहुतो जरते दविद्युतत् ॥
വധ്ര്യശ്വനു അഗ്നിയുടെ ദർശനങ്ങൾ ഭദ്രം—അവന്റെ വാമീ (കൃപാമയ) പ്രണീതി, അവന്റെ സുരണാ ഉപേതയഃ (ഉദാരമായ, ശുഭസമീപനങ്ങൾ). ജനങ്ങൾ സുമിത്രഭാവത്തോടെ അവനെ അഗ്രത്തിൽ ജ്വലിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ഘൃതത്തോടെ ആഹുതനായ അവൻ വളർന്ന് ദവിദ്യുതത്—തീവ്ര ദീപ്തിയോടെ—പ്രകാശിക്കുന്നു.
Mantra 2
घृतमग्नेर्वध्र्यश्वस्य वर्धनं घृतमन्नं घृतम्वस्य मेदनम् । घृतेनाहुत उर्विया वि पप्रथे सूर्य इव रोचते सर्पिरासुतिः ॥
ഘൃതം—അഗ്നിയുടെ വർധനം—വധ്ര്യശ്വനുവേണ്ടി വർധകമാണ്; ഘൃതം തന്നെയാണ് അവന്റെ ആഹാരം, ഘൃതം തന്നെയാണ് അവന്റെ മേധാ/പോഷകശക്തിയുടെ പോഷണം. ഘൃതത്താൽ ആഹുതിയർപ്പിക്കപ്പെട്ടവൻ വിശാലമായ ഭൂമിയിൽ വ്യാപിക്കുന്നു; സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു—സർപ്പിരാസുതി, ഘൃതരസമായി പിഴിഞ്ഞൊഴുകുന്ന പ്രവാഹമായി.
Mantra 3
यत्ते मनुर्यदनीकं सुमित्रः समीधे अग्ने तदिदं नवीयः । स रेवच्छोच स गिरो जुषस्व स वाजं दर्षि स इह श्रवो धाः ॥
അഗ്നേ, മനു നിനക്കായി ഒരിക്കൽ ജ്വലിപ്പിച്ചതും, സുമിത്രൻ ജ്വലിപ്പിച്ചതും—അതേ ഇതും ഇവിടെ പുതുതായി നവീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. സമൃദ്ധിയോടെ പ്രകാശിക്ക; ഞങ്ങളുടെ ഗിരഃ (സ്തുതി-വാക്കുകൾ) സ്വീകരിക്ക; വാജം—ബലത്തിന്റെ പൂർണ്ണത—നൽകുക; ഇവിടെ ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്ന ശ്രവഃ (യശസ്) സ്ഥാപിക്ക.
Mantra 4
यं त्वा पूर्वमीळितो वध्र्यश्वः समीधे अग्ने स इदं जुषस्व । स नः स्तिपा उत भवा तनूपा दात्रं रक्षस्व यदिदं ते अस्मे ॥
അഗ്നേ, വധ്ര്യശ്വൻ മുമ്പ് നിന്നെ സ്തുതിച്ച് ജ്വലിപ്പിച്ചതുപോലെ—ഇതും നീ സ്വീകരിക്ക. ഞങ്ങൾക്ക് നീ ദൃഢമായ രക്ഷകനാകുക; തനൂപാ—ശരീരധാരിയായ ജീവന്റെ പാലകൻ—ആകുക; ദാത്രം (ദാനം/ഭേട്) കാത്തുകൊൾക—ഇത് ഞങ്ങളിലിരിക്കുന്ന നിനക്കുള്ള അർപ്പണം തന്നെയാണ്.
Mantra 5
भवा द्युम्नी वाध्र्यश्वोत गोपा मा त्वा तारीदभिमातिर्जनानाम् । शूर इव धृष्णुश्च्यवनः सुमित्रः प्र नु वोचं वाध्र्यश्वस्य नाम ॥
ഹേ വാധ്ര്യശ്വ, ദ്യുതിമാനാകുക; കിരണങ്ങളുടെ ഗോപാ (രക്ഷകൻ) ആകുക. മനുഷ്യരുടെ അഭിമാതി—ശത്രുഭാവമുള്ള ദുഷ്ട ഇച്ഛ—നിന്നെ കീഴടക്കാതിരിക്കട്ടെ. ശൂരനെപ്പോലെ ധൃഷ്ണുവും അചലനും ആയ സുമിത്രൻ—സന്മനസ്സുള്ളവരുടെ സുഹൃത്ത്—ഞാൻ ഇപ്പോൾ വാധ്ര്യശ്വന്റെ നാമം പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Mantra 6
समज्र्या पर्वत्या वसूनि दासा वृत्राण्यार्या जिगेथ । शूर इव धृष्णुश्च्यवनो जनानां त्वमग्ने पृतनायूँरभि ष्याः ॥
സമജ്ര്യാ—വേഗഗാമിയും പർവ്വതസമമായ ദൃഢബലവും കൊണ്ട്—നീ വസൂനി (ധനസമ്പത്ത്) നേടിയിരിക്കുന്നു; ആര്യൻ ദാസന്റെ വൃത്രാണി (തടസ്സശക്തികൾ) ജയിച്ചു. ശൂരനെപ്പോലെ ധൃഷ്ണുവും അചലനും ആയി മനുഷ്യരിൽ, ഹേ അഗ്നേ, നീ പൃതനായൂൻ—യുദ്ധസേനകളെ—അഭി ഷ്യാഃ, അതായത് കീഴടക്കുന്നവനാകുക.
Mantra 7
दीर्घतन्तुर्बृहदुक्षायमग्निः सहस्रस्तरीः शतनीथ ऋभ्वा । द्युमान्द्युमत्सु नृभिर्मृज्यमानः सुमित्रेषु दीदयो देवयत्सु ॥
ഈ അഗ്നി ദീർഘതന്തുർ—തന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ദീർഘതന്തുവായി വ്യാപിക്കുന്നവൻ—ബൃഹദുക്ഷാ—മഹാപ്രവാഹമുള്ളവൻ—സഹസ്രസ്തരീഃ—ആയിരം തടസ്സങ്ങൾ കടക്കുന്നവൻ—ശതനീഥ—നൂറു പാതകൾ സ്ഥാപിക്കുന്നവൻ—ഋഭ്വാ, നിപുണൻ. ദ്യുമാൻ, ദ്യുമത്സു—ദ്യുതിമാന്മാരിൽ ദ്യുതിമാൻ—നൃഭിഃ (വീരപുരുഷന്മാർ) മൃജ്യമാന—ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ—ദേവയത്സു, സുമിത്രേഷു സമൂഹങ്ങളിൽ ദീപ്തിയായി പ്രകാശിക്കുന്നു.
Mantra 8
त्वे धेनुः सुदुघा जातवेदोऽसश्चतेव समना सबर्धुक् । त्वं नृभिर्दक्षिणावद्भिरग्ने सुमित्रेभिरिध्यसे देवयद्भिः ॥
ഹേ ജാതവേദസ്, നിനക്കുള്ളിൽ സമൃദ്ധിയായി പാൽ തരുന്ന ‘സുദുഘാ’ ധേനു വസിക്കുന്നു—അവിച്ഛിന്നയായി, ഒരേ സമന്വയത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച്, ശക്തിയുടെ പൂർണ്ണ പാൽ നൽകുന്നവൾ. ഹേ അഗ്നി, ദക്ഷിണാവന്തർ (യോഗ്യ ദക്ഷിണ/അർപ്പണം വഹിക്കുന്നവർ) ആയ മനുഷ്യരാലും, ദേവത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സുമിത്രർ (നല്ല സുഹൃത്തുകൾ) ആലും നീ ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
Mantra 9
देवाश्चित्ते अमृता जातवेदो महिमानं वाध्र्यश्व प्र वोचन् । यत्सम्पृच्छं मानुषीर्विश आयन्त्वं नृभिरजयस्त्वावृधेभिः ॥
ഹേ ജാതവേദസ്, അമൃത ദേവന്മാരും പോലും നിന്റെ മഹിമയെ പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്, ഹേ വാധ്ര്യശ്വ. മനുഷ്യ ‘വിശഃ’ (കുലങ്ങൾ/ജനവിഭാഗങ്ങൾ) ചോദിച്ചറിയാനും അന്വേഷിക്കാനും വന്നപ്പോൾ, നിനക്കാൽ വളരുന്ന മനുഷ്യരോടൊപ്പം നീ ജയിച്ചു—നിന്റെ വർദ്ധനയാൽ ബലപ്പെട്ടവരായി.
Mantra 10
पितेव पुत्रमबिभरुपस्थे त्वामग्ने वध्र्यश्वः सपर्यन् । जुषाणो अस्य समिधं यविष्ठोत पूर्वाँ अवनोर्व्राधतश्चित् ॥
പിതാവ് പുത്രനെ മടിയിൽ വഹിക്കുന്നതുപോലെ, വാധ്ര്യശ്വൻ നിന്നെ സേവിച്ചുകൊണ്ട്, ഹേ അഗ്നി, നിന്നെ സത്തയുടെ ആസനത്തിൽ (ഉപസ്ഥത്തിൽ) വഹിക്കുന്നു. ഹേ യവിഷ്ഠ (ഏറ്റവും യുവൻ), അവന്റെ സമിധ് (ഇന്ധനം) സ്വീകരിച്ച്, നീ മുൻപുള്ളവരെയും കാത്തു—അതെ, ശരിമാർഗത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോയവരെയും.
Mantra 11
शश्वदग्निर्वध्र्यश्वस्य शत्रून्नृभिर्जिगाय सुतसोमवद्भिः । समनं चिददहश्चित्रभानोऽव व्राधन्तमभिनद्वृधश्चित् ॥
അഗ്നി എപ്പോഴും വാധ്ര്യശ്വനുവേണ്ടി, പിഴിഞ്ഞ സോമം സമൃദ്ധമായി ഉള്ള പുരുഷന്മാരോടൊപ്പം, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നു. ഹേ ചിത്രഭാനു (വിവിധ ദീപ്തിയുള്ളവനേ), നീ ഉറച്ച ദൃഢകോട്ടയെയും ദഹിപ്പിച്ചു; എതിരാളിയെ—അവൻ വളർന്നും മഹാബലവാനായിരുന്നാലും—നീ തകർത്തു വീഴ്ത്തി.
Mantra 12
अयमग्निर्वध्र्यश्वस्य वृत्रहा सनकात्प्रेद्धो नमसोपवाक्यः । स नो अजामीँरुत वा विजामीनभि तिष्ठ शर्धतो वाध्र्यश्व ॥
ഈ അഗ്നി വാധ്ര്യശ്വനുടേതാണ്—വൃത്രഹാ, മൂടിപ്പിടിക്കുന്നവനെ വധിക്കുന്നവൻ; പുരാതനകാലം മുതൽ ജ്വലിക്കുന്നവൻ, നമസ്കാരത്താലും അന്തർആഹ്വാനത്താലും വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ. ഹേ വാധ്ര്യശ്വ, അവൻ ഞങ്ങളുടെ മേൽ നിലകൊള്ളട്ടെ—അടുത്തതും ദൂരത്തുമുള്ള വൈരികൾക്കെതിരെയും, ഞെരുക്കി വരുന്ന കൂട്ടങ്ങൾക്കെതിരെയും.
It teaches that Agni becomes a powerful guide and protector when kindled correctly and honored with offerings, bringing brightness, right direction, and safety to the community.
Ghee is the classic oblation that strengthens Agni’s flame, and kindling him ‘in front’ means placing Fire at the forefront of communal and ritual life—so he leads and witnesses the rite.
Vṛtrahan means ‘slayer of Vṛtra,’ the force that blocks and envelops. In this hymn it highlights Agni’s ability to break obstacles and stand guard against threats, both near and far.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.