
Sukta 10.69
Vadhryaśva (as named patron/associated seer in the hymn’s framing)
Agni
Jagatī (probable for RV 10.69; long pādas typical, but needs metrical verification)
এই সূক্তত অগ্নিক শুভ, দীপ্তিমান অগ্নিৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে—যি সুমিত্ৰা (সঠিক মিত্ৰতা) আৰু যজ্ঞৰ অগ্ৰভাগত বিধিমতে জ্বলাই তোলাৰ দ্বাৰা বধ্ৰ্যশ্ব আৰু তেওঁৰ লোকসকলক পথ দেখুৱায়। ইয়াত অগ্নিৰ বিস্তৃত শক্তিৰ উদ্যাপন কৰা হৈছে—মানৱ প্ৰচেষ্টাৰে পৰিশোধিত, দীপ্তিমানসকলৰ মাজত উজ্জ্বল। শেষত প্ৰাচীন বৃত্ৰহন অগ্নিক আহ্বান কৰা হৈছে যাতে তেওঁ বৈৰী শক্তিৰ বিৰুদ্ধে উপাসকসকলৰ ওপৰত ৰক্ষাকৰ্তাৰ দৰে থিয় হৈ থাকে।
Mantra 1
भद्रा अग्नेर्वध्र्यश्वस्य संदृशो वामी प्रणीतिः सुरणा उपेतयः । यदीं सुमित्रा विशो अग्र इन्धते घृतेनाहुतो जरते दविद्युतत् ॥
বধ্ৰ্যশ্বাৰ্থে অগ্নিৰ দর্শনসমূহ মঙ্গলময়; তেওঁৰ কৃপাময় প্ৰণীতি, আৰু সুৰণা উপেতয়ঃ—উচ্চ, শুভ আগমনসমূহ—মনোহৰ। যেতিয়া সুমিত্ৰতাৰে জনসমূহে আগভাগত তেওঁক জ্বলাই তোলে, তেতিয়া ঘৃত-আহুতিৰে আহূত অগ্নি বৃদ্ধি পায় আৰু তীব্ৰ দীপ্তিত উজ্জ্বল হৈ উঠে।
Mantra 2
घृतमग्नेर्वध्र्यश्वस्य वर्धनं घृतमन्नं घृतम्वस्य मेदनम् । घृतेनाहुत उर्विया वि पप्रथे सूर्य इव रोचते सर्पिरासुतिः ॥
ঘৃত—অগ্নিৰ বৃদ্ধি, বধ্ৰ্যশ্বলৈ; ঘৃতেই তাৰ আহাৰ, ঘৃতেই তাৰ মেদ/সাৰ। সেই ঘৃতৰে আহুতি দিয়া হ’লে সি উৰু বিস্তাৰ কৰে; সূৰ্যৰ দৰে দীপ্ত হয়—সৰ্পিসে নিঃসৃত (প্ৰসুত) ধাৰাৰূপে।
Mantra 3
यत्ते मनुर्यदनीकं सुमित्रः समीधे अग्ने तदिदं नवीयः । स रेवच्छोच स गिरो जुषस्व स वाजं दर्षि स इह श्रवो धाः ॥
যি তোমাৰ বাবে মনুৱে কেতিয়াবা জ্বলাইছিল, আৰু যি সুমিত্ৰে জ্বলাইছিল—হে অগ্নি—সেইটোও এতিয়া নৱীন হৈ উঠিল। ধন-সমৃদ্ধিৰে দীপ্ত হওঁক; আমাৰ গিৰা/বচন গ্ৰহণ কৰা; বাজ (বল-সমৃদ্ধি) দান কৰা, আৰু ইয়াত স্থায়ী শ্ৰৱঃ (খ্যাতি) স্থাপন কৰা।
Mantra 4
यं त्वा पूर्वमीळितो वध्र्यश्वः समीधे अग्ने स इदं जुषस्व । स नः स्तिपा उत भवा तनूपा दात्रं रक्षस्व यदिदं ते अस्मे ॥
যাক তুমি পূৰ্বতে বধ্ৰ্যশ্বে স্তুতি কৰি জ্বলাইছিল—হে অগ্নি—এইটোও গ্ৰহণ কৰা। আমাৰ বাবে দৃঢ় ৰক্ষক হওঁক, দেহ-ৰক্ষক (তনূপা) হওঁক; দান/উপহাৰ ৰক্ষা কৰা—এই আহুতি, যি তোমাৰেই, আমাৰ মাজত।
Mantra 5
भवा द्युम्नी वाध्र्यश्वोत गोपा मा त्वा तारीदभिमातिर्जनानाम् । शूर इव धृष्णुश्च्यवनः सुमित्रः प्र नु वोचं वाध्र्यश्वस्य नाम ॥
হে বাধ্ৰ্যশ্ব, তুমি দ্যুতিময় হও; ৰশ্মিসকলৰ গোপা (ৰক্ষক) হওক। মানুহৰ অভিমতি—শত্রুভাৱ—যেন তোমাক অতিক্ৰম নকৰে। বীৰৰ দৰে ধৃষ্ট আৰু অচল, সুমিত্ৰ—সৎ-মিত্ৰ—হৈ, এতিয়া মই বাধ্ৰ্যশ্বৰ নাম (আত্ম-চিহ্নসহ) ঘোষণা কৰোঁ।
Mantra 6
समज्र्या पर्वत्या वसूनि दासा वृत्राण्यार्या जिगेथ । शूर इव धृष्णुश्च्यवनो जनानां त्वमग्ने पृतनायूँरभि ष्याः ॥
দ্ৰুতগামী আৰু পৰ্বত-দৃঢ় শক্তিৰে তুমি ধন-সম্পদ জয় কৰিলা; আৰ্যই দাসৰ বাধাদায়ক শক্তিসমূহ (বৃত্ৰসমূহ) জয় কৰিলে। বীৰৰ দৰে ধৃষ্ট আৰু অচল, মানুহৰ মাজত, হে অগ্নি, তুমি যুদ্ধদলসমূহৰ ওপৰত অভিভাৱক-বিজয়ী হওক।
Mantra 7
दीर्घतन्तुर्बृहदुक्षायमग्निः सहस्रस्तरीः शतनीथ ऋभ्वा । द्युमान्द्युमत्सु नृभिर्मृज्यमानः सुमित्रेषु दीदयो देवयत्सु ॥
এই অগ্নি—কাৰ্যত দীঘল-তন্তু, বৰ-উক্ষায় (মহা-উদ্গীৰণত) মহান—সহস্ৰ বাধা পাৰ হয়, শত পথ স্থাপন কৰে, ঋভ্বা (কুশলী) জন। দ্যুমানসকলৰ মাজত দ্যুমান, নৰপুত্ৰসকলৰ বলিষ্ঠ হাতে শোধিত হৈ, দেব-অন্বেষী সুমিত্ৰ-সমাজসমূহত দীপ্তি ছড়ায়।
Mantra 8
त्वे धेनुः सुदुघा जातवेदोऽसश्चतेव समना सबर्धुक् । त्वं नृभिर्दक्षिणावद्भिरग्ने सुमित्रेभिरिध्यसे देवयद्भिः ॥
হে জাতবেদস্ অগ্নি, তোমাতেই আছে সুদুগ্ধা ধেনু—সমৃদ্ধি দান কৰা গাই; অবিচ্ছিন্ন, এক সুৰত চলা, বলৰ পূৰ্ণ দুগ্ধ দানকাৰী। হে অগ্নি, দক্ষিণাৱন্ত নৰসকলে, আৰু দেবযদ্ভি—দেৱক কামনা কৰা সুমিত্ৰসকলে—তোমাক প্ৰজ্বলিত কৰে।
Mantra 9
देवाश्चित्ते अमृता जातवेदो महिमानं वाध्र्यश्व प्र वोचन् । यत्सम्पृच्छं मानुषीर्विश आयन्त्वं नृभिरजयस्त्वावृधेभिः ॥
হে জাতবেদস্, অমৃত দেবতাসকলেও তোমাৰ মহিমা ঘোষণা কৰিছে, হে বধ্ৰ্যশ্ব। যেতিয়া মানৱ গোত্ৰসমূহ প্ৰশ্ন কৰি অনুসন্ধান কৰিবলৈ আহিল, তেতিয়া তুমি নৃভিসহ জয়ী হ’লা—তোমাৰ বৃদ্ধি দ্বাৰা বর্ধিত হোৱা লোকসকলৰ সৈতে।
Mantra 10
पितेव पुत्रमबिभरुपस्थे त्वामग्ने वध्र्यश्वः सपर्यन् । जुषाणो अस्य समिधं यविष्ठोत पूर्वाँ अवनोर्व्राधतश्चित् ॥
যেনে পিতা পুত্ৰক কোলত ধৰি ৰাখে, তেনেদৰে বধ্ৰ্যশ্বে—তোমাক সেৱা কৰি—হে অগ্নি, সত্তাৰ আসনত তোমাক বহন কৰে। হে যৱিষ্ঠ (সৰ্বকনিষ্ঠ), তাৰ সমিধা গ্ৰহণ কৰি, তুমি পূৰ্বৱৰ্তীসকলকো ৰক্ষা কৰিলা—ধৰ্মপথৰ পৰা সৰি পৰা লোকসকলকো।
Mantra 11
शश्वदग्निर्वध्र्यश्वस्य शत्रून्नृभिर्जिगाय सुतसोमवद्भिः । समनं चिददहश्चित्रभानोऽव व्राधन्तमभिनद्वृधश्चित् ॥
শাশ্বতভাৱে অগ্নিয়ে বধ্ৰ্যশ্বলৈ শত্রুসকলক জয় কৰে—সেই নৰসকলৰ সৈতে, যিসকল সুত-সোমে সমৃদ্ধ। হে বিচিত্ৰ-ৰশ্মিধাৰী অগ্নি, তুমি স্থিৰ দুৰ্গটোও দগ্ধ কৰিলা; আৰু বিৰোধীকো আঘাত কৰি নত কৰিলা—যদিও সি বৃদ্ধি পাই মহাবলী হৈছিল।
Mantra 12
अयमग्निर्वध्र्यश्वस्य वृत्रहा सनकात्प्रेद्धो नमसोपवाक्यः । स नो अजामीँरुत वा विजामीनभि तिष्ठ शर्धतो वाध्र्यश्व ॥
এই অগ্নি—বধ্ৰ্যশ্বৰ অগ্নি—বৃত্ৰহা, আৱৰক-নাশক; প্ৰাচীন কালৰ পৰাই জ্বলিত, নমস্কাৰ আৰু অন্তৰৰ আহ্বানে আহ্বানিত। হে বধ্ৰ্যশ্ব, সি আমাৰ ওপৰত ৰক্ষক হৈ থিয় হওক—নিকট আৰু দূৰ শত্রুৰ বিৰুদ্ধে, আৰু চেপি ধৰা দলসমূহৰ বিৰুদ্ধে।
It teaches that Agni becomes a powerful guide and protector when kindled correctly and honored with offerings, bringing brightness, right direction, and safety to the community.
Ghee is the classic oblation that strengthens Agni’s flame, and kindling him ‘in front’ means placing Fire at the forefront of communal and ritual life—so he leads and witnesses the rite.
Vṛtrahan means ‘slayer of Vṛtra,’ the force that blocks and envelops. In this hymn it highlights Agni’s ability to break obstacles and stand guard against threats, both near and far.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.