
Sukta 10.70
Traditionally attributed to Vādhryaśva (continuation into RV 10.70 opening Agni-invocation)
Agni (with Ila as associated power of inspired offering)
Triṣṭubh
ഈ ത്രിഷ്ടുഭ് സ്തുതി അഗ്നിയെ ജ്വലിപ്പിച്ച്, ഘൃതപ്രഭയായ ഹവിസ്സിനെ ഇളയുടെ ആസനത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നതോടെ ആരംഭിക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ അഗ്നി ശരിയായ ബുദ്ധിയുടെ ശക്തിയായി ഉയർന്ന് ആരാധനയെ മേലോട്ടു വഹിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഇത് ഒരു ദ്വാര-ലിതുര്ജിക ദർശനമായി വ്യാപിക്കുന്നു—ഉഷസ്സിനെയും രാത്രിയെയും ആഹ്വാനിച്ച്, യാഗത്തിന്റെ ക്രമബദ്ധമായ ‘ഗർഭ’ത്തിൽ ദേവന്മാരെ ആസീനമാക്കുന്നു—അവസാനത്തിൽ അഗ്നി ആഹ്വായകനായി വരുണൻ, ഇന്ദ്രൻ, മരുതുകൾ, വിശ്വദേവന്മാർ എന്നിവരെ യാഗാസനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന്, ആന്തരികവും ബാഹ്യവും ആയ പരിപൂരണം നൽകുന്ന നിലയിൽ സമാപിക്കുന്നു.
Mantra 1
इमां मे अग्ने समिधं जुषस्वेळस्पदे प्रति हर्या घृताचीम् । वर्ष्मन्पृथिव्याः सुदिनत्वे अह्नामूर्ध्वो भव सुक्रतो देवयज्या ॥
ഹേ അഗ്നേ, എന്റെ ഈ സമിധയെ സ്വീകരിക്കണമേ; ഇളയുടെ ആസനത്തിൽ ഘൃതദീപ്തമായ അർപ്പണത്തിൽ ആനന്ദിക്ക. ഭൂമിയുടെ ഉയരങ്ങളിൽ, ദിവസങ്ങളുടെ ശുഭദിന-വിശാലതയിൽ, മേലോട്ടുയരുക—ഹേ സുക്രതു (ശുദ്ധബുദ്ധിശക്തിയുള്ളവനേ), ദേവയജ്യയിലേക്കു, ദേവാരാധനയിലേക്കു.
Mantra 2
आ देवानामग्रयावेह यातु नराशंसो विश्वरूपेभिरश्वैः । ऋतस्य पथा नमसा मियेधो देवेभ्यो देवतमः सुषूदत् ॥
ദേവന്മാരുടെ അഗ്രഗാമിയായ നേതാവായ നരാശംസൻ സർവ്വരൂപ അശ്വങ്ങളോടുകൂടെ ഇവിടെ വരട്ടെ. ഋതത്തിന്റെ പഥത്തിൽ, നമസ്കാരത്തോടെ, ദീക്ഷിതൻ—ദേവശക്തികളിൽ ഏറ്റവും ദൈവികൻ—ദേവന്മാരെ നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ അവരുടെ ആസനങ്ങളിൽ സുസ്ഥിരമായി സ്ഥാപിക്കട്ടെ.
Mantra 3
शश्वत्तममीळते दूत्याय हविष्मन्तो मनुष्यासो अग्निम् । वहिष्ठैरश्वैः सुवृता रथेना देवान्वक्षि नि षदेह होता ॥
ഹവിഷ്മാനായ മനുഷ്യർ ദൂതകൃത്യത്തിനായി അഗ്നിയെ നിത്യമായി സ്തുതിക്കുന്നു. അവന്റെ ഏറ്റവും ശക്തിയുള്ള അശ്വങ്ങളോടും സുവൃതമായ രഥത്തോടും കൂടി ദേവന്മാരെ ഞങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുവരിക; ഹേ ഹോതൃ, ഇവിടെ ഇരിക്ക—നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ ആഹ്വാനിക്കുന്ന പുരോഹിതനായി.
Mantra 4
वि प्रथतां देवजुष्टं तिरश्चा दीर्घं द्राघ्मा सुरभि भूत्वस्मे । अहेळता मनसा देव बर्हिरिन्द्रज्येष्ठाँ उशतो यक्षि देवान् ॥
ദേവജുഷ്ടമായ പവിത്ര ആസനം വ്യാപിക്കട്ടെ—തിരശ്ചീനമായും—ദീർഘവും വിശാലവും ആയി, ഞങ്ങൾക്ക് സുഗന്ധമാകട്ടെ. ഹേ ദിവ്യ ബർഹിസ്, വൈരമില്ലാത്ത മനസ്സോടെ, ഇന്ദ്രനെ അഗ്രസ്ഥാനത്ത് വെച്ച്, യാഗം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദേവന്മാരെ യജിക്ക.
Mantra 5
दिवो वा सानु स्पृशता वरीयः पृथिव्या वा मात्रया वि श्रयध्वम् । उशतीर्द्वारो महिना महद्भिर्देवं रथं रथयुर्धारयध्वम् ॥
ദിവ്യമായ വിശാല ശിഖരം സ്പർശിക്കുവിൻ; അല്ലെങ്കിൽ പൃഥിവിയുടെ അളവുപോലെ നിങ്ങളെത്തന്നെ വ്യാപിപ്പിക്കുവിൻ. ഹേ ഉഷസ്സിന്റെ അഭിലഷിത ദ്വാരങ്ങളേ, മഹിമയിൽ മഹത്തായും ബലവാന്മാരായും ഉള്ളവരേ, യജ്ഞയാത്ര നയിക്കുന്ന രഥയുജനുവേണ്ടി ദേവരഥത്തെ താങ്ങുവിൻ.
Mantra 6
देवी दिवो दुहितरा सुशिल्पे उषासानक्ता सदतां नि योनौ । आ वां देवास उशती उशन्त उरौ सीदन्तु सुभगे उपस्थे ॥
ഹേ ദിവത്തിന്റെ ദേവീ പുത്രിമാരേ, സുസംസ്കൃതരൂപിണികളേ—ഉഷസ്സും നക്തയും (രാത്രി)—നിങ്ങളുടെ ഋതയോനിയിൽ ഇരിക്കുവിൻ. ഹേ സുഭഗേ, നിങ്ങളെ അഭിലഷിക്കുന്ന ദേവന്മാർ, ഹവിസിനെ അഭിലഷിച്ചുകൊണ്ട്, നിങ്ങളുടെ വിശാല ഉപസ്ഥത്തിൽ വ്യാപകമായി ഇരിക്കട്ടെ.
Mantra 7
ऊर्ध्वो ग्रावा बृहदग्निः समिद्धः प्रिया धामान्यदितेरुपस्थे । पुरोहितावृत्विजा यज्ञे अस्मिन्विदुष्टरा द्रविणमा यजेथाम् ॥
ഊർദ്ധ്വമാണ് ഗ്രാവാ (പീഡനശില); വിശാലമായ അഗ്നി സമിദ്ധമാണ്; അദിതിയുടെ ഉപസ്ഥത്തിൽ പ്രിയ ധാമങ്ങൾ സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നു. ഹേ പുരോഹിതരേ, ഹേ ഋത്വിജൗ—ഈ യജ്ഞത്തിൽ ഏറ്റവും നന്നായി അറിയുന്നവരേ—ഇവിടെ യജന ചെയ്ത്, പൂർണ്ണതയുടെ ദ്രവിണം ഞങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുവരുവിൻ.
Mantra 8
तिस्रो देवीर्बर्हिरिदं वरीय आ सीदत चकृमा वः स्योनम् । मनुष्वद्यज्ञं सुधिता हवींषीळा देवी घृतपदी जुषन्त ॥
ഹേ മൂന്നു ദേവിമാരേ, ഈ വിശാലമായ ബർഹിസ് (യജ്ഞാസനം) മേൽ വന്നു ഇരിക്കുവിൻ; നിങ്ങള്ക്കായി ഞങ്ങൾ സുഖകരമായ വിശ്രമസ്ഥലം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു. മനുഷ്യവിധിപ്രകാരം നിർമ്മിച്ച യജ്ഞവും, ക്രമമായി ഒരുക്കിയ ഹവിസ്സുകളും, ഘൃതപദി ദേവി ഇളാ സന്തോഷത്തോടെ ആസ്വദിക്കട്ടെ.
Mantra 9
देव त्वष्टर्यद्ध चारुत्वमानड्यदङ्गिरसामभवः सचाभूः । स देवानां पाथ उप प्र विद्वाँ उशन्यक्षि द्रविणोदः सुरत्नः ॥
ഹേ ദിവ്യ ത്വഷ്ടൃ, നീ മനോഹരമായ രൂപഘടന കൈവരിച്ചപ്പോൾ, അങ്ഗിരസുകളുടെ സഹചാരിയായപ്പോൾ—അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ പാത നന്നായി അറിഞ്ഞവനായി, ആഗ്രഹത്തോടെ അവരെ യജിക്ക. ഹേ ദ്രവിണോദാ, സത്യരത്നങ്ങളിൽ സമൃദ്ധനായവനേ, ഞങ്ങൾക്ക് സമൃദ്ധി നൽകുക.
Mantra 10
वनस्पते रशनया नियूया देवानां पाथ उप वक्षि विद्वान् । स्वदाति देवः कृणवद्धवींष्यवतां द्यावापृथिवी हवं मे ॥
ഹേ വനസ്പതി, രശനയാൽ ബന്ധിതനായവനേ, അറിഞ്ഞവനായി ദേവന്മാരുടെ പാതയിൽ ഞങ്ങളെ നയിക്ക. ദേവൻ ഹവിസ്സുകളെ സ്വാദുവായി (ആത്മാവിന് പ്രിയമായി) ആക്കട്ടെ; ദ്യാവാ-പൃഥിവി എന്റെ ഹവനം കാത്തുകൊള്ളട്ടെ.
Mantra 11
आग्ने वह वरुणमिष्टये न इन्द्रं दिवो मरुतो अन्तरिक्षात् । सीदन्तु बर्हिर्विश्व आ यजत्राः स्वाहा देवा अमृता मादयन्ताम् ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങളുടെ ഇഷ്ടി-സിദ്ധിക്കായി വരുണനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; ദ്യൗലോകത്തിൽ നിന്ന് ഇന്ദ്രനെയും, അന്തരിക്ഷത്തിൽ നിന്ന് മരുതുകളെയും കൊണ്ടുവരിക. യജ്യരും ആരാധ്യരുമായ എല്ലാ ദേവന്മാരും ബർഹി (യജ്ഞാസനം) മേൽ ഇരിക്കട്ടെ; സ്വാഹാ—അമൃത ദേവശക്തികൾ ഞങ്ങളുടെ അർപ്പണത്തിൽ ആനന്ദിക്കട്ടെ.
A direct Agni-kindling: the poet offers samidh and a ghee-bright oblation, asking Agni to rise on Earth as sukratu (right intelligence) toward divine worship.
The hymn expands from the single fire to the ordered cosmos of the rite—time itself is harmonized by invoking Dawn and Night, and the gods are envisioned as taking their seats in a vast, auspicious lap of order.
Agni’s full mediating power is declared: he is commanded to bring Varuṇa, Indra, and the Maruts, and to seat all adorable gods upon the barhis.
With svāhā, the rite is sealed in joy: the immortals are asked to ‘take delight’ in the offering—outerly as oblation, inwardly as awakened devotion and fulfillment.
ūrdhvo bhava sukrato
देवी दिवो दुहितरा सुशिल्पे उषासानक्ता सदतां नि योनौ । आ वां देवास उशती उशन्त उरौ सीदन्तु सुभगे उपस्थे ॥svāhā devā amṛtā mādayantām
Its purpose is to kindle Agni correctly, place the ghee-offering in the inspired seat of Ilā, and have Agni summon the gods so the rite becomes fruitful and auspicious.
Dawn and Night mark the daily thresholds of time; invoking them stabilizes the ritual order (ṛta) so the gods can “sit” in the rite in a harmonious, well-timed way.
It means Agni is the power of right intelligence and effective will—both the ritual priestly skill that makes offerings reach the gods and the inner clarity that lifts the worshipper upward.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.