Sukta 69
Sukta 10.69
Vadhryaśva (as named patron/associated seer in the hymn’s framing)
Agni
Jagatī (probable for RV 10.69; long pādas typical, but needs metrical verification)
अयं सूक्तोऽग्निं शिवं ज्योतिष्मन्तं वह्निं स्तौति—यो वध्र्यश्वं तस्य जनांश्च सुमित्रया सम्यग्-दीपनया च यज्ञस्य पुरतः नयति। मनुष्यकृत-श्रमशुद्धं, दीप्तिमत्सु मध्ये विराजमानं, विस्तीर्णवीर्यं चास्य महिमानं वर्णयति। अन्ते च पुरातनं वृत्रहणमग्निं प्रति रक्षार्थं प्रार्थयते—यजमानानां उपरि तिष्ठतु, शत्रुभ्यः परिपातु।
Mantras
Mantra 1
भद्रा अग्नेर्वध्र्यश्वस्य संदृशो वामी प्रणीतिः सुरणा उपेतयः । यदीं सुमित्रा विशो अग्र इन्धते घृतेनाहुतो जरते दविद्युतत् ॥
वध्र्यश्वस्याग्नेः संदृशो भद्राः; वामी प्रणीतिḥ, सुरणा उपेतयः। यदा सुमित्रा विशोऽग्रे इन्धते, तदा घृतेनाहुतोऽग्निर्वर्धते, दविद्युतद् इव तीव्रं द्योतते।
Mantra 2
घृतमग्नेर्वध्र्यश्वस्य वर्धनं घृतमन्नं घृतम्वस्य मेदनम् । घृतेनाहुत उर्विया वि पप्रथे सूर्य इव रोचते सर्पिरासुतिः ॥
घृतमग्नेर्वध्र्यश्वस्य वर्धनं, घृतमन्नं, घृतं वस्य मेदनम्। घृतेनाहुत उर्विया विपप्रथे; सूर्य इव रोचते—सर्पिरासुतिः।
Mantra 3
यत्ते मनुर्यदनीकं सुमित्रः समीधे अग्ने तदिदं नवीयः । स रेवच्छोच स गिरो जुषस्व स वाजं दर्षि स इह श्रवो धाः ॥
यत्ते मनुर्यदनीकं सुमित्रः समीधे, अग्ने, तदिदं नवीयः। स रेवच्छोच; स गिरो जुषस्व; स वाजं दर्षि; स इह श्रवो धाः।
Mantra 4
यं त्वा पूर्वमीळितो वध्र्यश्वः समीधे अग्ने स इदं जुषस्व । स नः स्तिपा उत भवा तनूपा दात्रं रक्षस्व यदिदं ते अस्मे ॥
यं त्वा पूर्वमीळितो वध्र्यश्वः समीधे, अग्ने, स इदं जुषस्व। स नः स्तिपा उत भवा तनूपा; दात्रं रक्षस्व यदिदं ते अस्मे।
Mantra 5
भवा द्युम्नी वाध्र्यश्वोत गोपा मा त्वा तारीदभिमातिर्जनानाम् । शूर इव धृष्णुश्च्यवनः सुमित्रः प्र नु वोचं वाध्र्यश्वस्य नाम ॥
भव द्युम्नि वाध्र्यश्व, उत गोपा रश्मीनाम्। मा त्वा जनानाम् अभिमातिः तरीत्। शूर इव धृष्णुश्च्यवनः सुमित्रः, प्र नु वोचं वाध्र्यश्वस्य नाम (आत्मलक्षणं च)।
Mantra 6
समज्र्या पर्वत्या वसूनि दासा वृत्राण्यार्या जिगेथ । शूर इव धृष्णुश्च्यवनो जनानां त्वमग्ने पृतनायूँरभि ष्याः ॥
समज्र्या पर्वत्या वसूनि जिगेथ; आर्यः दासस्य वृत्राणि जिगाय। शूर इव धृष्णुश्च्यवनो जनानाम्, त्वम् अग्ने पृतनायूँरभि ष्याः।
Mantra 7
दीर्घतन्तुर्बृहदुक्षायमग्निः सहस्रस्तरीः शतनीथ ऋभ्वा । द्युमान्द्युमत्सु नृभिर्मृज्यमानः सुमित्रेषु दीदयो देवयत्सु ॥
दीर्घतन्तुः बृहदुक्षायम् अग्निः, सहस्रस्तरीः शतनीथः ऋभ्वा। द्युमान् द्युमत्सु नृभिर्मृज्यमानः, सुमित्रेषु दीदयो देवयत्सु।
Mantra 8
त्वे धेनुः सुदुघा जातवेदोऽसश्चतेव समना सबर्धुक् । त्वं नृभिर्दक्षिणावद्भिरग्ने सुमित्रेभिरिध्यसे देवयद्भिः ॥
त्वयि, जातवेदोऽग्ने, सु-दुघा धेनुः—समृद्धिदायिनी—अश्चतेव अविच्छिन्ना, समाना सबर्धुक्, बलस्य पूर्णं दुग्धं ददाति। त्वं च, अग्ने, नृभिः दक्षिणावद्भिः, सुमित्रैः देवयद्भिः च, इध्यसे।
Mantra 9
देवाश्चित्ते अमृता जातवेदो महिमानं वाध्र्यश्व प्र वोचन् । यत्सम्पृच्छं मानुषीर्विश आयन्त्वं नृभिरजयस्त्वावृधेभिः ॥
देवाश्चित् ते, जातवेदो, अमृताः, महिमानं प्रावोचन्, वाध्र्यश्व। यत् मानुषीर्विशः सम्पृच्छम् आयन्, तदा त्वं नृभिः अजयः—त्वावृधेभिः, त्वद्वृद्ध्या वर्धितैः सह।
Mantra 10
पितेव पुत्रमबिभरुपस्थे त्वामग्ने वध्र्यश्वः सपर्यन् । जुषाणो अस्य समिधं यविष्ठोत पूर्वाँ अवनोर्व्राधतश्चित् ॥
यथा पिता पुत्रम् उपस्थे अबिभरति, तथा वाध्र्यश्वः त्वाम्, अग्ने, सपर्यन्, उपस्थे धत्ते। हे यविष्ठ, अस्य समिधं जुषाणः, त्वम् पूर्वान् अपि अवनोर्—व्राधतश्चित्, ऋताद् अपसृतान् अपि।
Mantra 11
शश्वदग्निर्वध्र्यश्वस्य शत्रून्नृभिर्जिगाय सुतसोमवद्भिः । समनं चिददहश्चित्रभानोऽव व्राधन्तमभिनद्वृधश्चित् ॥
शश्वदग्निर्वाध्र्यश्वस्य शत्रून् नृभिर्जिगाय सुतसोमवद्भिः। समनं चिददहश्चित्रभानोऽव व्राधन्तमभिनद्वृधश्चित्॥
Mantra 12
अयमग्निर्वध्र्यश्वस्य वृत्रहा सनकात्प्रेद्धो नमसोपवाक्यः । स नो अजामीँरुत वा विजामीनभि तिष्ठ शर्धतो वाध्र्यश्व ॥
अयमग्निर्वाध्र्यश्वस्य वृत्रहा सनकात्प्रेद्धो नमसोपवाक्यः। स नो अजामीँरुत वा विजामीन्भि तिष्ठ शर्धतो वाध्र्यश्व॥
Frequently Asked Questions
It teaches that Agni becomes a powerful guide and protector when kindled correctly and honored with offerings, bringing brightness, right direction, and safety to the community.
Ghee is the classic oblation that strengthens Agni’s flame, and kindling him ‘in front’ means placing Fire at the forefront of communal and ritual life—so he leads and witnesses the rite.
Vṛtrahan means ‘slayer of Vṛtra,’ the force that blocks and envelops. In this hymn it highlights Agni’s ability to break obstacles and stand guard against threats, both near and far.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.