Sukta 64
Sukta 10.64
Uncertain from provided excerpt alone (RV 10.64 has its own Anukramaṇī attribution; requires external index)
Collective gods (open inquiry which deity grants grace and help)
Triṣṭubh (probable; requires metrical confirmation)
ഈ സൂക്തം അന്വേഷണമൂലമായ ഒരു ആഹ്വാനത്തോടെ ആരംഭിക്കുന്നു: ദേവന്മാരിൽ ആരാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ കേൾക്കുന്നത്, ആനന്ദം നൽകുന്നത്, രക്ഷാകരമായ സഹായത്തോടെ ആരാധകന്റെ നേരെ തിരിയുന്നത് എന്ന് കവി ചോദിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഇത് ദിവ്യശക്തികളോടുള്ള ഒരു സമുച്ചയ പ്രാർത്ഥനയായി വ്യാപിക്കുന്നു—പ്രത്യേകിച്ച് ജീവനെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന ജലങ്ങളെയും നദികളെയും ലക്ഷ്യമാക്കി—അവസാനം ധർമ്മക്രമവും സംരക്ഷണവും നിലനിർത്തുന്ന പരമാധിപതികളായ ആദിത്യന്മാരെയും അതിതിയെയും സ്തുതിച്ചുകൊണ്ട് സമാപിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
कथा देवानां कतमस्य यामनि सुमन्तु नाम शृण्वतां मनामहे । को मृळाति कतमो नो मयस्करत्कतम ऊती अभ्या ववर्तति ॥
ദേവന്മാരുടെ ഏതു ഗതിയിൽ, ഏതു യാമത്തിൽ, ‘സുമന്തു’—സത്യമായി ശ്രവിക്കുന്നവൻ—എന്ന നാമം ഞങ്ങൾ മനസ്സിൽ ധരിക്കട്ടെ? ആരാണ് ഞങ്ങൾക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നത്, ആരാണ് ഞങ്ങൾക്കായി സുഖമയമായ ക്ഷേമം സൃഷ്ടിക്കുന്നത്; ഏത് ശക്തിയാണ് തന്റെ ഊതി (സഹായം)യോടെ ഞങ്ങളിലേക്കു തിരിയുന്നത്?
Mantra 2
क्रतूयन्ति क्रतवो हृत्सु धीतयो वेनन्ति वेनाः पतयन्त्या दिशः । न मर्डिता विद्यते अन्य एभ्यो देवेषु मे अधि कामा अयंसत ॥
ഹൃദയത്തിനുള്ളിൽ ഋതുസമയത്തിൽ കർമസങ്കൽപ്പങ്ങൾ ചലിക്കുന്നു; ധീതികൾ പ്രചോദിതമായി ആഗ്രഹിക്കുന്നു, വേഗങ്ങൾ—ആകാംക്ഷകൾ—ദിക്കുകളിലേക്കു പറക്കുന്നു. ഇവയ്ക്കപ്പുറം മറ്റൊരു ആനന്ദദാതാവില്ല; ദേവന്മാരിലേക്കാണ് എന്റെ അധി-കാമങ്ങൾ (ആകാംക്ഷകൾ) സ്ഥാപിതമായിരിക്കുന്നത്.
Mantra 3
नरा वा शंसं पूषणमगोह्यमग्निं देवेद्धमभ्यर्चसे गिरा । सूर्यामासा चन्द्रमसा यमं दिवि त्रितं वातमुषसमक्तुमश्विना ॥
വാക്കുകൊണ്ട് നീ നരാശംസനെ സ്തുതിക്കുന്നു; ഗൂഢനായ പൂഷണനെ, ദേവന്മാർ പ്രജ്വലിപ്പിച്ച അഗ്നിയെ ഗിരകളാൽ അർച്ചിക്കുന്നു. സൂര്യനെയും മാസനെയും, ചന്ദ്രമസിനെയും, ദിവ്യനായ യമനെയും, ത്രിതനെയും, വാതനെയും, ഉഷസ്സിനെയും, രാത്രിയെയും, അശ്വിനൗവിനെയും—ആ എല്ലാ ശക്തികളെയും—ജാഗ്രതയ്ക്കും ക്രമസ്ഥാപനത്തിനുമായി—നീ പാടിപ്പുകഴ്ത്തുന്നു.
Mantra 4
कथा कविस्तुवीरवान्कया गिरा बृहस्पतिर्वावृधते सुवृक्तिभिः । अज एकपात्सुहवेभिॠक्वभिरहिः शृणोतु बुध्न्यो हवीमनि ॥
എങ്ങനെ—ഏത് വാക്കുകൊണ്ട്—മഹാവീരനായ കവി ബൃഹസ്പതി സുവക്തികളാൽ വർദ്ധിക്കുന്നു? സുഖവമായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്ന ഋക്വഗായകരോടൊപ്പം അജ ഏകപാത് കേൾക്കട്ടെ; ആഴത്തിന്റെ അഹിയായ ബുധ്ന്യൻ ഹവിയുടെ വേളയിൽ ശ്രവിക്കട്ടെ.
Mantra 5
दक्षस्य वादिते जन्मनि व्रते राजाना मित्रावरुणा विवाससि । अतूर्तपन्थाः पुरुरथो अर्यमा सप्तहोता विषुरूपेषु जन्मसु ॥
ദക്ഷന്റെ ജന്മത്തിലും വ്രതത്തിലും, ഹേ അദിതി, നീ രണ്ടു രാജാക്കന്മാരായ മിത്രനും വരുണനും ആരാധന അർപ്പിക്കുന്നു. അജയ്യപഥനായ, അനേകരഥങ്ങളുള്ള ആര്യമൻ—സപ്തഹോതൃ—വിവിധരൂപ ജന്മങ്ങളിൽ ധാർമ്മിക അവകാശവും ആര്യഗമനപഥവും സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 6
ते नो अर्वन्तो हवनश्रुतो हवं विश्वे शृण्वन्तु वाजिनो मितद्रवः । सहस्रसा मेधसाताविव त्मना महो ये धनं समिथेषु जभ्रिरे ॥
ഞങ്ങളുടെ ഹവനം കേൾക്കുന്ന ആ അർവന്തർ—എല്ലാ വാജിനരും, മിതദ്രവരും—ഞങ്ങളുടെ ആഹ്വാനം ശ്രവിക്കട്ടെ. സ്വഭാവബലത്തിൽ സഹസ്രഗുണ വിജയം നേടുന്ന, ഞങ്ങളിലെ സമിതികളിൽ ധനം കൊണ്ടുവന്ന മഹാശക്തികൾ—അവർ ഞങ്ങൾക്ക് സഹായമായി വരട്ടെ.
Mantra 7
प्र वो वायुं रथयुजं पुरंधिं स्तोमैः कृणुध्वं सख्याय पूषणम् । ते हि देवस्य सवितुः सवीमनि क्रतुं सचन्ते सचितः सचेतसः ॥
നിങ്ങളുടെ സ്തോത്രങ്ങളാൽ രഥയുക്തനായ വായുവിനെ മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുവരുവിൻ; സഖ്യതയ്ക്കായി, പൂർണ്ണതയുടെ ശക്തിയുള്ള പൂഷണനെയും (ആഹ്വാനിക്കുവിൻ). കാരണം അവർ—സചേതനരും ജാഗ്രതരും—സവിതൃദേവന്റെ പ്രേരകഗതിയിൽ അവന്റെ ക്രതു (സങ്കൽപ/ഇച്ഛാശക്തി) യോടൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച്, ലക്ഷ്യബോധമുള്ള പ്രജ്ഞയോട് തങ്ങളെ ചേർക്കുന്നു.
Mantra 8
त्रिः सप्त सस्रा नद्यो महीरपो वनस्पतीन्पर्वताँ अग्निमूतये । कृशानुमस्तॄन्तिष्यं सधस्थ आ रुद्रं रुद्रेषु रुद्रियं हवामहे ॥
മൂന്നുതവണ ഏഴായൊഴുകുന്ന നദികൾ, മഹത്തായ ജലങ്ങൾ, വളർച്ചയുടെ അധിപതികളായ വനസ്പതികൾ, പർവതങ്ങൾ—ഇവയെയും ഞങ്ങളുടെ രക്ഷയ്ക്കായി അഗ്നിയെയും ഞങ്ങൾ ആഹ്വാനിക്കുന്നു. വ്യാപിക്കുന്ന കൃശാനുവിനെയും, പൊതുവായ ആസനത്തിൽ തിഷ്യനെയും (ആഹ്വാനിക്കുന്നു); കൂടാതെ രുദ്രന്മാരിൽ രുദ്രിയനായ രുദ്രനെ ഞങ്ങൾ വിളിക്കുന്നു—ഞങ്ങളിലുളള ഉഗ്ര-ചികിത്സക ശക്തി ജാഗ്രതയാകുവാൻ.
Mantra 9
सरस्वती सरयुः सिन्धुरूर्मिभिर्महो महीरवसा यन्तु वक्षणीः । देवीरापो मातरः सूदयित्न्वो घृतवत्पयो मधुमन्नो अर्चत ॥
സരസ്വതി, സരയു, സിന്ധു—തങ്ങളുടെ തരംഗങ്ങളോടെ—വിശാലവും മഹത്തുമായവയായി—പോഷക സഹായവുമായി, പോഷണധാര വഹിച്ച് ഞങ്ങളിലേക്കു വരട്ടെ. ഹേ ദേവീ ആപഃ, മാതാക്കളേ, ഞങ്ങളുടെ വളർച്ചയെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവരേ—ഘൃതസമൃദ്ധവും മധുര-മധുവുള്ളതുമായ ആനന്ദത്തിന്റെ ക്ഷീരധാരയാൽ ഞങ്ങളെ അർച്ചിക്കുവിൻ (പ്രകാശിപ്പിക്കുവിൻ/സ്തുതിക്കുവിൻ).
Mantra 10
उत माता बृहद्दिवा शृणोतु नस्त्वष्टा देवेभिर्जनिभिः पिता वचः । ऋभुक्षा वाजो रथस्पतिर्भगो रण्वः शंसः शशमानस्य पातु नः ॥
വിശാലമായ ദ്യൗവിന്റെ മാതാവ് ഞങ്ങളെ കേൾക്കട്ടെ; ദേവജന്മരായ ദേവന്മാരോടുകൂടെ പിതാവായ ത്വഷ്ടൃ നമ്മുടെ വചനം സ്വീകരിക്കട്ടെ. ഋഭുക്ഷൻ, വാജ, രഥസ്പതി, രണ്വ (ആനന്ദദായക) ഭഗ—ശ്രമിച്ച് പ്രാവീണ്യത്തിലേക്ക് വളരുന്നവന്റെ ശംസ (സ്തുതി-വചനം) ഞങ്ങൾക്കായി കാക്കട്ടെ.
Mantra 11
रण्वः संदृष्टौ पितुमाँ इव क्षयो भद्रा रुद्राणां मरुतामुपस्तुतिः । गोभिः ष्याम यशसो जनेष्वा सदा देवास इळया सचेमहि ॥
ഒരുമിച്ച് ദർശിക്കുമ്പോൾ രണ്വ (ആനന്ദകര)മാണ് ആ വാസസ്ഥലം—പോഷണസമൃദ്ധമായ വീട്ടുപോലെ; രുദ്രന്മാർക്കും മരുതുകൾക്കും അർപ്പിക്കുന്ന സ്തുതി മംഗളകരം. ഗോഭിഃ (ഗോ-സമ്പത്തോടുകൂടെ) ഞങ്ങൾ യശസ്സുള്ളവരായി ജനങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധരാകട്ടെ; ഹേ ദേവന്മാരേ, സദാ ഇളാ (പോഷക പ്രവാഹം)യോടു ചേർന്ന് നാം സഞ്ചരിക്കട്ടെ.
Mantra 12
यां मे धियं मरुत इन्द्र देवा अददात वरुण मित्र यूयम् । तां पीपयत पयसेव धेनुं कुविद्गिरो अधि रथे वहाथ ॥
ഹേ മരുതുകളേ, ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഹേ ദേവന്മാരേ—ഹേ വരുണാ, മിത്രാ—നിങ്ങൾ എനിക്ക് നൽകിയ ധീ (പ്രേരിത ബുദ്ധി)യെ, പാൽപശുവിനെ അവളുടെ പാലാൽ പോഷിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, പോഷിപ്പിക്കുവിൻ. ഒരുപക്ഷേ എന്റെ ഗിരഃ (വചനങ്ങൾ) നിങ്ങളുടെ രഥത്തിൽ അധിരോഹിപ്പിച്ച്—ദേവഗതിയിൽ അവയെ വഹിച്ചു കൊണ്ടുപോകുവിൻ.
Mantra 13
कुविदङ्ग प्रति यथा चिदस्य नः सजात्यस्य मरुतो बुबोधथ । नाभा यत्र प्रथमं संनसामहे तत्र जामित्वमदितिर्दधातु नः ॥
ഹേ മരുതന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഒരിക്കൽ ചെയ്തതുപോലെ—നിങ്ങളോടു സജാതീയരായ, ഒരേ കുലബന്ധമുള്ള ഞങ്ങളെയുമോ—ഇപ്പോൾ ശ്രദ്ധിക്കുമോ? നാഭിസ്ഥലത്തിൽ ഞങ്ങൾ ആദ്യം ഒന്നായി ചേർന്നിടത്ത്, അനന്തമായ അദിതി ഞങ്ങൾക്ക് യഥാർത്ഥ ജാമിത്വം—ഉത്ഭവത്തിന്റെ ഏകത—സ്ഥാപിക്കട്ടെ.
Mantra 14
ते हि द्यावापृथिवी मातरा मही देवी देवाञ्जन्मना यज्ञिये इतः । उभे बिभृत उभयं भरीमभिः पुरू रेतांसि पितृभिश्च सिञ्चतः ॥
കാരണം ദ്യാവാ-പൃഥിവീ—ഈ രണ്ടു മഹാമാതാക്കൾ—ദിവ്യരാണ്; ജന്മത്താൽ ദേവന്മാരെ പ്രസവിക്കുന്നു, ഇവിടെ യജ്ഞാർഹരുമാണ്. ഇരുവരും തങ്ങളുടെ ധാരണശക്തികളാൽ ഇരുലോകങ്ങളെയും താങ്ങുന്നു; പിതൃകളോടൊപ്പം അനേകം രേതാംസി—ബീജധാരകൾ—സിഞ്ചിക്കുന്നു.
Mantra 15
वि षा होत्रा विश्वमश्नोति वार्यं बृहस्पतिररमतिः पनीयसी । ग्रावा यत्र मधुषुदुच्यते बृहदवीवशन्त मतिभिर्मनीषिणः ॥
വ്യാപകമാണ് ആ ഹോത്രാ—യാജ്ഞിക പുരോഹിതപ്രവർത്തനം; അത് എല്ലാ വാര്യവും (ആഗ്രഹ്യവും) പ്രാപിക്കുന്നു—ബൃഹസ്പതിയും അത്യന്തം പ്രശംസനീയയായ അരമതിയും. ഗ്രാവാ ‘മധു-സു’—മധു പിഴിയുന്നവൻ—എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നിടത്ത്, മനീഷികൾ തങ്ങളുടെ മതികളാൽ ‘ബൃഹത്’നെ മുഴക്കിച്ചു—ഞങ്ങളിലേ മഹാവാണിയെ ഉണർത്തി.
Mantra 16
एवा कविस्तुवीरवाँ ऋतज्ञा द्रविणस्युर्द्रविणसश्चकानः । उक्थेभिरत्र मतिभिश्च विप्रोऽपीपयद्गयो दिव्यानि जन्म ॥
ഇങ്ങനെ കവി—മഹാവീരൻ, ഋതജ്ഞൻ (ഋത-ക്രമം അറിയുന്നവൻ), ദ്രവിണം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, നിധികളിൽ ആനന്ദിക്കുന്നവൻ—ഇവിടെ ഉക്തങ്ങളാലും പ്രചോദിതമായ മതികളാലും വിപ്രൻ ഗയഃ (ജീവശക്തി) യുടെ ദിവ്യ ജന്മങ്ങളെ പോഷിപ്പിച്ചു.
Mantra 17
एवा प्लतेः सूनुरवीवृधद्वो विश्व आदित्या अदिते मनीषी । ईशानासो नरो अमर्त्येनास्तावि जनो दिव्यो गयेन ॥
ഇങ്ങനെ പ്ലതെയുടെ ജ്ഞാനിയായ പുത്രൻ, ഹേ സർവ്വ ആദിത്യരേ, ഹേ അദിതിയേ, നിങ്ങളെ വർദ്ധിപ്പിച്ചു. അമർത്ത്യബലത്താൽ ഈശാനന്മാരും നരന്മാരും (ശക്തന്മാർ) ആയി, ദിവ്യജനങ്ങൾ ഗയേന (ജീവശക്തിയാൽ) നിങ്ങളെ സ്തുതിച്ചു.
Frequently Asked Questions
It is a hymn of inquiry and prayer asking which divine power truly hears and helps. It invokes the gods collectively, especially the Waters and the Ādityas with Aditi, for protection, joy, and nourishment.
They represent the divine Waters as living, maternal powers that sustain life. In Vedic imagery, their flowing abundance is like ghee-rich, honey-sweet nourishment that increases strength and well-being.
Aditi is honored as the great, expansive divine Mother associated with the Ādityas. She symbolizes protection, freedom from constraint, and the stable order that supports life and right conduct.
Ask anything about Sukta 64 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.