Sukta 64

Mantra 1

कथा देवानां कतमस्य यामनि सुमन्तु नाम शृण्वतां मनामहे । को मृळाति कतमो नो मयस्करत्कतम ऊती अभ्या ववर्तति ॥

ଦେବମାନଙ୍କର କେଉଁ ଗତିରେ, କେଉଁ ଯାମରେ, ଆମେ ‘ସୁମନ୍ତୁ’—ସତ୍ୟରେ ଶୁଣୁଥିବା—ଏହି ନାମକୁ ମନରେ ଧାରଣ କରିବୁ? କିଏ ଆମକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ, କିଏ ଆମ ପାଇଁ ସୁଖମୟ କଲ୍ୟାଣ ରଚେ; କେଉଁ ଶକ୍ତି ନିଜ ଊତି (ସହାୟ) ସହ ଆମ ପାଖକୁ ମୁହଁ ଫେରାଏ?

Mantra 2

क्रतूयन्ति क्रतवो हृत्सु धीतयो वेनन्ति वेनाः पतयन्त्या दिशः । न मर्डिता विद्यते अन्य एभ्यो देवेषु मे अधि कामा अयंसत ॥

ହୃଦୟରେ ଋତୁସମୟରେ କର୍ମସଙ୍କଳ୍ପମାନେ ଚଳିତ ହୁଅନ୍ତି; ଧୀତିମାନେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏବଂ ୱେନାଃ—ଇଚ୍ଛାମାନେ—ଦିଗମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଉଡ଼ିଯାଆନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆନନ୍ଦଦାତା ମିଳେନାହିଁ; ଦେବମାନଙ୍କ ଉପରେ ମୋର ଅଧି-କାମା (ଆକାଙ୍କ୍ଷା) ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି।

Mantra 3

नरा वा शंसं पूषणमगोह्यमग्निं देवेद्धमभ्यर्चसे गिरा । सूर्यामासा चन्द्रमसा यमं दिवि त्रितं वातमुषसमक्तुमश्विना ॥

ବାଣୀଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନରାଶଂସଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର, ଗୁପ୍ତ ପୂଷଣଙ୍କୁ, ଦେବମାନେ ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ କରିଥିବା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଗିରାଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚନ କର। ସୂର୍ୟ ଓ ମାସ, ଚନ୍ଦ୍ରମସ, ଦିବ୍ୟ ଯମ, ତ୍ରିତ, ବାତ, ଉଷସ, ରାତ୍ରି, ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୌ—ସେହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ—ଜାଗରଣ ଓ ଋତ-କ୍ରମ ସ୍ଥାପନା ପାଇଁ—ତୁମେ ସ୍ତବ କର।

Mantra 4

कथा कविस्तुवीरवान्कया गिरा बृहस्पतिर्वावृधते सुवृक्तिभिः । अज एकपात्सुहवेभिॠक्वभिरहिः शृणोतु बुध्न्यो हवीमनि ॥

କଥଂ—କେଉଁ ବାଣୀରେ—ମହାବୀର କବି ବୃହସ୍ପତି ସୁବକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି? ସୁହବ ଋକ୍ୱ-ଗାୟକମାନଙ୍କ ସହ ଅଜ ଏକପାତ୍ ଶୁଣୁନ୍ତୁ; ଏବଂ ଗଭୀରର ଅହି—ବୁଧ୍ନ୍ୟ—ହବିର ସମୟରେ ଶ୍ରବଣ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 5

दक्षस्य वादिते जन्मनि व्रते राजाना मित्रावरुणा विवाससि । अतूर्तपन्थाः पुरुरथो अर्यमा सप्तहोता विषुरूपेषु जन्मसु ॥

ଦକ୍ଷର ଜନ୍ମ ଓ ବ୍ରତରେ, ହେ ଅଦିତି, ତୁମେ ଦୁଇ ରାଜା—ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ—ଙ୍କୁ ପୂଜା ଅର୍ପଣ କର। ଅତୂର୍ତପନ୍ଥା, ବହୁରଥ ଆର୍ୟମା—ସପ୍ତହୋତୃ—ବିଷୁରୂପ ଜନ୍ମମାନେ ଧାର୍ମିକ ଅଧିକାର ଓ ଆର୍ୟ ଗମନପଥ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।

Mantra 6

ते नो अर्वन्तो हवनश्रुतो हवं विश्वे शृण्वन्तु वाजिनो मितद्रवः । सहस्रसा मेधसाताविव त्मना महो ये धनं समिथेषु जभ्रिरे ॥

ଆମ ହବନକୁ ଶୁଣୁଥିବା ସେଇ ଅର୍ବନ୍ତମାନେ—ସମସ୍ତ ବାଜିନ, ମିତଦ୍ରବ—ଆମ ଆହ୍ୱାନକୁ ଶ୍ରବଣ କରୁନ୍ତୁ। ଯେ ମହାଶକ୍ତିମାନେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବବଳରେ ସହସ୍ରଗୁଣ ବିଜୟ ପାଆନ୍ତି, ଏବଂ ଆମ ଭିତରର ସମିଥେଷୁ ଧନ ଆଣିଛନ୍ତି—ସେମାନେ ଆମ ସହାୟତାକୁ ଆସୁନ୍ତୁ।

Mantra 7

प्र वो वायुं रथयुजं पुरंधिं स्तोमैः कृणुध्वं सख्याय पूषणम् । ते हि देवस्य सवितुः सवीमनि क्रतुं सचन्ते सचितः सचेतसः ॥

ତୁମ ସ୍ତୋତ୍ରଦ୍ୱାରା ରଥଯୁକ୍ତ ବାୟୁଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣ; ଏବଂ ସଖ୍ୟ ପାଇଁ, ପୂର୍ଣ୍ଣତାର ଶକ୍ତିଧାରୀ ପୂଷଣଙ୍କୁ (ଆହ୍ୱାନ କର)। କାରଣ ସେମାନେ—ସଚେତନ ଓ ଜାଗ୍ରତ—ସବିତୃଦେବଙ୍କ ପ୍ରେରକ ଗତିରେ ତାଙ୍କର କ୍ରତୁ (ସଙ୍କଳ୍ପ/ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି) ସହ ଚଳନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୟ ପ୍ରଜ୍ଞା ସହ ନିଜକୁ ଯୋଗ କରନ୍ତି।

Mantra 8

त्रिः सप्त सस्रा नद्यो महीरपो वनस्पतीन्पर्वताँ अग्निमूतये । कृशानुमस्तॄन्तिष्यं सधस्थ आ रुद्रं रुद्रेषु रुद्रियं हवामहे ॥

ତିନିଥର ସାତଟି ପ୍ରବାହମାନ ନଦୀ, ମହା ଜଳ, ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଜୀବନର ଅଧିପତି ବନସ୍ପତି, ପର୍ବତମାନ—ଏବଂ ଆମ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁ। ବ୍ୟାପକ କୃଶାନୁଙ୍କୁ, ଏବଂ ସାଧାରଣ ଆସନରେ ତିଷ୍ୟଙ୍କୁ (ମଧ୍ୟ) ଡାକୁ; ଏବଂ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁଦ୍ରିୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ପୁକାରୁ—ଆମ ଭିତରେ ଉଗ୍ର-ଚିକିତ୍ସକ ଶକ୍ତି ଜାଗ୍ରତ ହେବା ପାଇଁ।

Mantra 9

सरस्वती सरयुः सिन्धुरूर्मिभिर्महो महीरवसा यन्तु वक्षणीः । देवीरापो मातरः सूदयित्न्वो घृतवत्पयो मधुमन्नो अर्चत ॥

ସରସ୍ୱତୀ, ସରୟୁ ଓ ସିନ୍ଧୁ—ତରଙ୍ଗସହିତ—ବିଶାଳ ଓ ମହାନ—ପୋଷକ ସହାୟତା ନେଇ, ପୋଷଣଦାୟକ ଧାରା ବହନ କରି, ଆମ ପାଖକୁ ଆସୁନ୍ତୁ। ହେ ଦେବୀ ଆପଃ, ମାତୃମାନେ, ଆମ ବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରେରଣ କରୁଥିବାମାନେ—ଘୃତସମୃଦ୍ଧ ଏବଂ ମଧୁମୟ ଆନନ୍ଦର କ୍ଷୀରଧାରାରେ ଆମକୁ ଅର୍ଚ୍ଚ କର (ପ୍ରକାଶିତ/ସ୍ତୁତ କର)।

Mantra 10

उत माता बृहद्दिवा शृणोतु नस्त्वष्टा देवेभिर्जनिभिः पिता वचः । ऋभुक्षा वाजो रथस्पतिर्भगो रण्वः शंसः शशमानस्य पातु नः ॥

ବିଶାଳ ଦ୍ୟୌର ମାତା ଆମକୁ ଶୁଣୁନ୍ତୁ; ଦେବଜନ୍ମା ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ପିତା ତ୍ୱଷ୍ଟା ଆମ ବଚନକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ। ଋଭୁକ୍ଷନ, ବାଜ, ରଥସ୍ପତି, ଏବଂ ରଣ୍ୱ (ଆନନ୍ଦଦାୟକ) ଭଗ—ଯେ ଯତ୍ନଶୀଳ ହୋଇ ପାରଙ୍ଗତତାରେ ବଢ଼ୁଛି, ତାହାର ଶଂସ (ସ୍ତୁତି-ବଚନ)କୁ ଆମ ପାଇଁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 11

रण्वः संदृष्टौ पितुमाँ इव क्षयो भद्रा रुद्राणां मरुतामुपस्तुतिः । गोभिः ष्याम यशसो जनेष्वा सदा देवास इळया सचेमहि ॥

ଏକାସାଥି ଦେଖାଗଲେ ରଣ୍ୱ (ଆନନ୍ଦଦାୟକ) ହୁଏ ସେଇ ନିବାସ—ପୋଷଣରେ ସମୃଦ୍ଧ ଘର ପରି; ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କୁ, ମରୁତମାନଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ସ୍ତୁତି ମଙ୍ଗଳମୟ। ଗୋଭିଃ (ଗୋ-ସମ୍ପଦ ସହ) ଆମେ ଯଶସ୍ବୀ ହେଉ, ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରୁହୁ; ଏବଂ ହେ ଦେବମାନେ, ସଦା ଇଳା (ପୋଷକ ପ୍ରବାହ) ସହ ଏକତାରେ ଚାଲୁ।

Mantra 12

यां मे धियं मरुत इन्द्र देवा अददात वरुण मित्र यूयम् । तां पीपयत पयसेव धेनुं कुविद्गिरो अधि रथे वहाथ ॥

ହେ ମରୁତମାନେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ହେ ଦେବମାନେ—ହେ ବରୁଣ, ମିତ୍ର—ତୁମେ ମୋତେ ଯେ ଧୀ (ପ୍ରେରିତ ବୁଦ୍ଧି) ଦେଇଛ, ତାହାକୁ ଦୁଧାଳ ଧେନୁକୁ ତାହାର ଦୁଧରେ ପୋଷାଯାଏ ପରି ପୋଷଣ କର। ସମ୍ଭବତଃ ମୋର ଗିରଃ (ବଚନ)କୁ ତୁମ ରଥ ଉପରେ ଧାରଣ କରି—ଦେବଗତିରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବହନ କର।

Mantra 13

कुविदङ्ग प्रति यथा चिदस्य नः सजात्यस्य मरुतो बुबोधथ । नाभा यत्र प्रथमं संनसामहे तत्र जामित्वमदितिर्दधातु नः ॥

ହେ ମରୁତମାନେ, ଆପଣମାନେ କି ପୂର୍ବେ ଯେପରି କରିଥିଲେ ସେପରି—ଆପଣମାନଙ୍କ ସଜାତୀୟ, ଏକେ କୁଳର ଆମ ପ୍ରତି—ଧ୍ୟାନ ଦେବେ? ଯେଉଁ ନାଭି-ସ୍ଥାନରେ ଆମେ ପ୍ରଥମେ ଏକତ୍ର ଯୁକ୍ତ ହେଲୁ, ସେଠାରେ ଅଦିତି ଆମ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଜାମିତ୍ୱ—ଅନନ୍ତରେ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଏକତା—ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 14

ते हि द्यावापृथिवी मातरा मही देवी देवाञ्जन्मना यज्ञिये इतः । उभे बिभृत उभयं भरीमभिः पुरू रेतांसि पितृभिश्च सिञ्चतः ॥

କାରଣ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ—ଏହି ଦୁଇ ମହାମାତା—ଦିବ୍ୟ; ଜନ୍ମଦ୍ୱାରା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ। ଉଭୟ ନିଜ ଧାରଣଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଉଭୟ ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଅନେକ ରେତାଂସି—ବୀଜରୂପ ଧାରା—ସିଞ୍ଚନ କରନ୍ତି।

Mantra 15

वि षा होत्रा विश्वमश्नोति वार्यं बृहस्पतिररमतिः पनीयसी । ग्रावा यत्र मधुषुदुच्यते बृहदवीवशन्त मतिभिर्मनीषिणः ॥

ବିସ୍ତୃତ ଅଟେ ସେ ହୋତ୍ରା—ଯଜ୍ଞୀୟ ପୁରୋହିତ-କ୍ରିୟା; ତାହା ସମସ୍ତ ବାର୍ୟ (ଇଚ୍ଛିତ) ବସ୍ତୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—ବୃହସ୍ପତି ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଅରମତି। ଯେଉଁଠାରେ ଗ୍ରାବାକୁ ‘ମଧୁ-ସୁ’—ମଧୁ ନିଚୋଡ଼ୁଥିବା—ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ମନୀଷୀମାନେ ନିଜ ମତିଦ୍ୱାରା ‘ବୃହତ୍’କୁ ଗୁଞ୍ଜାଇଲେ—ଆମ ଭିତରେ ମହାବାଣୀକୁ ଜାଗ୍ରତ କଲେ।

Mantra 16

एवा कविस्तुवीरवाँ ऋतज्ञा द्रविणस्युर्द्रविणसश्चकानः । उक्थेभिरत्र मतिभिश्च विप्रोऽपीपयद्गयो दिव्यानि जन्म ॥

ଏଭଳି କବି—ମହାବୀର, ଋତଜ୍ଞ (ଋତ-ନିୟମର ଜ୍ଞାତା), ଦ୍ରବିଣକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଥିବା ଓ ଧନରେ ଆନନ୍ଦିତ—ଏଠାରେ ଉକ୍ଥ ଓ ପ୍ରେରିତ ମତିଦ୍ୱାରା ବିପ୍ର ଗୟଃ (ଜୀବନଶକ୍ତି) ର ଦିବ୍ୟ ଜନ୍ମମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କଲେ।

Mantra 17

एवा प्लतेः सूनुरवीवृधद्वो विश्व आदित्या अदिते मनीषी । ईशानासो नरो अमर्त्येनास्तावि जनो दिव्यो गयेन ॥

ଏଭଳି ପ୍ଲତେର ମନୀଷୀ ପୁତ୍ର, ହେ ସର୍ବ ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ହେ ଅଦିତି, ତୁମମାନଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି କଲେ। ଅମର୍ତ୍ୟ ବଳରେ ଈଶାନ ଓ ନର (ଶକ୍ତିଶାଳୀ) ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ଜନ ଗୟେନ (ଜୀବନଶକ୍ତିରେ) ତୁମମାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।