Sukta 64

Mantra 1

कथा देवानां कतमस्य यामनि सुमन्तु नाम शृण्वतां मनामहे । को मृळाति कतमो नो मयस्करत्कतम ऊती अभ्या ववर्तति ॥

Devtaon ke naam ka kaise smaran karein, yeh sawal hai. Suman-tu ka naam sunke hum kaise dhyan rakhein? Kaun devta humein khushi deta hai? Kaun humare liye accha kare? Kaun shakti humare paas aake madad karti hai? Yeh sab baatein humein samajhni chahiye.

Mantra 2

क्रतूयन्ति क्रतवो हृत्सु धीतयो वेनन्ति वेनाः पतयन्त्या दिशः । न मर्डिता विद्यते अन्य एभ्यो देवेषु मे अधि कामा अयंसत ॥

Jab hum koi kaam karte hain, toh humare dil mein ichchha uthti hai. Humari soch charo taraf failti hai jaise panchi udte hain. In devtaon ke alawa koi aur humein khushi nahi deta. Humari ichchhayein in devtaon par hi tiki hain.

Mantra 3

नरा वा शंसं पूषणमगोह्यमग्निं देवेद्धमभ्यर्चसे गिरा । सूर्यामासा चन्द्रमसा यमं दिवि त्रितं वातमुषसमक्तुमश्विना ॥

Tum apni awaaz se Narashans ka gun ga rahe ho. Pushan ko bula rahe ho jo chupa hai, aur Agni ko jo deviyon ne jalaya hai. Suraj aur Chandrama ko bula rahe ho. Yama ko aasman mein, Trita aur Vayu ko, Usha aur raat ko, aur Ashwin dono bhaiyon ko. Yeh sab shaktiyan jaag rahi hain aur kaam kar rahi hain.

Mantra 4

कथा कविस्तुवीरवान्कया गिरा बृहस्पतिर्वावृधते सुवृक्तिभिः । अज एकपात्सुहवेभिॠक्वभिरहिः शृणोतु बुध्न्यो हवीमनि ॥

Brihaspati jo bade hain, woh achhi baaton se bade hote hain. Aja Ekapad jo ek pair wali shakti hai, woh gaane wale logon ki sun rahi hai. Aur jo saanp neeche paani mein rehta hai, Budhnya, woh bhi havan mein sun raha hai.

Mantra 5

दक्षस्य वादिते जन्मनि व्रते राजाना मित्रावरुणा विवाससि । अतूर्तपन्थाः पुरुरथो अर्यमा सप्तहोता विषुरूपेषु जन्मसु ॥

Daksha ke janam mein aur unke niyam mein, Aditi tum Mitra aur Varuna dono rajaon ki puja kar rahe ho. Aryaman bahut rath wale hain, unka koi rasta rok nahi sakta. Saat log jo havan karte hain, woh alag-alag roop mein kaam karte hain.

Mantra 6

ते नो अर्वन्तो हवनश्रुतो हवं विश्वे शृण्वन्तु वाजिनो मितद्रवः । सहस्रसा मेधसाताविव त्मना महो ये धनं समिथेषु जभ्रिरे ॥

Yeh sab shaktiyan hamari awaaz sun rahi hain. Jo log bade hain aur apne aap mein taakat rakhte hain, woh hazaar guna phal pate hain. Yeh hamare andar hi dhan laye hain jab hum sangharsh mein the. Ab yeh hamari madad karein.

Mantra 7

प्र वो वायुं रथयुजं पुरंधिं स्तोमैः कृणुध्वं सख्याय पूषणम् । ते हि देवस्य सवितुः सवीमनि क्रतुं सचन्ते सचितः सचेतसः ॥

Apne gaano se Vayu ko bolo jo rath mein juta hai. Pushan ko bolo jo dosti deta hai. Yeh dono Savitur ki ichcha ke saath chalte hain. Jo log jaag ke samajhte hain, woh is mein jud jaate hain.

Mantra 8

त्रिः सप्त सस्रा नद्यो महीरपो वनस्पतीन्पर्वताँ अग्निमूतये । कृशानुमस्तॄन्तिष्यं सधस्थ आ रुद्रं रुद्रेषु रुद्रियं हवामहे ॥

Hum tees-sattar nadiyon ko bulate hain, yeh sab badi nadiyan hain. Pani, ped, pahad, sab Agni ko humare liye bulate hain. Krishanu aur Tishya ko bulate hain, yeh dono madad karte hain. Rudra ko bulate hain, jo sab Rudron mein sabse takatwar hai. Woh humare andar shakti jaga de.

Mantra 9

सरस्वती सरयुः सिन्धुरूर्मिभिर्महो महीरवसा यन्तु वक्षणीः । देवीरापो मातरः सूदयित्न्वो घृतवत्पयो मधुमन्नो अर्चत ॥

Saraswati, Sarayu, Sindhu, yeh teen nadiyan apni laharon ke saath aayein. Yeh badi aur takatwar hain, humare kaam aayein. Paani deviyan maa jaisi hain, humari growth karte hain. Ghee aur shahad jaisa doodh deke humein khush karein.

Mantra 10

उत माता बृहद्दिवा शृणोतु नस्त्वष्टा देवेभिर्जनिभिः पिता वचः । ऋभुक्षा वाजो रथस्पतिर्भगो रण्वः शंसः शशमानस्य पातु नः ॥

Aasman ki maa hamari sun le. Tvashta, jo pita jaisa hai, deviyon ke saath hamari baat sun le. Ribhuksha, Vaj, Ratha-pati, Bhag, yeh sab humare liye raksha karein. Jo log mehnat karte hain, unki baat ko bacha ke rakhein.

Mantra 11

रण्वः संदृष्टौ पितुमाँ इव क्षयो भद्रा रुद्राणां मरुतामुपस्तुतिः । गोभिः ष्याम यशसो जनेष्वा सदा देवास इळया सचेमहि ॥

Jab sab saath milke rehte hain, bahut achha lagta hai, jaise ghar mein khana ho. Rudra aur Marut deviyon ki puja se achhi baat hoti hai. Hum roshni aur gyaan ke saath rahein, logon mein naam karein. Hamesha deviyon ke saath jud ke rahein.

Mantra 12

यां मे धियं मरुत इन्द्र देवा अददात वरुण मित्र यूयम् । तां पीपयत पयसेव धेनुं कुविद्गिरो अधि रथे वहाथ ॥

Marut, Indra, Varun, Mitra, in sab deviyon ne mujhe samajh di hai. Is samajh ko doodh jaisa paal ke rakhein. Meri baaton ko apne rath mein utha ke le jayein, deviyon tak pahuncha dein.

Mantra 13

कुविदङ्ग प्रति यथा चिदस्य नः सजात्यस्य मरुतो बुबोधथ । नाभा यत्र प्रथमं संनसामहे तत्र जामित्वमदितिर्दधातु नः ॥

Maruts, kya tum humein pehle jaisa dekhoge? Hum log ek hi parivar ke hain. Jahan pehle hum sab milkar the, wahin Aditi humein apna bana le. Wahin se hum sab ka rishta shuru hua tha.

Mantra 14

ते हि द्यावापृथिवी मातरा मही देवी देवाञ्जन्मना यज्ञिये इतः । उभे बिभृत उभयं भरीमभिः पुरू रेतांसि पितृभिश्च सिञ्चतः ॥

Aasman aur dharti do badi maatein hain. Yeh dono devi hain aur bhagwan paida karti hain. Yagya mein inki puja hoti hai. Dono duniya ko sambhalti hain. Pitron ke saath milkar yeh nayi zindagi deti hain.

Mantra 15

वि षा होत्रा विश्वमश्नोति वार्यं बृहस्पतिररमतिः पनीयसी । ग्रावा यत्र मधुषुदुच्यते बृहदवीवशन्त मतिभिर्मनीषिणः ॥

Yeh puja ka kaam bahut faila hua hai. Har achhi cheez tak pahunchta hai. Brihaspati aur Aramati isme hain. Jahan madua nichoda jata hai, wahan rishiyon ne apne soch se badi awaaz uthayi.

Mantra 16

एवा कविस्तुवीरवाँ ऋतज्ञा द्रविणस्युर्द्रविणसश्चकानः । उक्थेभिरत्र मतिभिश्च विप्रोऽपीपयद्गयो दिव्यानि जन्म ॥

Rishi jo sach jaanta hai, uski awaaz mein taakat hai. Woh dhan chahta hai aur khush rehta hai. Apne gaano aur soch se usne bhagwan ki zindagi ko badhaaya.

Mantra 17

एवा प्लतेः सूनुरवीवृधद्वो विश्व आदित्या अदिते मनीषी । ईशानासो नरो अमर्त्येनास्तावि जनो दिव्यो गयेन ॥

Plate ke bete ne tum sab Adityon ko badhaaya. Aditi, tum bhi ismein hain. Yeh log prabhu banke amar taakat se tumhari badai karte hain. Unki zindagi mein divya taakat hai.