Rig Veda Sukta 45
Mandala 10Sukta 4512 Mantras

Sukta 45

Sukta 10.45

Devata

Agni (Jātavedas)

Chandas

Trishtubh (likely)

ഈ സൂക്തം ജാതവേദസായും വൈശ്വാനരനായും അഗ്നിയെ സ്തുതിക്കുന്നു. സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന്, മനുഷ്യരിടയിൽ, ജലങ്ങളിൽ എന്നിങ്ങനെ അവന്റെ “ത്രിവിധ ജനനം” പിന്തുടർന്ന്, ശരിയായ ഉദ്ദേശവും നൈപുണ്യവും കൊണ്ട് അവൻ നിരന്തരം ജ്വലിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതായി വിവരിക്കുന്നു. അഗ്നിയെ ശുദ്ധീകരകനായും മാർഗദർശിയായും, മർത്ത്യരിൽ സ്ഥാപിതമായ അമരസാന്നിധ്യമായും അവതരിപ്പിക്കുന്നു; അവന്റെ പുകയും പ്രകാശവും സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നു. അവസാനം ദ്യാവാപൃഥിവികൾക്ക് ശാന്തമായ ആഹ്വാനവും, വീരശക്തിസമൃദ്ധമായ റയി (പൂർണ്ണത/സമൃദ്ധി) ലഭിക്കണമെന്ന പ്രാർത്ഥനയും ഉണ്ട്.

Mantras

Mantra 1

दिवस्परि प्रथमं जज्ञे अग्निरस्मद्द्वितीयं परि जातवेदाः । तृतीयमप्सु नृमणा अजस्रमिन्धान एनं जरते स्वाधीः ॥

ദിവത്തിൽ നിന്നു ആദ്യം അഗ്നി ജനിക്കുന്നു; ഞങ്ങളിൽ നിന്നു രണ്ടാമതായി ജാതവേദസ് ആയി ജനിക്കുന്നു. മൂന്നാമതായി ജലങ്ങളിൽ—മനുഷ്യന്റെ ഇച്ഛ അവനെ അജസ്രമായി ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു; സുസ്ഥിരബുദ്ധിയുള്ളവൻ, നിരന്തരം ജ്വലിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, തന്റെ സ്വാധീനശക്തിയാൽ അവനെ വളർത്തുന്നു.

Mantra 2

विद्मा ते अग्ने त्रेधा त्रयाणि विद्मा ते धाम विभृता पुरुत्रा । विद्मा ते नाम परमं गुहा यद्विद्मा तमुत्सं यत आजगन्थ ॥

അഗ്നേ, നിന്റെ ത്രേധാ—മൂന്നു രൂപങ്ങളിലെ ത്രിവിധത—ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു; നിന്റെ ധാമങ്ങൾ പല ഇടങ്ങളിലായി വിഭജിതമായിരിക്കുന്നതും അറിയുന്നു. ഗുഹയിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന നിന്റെ പരമ നാമം ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു; നീ പുറപ്പെട്ടുവന്ന ആ ഉത്സം (മൂലസ്രോതസ്) ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു.

Mantra 3

समुद्रे त्वा नृमणा अप्स्वन्तर्नृचक्षा ईधे दिवो अग्न ऊधन् । तृतीये त्वा रजसि तस्थिवांसमपामुपस्थे महिषा अवर्धन् ॥

സമുദ്രജലങ്ങളിൽ, അകത്തായി, മനുഷ്യസങ്കൽപം നിന്നെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്നു; അഗ്നേ, നീ ദിവത്തിന്റെ ഊധൻ (സ്തനം), ഋഷിദൃഷ്ടിക്ക് ദൃശ്യമാകുന്നവൻ. മൂന്നാമത്തെ രജസ് (മധ്യലോകം)യിൽ ഉറച്ചുനിന്ന നിന്നെ, ജലങ്ങളുടെ ഉപസ്ഥത്തിൽ മഹിഷങ്ങൾ—മഹാശക്തികൾ—വർധിപ്പിക്കുന്നു.

Mantra 4

अक्रन्ददग्निः स्तनयन्निव द्यौः क्षामा रेरिहद्वीरुधः समञ्जन् । सद्यो जज्ञानो वि हीमिद्धो अख्यदा रोदसी भानुना भात्यन्तः ॥

അഗ്നി ഇടിമുഴങ്ങുന്ന ദ്യൗസിനെപ്പോലെ നിലവിളിച്ചു; ഭൂമിയെ നക്കി, വീരുധഃ (സസ്യങ്ങളെ) തന്റെ സ്പർശംകൊണ്ട് പൊതിഞ്ഞു. ഉടൻ ജനിച്ചവൻ, പ്രജ്വലിതനായി, ദൂരദൂരത്തേക്ക് ദൃഷ്ടി വ്യാപിപ്പിച്ചു; തന്റെ ഭാനു (കിരണം)കൊണ്ട് ദ്യാവാപൃഥിവീ എന്ന രണ്ടു ലോകങ്ങളെയും നിറച്ച്, അവയുടെ ഇടയിൽ അകത്തുനിന്ന് പ്രകാശിക്കുന്നു.

Mantra 5

श्रीणामुदारो धरुणो रयीणां मनीषाणां प्रार्पणः सोमगोपाः । वसुः सूनुः सहसो अप्सु राजा वि भात्यग्र उषसामिधानः ॥

അവൻ ശ്രീ (തേജസ്സുകൾ)യുടെ ഉദാരദാതാവും, റയി (സമ്പത്ത്)കളുടെ അധാരവും, മണീഷാ (പ്രേരിത ചിന്ത)കളെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നവനും, സോമത്തിന്റെ ഗോപാ (രക്ഷകൻ)യും ആകുന്നു. വസു—സഹസ് (ബലം)യുടെ പുത്രൻ—അപ്സു (ജലങ്ങളിൽ) രാജാവായി, ഉഷസ്സുകൾ (ഉഷാ) വരുന്നതിന് മുമ്പേ പ്രജ്വലിതനായി, മുൻഭാഗത്ത് പ്രകാശിക്കുന്നു.

Mantra 6

विश्वस्य केतुर्भुवनस्य गर्भ आ रोदसी अपृणाज्जायमानः । वीळुं चिदद्रिमभिनत्परायञ्जना यदग्निमयजन्त पञ्च ॥

അവൻ വിശ്വത്തിന്റെ കേതു (ധ്വജം/പ്രകാശചിഹ്നം), ഭുവനത്തിന്റെ ഗർഭം; ജനിക്കുമ്പോഴുതന്നെ ദ്യാവാപൃഥിവീ എന്ന രണ്ടു ലോകങ്ങളെയും നിറയ്ക്കുന്നു. മുന്നോട്ട് പോകുമ്പോൾ അവൻ ദൃഢമായ അദ്രി (ശില/പാറ)യെയും പിളർത്തുന്നു—പഞ്ച ജനാഃ (അഞ്ച ജനങ്ങൾ) അഗ്നിക്കായി യജ്ഞം അർപ്പിച്ചപ്പോൾ.

Mantra 7

उशिक्पावको अरतिः सुमेधा मर्तेष्वग्निरमृतो नि धायि । इयर्ति धूममरुषं भरिभ्रदुच्छुक्रेण शोचिषा द्यामिनक्षन् ॥

ഉശിക് പാവകനായ, അരതി—സുമേധയുള്ള, ദീപ്തബുദ്ധിരൂപനായ അമൃത അഗ്നി മർത്ത്യരിൽ നിക്ഷിപ്തനായി. അവൻ അരുണധൂമത്തെ മേലോട്ടുയർത്തി ഭാരമേറ്റു വഹിക്കുന്നു; തന്റെ ശുക്രശോചിഷാൽ ചൈതന്യത്തിന്റെ ദ്യൗവിനെ എത്തി സ്പർശിക്കുന്നു.

Mantra 8

दृशानो रुक्म उर्विया व्यद्यौद्दुर्मर्षमायुः श्रिये रुचानः । अग्निरमृतो अभवद्वयोभिर्यदेनं द्यौर्जनयत्सुरेताः ॥

സുവർണ തേജസ്സായി ദൃശ്യമാനനായി, അവൻ ഉർവീയാ വ്യാപകമായി പ്രകാശിച്ചു—ശ്രിയ്ക്കായി ദീപ്തൻ, ദുര്മർഷമായുഃ (അജേയ ജീവബലം) നിമിത്തം രുചമാനൻ. സുറേതസ്സായ ദ്യൗ അവനെ ജനിപ്പിച്ചപ്പോൾ, വയോഭിഃ (വളർച്ചാശക്തികളാൽ) അഗ്നി അമൃതനായി.

Mantra 9

यस्ते अद्य कृणवद्भद्रशोचेऽपूपं देव घृतवन्तमग्ने । प्र तं नय प्रतरं वस्यो अच्छाभि सुम्नं देवभक्तं यविष्ठ ॥

ഹേ ഭദ്രശോചേ ദേവ, ഹേ അഗ്നേ—ഇന്ന് നിനക്കായി ഘൃതവന്ത അപൂപം (യജ്ഞകേക്ക്) ഒരുക്കുന്നവനെ നീ മുന്നോട്ടു നയിക്കേണം: കൂടുതൽ ഉത്തമവും വാഞ്ഛനീയവും ആയ നിലയിലേക്കു, ദേവഭക്ത സുമ്നം (ദേവന്മാർ പങ്കിടുന്ന അനുഗ്രഹം) എന്ന കൃപയിലേക്കു—ഹേ യവിഷ്ഠ (ഏറ്റവും യുവവും പ്രബലവുമായ ജ്വാല)।

Mantra 10

आ तं भज सौश्रवसेष्वग्न उक्थौक्थ आ भज शस्यमाने । प्रियः सूर्ये प्रियो अग्ना भवात्युज्जातेन भिनददुज्जनित्वैः ॥

ഹേ അഗ്നേ, സത്യശ്രവണമായ സൗശ്രവസ്സ് നേടുന്നവരുടെ ഇടയിൽ, ഓരോ ഉക്തത്തിലും, അവനെ ശംസിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അവനെ നീ നിന്റെ അടുക്കൽ സ്വീകരിക്ക. സൂര്യനു പ്രിയനായവൻ, അഗ്നിയിലൂടെ കൂടി പ്രിയനാകുന്നു; ഉയർന്നു വരുന്ന ജന്മത്താൽ അവൻ ഭേദിച്ച് തുറക്കുന്നു, ഉയർന്നു വരുന്ന ജനിത്വങ്ങളാൽ.

Mantra 11

त्वामग्ने यजमाना अनु द्यून्विश्वा वसु दधिरे वार्याणि । त्वया सह द्रविणमिच्छमाना व्रजं गोमन्तमुशिजो वि वव्रुः ॥

ഹേ അഗ്നേ, യജമാനർ ദിനംപ്രതി നിനക്കുള്ളിൽ എല്ലാ ഇഷ്ടവസുവും വര്യമായ ധനവും സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. നിനക്കൊപ്പം ദ്രവിണത്തിന്റെ പൂർണ്ണത തേടുന്ന ഉശിജർ—ജ്വാലയെ അന്വേഷിക്കുന്നവർ—ഗോമന്തമായ (കിരണസമ്പന്നമായ) വ്രജത്തെ വിശാലമാക്കി തുറന്നിരിക്കുന്നു.

Mantra 12

अस्ताव्यग्निर्नरां सुशेवो वैश्वानर ऋषिभिः सोमगोपाः । अद्वेषे द्यावापृथिवी हुवेम देवा धत्त रयिमस्मे सुवीरम् ॥

മനുഷ്യർക്കു സുശേവ—ഹിതകരനായ—വൈശ്വാനര അഗ്നി, സോമഗോപന്മാരായ ഋഷിമാർ দ্বারা സ്തുതിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അദ്വേഷത്തിൽ, വൈരമില്ലാതെ, ഞങ്ങൾ ദ്യാവാ-പൃഥിവിയെ ഹുവിക്കുന്നു; ഹേ ദേവന്മാരേ, ഞങ്ങളിൽ സുവീരസമ്പന്നമായ റയി—ആധ്യാത്മിക പൂർണ്ണത—സ്ഥാപിക്കുവിൻ.

Frequently Asked Questions

It presents Agni in three domains: first as a heavenly fire, second as the ritual fire kindled by humans (Jātavedas), and third as a hidden fire in the waters—showing Agni as a cosmic principle present everywhere.

Jātavedas means “knower of all births/creatures.” In the hymn it highlights Agni’s all-knowing, guiding nature and his fitness to carry offerings and intentions to the gods.

The hymn seeks peaceful well-being (without hostility) and asks the gods to establish “rayi”—plenitude/prosperity—described as suvīra, rich in heroic strength and vitality.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App