Sukta 46

Mantra 1

प्र होता जातो महान्नभोविन्नृषद्वा सीददपामुपस्थे । दधिर्यो धायि स ते वयांसि यन्ता वसूनि विधते तनूपाः ॥

യാഗത്തിന്റെ പുരോഹിതനായി മഹത്തായി ജനിച്ചവൻ, നഭസ്സിന്റെ ഉയരങ്ങളെ അറിയുന്നവൻ, മനുഷ്യരിൽ അന്തർവാസിയായ ശക്തിയായി ഇരിക്കുന്നു—ജലങ്ങളുടെ മടിയിൽ. അടിസ്ഥാനംപോലെ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതനായ അവൻ നിന്റെ ഗതികളെ നയിക്കുകയും, ആരാധകനു വസുക്കൾ എത്തിക്കുകയും, ദേഹധാരിയെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Mantra 2

इमं विधन्तो अपां सधस्थे पशुं न नष्टं पदैरनु ग्मन् । गुहा चतन्तमुशिजो नमोभिरिच्छन्तो धीरा भृगवोऽविन्दन् ॥

ജലങ്ങളുടെ പൊതുവാസനത്തിൽ ഈ അഗ്നിയെ രൂപപ്പെടുത്തി, അവർ അവനെ നഷ്ടപ്പെട്ട മൃഗത്തെപ്പോലെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന് തേടി. ഗുഹയിൽ മറഞ്ഞ് രഹസ്യമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന അവനെ, ജ്വാലാന്വേഷികൾ—ധീരരായ ഭൃഗുക്കൾ—നമസ്കാരഭരിതമായ സമർപ്പണത്തിലൂടെ കണ്ടെത്തി.

Mantra 3

इमं त्रितो भूर्यविन्ददिच्छन्वैभूवसो मूर्धन्यघ्न्यायाः । स शेवृधो जात आ हर्म्येषु नाभिर्युवा भवति रोचनस्य ॥

അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ത്രിതൻ ഈ അഗ്നിയെ സമൃദ്ധമായി കണ്ടെത്തി—വിശാലമായി പ്രകാശിക്കുന്നവൻ, അഘ്ന്യാ (അഹിംസ്യ ഗോമാതാവ്/പ്രകാശഗോ)യുടെ ശിരസ്സിൽ സ്ഥാപിതൻ. ജനിച്ച് അവൻ ഗൃഹങ്ങളിൽ ക്ഷേമത്തിലേക്ക് വളരുന്നു; റോചന (പ്രകാശലോകം)ത്തിന്റെ യുവ നാഭികേന്ദ്രമായി മാറുന്നു.

Mantra 4

मन्द्रं होतारमुशिजो नमोभिः प्राञ्चं यज्ञं नेतारमध्वराणाम् । विशामकृण्वन्नरतिं पावकं हव्यवाहं दधतो मानुषेषु ॥

നമസ്കാരകർമ്മങ്ങളാൽ ഉശിജർ (അഗ്നിയെ തേടുന്നവർ) ആനന്ദകരനായ ഹോതൃനെ രൂപപ്പെടുത്തി—മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്ന യജ്ഞത്തെ, അധ്വരങ്ങളുടെ (അർപ്പണമാർഗങ്ങളുടെ) നേതാവിനെ. അവർ അവനെ വിശങ്ങൾ (ജനങ്ങൾ)ക്കായി പാവക ശുദ്ധികർത്താവും സത്യനേതാവുമായി ചെയ്തു; മനുഷ്യരിടയിൽ ഹവ്യവാഹനെ (ഹവിയെ വഹിക്കുന്ന അഗ്നിയെ) സ്ഥാപിച്ചു.

Mantra 5

प्र भूर्जयन्तं महां विपोधां मूरा अमूरं पुरां दर्माणम् । नयन्तो गर्भं वनां धियं धुर्हिरिश्मश्रुं नार्वाणं धनर्चम् ॥

മുന്നോട്ട് അവർ മഹാ ജയശാലിയായ ഭൂർജ (ബലം)യെ കൊണ്ടുവരുന്നു—വിപോധാ (ഋഷിദർശനം)യുടെ വിശാല വാസസ്ഥലം; ദൃഢന്മാർ അമൂര (അവിമൂഢ)നെ, അനേകം ദുർഗങ്ങളുടെ പുരാതന അടിസ്ഥാനം, വഹിക്കുന്നു. വനങ്ങളുടെ ഗർഭത്തെ (മറഞ്ഞ അങ്കുരത്തെ) നയിച്ച്, അവർ ധിയെ (ചിന്ത/പ്രജ്ഞയെ) നുകത്തിൽ ബന്ധിക്കുന്നു—മഞ്ഞത്താടി ഉള്ള, ശിഥിലമാകാത്ത ശക്തിപോലെ, ധന-അർച (ധനവും സ്തുതിയും നിറഞ്ഞ).

Mantra 6

नि पस्त्यासु त्रितः स्तभूयन्परिवीतो योनौ सीददन्तः । अतः संगृभ्या विशां दमूना विधर्मणायन्त्रैरीयते नॄन् ॥

വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ ത്രിതൻ ഉറപ്പു സ്ഥാപിച്ച്, യോനിയിൽ അകത്ത് ഇരിക്കുന്നു—ആവരണത്താൽ പൊതിഞ്ഞവൻ. അവിടെ നിന്ന് വിശങ്ങളെ (ജനങ്ങളെ) സമാഹരിച്ചു, ദമൂന (ഗൃഹപതി) വിധർമണ (ഋത-വിധി)യുടെ നുകങ്ങളാൽ മനുഷ്യരെ നീക്കുന്നു—അവരെ ക്രമബദ്ധ പ്രവർത്തനത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

Mantra 7

अस्याजरासो दमामरित्रा अर्चद्धूमासो अग्नयः पावकाः । श्वितीचयः श्वात्रासो भुरण्यवो वनर्षदो वायवो न सोमाः ॥

അവന്റെ അജരമായ അഗ്നികൾ ഗൃഹത്തിന്റെ നാവികന്മാരെപ്പോലെ മാർഗ്ഗദർശകരാണ്; ധൂമത്തോടുകൂടെ ജ്വലിച്ച് പാവകരാകുന്നു. ജ്വലനത്തിൽ ദീപ്തർ, ഗതിയിൽ വേഗവർ, ഉന്മേഷത്തിൽ ഉത്സുകർ—വനത്തിൽ അധിവസിക്കുന്നു; വായുവിനെപ്പോലെ, സോമ-ശക്തികളെപ്പോലെ സകലത്തിലും സഞ്ചരിക്കുന്നവർ.

Mantra 8

प्र जिह्वया भरते वेपो अग्निः प्र वयुनानि चेतसा पृथिव्याः । तमायवः शुचयन्तं पावकं मन्द्रं होतारं दधिरे यजिष्ठम् ॥

ജിഹ്വയാൽ അഗ്നി വാക്കിന്റെ വിറയൽ മുന്നോട്ട് വഹിക്കുന്നു; ചേതസാൽ ഭൂമി-സ്വഭാവത്തിന്റെ വിവേചനങ്ങളെ പ്രസ്ഫുടിപ്പിക്കുന്നു. അവനെ തേടുന്നവർ സ്ഥാപിക്കുന്നു—ശുചി, പാവക—മന്ദ്രനായ ഹോതാവിനെ, യജ്ഞത്തിൽ ഏറ്റവും യോഗ്യനെ.

Mantra 9

द्यावा यमग्निं पृथिवी जनिष्टामापस्त्वष्टा भृगवो यं सहोभिः । ईळेन्यं प्रथमं मातरिश्वा देवास्ततक्षुर्मनवे यजत्रम् ॥

ദ്യാവും പൃഥിവിയും ജനിപ്പിച്ച ആ അഗ്നിയെ; ആപഃ, ത്വഷ്ടൃ, ഭൃഗുക്കൾ തങ്ങളുടെ ശക്തികളാൽ രൂപപ്പെടുത്തി. ആദ്യം ആരാധ്യനെ ദേവന്മാർ കൊത്തിയൊരുക്കി; മാതരിശ്വൻ അവനെ മനുഷ്യർക്കായി വഹിച്ചു—യജ്ഞാർഹൻ, അർപ്പണയോഗ്യൻ, മനുഷ്യോന്നതിക്കായുള്ള അഗ്നി.

Mantra 10

यं त्वा देवा दधिरे हव्यवाहं पुरुस्पृहो मानुषासो यजत्रम् । स यामन्नग्ने स्तुवते वयो धाः प्र देवयन्यशसः सं हि पूर्वीः ॥

ഹേ അഗ്നേ, ദേവന്മാർ നിന്നെ ഹവ്യവാഹൻ—ഹവിയെ വഹിക്കുന്നവൻ—ആയി സ്ഥാപിച്ചു; നീ പലർക്കും ആഗ്രഹനീയനും മനുഷ്യർക്കു യജ്യനീയൻ (യജത്ര) ആകുന്നു. സ്തുതിക്കുന്നവന് നിന്റെ ഗമനത്തിൽ ജീവിതസമൃദ്ധികൾ (വയഃ) നല്കുക. ദേവമാർഗ്ഗത്തിലേക്ക് നീങ്ങി, അവനുവേണ്ടി പൂർവകാലത്തിലെ അനേകം യശസ്സായ മഹിമകൾ ഒന്നിച്ചുകൂട്ടുക; ഭൂതത്തിൽ സംഭരിച്ച സിദ്ധികളെ വർത്തമാനാരോഹണത്തിൽ ഉണർത്തുക.