Rig Veda Sukta 45
Mandala 10Sukta 4512 Mantras

Sukta 45

Sukta 10.45

Devata

Agni (Jātavedas)

Chandas

Trishtubh (likely)

এই সূক্তত অগ্নিক জাতবেদস আৰু বৈশ্বানৰ ৰূপে প্ৰশংসা কৰা হৈছে। তেঁওৰ “ত্ৰিবিধ জন্ম”—স্বৰ্গৰ পৰা, মানুহৰ মাজত, আৰু পানীৰ ভিতৰত—অনুসৰণ কৰি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, আৰু সঠিক সংকল্প আৰু কৌশলৰ দ্বাৰা তেঁও কেনেকৈ সদায় প্ৰজ্বলিত কৰা হয় সেয়া কোৱা হৈছে। অগ্নিক শুদ্ধিকৰ্তা, পথপ্ৰদৰ্শক, আৰু মৰ্ত্যৰ ভিতৰত স্থাপিত অমৰ উপস্থিতি হিচাপে দেখুওৱা হৈছে; তেঁওৰ ধোঁৱা আৰু দীপ্তি স্বৰ্গলৈ উৰ্ধ্বগামী হয়। সূক্তটোৰ অন্তত দ্যৌঃ-পৃথিৱীক শান্তিময় আহ্বান জনোৱা হৈছে আৰু বীৰশক্তিৰে সমৃদ্ধ ৰয়ি (প্ৰাচুৰ্য/সমৃদ্ধি) লাভৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে।

Recitation with translationRig Veda 10.45

Mantras

Mantra 1

दिवस्परि प्रथमं जज्ञे अग्निरस्मद्द्वितीयं परि जातवेदाः । तृतीयमप्सु नृमणा अजस्रमिन्धान एनं जरते स्वाधीः ॥

দ্যুলোকৰ পৰা সৰ্বপ্ৰথমে অগ্নি জন্মিল; আমাৰ মাজত পুনৰ জাতৱেদা ৰূপে জন্মিল। তৃতীয়বাৰ আপসু—জলসমূহত—মানৱৰ সংকল্পে তেওঁক অবিৰাম জ্বলাই তোলে; সুবুদ্ধিসম্পন্ন জনে, সদা ইন্ধন দিয়া, নিজ শক্তি-মাহাত্ম্যৰে তেওঁক বৃদ্ধি কৰে।

Mantra 2

विद्मा ते अग्ने त्रेधा त्रयाणि विद्मा ते धाम विभृता पुरुत्रा । विद्मा ते नाम परमं गुहा यद्विद्मा तमुत्सं यत आजगन्थ ॥

হে অগ্নি, তোমাৰ ত্ৰিধা-স্বৰূপ—তিন ৰূপ—আমি জানো; বহুত ঠাইত বিভক্ত তোমাৰ ধামসমূহো আমি জানো। গুহাত গোপন তোমাৰ পৰম নাম আমি জানো; যি উৎসৰ পৰা তুমি আগমন কৰিলা, সেই উৎসো আমি জানো।

Mantra 3

समुद्रे त्वा नृमणा अप्स्वन्तर्नृचक्षा ईधे दिवो अग्न ऊधन् । तृतीये त्वा रजसि तस्थिवांसमपामुपस्थे महिषा अवर्धन् ॥

সমুদ্ৰ-জলসমূহত, ভিতৰত, মানৱৰ সংকল্পে তোমাক জ্বলাই তোলে; হে অগ্নি, তুমি দ্যুলোকৰ স্তন—ঋষি-দৃষ্টিৰে দৰ্শিত। তৃতীয় ৰজসত তুমি স্থিৰ হৈ থাকোঁতে, আপাম উপস্থে—জলৰ কোলাত—মহিষাসকল, মহান শক্তিসমূহে, তোমাক বৃদ্ধি কৰে।

Mantra 4

अक्रन्ददग्निः स्तनयन्निव द्यौः क्षामा रेरिहद्वीरुधः समञ्जन् । सद्यो जज्ञानो वि हीमिद्धो अख्यदा रोदसी भानुना भात्यन्तः ॥

অগ্নিয়ে ক্ৰন্দন কৰিলে—গৰ্জন কৰা দ্যৌৰ দৰে; তেওঁ ক্ষামা (পৃথিৱী) চেলেকি বীৰুধ (উদ্ভিদ)সমূহক স্পৰ্শেৰে আৱৰণ কৰিলে। সদ্যোজাত, প্ৰজ্বলিত হৈ, তেওঁ বিস্তৃতভাৱে দৰ্শন কৰিলে; নিজৰ ভানু (কিৰণ)ৰে ৰোদসী (দ্যৌ-পৃথিৱী) দুয়োক পূৰ্ণ কৰি, দুয়োৰ মাজত অন্তৰত দীপ্তি মাৰে।

Mantra 5

श्रीणामुदारो धरुणो रयीणां मनीषाणां प्रार्पणः सोमगोपाः । वसुः सूनुः सहसो अप्सु राजा वि भात्यग्र उषसामिधानः ॥

তেওঁ শ্ৰীসমূহৰ উদাৰ দাতা, ৰয়ীসমূহৰ ধাৰুণ (আধাৰ), মনীষাসমূহৰ অগ্ৰবাহক, সোমৰ গোপা। বসু—সহসৰ সূনু, অপ্সু (জলসমূহত) ৰাজা—উষাসমূহৰ আগতে প্ৰজ্বলিত হৈ, অগ্ৰত দীপ্তি মাৰে।

Mantra 6

विश्वस्य केतुर्भुवनस्य गर्भ आ रोदसी अपृणाज्जायमानः । वीळुं चिदद्रिमभिनत्परायञ्जना यदग्निमयजन्त पञ्च ॥

সৰ্বস্য় কেতু (প্ৰদীপ), ভুৱনৰ গৰ্ভ—জন্ম লওঁতেই তেওঁ ৰোদসী (দ্যৌ-পৃথিৱী) দুয়োক পূৰ্ণ কৰিলে। আগবাঢ়ি যাওঁতে তেওঁ দৃঢ় অদ্ৰি (শিলা)কো ফালি পেলায়—যেতিয়া পঞ্চ জনা (পাঁচ জনগোষ্ঠী) অগ্নিক যজ্ঞ কৰিলে।

Mantra 7

उशिक्पावको अरतिः सुमेधा मर्तेष्वग्निरमृतो नि धायि । इयर्ति धूममरुषं भरिभ्रदुच्छुक्रेण शोचिषा द्यामिनक्षन् ॥

উশিক্-পাৱক অরতি, সুমেধা—মৰ্ত্যলোকত অমৃত অগ্নি ৰূপে স্থাপিত হৈছে। তেওঁ অৰুণ ধোঁৱা ওপৰলৈ উত্থাপন কৰে, বহন কৰি তোলে; আৰু উজ্জ্বল শোচিষাৰে দ্যৌ (স্বৰ্গ) স্পৰ্শ কৰি পৌঁছে।

Mantra 8

दृशानो रुक्म उर्विया व्यद्यौद्दुर्मर्षमायुः श्रिये रुचानः । अग्निरमृतो अभवद्वयोभिर्यदेनं द्यौर्जनयत्सुरेताः ॥

দৰ্শিত হৈ সোনালী ৰুক্মৰ দৰে, তেওঁ উৰ্বিয়া (বিস্তৃতভাৱে) দীপ্তি মেলিলে—শ্ৰী (সৌন্দৰ্য)ৰ বাবে ৰুচমান, আৰু দুৰ্মর্ষ আয়ুঃ (অদম্য জীৱনীশক্তি)সহ। দ্যৌ, সু-রেতা (সৃজন-বীজে সমৃদ্ধ) হৈ, যেতিয়া তেওঁক জনালে, তেতিয়া অগ্নি নিজৰ বয়ঃ (বৃদ্ধিশক্তি)দ্বাৰা অমৃত হ’ল।

Mantra 9

यस्ते अद्य कृणवद्भद्रशोचेऽपूपं देव घृतवन्तमग्ने । प्र तं नय प्रतरं वस्यो अच्छाभि सुम्नं देवभक्तं यविष्ठ ॥

হে ভদ্ৰশোচে দেব, হে ঘৃতৱন্ত অগ্নি—যি আজি তোমাৰ বাবে অপুরূপ পূপ (যজ্ঞ-কেক) প্ৰস্তুত কৰে, তাক তুমি আগুৱাই নে, অধিক উত্তম আৰু অধিক কাম্য অৱস্থালৈ; দেৱভক্ত সুম্ন (দেৱ-সহভাগী কৃপা)ৰ দিশে, হে যৱিষ্ঠ (সৰ্বকনিষ্ঠ-তেজস্বী) অগ্নি।

Mantra 10

आ तं भज सौश्रवसेष्वग्न उक्थौक्थ आ भज शस्यमाने । प्रियः सूर्ये प्रियो अग्ना भवात्युज्जातेन भिनददुज्जनित्वैः ॥

হে অগ্নি, যিসকল সৌশ্ৰৱস—সু-শ্ৰৱণ/সু-খ্যাতি লাভ কৰা—তেওঁলোকৰ মাজত, প্ৰতিটো উক্থ-উক্থত, যেতিয়া তেওঁক শস্যমান—প্ৰশংসিত—কৰা হয়, তঁাক তোমাৰ ওচৰলৈ আনি গ্ৰহণ কৰা। সূৰ্যৰ প্ৰিয়, অগ্নিৰ দ্বাৰা প্ৰিয় হৈ তেওঁ হয়; উজ্জাত—উদীয়মান জন্ম—দ্বাৰা তেওঁ ভাঙি মেলে, উজ্জনিত্বৈঃ—উদীয়মান জননসমূহেৰে—।

Mantra 11

त्वामग्ने यजमाना अनु द्यून्विश्वा वसु दधिरे वार्याणि । त्वया सह द्रविणमिच्छमाना व्रजं गोमन्तमुशिजो वि वव्रुः ॥

হে অগ্নি, যজমানসকলে দিনেদিনে তোমাতেই বিশ্ব বসু—সকলো কাম্য ধন-সম্পদ—আৰু বাৰ্যাণি—বাঞ্ছিত বস্তুসমূহ—স্থাপন কৰিছে। তোমাৰ সৈতে একেলগে দ্ৰৱিণ—ধন-প্ৰাচুৰ্য—ইচ্ছা কৰি, উশিজঃ—অগ্নিৰ অনুসন্ধানী/উপাসকসকলে—গোমন্ত—গো-সমৃদ্ধ, দীপ্ত—ব্ৰজ—আলোকময় আবেষ্টনী—উন্মুক্ত কৰিলে।

Mantra 12

अस्ताव्यग्निर्नरां सुशेवो वैश्वानर ऋषिभिः सोमगोपाः । अद्वेषे द्यावापृथिवी हुवेम देवा धत्त रयिमस्मे सुवीरम् ॥

নরসকলৰ বাবে সু-শেৱ—কল্যাণকাৰী—অগ্নি, বৈশ্বানৰ—সাৰ্বজনীন অগ্নি—ঋষিসকলৰ দ্বাৰা, সোমগোপাঃ—সোমৰ ৰক্ষকসকলৰ দ্বাৰা—স্তৱিত/প্ৰতিষ্ঠিত হৈছে। অদ্বেষে—বৈৰহীন শান্তিত—দ্যাৱা-পৃথিৱী—আকাশ আৰু পৃথিৱী—ক আমি আহ্বান কৰোঁ। হে দেবসকল, আমাৰ ভিতৰত সুৱীৰ—বীৰ্যসমৃদ্ধ—ৰয়ি—আধ্যাত্মিক প্ৰাচুৰ্য—স্থাপন কৰক।

Frequently Asked Questions

It presents Agni in three domains: first as a heavenly fire, second as the ritual fire kindled by humans (Jātavedas), and third as a hidden fire in the waters—showing Agni as a cosmic principle present everywhere.

Jātavedas means “knower of all births/creatures.” In the hymn it highlights Agni’s all-knowing, guiding nature and his fitness to carry offerings and intentions to the gods.

The hymn seeks peaceful well-being (without hostility) and asks the gods to establish “rayi”—plenitude/prosperity—described as suvīra, rich in heroic strength and vitality.

Ask anything about Sukta 45 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play