
Sukta 10.44
Indra
Trishtubh (probable; needs metrical confirmation)
ഈ സൂക്തം സ്വയംനിയന്ത്രണമുള്ളതും ഋതം (ധർമ്മനിയമം) അനുസരിക്കുന്നതുമായ ശക്തിയായ ഇന്ദ്രനെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു. അവൻ സോമാനന്ദത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞെത്തി, മഹത്തായ വൃഷ്ണി (വീരശക്തി) കൊണ്ട് എല്ലാ പ്രതിരോധവും ജയിക്കുന്നു. സ്തുതിയോടൊപ്പം ഉപദേശവും നെയ്തിരിക്കുന്നു: “ആദ്യമായി, ദേവന്മാർ വിളിച്ച” മുൻഗാമികൾ കടക്കാൻ ദുഷ്കരമായ മഹിമ നേടുന്നു; എന്നാൽ അയോഗ്യർ യജ്ഞത്തിന്റെ “തോണി”യിൽ കയറാൻ കഴിയാതെ മുങ്ങിപ്പോകുന്നു. അവസാന പ്രാർത്ഥന സർവ്വദിക്കുകളിലേക്കുള്ള സംരക്ഷണമായി വ്യാപിക്കുന്നു—പിന്നിൽ നിന്ന് ബൃഹസ്പതി കാക്കട്ടെ; ഇന്ദ്രൻ തന്റെ സഹചാരികൾക്കായി സുരക്ഷിതവും വിശാലവുമായ ഇടം തുറക്കട്ടെ.
Mantra 1
आ यात्विन्द्रः स्वपतिर्मदाय यो धर्मणा तूतुजानस्तुविष्मान् । प्रत्वक्षाणो अति विश्वा सहांस्यपारेण महता वृष्ण्येन ॥
ഇന്ദ്രൻ വരട്ടെ—സ്വസ്വാധിപത്യത്തിന്റെ അധിപതി—ആ മദാനന്ദത്തിനായി; ഋത/ധർമ്മനിയമം അനുസരിച്ച് പ്രേരിതനായി മഹാബലത്തോടെ മുന്നേറുന്നവൻ, അളവറ്റ മഹത്തായ വീര്യത്തോടെ എല്ലാ പ്രതിരോധങ്ങളെയും അതിക്രമിക്കുന്നവൻ.
Mantra 2
सुष्ठामा रथः सुयमा हरी ते मिम्यक्ष वज्रो नृपते गभस्तौ । शीभं राजन्त्सुपथा याह्यर्वाङ्वर्धाम ते पपुषो वृष्ण्यानि ॥
നിന്റെ രഥം സുസ്ഥിരമാണ്; നിന്റെ രണ്ടു ഹരി (അശ്വങ്ങൾ) സുനിയന്ത്രിതമാണ്. ഹേ നൃപതി, നിന്റെ വജ്രം നിന്റെ ഗഭസ്ത (ഹസ്തം/പിടി)യിൽ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമാണ്. ഹേ രാജൻ, സുപഥങ്ങളിലൂടെ വേഗത്തിൽ ഞങ്ങളിലേക്കു വരിക; നീ പാനം ചെയ്യുമ്പോൾ ഞങ്ങൾ നിന്റെ വീര്യശക്തികളെ വർധിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 3
एन्द्रवाहो नृपतिं वज्रबाहुमुग्रमुग्रासस्तविषास एनम् । प्रत्वक्षसं वृषभं सत्यशुष्ममेमस्मत्रा सधमादो वहन्तु ॥
ഹേ ഇന്ദ്രവാഹോ, മനുഷ്യരുടെ അധിപതിയായ—വജ്രബാഹുവായ ഉഗ്രനെ—ഇവിടെ കൊണ്ടുവരുവിൻ; ഉഗ്രരും ബലവാന്മാരും അവനെ വഹിക്കുന്നു. മുന്നോട്ടു വളരുന്ന വൃഷഭനായ, സത്യശുഷ്മ (സത്യബലം ഉള്ള) അവനെ, പൊതുവായ ആനന്ദത്തിന്റെ സഖാക്കൾ ഇവിടെ ഞങ്ങളിലേക്കു വഹിച്ചുകൊണ്ടുവരട്ടെ.
Mantra 4
एवा पतिं द्रोणसाचं सचेतसमूर्जः स्कम्भं धरुण आ वृषायसे । ओजः कृष्व सं गृभाय त्वे अप्यसो यथा केनिपानामिनो वृधे ॥
ഇങ്ങനെ നീ ദ്രോണമ്സാച (സോമപാത്രധാരി) ആയ പതി ആകുന്നു—സചേതനൻ, ഊർജത്തിന്റെ തൂൺ, സമൃദ്ധിയുടെ ആധാരം, ധരണിയിലെ പിന്തുണ. ബലം രൂപപ്പെടുത്തുക; അതിനെ നിന്റെ ഉള്ളിൽ ഒന്നിച്ചു ചേർക്കുക, ώστε പാനകരുടെ (സോമപാനികളുടെ) വർദ്ധനയ്ക്കായി നീ പ്രേരകാധിപതിയായിരിക്കുവാൻ.
Mantra 5
गमन्नस्मे वसून्या हि शंसिषं स्वाशिषं भरमा याहि सोमिनः । त्वमीशिषे सास्मिन्ना सत्सि बर्हिष्यनाधृष्या तव पात्राणि धर्मणा ॥
വസുക്കളുമായി (സമ്പത്തുകളുമായി) ഞങ്ങളിലേക്കു വരിക; കാരണം നീയേ ഞങ്ങൾ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നത്. നിന്റെ സ്വന്തം ആശീർവാദം കൊണ്ടുവരിക; സോമിനഃ (സോമം പിഴിയുന്നവർ) അടുക്കൽ വരിക. നീ അധിപതി; ഇവിടെ ബർഹിഷി (പവിത്രാസനം) മേൽ ഇരിക്ക—ധർമ്മപ്രകാരം നിന്റെ പാത്രങ്ങൾ അജേയങ്ങളാണ്.
Mantra 6
पृथक्प्रायन्प्रथमा देवहूतयोऽकृण्वत श्रवस्यानि दुष्टरा । न ये शेकुर्यज्ञियां नावमारुहमीर्मैव ते न्यविशन्त केपयः ॥
വേർതിരിഞ്ഞ് അവർ പുറപ്പെട്ടു—ദേവന്മാർ വിളിച്ച ആദ്യത്തെ ദേവഹൂതയഃ—കടക്കാൻ ദുഷ്കരമായ, ശ്രവസ്യ (കീർത്തിദായക) കൃത്യങ്ങൾ അവർ നിർവഹിച്ചു. എന്നാൽ യജ്ഞീയ നൗകയിൽ കയറാൻ കഴിയാത്തവർ, ഉത്സാഹത്തിൽ ദുർബലർ—ആ കേപയഃ താഴേക്ക് മുങ്ങി, താഴെയുള്ള പ്രളയധാരയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
Mantra 7
एवैवापागपरे सन्तु दूढ्योऽश्वा येषां दुर्युज आयुयुज्रे । इत्था ये प्रागुपरे सन्ति दावने पुरूणि यत्र वयुनानि भोजना ॥
അങ്ങനെ തന്നേ മറ്റുള്ളവർ പിന്നിൽ വിട്ടു, അമർത്തപ്പെട്ടവരായി ഇരിക്കട്ടെ—അവരുടെ അശ്വങ്ങൾ ദുര്യുജ (തെറ്റായി കെട്ടിയ) ആയതിനാൽ ശരിയായി കെട്ടിപ്പിടിപ്പിക്കാൻ കഴിയാത്തവർ. എന്നാൽ മുന്നിലും ഉയരത്തിലും ഉള്ളവർ അനേകം ദാനങ്ങൾ നൽകുവാൻ ഉള്ളവർ—അവിടെ വയുന (ക്രമബദ്ധമായ വിവേകം/വിധാനം) തന്നെയാണ് ഭോജന (ആസ്വാദ്യം).
Mantra 8
गिरीँरज्रान्रेजमानाँ अधारयद्द्यौः क्रन्ददन्तरिक्षाणि कोपयत् । समीचीने धिषणे वि ष्कभायति वृष्णः पीत्वा मद उक्थानि शंसति ॥
കുലുങ്ങുന്ന പർവ്വതങ്ങളെയും വിറയുന്ന ശിഖരങ്ങളെയും അവൻ താങ്ങി നിർത്തി; ദ്യൗഃ (ആകാശം) ഗർജിച്ചു, അന്തരിക്ഷപ്രദേശങ്ങൾ കലക്കത്തിലായി. സമീചീന ധിഷണേ—യുഗ്മ പ്രേരണാശക്തികളിൽ—അവൻ വിശാലവും ദൃഢവുമായ ആധാരം സ്ഥാപിക്കുന്നു; വൃഷ്ണ (വൃഷഭൻ), മദ (ഉല്ലാസം) പാനം ചെയ്ത ശേഷം, ഉക്ഥ (സ്തുതി-വചനം)കളായ സ്തോത്രങ്ങളെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Mantra 9
इमं बिभर्मि सुकृतं ते अङ्कुशं येनारुजासि मघवञ्छफारुजः । अस्मिन्त्सु ते सवने अस्त्वोक्यं सुत इष्टौ मघवन्बोध्याभगः ॥
നിനക്കായി ഞാൻ ഈ സുസംസ്കൃതമായ അങ്കുശം ധരിക്കുന്നു—അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഘവൻ (ഉദാരദാതാ), നീ കുതിരക്കുളമ്പിന്റെ ബന്ധനം പൊട്ടിച്ചു തുറക്കുന്നു. ഈ നിന്റെ സവനത്തിൽ നിനക്കു ഗൃഹസന്നിധി (ഓക്യ) ഉണ്ടാകട്ടെ; സുത സോമത്തിലും ഇഷ്ട യാഗത്തിലും, ഹേ മഘവൻ, ഭാഗം വിതരണം ചെയ്യുന്നവനായി ജാഗരൂകനാകുക.
Mantra 10
गोभिष्टरेमामतिं दुरेवां यवेन क्षुधं पुरुहूत विश्वाम् । वयं राजभिः प्रथमा धनान्यस्माकेन वृजनेना जयेम ॥
പ്രകാശത്തിന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ഞങ്ങൾ വളഞ്ഞ ദാരിദ്ര്യത്തെ അതിക്രമിക്കട്ടെ; യവം (ധാന്യം)കൊണ്ട്, ഹേ പുരുഹൂത, എല്ലാ വിശപ്പിനെയും ജയിക്കട്ടെ. രാജസ ശക്തികളോടൊപ്പം ഞങ്ങൾ അഗ്രധനങ്ങളെ നേടട്ടെ; ഞങ്ങളുടെ തന്നെ ക്രമബദ്ധമായ വൃജന (സംഘം/സേന)കൊണ്ട് ഞങ്ങൾ വിജയം പ്രാപിക്കട്ടെ.
Mantra 11
बृहस्पतिर्नः परि पातु पश्चादुतोत्तरस्मादधरादघायोः । इन्द्रः पुरस्तादुत मध्यतो नः सखा सखिभ्यो वरिवः कृणोतु ॥
ബൃഹസ്പതി ഞങ്ങളെ പിന്നിൽ നിന്നുമും, മുകളിൽ നിന്നുമും താഴെ നിന്നുമും—അഘായു (ഹാനികര) ശക്തികളിൽ നിന്ന്—കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ. ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിന്നുമും മദ്ധ്യത്തിൽ നിന്നുമും, മിത്രനായി, തന്റെ മിത്രങ്ങൾക്ക് വിശാലമായ വരിവഃ—സ്വാതന്ത്ര്യവും സുരക്ഷിതമായ പാതയും—സൃഷ്ടിക്കട്ടെ.
It invites Indra to come to the offering in his exhilarated strength, to overcome every resistance, and to create “wide space” (varivas)—safe freedom and passage—for the worshippers.
It is a metaphor for the yajña as a means of crossing difficulty: those who are ready and capable “board” it and achieve glory, while the unprepared fail to embark and are overwhelmed.
The closing verse forms a protective pairing: Bṛhaspati safeguards from behind and from above/below, while Indra protects from the front and within, together ensuring secure passage for the community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.