Sukta 45

Mantra 1

दिवस्परि प्रथमं जज्ञे अग्निरस्मद्द्वितीयं परि जातवेदाः । तृतीयमप्सु नृमणा अजस्रमिन्धान एनं जरते स्वाधीः ॥

ద్యులోకమునుండి మొదట అగ్ని జన్మించాడు; మన నుండి అతడు రెండవసారి ‘జాతవేదస్’ రూపంగా పుడతాడు. మూడవసారి అతడు అప్సు (జలలోకంలో)—మనుష్యుని సంకల్పశక్తిచే—అజస్రంగా ప్రజ్వలింపబడతాడు; స్వాధీ (సుమతి/సద్బుద్ధి) గలవాడు, అతనిని నిరంతరం ప్రజ్వలింపజేస్తూ, తన స్వసామర్థ్యంతో అతనిని వృద్ధి చేస్తాడు.

Mantra 2

विद्मा ते अग्ने त्रेधा त्रयाणि विद्मा ते धाम विभृता पुरुत्रा । विद्मा ते नाम परमं गुहा यद्विद्मा तमुत्सं यत आजगन्थ ॥

అగ్నీ! నీ త్రిధా—మూడు రూపాలలో—మూడు విధాల సత్త్వాన్ని మేము తెలుసుకొన్నాము; అనేక చోట్ల విభజింపబడి ఉన్న నీ ధామములను మేము తెలుసుకొన్నాము. గుహ (గూఢ రహస్యము) లో దాగి ఉన్న నీ పరమ నామమును మేము తెలుసుకొన్నాము; నీవు వెలువడిన ఆ ఉత్సం (మూలస్రోతస్సు) ను కూడా మేము తెలుసుకొన్నాము.

Mantra 3

समुद्रे त्वा नृमणा अप्स्वन्तर्नृचक्षा ईधे दिवो अग्न ऊधन् । तृतीये त्वा रजसि तस्थिवांसमपामुपस्थे महिषा अवर्धन् ॥

సముద్రజలములలో, అంతరంగములోనే, మనుష్యుని సంకల్పశక్తి నిన్ను ప్రజ్వలింపజేస్తుంది; ఓ అగ్నీ! నీవు ద్యులోకపు ఊధన్ (పాలాధారం/స్తనం), ఋచక్షా (ఋషిదృష్టి) చేత దర్శనీయుడవు. మూడవ రజస్ (మధ్యలోక) లో స్థిరంగా నిలిచిన నిన్ను, అపాం ఉపస్థే (జలముల ఒడిలో), మహిషా (మహానులు/బలవంతులు) వృద్ధి చేస్తారు.

Mantra 4

अक्रन्ददग्निः स्तनयन्निव द्यौः क्षामा रेरिहद्वीरुधः समञ्जन् । सद्यो जज्ञानो वि हीमिद्धो अख्यदा रोदसी भानुना भात्यन्तः ॥

అగ్ని గర్జించాడు—గర్జించే ద్యౌః (ఆకాశం) వలె; అతడు భూమిని నాకి, తన స్పర్శతో వృక్షౌషధులను ఆవరించాడు. అతడు తక్షణమే జన్మించి, ప్రజ్వలితుడై విస్తారంగా దర్శించాడు; తన కిరణంతో రెండు లోకాలను (రోదసీ) నింపి, వాటి మధ్య అంతరంలోనే ప్రకాశిస్తాడు.

Mantra 5

श्रीणामुदारो धरुणो रयीणां मनीषाणां प्रार्पणः सोमगोपाः । वसुः सूनुः सहसो अप्सु राजा वि भात्यग्र उषसामिधानः ॥

అతడు కాంతుల విస్తార దాత, సంపదల ఆధారం, మనీషాల (ప్రేరణల)ను ముందుకు మోసేవాడు, సోమ గోప్త. అతడు వసు—సహస్ (బలం) యొక్క సుతుడు—అప్సు (జలాలలో) రాజుగా, ఉషస్సులకంటే ముందే ప్రజ్వలింపబడి, అగ్రంలో ప్రకాశిస్తాడు.

Mantra 6

विश्वस्य केतुर्भुवनस्य गर्भ आ रोदसी अपृणाज्जायमानः । वीळुं चिदद्रिमभिनत्परायञ्जना यदग्निमयजन्त पञ्च ॥

అతడు విశ్వస్య కేతు (ధ్వజం/ప్రకాశ-చిహ్నం), భువనస్య గర్భం; జన్మించగానే రెండు లోకాలను (రోదసీ) నింపుతాడు. ముందుకు సాగుతూ దృఢమైన శిల (అద్రి)ని కూడా చీల్చుతాడు—ఐదు జనులు (పంచ) అగ్నికి యజ్ఞం చేసినప్పుడు.

Mantra 7

उशिक्पावको अरतिः सुमेधा मर्तेष्वग्निरमृतो नि धायि । इयर्ति धूममरुषं भरिभ्रदुच्छुक्रेण शोचिषा द्यामिनक्षन् ॥

ఉత్సుకుడైన, పావకుడూ సుమేధస్సుగల అరతియైన అమృత అగ్ని మర్త్యులలో స్థాపింపబడ్డాడు. అతడు అరుణ ధూమాన్ని పైకి ప్రేరేపించి మోసుకుంటూ ఎత్తుతాడు; తన ప్రకాశమయమైన శుచిశోచిషా (జ్వాల)తో చైతన్య-రూపమైన ద్యౌను తాకి చేరుతాడు.

Mantra 8

दृशानो रुक्म उर्विया व्यद्यौद्दुर्मर्षमायुः श्रिये रुचानः । अग्निरमृतो अभवद्वयोभिर्यदेनं द्यौर्जनयत्सुरेताः ॥

బంగారు కాంతిగా దర్శనమై, అతడు విశాలమైన ఉర్వియాలో వ్యాపించి ప్రకాశించాడు—శ్రియై రుచమానుడై, దుర్మర్ష ఆయుః (అణచలేని జీవబలం)తో కూడినవాడై. సురేతాః—సృజనబీజసంపన్నమైన ద్యౌ అతనిని జనింపజేసినప్పుడు, అగ్ని వయోభిః (వృద్ధి-శక్తులచే) అమృతుడయ్యాడు.

Mantra 9

यस्ते अद्य कृणवद्भद्रशोचेऽपूपं देव घृतवन्तमग्ने । प्र तं नय प्रतरं वस्यो अच्छाभि सुम्नं देवभक्तं यविष्ठ ॥

హే భద్రశోచే దేవా, హే ఘృతవంత అగ్నీ—ఈ రోజు నీకోసం అపూపం (యజ్ఞ-కేక్) సిద్ధం చేసేవానిని నీవు ముందుకు నడిపించు; మరింత ఉత్తమమైన, మరింత వాంఛనీయమైన స్థితి వైపు; దేవులతో భాగస్వామ్యమైన సుమ్నం (కృప) వైపు, హే యవిష్ఠా (యువతముడూ బలవంతుడూ).

Mantra 10

आ तं भज सौश्रवसेष्वग्न उक्थौक्थ आ भज शस्यमाने । प्रियः सूर्ये प्रियो अग्ना भवात्युज्जातेन भिनददुज्जनित्वैः ॥

హే అగ్నీ, అతనిని నీలో చేర్చుకొనుము—సుశ్రవస్ (సత్య కీర్తి/శ్రవణం) పొందువారిలో; ప్రతి ఉక్థంలో, అతడు శస్య (స్తుతి) చేయబడునప్పుడు, అతనిని నీలో చేర్చుకొనుము. సూర్యునికి ప్రియుడు, అగ్నిద్వారా కూడా ప్రియుడగును; ఉద్భవించే జన్మబలంతో అతడు చీల్చి తెరచును; ఉద్భవించే జనిత్వముల (ఉత్పత్తుల) ద్వారా మార్గం విప్పును.

Mantra 11

त्वामग्ने यजमाना अनु द्यून्विश्वा वसु दधिरे वार्याणि । त्वया सह द्रविणमिच्छमाना व्रजं गोमन्तमुशिजो वि वव्रुः ॥

హే అగ్నీ, యజమానులు దినదినము నీలో సమస్త వసువులను—వరణీయ ధనములను—నిలిపిరి. నీతో కలిసి ద్రవిణం (సంపద-పూర్ణత) కోరువారు ఉశిజః (అగ్ని-సేవకులు/జ్యోతి-అన్వేషకులు) గోమంత వ్రజాన్ని—దీప్తిమయ ఆవరణాన్ని, కిరణసంపన్న గోష్ఠాన్ని—విస్తరింపజేసి తెరచిరి.

Mantra 12

अस्ताव्यग्निर्नरां सुशेवो वैश्वानर ऋषिभिः सोमगोपाः । अद्वेषे द्यावापृथिवी हुवेम देवा धत्त रयिमस्मे सुवीरम् ॥

నరులకు సుశేవ (కల్యాణకారి) అయిన వైశ్వానర అగ్ని, సోమగోపాః (సోమ రక్షకులు) అయిన ఋషులచే స్తుతింపబడెను. అద్వేషంలో—వైరరహిత శాంతిలో—మేము ద్యావా-పృథివీని హ్వానించుచున్నాము. హే దేవులారా, మాలో రయి—ఆధ్యాత్మిక సంపూర్ణత—స్థాపించుడి; అది సువీర (వీరబలసంపన్న)మై యుండుగాక.