വസിഷ്ഠൻ പറയുന്നു—ധർമാംഗദൻ തന്റെ മാതാവ് സന്ധ്യാവലിയെ വിളിക്കുന്നു. സന്ധ്യാവലി രാജാവ് രുക്മാംഗദനും മോഹിനിയും തമ്മിൽ മധ്യസ്ഥയായി നിന്ന്, ഹരിവാസര/ഏകാദശി ദിനത്തിൽ രാജാവ് പാപകരമായതോ നിഷിദ്ധമായതോ ആയ ആഹാരം കഴിക്കരുതെന്ന് ഉറപ്പായി പറയുന്നു; രാജാവിന്റെ സത്യവും വ്രതവും സംരക്ഷിച്ച് മോഹിനി മറ്റൊരു വരം ചോദിക്കണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു. തുടർന്ന് സ്ത്രീധർമ്മം വിശദമാകുന്നു—ഭാര്യ ഭർത്താവിന്റെ ധർമ്മവ്രതം നിലനിർത്തണം; ഭർത്താവിനെ അധർമ്മത്തിലേക്ക് നിർബന്ധിച്ചാൽ നരകഫലവും നീചജന്മങ്ങളും ഉണ്ടാകുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ്. മോഹിനി പാപം, ദൈവം, ഗർഭാധാനസമയത്തെ മനോഭാവം സന്താനസ്വഭാവത്തെ നിർണ്ണയിക്കുന്നതിലെ പ്രാധാന്യം എന്നിവയും വിശദമായി പറയുന്നു. പിന്നെ ഉൾകഥയായി കാഷ്ഠീലാ സന്ധ്യാവലിയോട് മുൻജന്മത്തിലെ കുറ്റം സമ്മതിക്കുന്നു—അഹങ്കാരം, വീണ ഭർത്താവിനെ സഹായിക്കാതിരിക്കുക, ഗൃഹലോഭം എന്നിവ കർമപതനത്തിന് കാരണമായി; ജന്മാന്തരങ്ങളിൽ രാക്ഷസപ്രസംഗത്തിൽ അപഹരണം, സഹഭാര്യ വൈരം, വഞ്ചന, സമീപഹിംസയുടെ ഭീഷണി എന്നിവ ഉയരുന്നു. അധ്യായം പ്രതിസന്ധിയുടെ നടുവിൽ അവസാനിച്ച്, ഏകാദശീധർമ്മവും സത്യവ്രതവും നൈതികകേന്ദ്രമാകുന്നു.
Verse 1
वसिष्ठ उवाच । तत्पितुर्वचनं श्रुत्वा पुत्रो धर्मांगदस्तदा । आहूय जननीं शीघ्रं नाम्ना संध्यावलीं शुभाम् ॥ १ ॥
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—പിതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ പുത്രൻ ധർമാംഗദൻ അപ്പോൾ തന്നെ ‘സന്ധ്യാവലി’ എന്ന പേരുള്ള തന്റെ ശുഭമാതാവിനെ വേഗം വിളിച്ചു വരുത്തി।
Verse 2
सूर्यायुत समप्रख्यां तेजसा रुचिरस्तनाम् । पालयंतीं धरां सर्वां पादविन्यासविक्रमैः ॥ २ ॥
അവൾ പത്തായിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തമായ തേജസ്സോടെ, മനോഹരരൂപിണിയായി; തന്റെ പാദന്യാസങ്ങളുടെ പരാക്രമംകൊണ്ട് സർവ്വ ഭൂമിയെയും ധരിച്ചു സംരക്ഷിക്കുന്നു।
Verse 3
पुत्रस्य वचनात्प्राप्ता तत्क्षणं नृपसन्निधौ । श्राविता मोहिनी वाक्यं पितुर्वाक्यं तथैव च ॥ ३ ॥
പുത്രന്റെ വചനപ്രകാരം അവൾ ക്ഷണത്തിൽ രാജസന്നിധിയിൽ എത്തി. അവിടെ മോഹിനിക്ക് പുത്രന്റെ വാക്കും അതുപോലെ പിതാവിന്റെ വാക്കും കേൾപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
Verse 4
उभयोः संविदं कृत्वा परिसांत्वय्य मोहिनीम् । भोजनाय स्थितामेनां नृपस्य हरिवासरे ॥ ४ ॥
ഇരുപക്ഷങ്ങളെയും ഒത്തുതീർപ്പിലാക്കി അവൻ മോഹിനിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. എങ്കിലും രാജാവിന്റെ ഹരിവാസരത്തിൽ (ഹരിയുടെ പുണ്യദിനത്തിൽ) അവൾ ഭക്ഷണത്തിനായി ഒരുക്കമായി നിന്നു.
Verse 5
यथा नो च्यवते सत्याद्यथा भुंक्ते न मे पिता । तथा विधीयतामेवं कुशलं चोभयोर्भवेत् ॥ ५ ॥
ഞാൻ സത്യത്തിൽ നിന്ന് വഴുതാതെയും, എന്റെ പിതാവിനും (അധർമ്മമോ ക്ലേശമോ) അനുഭവിക്കേണ്ടിവരാതെയും, അങ്ങനെ തന്നെ ക്രമീകരിക്കപ്പെടട്ടെ; അപ്പോൾ ഇരുവർക്കും ക്ഷേമം ഉണ്ടാകും.
Verse 6
तत्पुत्रवचनं श्रुत्वा देवी संध्यावली नृप । मोहिनीं श्लक्ष्णया वाचा प्राह ब्रह्मसुता तदा ॥ ६ ॥
ഹേ രാജാവേ, പുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം ബ്രഹ്മസുതയായ ദേവി സന്ധ്യാവലി അപ്പോൾ മോഹിനിയോട് മൃദുവചനങ്ങളാൽ സംസാരിച്ചു.
Verse 7
माग्रहं कुरु वामोरु कथंचिदपि भूपतिः । नास्वादयति पापान्न संप्राप्ते हरिवासरे ॥ ७ ॥
ഹേ സുന്ദരജംഘേ, നിർബന്ധം പിടിക്കരുത്; ഹരിവാസരം (ഏകാദശി) വന്നാൽ രാജാവ് ഒരിക്കലും പാപാന്നം ആസ്വദിക്കുകയില്ല.
Verse 8
अनुवर्तय राजान गुरुरेष सनातनः । सदा भवति या नारी भर्तुर्वचनकारिणी ॥ ८ ॥
ഹേ രാജാവേ, അനുസരിക്കൂ—ഇത് സനാതന സദാചാരനിയമമാണ്. ഭർത്താവിന്റെ വചനം എപ്പോഴും അനുസരിക്കുന്ന സ്ത്രീയേ സാധ്വിയെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
Verse 9
तस्याः स्युरक्षयया लोकाः सावित्र्यास्तु यथामलाः । यद्यनेन पुरा देवि तव दत्तः करो गिरौ ॥ ९ ॥
ഹേ ദേവീ, അവളുടെ ലോകങ്ങൾ അക്ഷയമാകുകയും സാവിത്രീപ്രാപ്ത ലോകങ്ങളെപ്പോലെ നിർമലമാകുകയും ചെയ്യും; കാരണം പണ്ടെ പർവതത്തിൽ ഇതേ വ്യക്തി നിനക്കു തന്റെ കൈ അർപ്പിച്ചിരുന്നു.
Verse 10
कामार्तेन विमूढेन तन्न योऽग्यं विचिंतितम् । यद्देयं तद्ददात्येष ह्यदेयं प्रार्थयस्व मा ॥ १० ॥
കാമാർത്തനായി മോഹിതനായ അവൻ യുക്തമായത് ചിന്തിച്ചില്ല. നൽകേണ്ടതേ ഇവൻ നൽകും; അതിനാൽ നൽകാൻ പാടില്ലാത്തത് എന്നോടു അപേക്ഷിക്കരുത്.
Verse 11
विपत्तिरपि भद्रैव सन्मार्गे संस्थितस्य तु । न भुक्तं येन सुभगे शैशवेऽपि हरेर्दिने ॥ ११ ॥
ഹേ സుభഗേ, സന്മാർഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവന് വിപത്തുപോലും മംഗളകരമാണ്; കാരണം അവൻ ബാല്യകാലം മുതൽ ഹരിദിനത്തിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചിട്ടില്ല—വ്രതഭംഗം ചെയ്തിട്ടില്ല.
Verse 12
स कथं भोक्ष्यते पुण्ये माधवस्य दिनेऽधुना । कामं वरय वामोरुवरमन्यं सुदुर्लभम् ॥ १२ ॥
ഇപ്പോൾ മാധവന്റെ ഈ പുണ്യദിനത്തിൽ അവൻ എങ്ങനെ ഭക്ഷിക്കും? ഹേ വാമോരു, എത്ര ദുർലഭമായാലും മറ്റൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
Verse 13
तं ददात्येव भूपालो निवृत्ता भव भोजने । मन्यसे यदि मां देवि धर्मांगदविरोहिणीम् ॥ १३ ॥
രാജാവ് അത് തീർച്ചയായും നൽകും. അതിനാൽ, ദേവീ, ഭോജനത്തിൽ നിന്ന് വിരമിക്കൂ—ധർമ്മത്തിന്റെ ആഭരണത്തോട് വിരോധമില്ലാത്തവളായി എന്നെ നീ കരുതുന്നുവെങ്കിൽ॥१३॥
Verse 14
अस्मज्जीवितसंयुक्तं राज्यं वरय सुव्रते । सप्तद्वीपसमेतं हि ससरिद्वनपर्वतम् ॥ १४ ॥
ഹേ സുവ്രതേ, നമ്മുടെ ജീവൻതന്നോടു ബന്ധിതമായ രാജ്യം തിരഞ്ഞെടുക്കുക—സപ്തദ്വീപങ്ങളോടുകൂടി, നദി-വനം-പർവതങ്ങളോടുകൂടി॥१४॥
Verse 15
कनिष्ठाया वरिष्ठाहं करिष्ये पादवंदनम् । भर्तुरर्थे विशालाक्षि प्रसीद तनुमध्यमे ॥ १५ ॥
ഞാൻ മുതിർന്നവളായിട്ടും ഇളയവളുടെ പാദങ്ങളിൽ വന്ദനം ചെയ്യും. ഭർത്താവിന്റെ നന്മയ്ക്കായി, വിശാലാക്ഷീ, പ്രസന്നയാകൂ, സുന്ദരസൂക്ഷ്മമദ്ധ്യമേ॥१५॥
Verse 16
वाचा शपथदोषैस्तु संनिरुध्य पतिं हि या । अकार्यं कारयेत्पापा सा नारी निरये वसेत् ॥ १६ ॥
വാക്കിലൂടെ—ശപഥവും ശാപവും എന്ന ദോഷങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച്—ഭർത്താവിനെ തടഞ്ഞുവെച്ച് അകർമ്മം ചെയ്യിപ്പിക്കുന്ന പാപിനിയായ സ്ത്രീ നരകത്തിൽ വസിക്കും॥१६॥
Verse 17
सा च्युता नरकाद्धोरात्सप्तजन्मानि पंच च । सूकरीं योनिमाप्नोति चांडालीं च ततः परम् ॥ १७ ॥
ആ ഭീകര നരകത്തിൽ നിന്ന് വീണ ശേഷം അവൾ പന്ത്രണ്ട് ജന്മങ്ങൾ അനുഭവിക്കും; അവൾ സൂകരിയുടെ യോനി പ്രാപിച്ച്, തുടർന്ന് ചാണ്ഡാലി സ്ത്രീയാകും॥१७॥
Verse 18
एवं ज्ञात्वा मया देवि विक्रियां पापसंभवाम् । निवारितासि वामोरु सखीभावेन सुंदरि ॥ १८ ॥
ഹേ ദേവി! പാപത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഈ ഹാനികരമായ വികാരവികൃതിയെ അറിഞ്ഞ്, ഹേ സുന്ദരി വാമോരു, സഖീഭാവത്തോടെ ഞാൻ നിന്നെ തടഞ്ഞിരിക്കുന്നു।
Verse 19
विपक्षस्यापि सद्बुद्धिर्दातव्या धर्ममिच्छता । किं पुनः सखिसंस्थायास्तव पद्मनिभानने ॥ १९ ॥
ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ എതിരാളിക്കും സദ്ബുദ്ധി നൽകണം; അപ്പോൾ സഖീസ്ഥാനത്തിലുള്ള നിനക്കോ, ഹേ പദ്മസദൃശമുഖിനി, എത്രയധികം!
Verse 20
संध्या वलीवचः श्रुत्वा मोहिनी मोहकारिणी । उवाच कनकाभां तां भर्तुर्ज्येष्ठां प्रियां तदा ॥ २० ॥
സന്ധ്യാവലിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മോഹം സൃഷ്ടിക്കുന്ന മോഹിനി അപ്പോൾ ഭർത്താവിന്റെ ജ്യേഷ്ഠപ്രിയയായ ആ സ്വർണപ്രഭയുള്ള സ്ത്രീയോട് പറഞ്ഞു।
Verse 21
माननीयासि मे सुभ्रु करोमि वचनं तव । विद्वद्भिर्मुनिभिर्य्यत्तु गीयते नारदादिभिः ॥ २१ ॥
ഹേ സുഭ്രൂ! നീ എനിക്ക് മാന്യയാണ്; ഞാൻ നിന്റെ വചനം അനുസരിക്കും—നാരദാദി ഋഷിമാരുള്പ്പെടെ പണ്ഡിതമുനികൾ പാടുന്നതുതന്നെ।
Verse 22
यदि तन्नाचरेद्राजा भोजनं हरिवासरे । क्रियतामपरं देवि मरणादधिकं तव ॥ २२ ॥
രാജാവ് ഹരിവാസരത്തിൽ ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കാതിരുന്നാൽ, ഹേ ദേവി, മറ്റൊരു മാർഗം ചെയ്യുക; ഇത് നിനക്കു മരണത്തേക്കാളും അധികം ഭയാനകമാണ്।
Verse 23
ममापि दुःखदंह्येतद्दैवाज्जल्पाम्यहं शुभे । कस्येष्टमात्महननं कस्येष्टं विषभक्षणम् ॥ २३ ॥
ഇതെനിക്കും ദുഃഖകരമാണ്; എങ്കിലും, ഹേ ശുഭേ, ദൈവവശാൽ ഞാൻ ഇതു പറയുന്നു. ആര്ക്കാണ് ആത്മഹനനം ഇഷ്ടം? ആര്ക്കാണ് വിഷഭക്ഷണം ഇഷ്ടം?
Verse 24
पतनं वा गिरेर्मूर्ध्रः क्रीडा वापि बिलेशयैः । व्याघ्रसिंहाभिगमनं समुद्रतरणं तथा ॥ २४ ॥
പർവ്വതശിഖരത്തിൽ നിന്ന് വീഴലാകട്ടെ, ഗുഹ/കുഴിവാസികളോടുള്ള ക്രീഡയാകട്ടെ; വ്യാഘ്ര-സിംഹങ്ങളിലേക്കുള്ള സമീപനമാകട്ടെ, സമുദ്രം കടക്കലാകട്ടെ—(ധർമ്മപുണ്യരക്ഷിതനു) ഇവ ഭയകാരണമല്ല।
Verse 25
दरुक्तानृतवाक्यं वा परदाराभिमर्शनम् । अपथ्यभक्षणं लोके तथाभक्ष्यस्य भक्षणम् ॥ २५ ॥
കഠിനവും അസത്യവുമായ വാക്കുകൾ പറയുക, പരസ്ത്രീയെ സമീപിക്കുക; ലോകത്തിൽ അപഥ്യം ഭക്ഷിക്കുക, അഭക്ഷ്യം ഭക്ഷിക്കുക—ഇവ പാപാചാരങ്ങളാണ്।
Verse 26
मृगाटनमथाक्षैर्वा क्रीडनं साहसं तथा । छेदनं तृणकाष्ठानां लोष्टानामवमर्द्दनम् ॥ २६ ॥
വേട്ടയ്ക്കായി അലഞ്ഞുതിരിയുക, പാശങ്ങളാൽ ചൂതാടുക, അത്തരം സാഹസക്രീഡകൾ; പുല്ലും വിറകും മുറിക്കുക, മണ്ണുകട്ടകൾ ചവിട്ടിമെതിക്കുക—ഇവ പ്രമാദകർമ്മങ്ങൾ; ഒഴിവാക്കേണ്ടവ।
Verse 27
हिंसनं सूक्ष्मदेवानां जलपावकखेलनम् । दैवाविष्टो वरारोहे नरः सर्वं करोति वै ॥ २७ ॥
ഹേ വരാരോഹേ, മനുഷ്യൻ ദൈവാവേശം പിടിച്ചാൽ അവൻ സത്യമായി എല്ലാം ചെയ്യുന്നു—സൂക്ഷ്മദേവന്മാരെ ഹിംസിക്കലും, ജലവും അഗ്നിയും കളിപ്പാട്ടമെന്നപോലെ കളിക്കലും വരെ।
Verse 28
त्रिवर्गविच्युतं घोरं यशोदेहहरं क्षितौ । नरकार्हो नरो देवि करोत्यशुभकर्म तत् ॥ २८ ॥
ഹേ ദേവീ, മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന അശുഭകർമ്മം തന്നെയാണ് അവനെ നരകാർഹനാക്കുന്നത്; അത് ഭയങ്കരം, ത്രിവർഗത്തിൽ നിന്ന് വഴിതെറ്റിക്കുന്നു, ഭൂമിയിൽ യശസ്സും ദേഹക്ഷേമവും നശിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 29
साहं पापा दुराचारा वक्तुकामा सुनिर्घृणम् । यादृशेन हि भावेन योनौ शुक्रं समुत्सृजेत् ॥ २९ ॥
ഞാൻ—പാപിനിയും ദുർആചാരിണിയും—ആ അത്യന്തം നിർദയമായ കൃത്യം പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു: ഏതു ഭാവത്തോടെ മനുഷ്യൻ ഗർഭാശയത്തിൽ ശുക്രം വിസർജ്ജിക്കുന്നു?
Verse 30
तादृशेन हि भावेन संतानं संभवेदिति । साहं विवादभावेन राज्ञो रुक्मांगदस्य हि ॥ ३० ॥
അത്തരം ഭാവത്താലാണ് സന്താനം സംഭവിക്കുന്നത്; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ വിവാദഭാവത്തോടെ രാജാവ് രുക്മാംഗദനെ സമീപിച്ചു/വിരോധത്തിലേർപ്പെട്ടു।
Verse 31
जाता जलजजातेन स्त्रीरूपा वरवर्णिनी । दुष्टभावा तथा जाता कर्त्री दुष्टं नृपस्य तु ॥ ३१ ॥
കമലജനിൽ നിന്ന് ജനിച്ച് അവൾ ശ്രേഷ്ഠവർണ്ണമുള്ള സ്ത്രീരൂപം ധരിച്ചു; എന്നാൽ ദുഷ്ടഭാവത്തോടെയും ജനിച്ചു, രാജാവിൽ ദുഷ്ടതയ്ക്ക് പ്രേരകയായി/കർത്താവായി മാറി।
Verse 32
न लग्नं न ग्रहा देवि न होरा पुण्यदर्शिनी । तत्कालभावना ग्राह्या तद्भावो जायते सुतः ॥ ३२ ॥
ഹേ ദേവീ, പുണ്യദർശിനീ, ലഗ്നമോ ഗ്രഹങ്ങളോ ഹോരയോ നിർണായകമല്ല; ആ നിമിഷത്തിലെ ഭാവന തന്നെയാണ് ഗ്രാഹ്യം, കുഞ്ഞ് അതേ ഭാവത്തോടെയാണ് ജനിക്കുന്നത്।
Verse 33
तेन भावेन जातस्य दाक्षिण्यं नोपपद्यते । न च व्रीडा न च स्नेहो न धर्मो देवि विद्यते ॥ ३३ ॥
ആ ഭാവത്തോടെ ജനിച്ചവനിൽ യഥോചിത ദാക്ഷിണ്യം (ഉദാരത) ശരിയായി നിലനിൽക്കുകയില്ല. ഹേ ദേവീ, അവനിൽ ലജ്ജയും ഇല്ല, സ്നേഹവും ഇല്ല; ധർമ്മവും അവിടെ കാണപ്പെടുന്നില്ല.
Verse 34
जानन्नपि यथायुक्तस्तं भावमनुवर्तते ॥ ३४ ॥
സത്യം അറിഞ്ഞിട്ടും, യഥോചിതമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ അതേ ഭാവത്തെ തന്നെ പിന്തുടരുന്നു.
Verse 35
वक्ष्ये वचः प्राणहरं तवाधुना भर्तुः सलोकस्य वधूजनस्य । धर्मापहं वाच्यकरं ममापि कर्तुं न शक्यं मनसापि भीरु ॥ ३५ ॥
ഹേ ഭീരുവേ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നോട് പ്രാണഹരമായ വാക്കുകൾ പറയും—നിന്റെ ഭർത്താവിനെയും ഈ ലോകത്തിലെ സ്ത്രീജനത്തെയും കുറിച്ച്. എന്നാൽ ധർമ്മം അപഹരിക്കുന്നതും പറഞ്ഞാൽ ഉടൻ പ്രവർത്ത്യമായിത്തീരുന്നതുമായ വാക്ക് ഞാൻ മനസ്സിലുപോലും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
Verse 36
करोषि वाक्यं यदि मामकं हि भवेच्च कीर्तिर्महतीह लोके । भर्तुर्यशः स्यात्त्रिदिवे गतिस्ते पुत्रे प्रशंसा मम धिग्विवादः ॥ ३६ ॥
നീ എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ചാൽ, ഈ ലോകത്തിൽ നിനക്ക് മഹത്തായ കീർത്തി ഉണ്ടാകും. നിന്റെ ഭർത്താവിന്റെ യശസ് ത്രിദിവത്തിൽ എത്തും; അവിടെ നിന്റെ ഗതി ഉയരും; പുത്രന് പ്രശംസ ലഭിക്കും—അതുകൊണ്ട് എന്റെ ഈ വാദം മതിയാകട്ടെ.
Verse 37
वसिष्ठ उवाच । मोहिनीवचनं श्रुत्वा देवी संध्यावली विभो । धैर्यमालंब्य तां तन्वीं ब्रूहि ब्रूहीत्यचोदयत् ॥ ३७ ॥
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിഭോ, മോഹിനിയുടെ വചനം കേട്ട് ദേവി സന്ധ്യാവലി ധൈര്യം ആശ്രയിച്ച് ആ സുന്ദരിയായ സ്ത്രിയെ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രേരിപ്പിച്ചു—“പറയൂ, പറയൂ!”
Verse 38
कीदृशं वदसे वाक्यं येन दुःखं भवेन्मम । भर्तुर्मे सत्यकरणे न दुःखं जायते क्वचित् । आत्मनो निधने वापि पुत्रस्य निधनेऽपि वा । भर्तुरर्थे प्रकुर्वंत्या राज्यनाशे न मे व्यथा ॥ ३८ ॥
എന്തുതരം വാക്കുകളാണ് നീ പറയുന്നത്, അതുകൊണ്ട് എനിക്ക് ദുഃഖം ഉണ്ടാകുമോ? ഭർത്താവിന്റെ സത്യപ്രതിജ്ഞ നിറവേറ്റുന്നതിൽ എനിക്ക് ഒരിക്കലും ശോകം ജനിക്കില്ല. എന്റെ മരണമാകട്ടെ, മകന്റെ മരണമാകട്ടെ—ഭർത്താവിന്റെ ഹിതത്തിനായി ചെയ്യുമ്പോൾ രാജ്യനാശവും എനിക്ക് വ്യഥയല്ല.
Verse 39
यस्या दुःखी भवेद्भर्ता भार्याया वरवार्णिनी । समृद्धायाः सपापायास्तस्याः प्रोक्ता ह्यधोगतिः ॥ ३९ ॥
ഹേ സുന്ദരവർണ്ണിനീ! ഭാര്യയുടെ കാരണത്താൽ ഭർത്താവ് ദുഃഖിതനാകുന്നുവെങ്കിൽ, അവൾ സമൃദ്ധയായാലും പാപിനിയാണ്; അവൾക്കു ശാസ്ത്രം അധോഗതി തന്നെയെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.
Verse 40
सा याति नरकं पापा पूयाख्यं युगसप्ततिम् । ततश्छुछुन्दरी स्याच्च सप्त जन्मानि भारते ॥ ४० ॥
ആ പാപിനി ‘പൂയ’ എന്ന പേരുള്ള നരകത്തിൽ എഴുപത് യുഗങ്ങൾ കഴിയുന്നു. തുടർന്ന് ഭാരതത്തിൽ ഏഴ് ജന്മങ്ങൾ ‘ഛുഛുന്ദരി’ (എലി-വർഗം) ആയി ജനിക്കുന്നു.
Verse 41
ततः काकी ततः श्याली गोधा गोत्वेन शुद्ध्यति । भर्तुरर्थे तु या वित्तें विद्यमानं न यच्छति ॥ ४१ ॥
അതിനുശേഷം അവൾ പെൺകാക്കയായി, പിന്നെ കുറുക്കിയായി ജനിക്കുന്നു; ഗോധയായി (പല്ലി) ജനിച്ച് പിന്നെ പശുവായി ജനിക്കുന്നതിലൂടെ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു. എന്നാൽ സമ്പത്ത് ഉണ്ടായിട്ടും ഭർത്താവിന്റെ ഹിതത്തിനായി നൽകാത്ത സ്ത്രീക്ക്—ഇത്തരം ഗതിയാണ് നിർദ്ദേശിച്ചത്.
Verse 42
जीवितं वा वरारोहे विष्ठायां सा भवेत्क्रिमिः । क्रिमियोनिविनिर्मुक्ता काष्ठीला जायते शुभे ॥ ४२ ॥
ഹേ വരാരോഹേ! അവൾ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും മരണാനന്തരവും മലത്തിൽ പുഴുവായി മാറുന്നു. പുഴു-യോനിയിൽ നിന്ന് മോചിതയായി, ഹേ ശുഭേ, ‘കാഷ്ഠീലാ’ എന്ന പേരുള്ള താഴ്ന്ന ജീവിയായി ജനിക്കുന്നു.
Verse 43
मम कौमारभावे तु मत्पितुः काष्ठपाटकः । अग्निप्रज्वालनाथ हि काष्ठं पाटयते चिरम् ॥ ४३ ॥
എന്റെ ബാല്യകാലത്ത് എന്റെ പിതാവിന്റെ മരം പിളർക്കുന്നവൻ പവിത്ര അഗ്നി പ്രജ്വലിപ്പിക്കാനായി വിറകുകൾ പിളർത്തി, ഏറെ നേരം തുടർച്ചയായി പിളർത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു।
Verse 44
सखीभिः सहिता चाहं क्रीडासंसक्तमानसा । काष्ठं पाटयतस्तस्य समीपमगमं तदा ॥ ४४ ॥
സഖികളോടൊപ്പം, കളിയിൽ മനസ്സ് ലീനമായി, അവൻ വിറകു പിളർത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ അപ്പോൾ അവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു।
Verse 45
तत्र दृष्टा मया सुभ्रु काष्ठीला दारुनिर्गता । नवनीतनिभं देहं बिभ्राणा चांजनत्विषम् ॥ ४५ ॥
അവിടെ, ഹേ സുന്ദരഭ്രൂവേ, ഞാൻ മരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന കാഷ്ഠീലയെ കണ്ടു—പുതിയ വെണ്ണപോലെ മൃദുവായ ദേഹം, അഞ്ജനത്തെപ്പോലെ ശ്യാമപ്രഭയും അവൾക്കുണ്ടായിരുന്നു।
Verse 46
कनिष्ठिकांगुलिसमा स्थौल्ये ह्यंगुलिमानिका । तां दृष्ट्वा पतितां भूमौ हंतुं ध्वांक्षः समागतः ॥ ४६ ॥
ചെറുവിരലിനോളം കട്ടിയുള്ള ആ അങ്കുലിമാണിക ഭൂമിയിൽ വീണു. അത് വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ടു അതിനെ കൊത്തി പിടിക്കാനായി ഒരു കാക്ക മുന്നോട്ട് വന്നു।
Verse 47
यावद्गृह्णाति वक्त्रेण काष्ठीलां क्षुधितः स तु । तावन्निवारितः सद्यो मया लोष्टेन तत्क्षणात् ॥ ४७ ॥
വിശന്ന കാക്ക കാഷ്ഠീലയെ കൊക്കുകൊണ്ട് പിടിക്കാനൊരുങ്ങിയ അതേ നിമിഷം, ഞാൻ മണ്ണിന്റെ കട്ട എറിഞ്ഞ് ഉടൻ തന്നെ അതിനെ തടഞ്ഞു।
Verse 48
सा मुक्ता ताडितेनेत्थं वायसेन वरानने । सक्षता तुंडसंस्पृष्टा न च शक्ता पलायितुम् ॥ ४८ ॥
ഹേ വരാനനേ! കാക്ക ഇങ്ങനെ അടിച്ചതോടെ അവൾ മോചിതയായെങ്കിലും, കൊക്കിന്റെ സ്പർശത്തിൽ മുറിവേറ്റ് ഓടിപ്പോകാൻ കഴിയാതെ നിന്നു।
Verse 49
ततः सा वेपमाना तु प्राणत्यागमुपागमत् । सिक्ता किंचिज्जलैनैव ततः स्वास्थ्यमुपागता ॥ ४९ ॥
അപ്പോൾ അവൾ വിറച്ചുകൊണ്ട് പ്രാണത്യാഗത്തിന്റെ വക്കിലെത്തി; എന്നാൽ അല്പം വെള്ളം തളിച്ചമാത്രത്തിൽ അവൾ വീണ്ടും ആരോഗ്യവതിയായി।
Verse 50
तततः सा मानुषीवाचा मामाह वरवर्णिनी । संध्यावलीति संबोध्य सखीमध्यसमास्थिताम् ॥ ५० ॥
പിന്നീട് ആ മനോഹരവർണ്ണിനി മനുഷ്യവാണിയിൽ എന്നോട് സംസാരിച്ചു; സഖികളുടെ നടുവിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ‘സന്ധ്യാവലി’ എന്ന് വിളിച്ചു।
Verse 51
सुमंतुनाम्नो हि मुनेः सर्वज्ञस्य सुताऽभवम् । पूर्वजन्मनि पत्नी च कौंडिन्यस्य शुभानने ॥ ५१ ॥
ഹേ ശുഭാനനേ! ഞാൻ സർവ്വജ്ഞനായ സുമന്തു മുനിയുടെ പുത്രിയായിരുന്നു; മുൻജന്മത്തിൽ കൗണ്ഡിന്യന്റെ ഭാര്യയും ആയിരുന്നു।
Verse 52
न्यवसं कान्यकुब्जे तु सुसमृद्धा सुदर्पिता । जनन्या बंधुवर्गस्य पितुरिष्टतमा ह्यहम् ॥ ५२ ॥
ഞാൻ കാന്യകുബ്ജയിൽ വസിച്ചിരുന്നു—അത്യന്തം സമൃദ്ധയും അഹങ്കാരത്തിൽ മദിച്ചവളും. മാതൃവംശത്തിലെ ബന്ധുക്കൾക്കു പ്രിയയും, പിതാവിന് ഏറ്റവും ഇഷ്ടവതിയും ആയിരുന്നു।
Verse 53
पित्रा दत्ता ततश्चाहं कौंडिन्याय महात्मने । कुलीनाय सरूपाय स्त्रीसंगरहिताय च ॥ ५३ ॥
അപ്പോൾ എന്റെ പിതാവ് എന്നെ മഹാത്മാവായ കൗണ്ഡിന്യനു വിവാഹമായി നൽകി—അവൻ കുലീനനും സുന്ദരരൂപനും പരസ്ത്രീസംഗവിരക്തനും ആയിരുന്നു।
Verse 54
शयनीयादिकं दत्तं यौतुकं जनकेन मे । श्वशुरेणापि मे दत्तं सुवर्णस्यायुतं पुरा ॥ ५४ ॥
എന്റെ പിതാവ് ശയനാദികളടങ്ങിയ യൗതുകം നൽകി; മുമ്പ് എന്റെ ശ്വശുരനും എനിക്ക് പത്തായിരം സ്വർണമുദ്രകൾ നൽകിയിരുന്നു।
Verse 55
पितृश्वशूरवित्ताभ्यां परिपूर्णाभवं तदा । गोमहिष्यादिसंयुक्ता धनधान्यसमन्विता ॥ ५५ ॥
അപ്പോൾ പിതാവിന്റെയും ശ്വശുരന്റെയും സമ്പത്താൽ ഞാൻ പൂർണ്ണമായി സമൃദ്ധയായി; പശു, മഹിഷം മുതലായവയും ധനധാന്യവും എനിക്കുണ്ടായിരുന്നു।
Verse 56
इष्टा श्वशुरयोश्वाहं सौशीन्येन जनस्य च । कालेन पंचतां प्राप्तः श्वशुरो वेदतत्त्ववित् ॥ ५६ ॥
എന്റെ സദാചാരത്താൽ ഞാൻ ശ്വശുര-ശ്വശ്രൂക്കും ജനങ്ങൾക്കും പ്രിയയായി; കാലക്രമത്തിൽ വേദതത്ത്വജ്ഞനായ ശ്വശുരൻ പഞ്ചഭൂതാവസ്ഥ പ്രാപിച്ചു।
Verse 57
तं मृतं पतिमादाय श्वश्रूरग्निं विवेश सा । ततो भर्तांजलिं दत्वा पित्रोः श्राद्धमथाकरोत् ॥ ५७ ॥
അവൾ മരിച്ച ഭർത്താവിനെ എടുത്തുകൊണ്ട് ശ്വശ്രൂ ഒരുക്കിയ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; പിന്നെ ഭർത്താവിന് അഞ്ജലി അർപ്പിച്ച് പിതൃകൾക്കായുള്ള ശ്രാദ്ധം നടത്തി।
Verse 58
गते मासद्वये देवि भर्ता मे राजमंदिरम् । गतः कौतुकभावेनहृच्छयेन प्रपीडितः ॥ ५८ ॥
ഹേ ദേവി, രണ്ട് മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ എന്റെ ഭർത്താവ് കൗതുകഭാവത്തോടെ, ഹൃദയത്തിലെ തീവ്ര ആകാംക്ഷയാൽ പീഡിതനായി രാജമന്ദിരത്തിലേക്ക് പോയി।
Verse 59
तत्र वेश्याः सुरूपाढ्या यौवनेन समन्विताः । प्रविशत्यां नृपगृहे दृष्टास्तेन द्विजन्मना ॥ ५९ ॥
അവിടെ ആ ദ്വിജൻ സൗന്ദര്യസമ്പന്നരും യൗവനസമൃദ്ധരുമായ വേശ്യകൾ രാജഗൃഹത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നതു കണ്ടു।
Verse 60
तासां मध्यात्तु द्वे गृह्यवित्तदानेन भूरिणा । स्वगृहे धारयामास क्रीडार्थं दुर्मतिः पतिः ॥ ६० ॥
അവരിൽ നിന്ന് രണ്ടുപേരെ ധാരാളം ധനം നൽകി വശപ്പെടുത്തി, ദുർമതിയായ ഭർത്താവ് വെറും വിനോദത്തിനായി അവരെ സ്വന്തം വീട്ടിൽ പാർപ്പിച്ചു।
Verse 61
ताभ्यां वित्तमशेषं तु क्षयं नीतं निषेवणात् । वर्षत्रये गते देवि निस्वो जातः पतिर्मम ॥ ६१ ॥
ആ രണ്ടുപേരുമായുള്ള ബന്ധം മൂലം നമ്മുടെ സമ്പത്ത് മുഴുവനും ക്ഷയിച്ചു. ഹേ ദേവി, മൂന്ന് വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ എന്റെ ഭർത്താവ് നിസ്സ്വനായി.
Verse 62
ततो मां प्रार्थयामास देहि मेऽङ्गविभूषणम् । तन्मया नहि दत्तं तु भर्त्रे व्यसनिने तदा ॥ ६२ ॥
അപ്പോൾ അവൻ എന്നോട് അപേക്ഷിച്ചു—“എനിക്ക് നിന്റെ ആഭരണങ്ങൾ തരിക.” എന്നാൽ ആ സമയത്ത് ദുർവ്യസനത്തിൽ വീണ ഭർത്താവിന് ഞാൻ അവ കൊടുത്തില്ല।
Verse 63
सुभगे सर्वमादाय गताहं मंदिरं पितुः । ततः पितृगृहे वित्तं भृत्यादिकमशेषतः ॥ ६३ ॥
ഹേ സുഭഗേ, ഞാൻ എല്ലാം എടുത്തുകൊണ്ട് പിതാവിന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് പോയി. പിന്നെ പിതൃഗൃഹത്തിലെ ധനം, ഭൃത്യാദികളോടുകൂടി, ഒന്നും ശേഷിപ്പിക്കാതെ മുഴുവനും എടുത്തെടുത്തു.
Verse 64
विक्रीय दत्तं वैश्याभ्यां तच्चापि क्षयमागतम् । क्षेत्रधान्यादिकं यच्च सभांडं सपरिच्छदम् ॥ ६४ ॥
രണ്ട് വൈശ്യർക്കു വിറ്റ് ഏല്പിച്ചതും പിന്നീട് ക്ഷയത്തിലേക്കു പോയി. കൃഷിഭൂമി, ധാന്യം മുതലായവയും, പാത്രങ്ങളോടും എല്ലാ ഉപകരണങ്ങളോടും കൂടെ (ഈ നിയമപ്രകാരം തന്നെ).
Verse 65
स्वल्पमूल्येन विक्रीयगतो नदनदीपतिम् । नावमारुह्य मे भर्ता विवेशांतर्महोदधेः ॥ ६५ ॥
അൽപമൂല്യത്തിന് വിറ്റഴിക്കപ്പെട്ട് എന്റെ ഭർത്താവ് നദനദികളുടെ അധിപനായ സമുദ്രത്തിങ്കലേക്ക് പോയി. ഒരു നാവിൽ കയറി ആ മഹോദധിയുടെ അന്തർഭാഗത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
Verse 66
स गतो दूरमध्वानं पश्यमानोऽद्भुतानि च । शुभे समुद्रजातानि जीवचेष्ठांकितानि च ॥ ६६ ॥
അവൻ ദീർഘദൂരം യാത്രചെയ്തു, അത്ഭുതങ്ങളെയും ദർശിച്ചു. സമുദ്രത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മംഗളവസ്തുക്കൾ, ജീവചേഷ്ടകളുടെ അടയാളങ്ങളാൽ മുദ്രിതമായതുപോലെ തോന്നുന്നവയും അവൻ കണ്ടു.
Verse 67
प्रभंजनवशं प्राप्ता सा नौका शतयोजनम् । गता विशीर्णतां तत्र मृतास्ते नावमाश्रिताः ॥ ६७ ॥
പ്രചണ്ഡ കാറ്റിന്റെ അധീനതയിൽപ്പെട്ട ആ നാവ—ശതയോജന ദൂരം പോയത്—അവിടെത്തന്നെ തകർന്നു ചിതറി. നാവിനെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന എല്ലാവരും അവിടെ മരണമടഞ്ഞു.
Verse 68
मत्पतिर्दैवयोगेन दीर्घ काष्ठं समाश्रितः । वायुना नीयमानोऽसौ प्राचीनेन स्वकर्मणा ॥ ६८ ॥
ദൈവയോഗത്താൽ എന്റെ ഭർത്താവ് ദീർഘമായ ഒരു കട്ടമരം ആശ്രയിച്ചു. കാറ്റാൽ ഒഴുക്കപ്പെടുമ്പോൾ, തന്റെ പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ പ്രേരണയാൽ അവൻ മുന്നോട്ടു നീങ്ങുകയായിരുന്നു.
Verse 69
आससादाचलं देवि रत्नश्रृंगविभूषितम् । बहुनिर्झरणोपेतं बहुपक्षिसमन्वितम् ॥ ६९ ॥
ഹേ ദേവീ, രത്നശൃംഗങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഒരു അചലപർവ്വതത്തെ അവൻ എത്തിച്ചേർന്നു; അനേകം നീർച്ചാട്ടങ്ങളും അനവധി പക്ഷികളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
Verse 70
बहुवृक्षैः समाकीर्णं नानापुष्पफलोपगैः । उल्लिखंतं हि शिखरैः खमध्यं स्वात्मनस्त्रिभिः ॥ ७० ॥
അത് അനേകം വൃക്ഷങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു, നാനാവിധ പുഷ്പഫലങ്ങളാൽ സമൃദ്ധം; തന്റെ മൂന്ന് ശിഖരങ്ങളാൽ ആകാശമദ്ധ്യത്തെ തന്നെ ചുരണ്ടുന്നതുപോലെ തോന്നി.
Verse 71
तं दृष्ट्वा पर्वतं दिव्यं त्यक्त्वा नौकाष्ठमद्भुतम् । आरुरोह मुदायुक्तो वित्ताकांक्षी सुलोचने ॥ ७१ ॥
ഹേ സുലോചനേ, ആ ദിവ്യവും അത്ഭുതകരവുമായ പർവ്വതം കണ്ടപ്പോൾ അവൻ ആ വിചിത്രമായ കട്ടമര-നൗകയെ ഉപേക്ഷിച്ചു; ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞിട്ടും ധനലാലസയാൽ പ്രേരിതനായി അവൻ മുകളിലേക്ക് കയറി.
Verse 72
विशश्राम मुहूर्तं तु क्षुत्पिपासासमन्वितः । तत उत्थाय भक्ष्यार्थं वृक्षांस्तत्र व्यलोकयत् ॥ ७२ ॥
ക്ഷുധയും ദാഹവും കൊണ്ട് പീഡിതനായി അവൻ കുറച്ചുനേരം വിശ്രമിച്ചു. പിന്നെ എഴുന്നേറ്റ്, ഭക്ഷ്യത്തിനായി അവിടെയുള്ള വൃക്ഷങ്ങളെ ചുറ്റും നോക്കി തിരഞ്ഞു.
Verse 73
सुपक्वास्तत्र मृद्वीका दृष्ट्वा भुक्त्वा मुदान्वितः । शांतिं प्राप्तस्ततोऽपश्यत्सालमेकं सुनिर्मलम् ॥ ७३ ॥
അവിടെ അവൻ നന്നായി പഴുത്ത മൃദ്വീകകൾ (മുന്തിരി) കണ്ടു; കണ്ട ഉടൻ തിന്ന് ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു. ശാന്തി പ്രാപിച്ച ശേഷം അത്യന്തം നിർമലമായ ഒരേയൊരു ശാലവൃക്ഷം അവൻ ദർശിച്ചു.
Verse 74
घनच्छायं मेघनिभं पंचाशत्पुरुषोच्छ्रयम् । तस्याधस्तात्स सुष्वाप स्वोत्तरीयं प्रसार्य च ॥ ७४ ॥
ആ വൃക്ഷം ഘനനിഴലുള്ളതും മേഘസദൃശവുമായതും അമ്പതു പുരുഷന്മാരുടെ ഉയരമത്ര ഉയർന്നതുമായിരുന്നു. അതിന്റെ കീഴിൽ അവൻ തന്റെ ഉത്തരീയം വിരിച്ച് കിടന്ന് നിദ്രിച്ചു.
Verse 75
मोहिन्या निद्रया चैव संप्रघूर्णितलोचनः । तावत्सुप्तोऽतिखिन्नोऽसौ यावत्सूर्योऽस्ततां गतः ॥ ७५ ॥
മോഹിനിയായ നിദ്രയുടെ വശത്താൽ അവന്റെ കണ്ണുകൾ ചുറ്റിത്തുടങ്ങി. അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ച അവൻ സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതുവരെ ഉറങ്ങിക്കിടന്നു.
Verse 76
सूर्येऽस्तं समनुप्राप्ते समायाते निशामुखे । अभ्यगाद्राक्षसो घोरो गर्जमानो यथा घनः ॥ ७६ ॥
സൂര്യൻ അസ്തമിച്ച് രാത്രിയുടെ ആരംഭം വന്നപ്പോൾ, മേഘംപോലെ ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു ഭീകരരാക്ഷസൻ മുന്നോട്ട് വന്നു.
Verse 77
अंकेनादाय तन्वंगीं सीतामिव दशाननः । शुभां काशीपतेः पुत्रीं नाम्ना रत्नावलीं शुभाम् ॥ ७७ ॥
അവൻ സുന്ദരസൂക്ഷ്മാംഗിയായ ആ കന്യയെ മടിയിൽ എടുത്തു—ദശാനനൻ സീതയെ എടുത്തതുപോലെ. അവൾ കാശീപതിയുടെ ശുഭപുത്രി, രത്നാവലി എന്ന പുണ്യവതി.
Verse 78
अधौतपादां सुश्रोणीं सौम्यदिक्छीर्षशायिनीम् । पतिकामा कुमारी सा नाविंदत्सदृशं पतिम् ॥ ७८ ॥
ആ സുഷ്രോണിയായ കന്യക പാദങ്ങൾ കഴുകാതെ അശുഭദിക്കിലേക്കു തലവെച്ച് ശയിച്ചു; ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും യോജ്യനായ വരൻ ലഭിച്ചില്ല।
Verse 79
सर्वयोषिद्वरा बाला रुदती निद्रयाकुला । पिता तस्याः प्रदाने तु चिंताविष्टो ह्यहर्न्निशम् ॥ ७९ ॥
എല്ലാ സ്ത്രീകളിലും ശ്രേഷ്ഠയായ ആ ബാലിക കരഞ്ഞുകൊണ്ട് നിദ്രാകുലയായി; അവളെ വിവാഹമായി നൽകാനുള്ള ചിന്തയിൽ പിതാവ് പകലും രാത്രിയും വ്യഗ്രനായി।
Verse 80
दीपच्छायाश्रिते तन्वि शयने सा व्यवस्थिता । अटमानेन पापेन दृष्टा सा रूपशालिनी ॥ ८० ॥
ഹേ തന്വീ, അവൾ ദീപത്തിന്റെ നിഴൽ ആശ്രയിച്ച ശയ്യയിൽ ശാന്തമായി കിടന്നു; അലയുന്ന ആ പാപി അവളെ—രൂപശാലിനിയെ—കണ്ടു।
Verse 81
दीपरत्नैः सुखचिते धारयंती च कंकणे । उभयोर्दश रत्नानि निष्के च दशपंच च ॥ ८१ ॥
അവൾ ദീപ്തരത്നങ്ങൾ ചേർത്ത് മനോഹരമായി പണിത കങ്കണങ്ങൾ ധരിച്ചു; രണ്ടു കങ്കണങ്ങളിലും പത്ത് പത്ത് രത്നങ്ങൾ, നിഷ്കഹാരത്തിൽ പതിനഞ്ച് രത്നങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു।
Verse 82
सीमंते सप्त रत्नानि केयूरेऽष्टौ च पंच च । एवं रत्नाचितां बालां शातकुम्भसमप्रभाम् ॥ ८२ ॥
അവളുടെ സീമന്തത്തിൽ ഏഴ് രത്നങ്ങൾ, കേയൂരങ്ങളിൽ എട്ടും അഞ്ചും; ഇങ്ങനെ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ആ ബാലിക ശുദ്ധസ്വർണ്ണംപോലെ ദീപ്തിയായി।
Verse 83
जहार राजभवनात्तां तदा चारुहासिनीम् । वायुमार्गं समाश्रित्य क्षणात्प्राप्तः स्वमालयम् ॥ ८३ ॥
അപ്പോൾ അവൻ രാജഭവനത്തിൽ നിന്ന് ആ മനോഹരഹാസിനിയായ സുന്ദരിയെ അപഹരിച്ചു. വായുമാർഗം ആശ്രയിച്ച് ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ തന്റെ വസതിയിലെത്തി॥
Verse 84
तं पर्वतं स यत्रास्ते पतिर्मेशालमाश्रितः । तत्र तस्य गुहां दृष्ट्वा सुवर्णसदृशप्रभाम् ॥ ८४ ॥
അവൻ മേശാലത്തെ ആശ്രയിച്ച് വസിക്കുന്ന പ്രഭു പാർക്കുന്ന ആ പർവതത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ പ്രഭുവിന്റെ ഗുഹയെ കണ്ടു; അത് സ്വർണ്ണസദൃശമായ പ്രഭയിൽ ദീപ്തമായിരുന്നു॥
Verse 85
तद्भयस्यासहा तत्र प्रविवेशास्य पश्यतः । अनेकैर्मणिविन्यासैः संयुक्तां चित्रमंदिराम् ॥ ८५ ॥
ആ ഭയം സഹിക്കാനാകാതെ, അവൻ നോക്കി നിൽക്കേ അവൾ അവിടെ പ്രവേശിച്ചു. അനേകം മണിവിന്യാസങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അത്ഭുതമന്ദിരത്തിലേക്ക് അവൾ കടന്നു॥
Verse 86
नानाद्रव्यसमाकीर्णां शयनासनसंयुताम् । भोजनैः पानपात्रैश्च भक्ष्यभोज्यैरनेकधा ॥ ८६ ॥
അത് നാനാവിധ വസ്തുക്കളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു, ശയ്യയും ആസനങ്ങളും ഒരുക്കിയിരുന്നു; ഭക്ഷണങ്ങൾ, പാനപാത്രങ്ങൾ, പലവിധ ഭക്ഷ്യഭോജ്യങ്ങൾ എന്നിവ ധാരാളമായി ഉണ്ടായിരുന്നു॥
Verse 87
प्रविश्य तत्र शय्यायां मुमोचोत्पललोचनाम् । रुदतीमतिसंत्रस्तां पीनश्रोणिपयोधराम् ॥ ८७ ॥
അവിടെ പ്രവേശിച്ച് അവൻ താമരക്കണ്ണുകളുള്ള അവളെ ശയ്യയിൽ കിടത്തിവച്ചു. അവൾ കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു, അത്യന്തം ഭീതിയിലായിരുന്നു, പുഷ്ടമായ നിതംബവും സ്തനങ്ങളും ഉള്ളവളായിരുന്നു॥
Verse 88
तस्यास्तु रुदितं श्रुत्वा तस्य भार्या हि राक्षसी । आजगाम त्वरायुक्ता यत्रासौ राक्षसः स्थितः ॥ ८८ ॥
അവളുടെ കരച്ചിൽ കേട്ടപ്പോൾ, ആ രാക്ഷസന്റെ രാക്ഷസി ഭാര്യ വേഗത്തിൽ അവൻ പാർത്തിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് എത്തി।
Verse 89
तां दृष्ट्वा चारुसर्वांगीं तप्तकांचनसप्रभाम् । पप्रच्छ निजभर्तारं क्रुद्धा निर्भर्त्सती सती ॥ ८९ ॥
സകലാവയവങ്ങളിലും സുന്ദരിയും ചൂടേറ്റ സ്വർണ്ണംപോലെ ദീപ്തിയുമുള്ള അവളെ കണ്ട സതി ക്രോധത്തോടെ ശാസിച്ചുകൊണ്ട് സ്വന്തം ഭർത്താവിനോട് ചോദിച്ചു।
Verse 90
किमर्थमाहृता चेयं जीवंत्यां मयि निर्घृणं । अन्यां समीहसे भार्यां नाहं भार्यां भवामि ते ॥ ९० ॥
ഹേ നിർദയനേ! ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കെ ഈ സ്ത്രീയെ എന്തിന് കൊണ്ടുവന്നു? നീ മറ്റൊരു ഭാര്യയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇനി ഞാൻ നിന്റെ ഭാര്യയല്ല।
Verse 91
एवं ब्रुवाणां तां भर्ता राक्षसीमसितेक्षणाम् । उवाच राक्षसो हर्षात्स्वां प्रियां चारुलोचनाम् ॥ ९१ ॥
അവൾ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, അവളുടെ ഭർത്താവായ രാക്ഷസൻ സന്തോഷത്തോടെ കറുത്ത കണ്ണുകളുള്ള, മനോഹരനേത്രങ്ങളായ തന്റെ പ്രിയ രാക്ഷസിയോട് പറഞ്ഞു।
Verse 92
त्वदर्थमाहृतं भक्ष्यं मया कोश्याः शुभानने । दैवोपपादितं द्वारि द्वितीयं मम तिष्ठति ॥ ९२ ॥
ഹേ ശുഭമുഖീ! നിനക്കായി ഞാൻ സംഭരണശാലയിൽ നിന്ന് ഈ ഭക്ഷ്യം കൊണ്ടുവന്നു; ദൈവക്രമത്തിൽ ലഭിച്ച രണ്ടാമത്തെ ഭാഗം എന്റെ വാതിലിൽ നിൽക്കുന്നു।
Verse 93
शालवृक्षाश्रितः शेते विप्रश्चैको वरानने । तमानय त्वरायुक्ता येनाहं भक्ष्यमाचरे ॥ ९३ ॥
ഹേ സുമുഖീ! ശാലവൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഒറ്റയ്ക്കായി വിശ്രമിച്ച് കിടക്കുന്നു. നീ വേഗത്തിൽ പോയി അവനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; ഞാൻ അവനെ ഭക്ഷ്യമായി ആക്കി ഭക്ഷണം കഴിക്കട്ടെ.
Verse 94
राक्षसस्य वचः श्रुत्वा कुमारी साब्रवीदिदम् । मिथ्या राक्षसि भर्ता ते भाषते त्वद्भयादयम् ॥ ९४ ॥
രാക്ഷസന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട കന്യ പറഞ്ഞു— “ഹേ രാക്ഷസീ! ഇത് അസത്യം; നിന്റെ ഭയത്താൽ മാത്രമാണ് നിന്റെ ഭർത്താവ് ഇങ്ങനെ പറയുന്നത്.”
Verse 95
ज्ञात्वा त्वां जरयोपेतां विरूपामतिजिह्यगाम् । सुप्तां पितृगृहे रात्रौ मां समासाद्य कामतः ॥ ९५ ॥
നിന്നെ വാർദ്ധക്യം പിടിച്ചവളായി, വിരൂപയായി, നാവ് അതിയായി പുറത്തേക്കു നീണ്ടവളായി അറിഞ്ഞ്, നീ രാത്രിയിൽ പിതൃഗൃഹത്തിൽ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ കാമവശനായി എന്നെ സമീപിച്ചു.
Verse 96
अनूढां रुदतीं भद्रे भार्यार्थं समुपानयत् । इतीरितमुपाकर्ण्य वचनं राजकन्यया ॥ ९६ ॥
“ഹേ ഭദ്രേ! വിവാഹം കഴിക്കാത്തതും കരയുന്നതുമായ ആ പെൺകുട്ടിയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; അവളെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിക്കണം”— എന്ന് രാജകുമാരി പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു.
Verse 97
क्रोधयुक्तातिमात्रं वै बभूव क्षिपती वचः । तस्याश्च रूपमालोक्य सत्यमेवावधारयत् ॥ ९७ ॥
അവൾ അത്യധിക ക്രോധത്തിൽ കഠിനവാക്കുകൾ എറിഞ്ഞു. എന്നാൽ അവളുടെ രൂപം കണ്ടപ്പോൾ, അത് സത്യമെന്നു അവൻ ഉറപ്പിച്ചു.
Verse 98
चिंतयामास चाप्येवं भार्यार्थे ह्याहृतेति च । अवश्यं मूर्घ्निं कीलं मे रोषयिष्यति राक्षसः ॥ ९८ ॥
അവൻ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു— “ഭാര്യയുടെ കാരണത്താലാണ് അവൾ അപഹരിക്കപ്പെട്ടത്; ആ രാക്ഷസൻ കോപത്തിൽ എന്റെ തലയിൽ ആണി കുത്തും.”
Verse 99
मास्म सीमंतिनी काचिद्भेवत्सा भुवनत्रये । या सापत्न्येन दुःखेन पीड्यमाना हि जीवति ॥ ९९ ॥
ത്രിലോകങ്ങളിലും ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന മക്കളുള്ള ഒരു സ്ത്രീയും സഹപത്നി-ദുഃഖം മൂലം പീഡിതയായി ജീവിക്കേണ്ടിവരരുത്.
Verse 100
सर्वेषामेव दुःखानां महच्चेदं न संशयः । सामान्यद्रव्यभोगादि निष्ठा चैवापरा भवेत् ॥ १०० ॥
എല്ലാ ദുഃഖങ്ങൾക്കും ഇതാണ് മഹത്തായ കാരണം— സംശയമില്ല: സാധാരണ ഭോഗ്യവസ്തുക്കളിലേക്കുള്ള ആസക്തി; അതേ ആസക്തി വീണ്ടും മറ്റൊരു ബന്ധനമാകുന്നു.
Verse 101
एवं सा बहु संचिंत्य भर्तारं वाक्यमब्रवीत् । मदीया मम भक्ष्यार्थँ त्वयानीता सुलोचना ॥ १०१ ॥
വളരെ ആലോചിച്ച ശേഷം അവൾ ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു— “ഈ സുലോചന എന്റേതാണ്; നീ അവളെ എന്റെ ആഹാരത്തിനായി കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു.”
Verse 102
तं विप्रमानयिष्यामि भक्ष्यार्थं तव सुव्रत । ततः स राक्षसः प्राह गच्छगच्छेति सत्वरम् ॥ १०२ ॥
“ഓ സുവ്രതാ! ആ ബ്രാഹ്മണനെ നിന്റെ ആഹാരത്തിനായി ഞാൻ കൊണ്ടുവരാം.” അപ്പോൾ രാക്ഷസൻ പറഞ്ഞു— “പോ, പോ— വേഗം!”
Verse 103
सृक्किणी स्रवतेऽत्यर्थं तस्य भक्षणकाम्यया । ततः सा राक्षसी घोरा श्रुत्वा पतिसमीरितम् ॥ १०३ ॥
അവനെ ഭക്ഷിക്കണമെന്ന അത്യന്തം ആഗ്രഹത്താൽ അവളുടെ അധരങ്ങൾ ധാരാളമായി ചോരാൻ തുടങ്ങി. പിന്നെ ആ ഭീകര രാക്ഷസി ഭർത്താവ് പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട് അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു.
Verse 104
निर्जगाम दुरंताशा ददर्श द्विजसत्तमम् । रूपयौवनसंयुक्तं विद्यारत्नविभूषितम् ॥ १०४ ॥
അപ്പോൾ ദുർലഭമായ ആഗ്രഹങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ അവൾ പുറത്തേക്ക് ചെന്നു, ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജനെ കണ്ടു—രൂപവും യൗവനവും സമ്പന്നനായും, വിദ്യാരത്നം കൊണ്ടു അലങ്കൃതനായും.
Verse 105
तं दृष्ट्वा मायया भूत्वा सुंदरी षोडशाब्दिका । हृच्छयेन समाविष्टा तदंतिकमुपागमत् ॥ १०५ ॥
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ മായാബലാൽ പതിനാറുകാരിയായ സുന്ദരിയായി രൂപം ധരിച്ചു. ഹൃദയത്തിലെ കാമോദ്വേഗത്തിൽ ആകുലയായി അവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
Verse 106
अब्रवीत्सा पृथुश्रोणी तं विप्रं प्रीतिसंयुता । कस्त्वं कस्मादिहायतः किमर्थमिह तिष्ठसि ॥ १०६ ॥
അപ്പോൾ വിശാല നിതംബമുള്ള അവൾ സ്നേഹത്തോടെ ആ വിപ്രനോട് പറഞ്ഞു—“നീ ആരാണ്? എവിടെ നിന്നാണ് ഇവിടെ വന്നത്? എന്തിനാണ് ഇവിടെ താമസിക്കുന്നത്?”
Verse 107
पृच्छामि पतिकामाहं राक्षसी हृच्छयातुरा । स्वभर्त्राहं परित्यक्ता त्वां पतिं कर्तुमागता ॥ १०७ ॥
ഞാൻ ഭർത്താവിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാക്ഷസിയാണ്; ഹൃദയത്തിലെ കാമവ്യാകുലത കൊണ്ട് വേദനിച്ച് നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു. എന്റെ ഭർത്താവ് എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, നിന്നെ ഭർത്താവാക്കാൻ ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു.
Verse 108
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या भर्ता मे भयसंयुतः । उवाच वचनं प्राज्ञो धैर्यमालंब्य तां शुभे ॥ १०८ ॥
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് എന്റെ ഭർത്താവ് ഭയത്താൽ ആകുലനായിരുന്നാലും, ധൈര്യം ആശ്രയിച്ച് ആ പ്രാജ്ഞൻ മറുപടി പറഞ്ഞു— “ഹേ ശുഭേ!”
Verse 109
रक्षोमानुषसंयोगः कथं राक्षसि संभवेत् । मानुषास्तु स्मृता भक्ष्या राक्षसानां न संशयः ॥ १०९ ॥
ഹേ രാക്ഷസി! രാക്ഷസനും മനുഷ്യസ്ത്രീയും തമ്മിലുള്ള സംഗമം എങ്ങനെ സംഭവിക്കും? മനുഷ്യർ രാക്ഷസന്മാരുടെ ഭക്ഷ്യമെന്നു സ്മൃതികൾ പറയുന്നു; സംശയമില്ല.
Verse 110
तच्छ्रुत्वा वचनं सा तु पुनस्तं प्राह सादरम् । असंभाव्यं च जगति संभवेद्दैवयोगतः ॥ ११० ॥
ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ വീണ്ടും ആദരത്തോടെ പറഞ്ഞു— “ലോകത്തിൽ അസംബവമെന്നു തോന്നുന്നതും ദൈവയോഗത്താൽ സംഭവിക്കാം.”
Verse 111
पुराणे श्रूयते ह्येतद्भविष्यं भारते स्थितम् । हिडंबा राक्षसी विप्र भीमभार्या भविष्यति ॥ १११ ॥
പുരാണങ്ങളിൽ ഇത് ഭാരതഭൂമിയിൽ സംഭവിക്കാനിരിക്കുന്ന ഭാവിവൃത്താന്തമെന്നു കേൾക്കപ്പെടുന്നു— ഹേ വിപ്രാ! രാക്ഷസി ഹിഡംബാ ഭീമന്റെ ഭാര്യയാകും.
Verse 112
मानुषोत्पादितः पुत्रो भविष्यति घटोत्कचः । अवध्यः सर्वशस्त्राणां शक्त्या मृत्युमवाप्स्यति ॥ ११२ ॥
മനുഷ്യസ്ത്രീയിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രൻ ‘ഘടോത്കചൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനാകും. അവൻ എല്ലാ ശസ്ത്രങ്ങൾക്കും അവധ്യൻ; ‘ശക്തി’യാൽ മാത്രമേ മരണത്തെ പ്രാപിക്കൂ.
Verse 113
तस्माद्विषादं मा विप्रकुरु त्वं दैवयोगतः । भार्या तवाहं संजाता दव हि बलवत्तरम् ॥ ११३ ॥
അതുകൊണ്ട്, ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, വിഷാദിക്കരുത്; ഇത് ദൈവയോഗത്താൽ സംഭവിച്ചതാണ്. അതേ വിധിയാൽ ഞാൻ നിന്റെ ഭാര്യയായി ജനിച്ചു; വിധിയേയാണ് കൂടുതൽ ബലവാൻ.
Verse 114
मर्त्यलोकं गते शक्त्रे वैरोचनिनिरीक्षणे । तदंतरं समासाद्य भर्ता मे घोरराक्षसः ॥ ११४ ॥
ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) വൈരോചനിയെ കാണാൻ മർത്ത്യലോകത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, അതിന് പിന്നാലെ ഉടൻ തന്നെ എന്റെ ഭർത്താവ്—ഭീകരനായ ഒരു രാക്ഷസൻ—എന്നെ സമീപിച്ചു.
Verse 115
तद्गृहाच्छक्तिमहरद्दीप्तामग्रिशिखामिव । सेयं समाश्रिता चात्र शालवृक्षे तु वासवी ॥ ११५ ॥
അവൾ ആ വീട്ടിൽ നിന്ന് അഗ്നിശിഖപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ശക്തിയെ എടുത്തുകൊണ്ടുപോയി. അതേ ശക്തി ഇവിടെ, ഹേ വാസവീ, ശാലവൃക്ഷത്തിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 116
अहत्वैकं द्विजश्रेष्ठ नगच्छति पुरंदरम् । यद्वधाय प्रक्षिपेत्तां सोऽमरोऽपि विनश्यति ॥ ११६ ॥
ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഒന്നിനെയും വധിക്കാതെ പുരന്ദരനെ (ഇന്ദ്രനെ) എത്താൻ കഴിയില്ല. എന്നാൽ അതിനെ വധിക്കാനായി തള്ളിവിടുന്നവൻ, ദേവനായാലും നശിക്കും.
Verse 117
साहमारुह्य शालाग्रं शक्तिमानीय भास्वराम् । त्वत्करे संप्रदास्यामि भर्तुर्निधनकाम्यया ॥ ११७ ॥
ഞാൻ തന്നെ ശാലയുടെ മുകളിലേക്ക് കയറി ആ ദീപ്തമായ ശക്തിയെ കൊണ്ടുവന്ന്, ഭർത്താവിന്റെ നാശം ആഗ്രഹിച്ച് അത് നിന്റെ കൈയിൽ ഏല്പിക്കും.
Verse 118
यदि त्वमनया शक्त्या न हिंससि निशाचरम् । खादयिष्यति दुर्मेधास्त्वां च मां च न सशयः ॥ ११८ ॥
നീ ഈ ശക്തിയാൽ ആ നിശാചരനെ വധിക്കാതിരുന്നാൽ, ആ ദുഷ്ടമൂഢൻ നിശ്ചയമായി നിന്നെയും എന്നെയും ഇരുവരെയും വിഴുങ്ങും—സംശയമില്ല।
Verse 119
तव शत्रुर्महानेष ममापि च परंतप । येनाहृता कुमारीह भार्यार्थं मंदबुद्धिना ॥ ११९ ॥
ഹേ ശത്രുദഹനാ, ഈ മനുഷ്യൻ നിന്റെയും എന്റെയും മഹാശത്രുവാണ്; ഈ മന്ദബുദ്ധി ഇവിടെ ഉള്ള കന്യയെ ഭാര്യയാക്കുവാൻ അപഹരിച്ചു കൊണ്ടുപോയി।
Verse 120
सपत्नभावो जनितो मम भर्त्रा दुरात्मना । व्यापादितेऽस्मिन्नुभयोः क्रीडनं संभविष्यति ॥ १२० ॥
എന്റെ ദുരാത്മനായ ഭർത്താവ് സഹപത്നീഭാവത്തിന്റെ വൈരം ഉണർത്തി. ഈ മനുഷ്യൻ വധിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, ആ ഇരുവർക്കും ഭയമില്ലാതെ ക്രീഡിച്ചു സുഖമായി ജീവിക്കാൻ കഴിയും।
Verse 121
यद्यन्यथा वदेर्वाक्यं त्वामहं रतिवर्द्धन । तदात्मकगृतपुण्यस्य न भवेयं हि भागिनी ॥ १२१ ॥
ഹേ രതിവർധനാ, എന്റെ സത്യഭാവത്തിന് വിരുദ്ധമായി ഞാൻ നിന്നോട് മറ്റെന്തെങ്കിലും പറഞ്ഞാൽ, ആ ഭാവത്തോടെ ചെയ്ത ഘൃതാർപ്പണത്തിന്റെ പുണ്യത്തിൽ ഞാൻ പങ്കാളിയാകുകയില്ല।
Verse 122
या गतिर्ब्रह्महत्यायां कुत्सिता प्राप्यते नरैः । तां गतिं हि प्रपद्येऽहं यद्येतदनृतं भवेत् ॥ १२२ ॥
എന്റെ ഈ വാക്ക് അസത്യമെങ്കിൽ, ബ്രഹ്മഹത്യാപാപഫലമായി മനുഷ്യർ പ്രാപിക്കുന്ന ആ നിന്ദ്യഗതിയേ ഞാൻ പ്രാപിക്കട്ടെ।
Verse 123
मद्यं हि पिबतो ब्रह्मन् ब्राह्मणस्य दुरात्मनः । या गतिर्विहिता घोरा तां गतिं प्राप्नुयाम्यहम् ॥ १२३ ॥
ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! മദ്യം കുടിക്കുന്ന ദുഷ്ടാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണന് വിധിക്കപ്പെട്ട ഭയങ്കര ഗതി ഏതോ, അതേ ഗതി എനിക്കും ലഭിക്കട്ടെ.
Verse 124
गुरुदारप्रसक्तस्य जतोः पापनिषेविणः । या गतिस्तां द्विजश्रेष्ठ मिथ्या प्रोच्य समाप्नुयाम् ॥ १२४ ॥
ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ഗുരുപത്നിയിൽ ആസക്തനായി പാപം പതിവായി ചെയ്യുന്നവന് ഏതു ഗതി ഉണ്ടോ, ഞാൻ മിഥ്യ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതേ ഗതി എനിക്കും വരട്ടെ.
Verse 125
स्वर्णन्यासापहरणे मेदिनीहरणे च या । आत्मनो हनने या हि विहिता मुनिभिर्द्विज ॥ १२५ ॥
ഹേ ദ്വിജാ! ഏൽപ്പിച്ച സ്വർണം മോഷ്ടിക്കൽ, ഭൂമി കവർച്ച, കൂടാതെ ആത്മഹത്യ—ഇവയ്ക്കായി മുനിമാർ വിധിച്ച പ്രായശ്ചിത്തം തന്നെയാണ് ഇവിടെ പ്രയോഗ്യം.
Verse 126
गतिस्तामनुगच्छामि यद्येतदनृतं वदे । पंचम्यां च तथाष्टम्यां यत्पापं मांसभक्षणे ॥ १२६ ॥
ഞാൻ ഇത് അസത്യമായി പറയുന്നുവെങ്കിൽ, അതേ ഗതി എനിക്കും വരട്ടെ; പഞ്ചമി, അഷ്ടമി തിഥികളിൽ മാംസഭക്ഷണം ചെയ്യുന്ന പാപംപോലെ.
Verse 127
स्त्रीसंगमे तरुच्छेदे यत्पापं शशिनः क्षये । यदुच्छिष्टे घृतं भोक्तुर्मैथुनेन दिवा च यत् ॥ १२७ ॥
അനുചിത സമയത്തെ സ്ത്രീസംഗമം, വൃക്ഷഛേദം, ചന്ദ്രക്ഷയ സമയത്തെ പ്രവൃത്തി, മറ്റൊരാളുടെ ഉച്ഛിഷ്ടമായ നെയ്യ് ഭക്ഷിക്കൽ, കൂടാതെ പകൽ മൈഥുനം—ഇവയാൽ ഉണ്ടാകുന്ന പാപം (ഇവിടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു).
Verse 128
वैश्वदेवमकर्तुश्च गृहिणो हि द्विजस्य यत् । भिक्षामदातुर्भिक्षुभ्यो विधवाया द्विभोजनात् ॥ १२८ ॥
ദ്വിജഗൃഹസ്ഥൻ വൈശ്വദേവകർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കാതിരിക്കുക, ഭിക്ഷുക്കൾക്ക് ഭിക്ഷ നല്കാതിരിക്കുക, വിധവ ദിവസം രണ്ടുതവണ ഭക്ഷിക്കുക—ഇവ നിന്ദ്യകർമ്മങ്ങളായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു।
Verse 129
तैलं भोक्तुश्च संक्रांतौ गोभिस्तीर्थं च गच्छतः । तथा मृदमनुद्धृत्य स्नातुः परजलाशये ॥ १२९ ॥
സംക്രാന്തിദിവസം എണ്ണ ഭക്ഷിക്കുക, പശുക്കളോടൊപ്പം തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുക, മറ്റൊരാളുടെ കുളത്തിൽ മണ്ണ്/അനുമതി എടുക്കാതെ കുളിക്കുക—ഇവയിൽ ദോഷം ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു।
Verse 130
निषिद्धवृक्षजनितं दंतकाष्ठं च खादतः । गामसेवयतो बद्ध्वा पाखंडपथगामिनः ॥ १३० ॥
നിഷിദ്ധവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ള ദന്തകാഷ്ഠം ഉപയോഗിക്കുന്നവനും, പശുവിനോട് അധർമ്മകൃത്യം ചെയ്യുന്നവനും—ഇവർ പാഖണ്ഡപഥഗാമികളായി ബന്ധിക്കപ്പെടേണ്ടവരെന്ന് പറയുന്നു।
Verse 131
पितृदेवार्चनं कर्तुः काष्ठग्रावस्थितस्य यत् । गोहीनां महिषीं धर्तुर्भिन्नकांस्ये च भुंजतः ॥ १३१ ॥
മരം അല്ലെങ്കിൽ കല്ലിന്മേൽ നിന്നുകൊണ്ട് പിതൃ-ദേവാരാധന നടത്തുക, പശുക്കൾ ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് മഹിഷിയെ പാലിക്കുക, പൊട്ടിയ കാംസപാത്രത്തിൽ ഭക്ഷിക്കുക—ഇവ ദോഷകരവും ഫലശൂന്യവും എന്നു പറയുന്നു।
Verse 132
अधौतभिन्नपारक्यवस्त्रसंवीतकर्मिणः । नग्रस्त्रीप्रेक्षणं कर्तुरभक्ष्यस्य च भोजिनः ॥ १३२ ॥
കഴുകാത്തതോ കീറിയതോ മറ്റൊരാളുടേതോ ആയ വസ്ത്രം ധരിച്ചു കർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ; നഗ്നസ്ത്രീയെ നോക്കുന്നവൻ; ചെയ്യരുതാത്തത് ചെയ്യുന്നവൻ; അഭക്ഷ്യം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ—ഇവർ അശൗചദോഷികളായി പറയുന്നു।
Verse 133
कथायां श्रीहरेर्विघ्नं कर्तुर्यत्पातकं द्विज । तेन पापेन लिप्येऽहं यदि वच्मि तवानृतम् ॥ १३३ ॥
ഹേ ദ്വിജാ! ശ്രീഹരിയുടെ പാവനകഥയിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവന് ഏതു പാപം ലഭിക്കുമോ—ഞാൻ നിന്നോട് അസത്യം പറഞ്ഞാൽ അതേ പാപം കൊണ്ടു ഞാനും മലിനനാകും.
Verse 134
उक्तान्येतानि पापानि यान्यनुक्तान्यपि द्विज । सर्वेषां भागिनी चाहं यद्येतदनृतं वदे ॥ १३४ ॥
ഹേ ദ്വിജാ! ഈ പാപങ്ങൾ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; പറയാത്തവയും കൂടെ. ഞാൻ പറഞ്ഞത് അസത്യമെങ്കിൽ, അവയൊക്കെയിലും ഞാനും പങ്കാളിയാകട്ടെ.
Verse 135
एवं संबोधितो देवि भर्ता मे पापया तया । तथेति निश्चयं चक्रे भवितव्येन मोहितः ॥ १३५ ॥
ഹേ ദേവീ! ആ പാപിനി സ്ത്രീ ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തപ്പോൾ, ഭവിതവ്യബലത്തിൽ മോഹിതനായ എന്റെ ഭർത്താവ് ‘അങ്ങനെ തന്നേ’ എന്നു നിശ്ചയിച്ചു.
Verse 136
निर्द्रव्यो व्ययसनासक्तो मद्वाक्यकलुषीकृतः । उवाच राक्षसीं वाक्यं सर्वंसिद्धिप्रदायकम् ॥ १३६ ॥
ധനമില്ലാതെ, ദുര്വ്യസനങ്ങളിൽ ആസക്തനായി, എന്റെ വാക്കുകളാൽ മലിനനായ അവൻ, ആ രാക്ഷസിയോട് സർവ്വസിദ്ധി നൽകുമെന്നു പറയപ്പെടുന്ന വാക്ക് ഉച്ചരിച്ചു.
Verse 137
शीघ्रमानय तां शक्तिं करोमि वचनं तव । सर्वमेतत्प्रदेयं हि त्वया मे राक्षसे हते ॥ १३७ ॥
“വേഗം ആ ശക്തി കൊണ്ടുവരിക; നിന്റെ കല്പന ഞാൻ നിർവ്വഹിക്കും. എന്റെ രാക്ഷസൻ നിനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ, ഇതെല്ലാം നീ എനിക്കു നൽകേണ്ടതുതന്നെ.”
Verse 138
द्रव्याशया प्रविष्टोऽहं सागरं तिमिसंकुलम् । तच्छ्रुत्वा राक्षसी शक्तिं समानीय नगस्थिताम् ॥ १३८ ॥
ധനലോഭം കൊണ്ടു ഞാൻ ഇരുട്ട് നിറഞ്ഞ സമുദ്രത്തിലേക്ക് കടന്നു. അത് കേട്ട അവൾ പർവതത്തിൽ വസിക്കുന്ന രാക്ഷസീ-സദൃശ ശക്തിയെ വിളിച്ചു വരുത്തി.
Verse 139
ददौ मद्भर्तृसिद्ध्यर्थं विमुंचंतीं महार्चिषम् । एतस्मिन्नेव काले तु राक्षसः काममोहितः ॥ १३९ ॥
ഭർത്താവിന്റെ കാര്യസിദ്ധിക്കായി അവൾ മഹാദീപ്തിയുള്ള ആ ശക്തിയെ വിടുവിച്ച് അർപ്പിച്ചു. അതേ സമയത്ത് കാമമോഹിതനായ ഒരു രാക്ഷസൻ എത്തി.
Verse 140
गमनायोद्यतः कन्यां सा भीता वाक्यमब्रवीत् । कुमारीसेवने रक्षो महापापं विधीयते ॥ १४० ॥
അവൻ കന്യയിലേക്കു പോകാൻ ഒരുങ്ങുമ്പോൾ അവൾ ഭയത്തോടെ പറഞ്ഞു—“ഹേ രാക്ഷസാ! കുമാരിയെ ലംഘിക്കുന്നത് മഹാപാപമാണ്.”
Verse 141
छलेनाहं हृता काश्याः सुप्ता पितृगृहात्वया । तव दोषो न चेहास्ति भवितव्यं ममेदृशम् ॥ १४१ ॥
നീ വഞ്ചനയാൽ കാശിയിലെ എന്റെ പിതൃഗൃഹത്തിൽ നിന്ന്, ഞാൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ, എന്നെ കൊണ്ടുപോയി. എങ്കിലും ഇവിടെ നിന്റെ കുറ്റമില്ല; എന്റെ വിധി അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു.
Verse 142
गुहामध्यगतायास्तुको मे त्राता भविष्यति । विधियोगाद्भवेद्भर्ता विधियोगाद्भवेत्प्रिया ॥ १४२ ॥
ഞാൻ ഗുഹയുടെ നടുവിൽ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു—എന്റെ രക്ഷകൻ ആരാകും? വിധിയുടെ യോഗത്താൽ ഭർത്താവ് ലഭിക്കുന്നു; അതേ വിധിയുടെ യോഗത്താൽ പ്രിയനും ലഭിക്കുന്നു.
Verse 143
भवेद्विधिवशाद्विद्या गृहं सौख्यं धनं कुलम् । विधिना प्रेर्यमाणस्तु जनः सर्वत्र गच्छति ॥ १४३ ॥
വിധിയാൽ വിദ്യയും വീടും സുഖവും ധനവും കുലവും ലഭിക്കുന്നു. വിധിയാൽ പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന മനുഷ്യൻ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നു.
Verse 144
अवश्यं भविता भर्ता त्वमेव रजनीचर । विधइना विहिते मार्गे किं करिष्यति पंडितः ॥ १४४ ॥
ഹേ നിശാചരാ, തീർച്ചയായും നീ തന്നെ ഭർത്താവായിത്തീരും. വിധി നിശ്ചയിച്ച പാതയിൽ പണ്ഡിതന് എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും?
Verse 145
तस्मादानयत विप्रं शालवृक्षाश्रित त्विह । घृतं जलं कुशानग्निं विवाहं विधिना कुरु ॥ १४५ ॥
അതിനാൽ, സാലവൃക്ഷത്തിൻ്റെ ചുവട്ടിലുള്ള ആ ബ്രാഹ്മണനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക. നെയ്യ്, വെള്ളം, ദർഭപ്പുല്ല്, അഗ്നി എന്നിവ കൊണ്ടുവന്ന് വിധിപ്രകാരം വിവാഹം നടത്തുക.
Verse 146
विनापि दर्भतोयाग्नीन्न्यथोक्तविधिमतरा । ब्राह्मणस्यैव वाक्येन विवाहः सफलो भवेत् ॥ १४६ ॥
ദർഭ, വെള്ളം, അഗ്നി എന്നിവ ഇല്ലാതെയും, വിധിപ്രകാരമുള്ള ചടങ്ങുകൾ ഇല്ലെങ്കിലും, ബ്രാഹ്മണൻ്റെ വാക്കു കൊണ്ടുതന്നെ വിവാഹം സഫലമാകും.
Verse 147
न हतो यदि विप्रस्तु भार्यया तव राक्षस । वृत्ते होमस्य कार्ये तु तं भवान् भक्षयिष्यति ॥ १४७ ॥
ഹേ രാക്ഷസാ, നിൻ്റെ ഭാര്യ ആ ബ്രാഹ്മണനെ കൊന്നിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ഹോമകർമ്മം കഴിഞ്ഞാൽ നിനക്ക് അവനെ ഭക്ഷിക്കാം.
Verse 148
एवमुक्ते तु वचने तया वै राजकन्यया । विश्वस्तमानसो दर्पान्निर्जगाम स राक्षसः ॥ १४८ ॥
രാജകുമാരി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ രാക്ഷസൻ മനസ്സ് കുറെ ആശ്വസിച്ചിട്ടും അഹങ്കാരത്താൽ പ്രേരിതനായി അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു പോയി।
Verse 149
सत्वरं हृच्छयाविष्टस्तमानेतुं बहिः स्थितः ॥ १४९ ॥
ഹൃദയവേദനയിൽ ആകുലനായി അവൻ വേഗത്തിൽ പുറത്തേക്ക് പോയി, അവനെ അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് അവിടെ നിന്നു।
Verse 150
तस्य निर्गच्छतो देवि क्षुतमासीत्स्वयं किल । सव्यं चाप्यस्फुरन्नेत्रं स्ववस्त्रं स्खलितं तथा ॥ १५० ॥
ഹേ ദേവി! അവൻ പുറപ്പെടുമ്പോൾ സ്വയം തുമ്മൽ വന്നതായി പറയുന്നു; ഇടത് കണ്ണ് തിടുക്കി, സ്വന്തം വസ്ത്രവും വഴുതി—ഇങ്ങനെ അപശകുനങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।
Verse 151
अनाहृत्य तु तत्सर्वं निर्गतोऽसौ दरीमुखात् । बिभ्राणां मानुषं रूपं स्वामपश्यन्नितंबिनीम् ॥ १५१ ॥
എന്നാൽ അതൊന്നും എടുത്തുകൊള്ളാതെ അവൻ ഗുഹാമുഖത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു; മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചു തന്റെ ഭാര്യയായ സുനിതംബിനിയെ അവൻ കണ്ടു।
Verse 152
घटयंतीं तु संबंधं भार्याभर्तृसमुद्भवम् । परित्यजामि त्वां पापं राक्षसं क्रूरकर्मिणम् ॥ १५२ ॥
ഭാര്യാ-ഭർത്തൃബന്ധത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന പവിത്ര ബന്ധം നീ ബലമായി ഘടിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു—ഹേ പാപി, ക്രൂരകർമ്മിയായ രാക്ഷസാ! ഞാൻ നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു।
Verse 153
मानुषीप्रमदासक्तं मच्छरीरस्य दूषकम् । तच्छ्रुत्वा दारुणं वाक्यं भार्यया समुदीरितम् । ईर्ष्याकोपसमायुक्तस्त्वभ्यधावन्निशाचरः ॥ १५३ ॥
ഭാര്യ ഉച്ചരിച്ച ആ ക്രൂരവാക്ക്—“നീ മനുഷ്യസ്ത്രീയിൽ ആസക്തനായി എന്റെ ശരീരം മലിനമാക്കി”—എന്ന് കേട്ടപ്പോൾ, ആ നിശാചരൻ അസൂയയും കോപവും നിറഞ്ഞ് പാഞ്ഞെത്തി।
Verse 154
उत्क्षिप्य बाहू प्रविदार्य वक्त्रं संप्रस्थितो भक्षयितुं स चोभौ । कालेन वेगात्पवनो यथैव समुच्चरन्वाक्यमनर्थयुक्तम् ॥ १५४ ॥
അവൻ കൈകൾ ഉയർത്തി വായ് പിളർത്തി, ആ ഇരുവരെയും ഭക്ഷിക്കാനായി പാഞ്ഞു; കാലത്തിന്റെ വേഗത്തിൽ ഓടുന്ന കാറ്റുപോലെ അർത്ഥശൂന്യ വാക്കുകൾ അലറി പറഞ്ഞു।
Verse 155
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते काष्ठीलोपाख्यानं नाम सप्तविंशोऽध्यायः ॥ २७ ॥
ഇങ്ങനെ ശ്രീബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തിലെ മോഹിനീചരിത്രത്തിൽ “കാഷ്ഠീലോപാഖ്യാനം” എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുപത്തേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।
Sandhyāvalī frames Ekādaśī as Hari’s own sacred day where eating becomes a dharma-violation that undermines vrata-kalpa, royal conduct, and satya; she therefore redirects Mohinī toward alternative boons so the king’s vow remains intact.
It operates as an upākhyāna (embedded exemplum) that concretizes karmaphala: domestic ethical failures—especially withholding support for a husband’s welfare and acting from pride/greed—are shown to generate prolonged suffering across hells and rebirths, reinforcing the chapter’s vrata-and-satya ethic.
Mohinī asserts that horoscope/planets are secondary to the bhāva (state of mind) at conception; the child is born bearing that disposition, which then shapes character traits like generosity, modesty, affection, and dharma-orientation.