Shloka 90

किमर्थमाहृता चेयं जीवंत्यां मयि निर्घृणं । अन्यां समीहसे भार्यां नाहं भार्यां भवामि ते ॥ ९० ॥

kimarthamāhṛtā ceyaṃ jīvaṃtyāṃ mayi nirghṛṇaṃ | anyāṃ samīhase bhāryāṃ nāhaṃ bhāryāṃ bhavāmi te || 90 ||

ഹേ നിർദയനേ! ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കെ ഈ സ്ത്രീയെ എന്തിന് കൊണ്ടുവന്നു? നീ മറ്റൊരു ഭാര്യയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഇനി ഞാൻ നിന്റെ ഭാര്യയല്ല।

किम्what
किम्:
सम्बन्ध (प्रश्न-निर्देश)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रश्नार्थक-सर्वनाम
अर्थम्purpose/reason
अर्थम्:
हेतु/प्रयोजन (purpose)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘किमर्थम्’ इति प्रश्नार्थे
आहृताbrought
आहृता:
क्रिया (passive predicate)
TypeVerb
Rootआहृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; आ-√हृ (धातु) + क्त)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि; विधेय-विशेषणरूपेण (has been brought)
and
:
सम्बन्ध (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
इयम्this (woman)
इयम्:
कर्ता (of आहृता—subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्
जीवन्त्याम्while (I am) alive
जीवन्त्याम्:
अधिकरण (सप्तमी-absolute/locative absolute)
TypeAdjective
Rootजीवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जीव् (धातु) + शतृ)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/सप्तमी), एकवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्तः; ‘सप्तमी-absolute’ भावे (while living)
मयिin me / while I (exist)
मयि:
अधिकरण (in me/with respect to me)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्तिः (Locative/सप्तमी), एकवचनम्; उत्तमपुरुष-सर्वनाम
निर्घृणम्O merciless one
निर्घृणम्:
सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootनिर्घृण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन/प्रथमा-एकवचन-रूपेण प्रयोगः; विशेषणम् (vocative sense: O merciless one)
अन्याम्another
अन्याम्:
कर्म (object of समीहसे)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
समीहसेyou desire/seek
समीहसे:
क्रिया (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√ईह् (धातु) (सम्-उपसर्ग)
Formलट्-लकारः (Present/लट्), मध्यमपुरुषः (2nd person/मध्यम), एकवचनम्; आत्मनेपदम्
भार्याम्wife
भार्याम्:
कर्म (object complement to अन्याम्)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
not
:
सम्बन्ध (negation particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negation)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (of भवामि)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उत्तमपुरुष-सर्वनाम
भार्याम्(as) wife
भार्याम्:
कर्म/प्रत्ययार्थ (object complement: become as wife)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
भवामिI become/am
भवामि:
क्रिया (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलट्-लकारः (Present/लट्), उत्तमपुरुषः (1st person/उत्तम), एकवचनम्; परस्मैपदम्
तेfor you / to you
ते:
सम्प्रदान (Dative/recipient)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्तिः (Dative/चतुर्थी), एकवचनम्; मध्यमपुरुष-सर्वनाम

A wife (unnamed in this verse) addressing her husband

Vrata: none

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: karuna

FAQs

It highlights dharma within household life: cruelty and disregard for a living spouse are condemned, and marital commitment is framed as an ethical obligation rather than mere desire.

Though not explicitly naming Vishnu here, Narada Purana repeatedly links bhakti with righteous conduct; this verse reinforces that devotion is supported by compassion and self-restraint in family duties.

No specific Vedanga (Śikṣā, Vyākaraṇa, Chandas, Nirukta, Jyotiṣa, Kalpa) is taught in this line; the practical takeaway is niti/dharma guidance for grihastha behavior rather than a technical ritual or astrological rule.