Adhyaya 210: The Yadava Annihilation, the Withdrawal from Dvaraka, and Krishna’s Return to the Divine Abode
ಅಧ್ಯಾಯ 210ರಲ್ಲಿ ಜಗದ್ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಪೂರಣೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಯಾದವವಂಶದ ಸ್ವಯಂ-ಉಪಸಂಹಾರ ಮತ್ತು ದ್ವಾರಕೆಯ ಸಮುದ್ರನಿಮಜ್ಜನದ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಸರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾವತಾರದ ಉದ್ದೇಶ ಭೂಭಾರಹರಣವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಹಿಂಸಕ ರಾಜರು ಹಾಗೂ ಆಸುರ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಂಹಾರವು ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಬಲರಾಮರೊಂದಿಗೆ ನೆರವೇರಿತು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಶಾಪವನ್ನು ನೆಪಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನದೇ ಕುಲಾಂತವನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸಿದನೆಂದು ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಿಂಡಾರಕದಲ್ಲಿ ಯುವ ಯಾದವರು ಸಾಂಬನನ್ನು ಸ್ತ್ರೀವೇಷದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ಕಣ್ವ, ನಾರದರನ್ನು ಹಾಸ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಫಲವಾಗಿ ‘ಮುಶಲ’ ಹುಟ್ಟಿ ಕುಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಶಾಪ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬಿಣದ ಮುಶಲವನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಎಸೆದರೂ ಒಂದು ತುಂಡು ಉಳಿದು ವಿಧಿಯ ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ. ಶತಾಧಿಕ ವರ್ಷಗಳ ಅವತರಣಾನಂತರ ದೇವತೆಗಳು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನಿಜಧಾಮಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ಕೋರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ದೇವದೂತ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಯಾದವರ ಅಂತ್ಯ ಅನಿವಾರ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದ ಕೃಷ್ಣನು ನಿರ್ಗಮನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಪಶಕುನಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಯಾದವರು ಪ್ರಭಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಕಲಹಿಸಿ, ವಜ್ರಸಮಾನವಾದ ಕಬ್ಬು/ಕಡ್ಡಿಗಳಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಲರಾಮನು ಯೋಗಮಾರ್ಗದಿಂದ ಲೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಕೃಷ್ಣನು ದಾರುಕನಿಗೆ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿಸಲು, ಅರ್ಜುನ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಆಜ್ಞಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸಮುದ್ರವು ನಗರವನ್ನು ಮುಳುಗಿಸುವುದರಿಂದ; ವಜ್ರನನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದ ಯದು-ಶಾಸಕನಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Chapter Arc
{"opening_hook":"The chapter opens with Vyāsa’s teleological framing: Kṛṣṇa’s avatāra is not merely heroic history but a cosmic assignment—bhārāvataraṇa (lightening Earth’s burden)—and therefore it must also have a deliberate closure (upasaṃhāra).","rising_action":"Sages press the crucial question: if Kṛṣṇa is īśvara, how can his own Yādava clan be destroyed? The narrative tightens around Piṇḍāraka: Yādava youths, intoxicated by power, mock revered ṛṣis by disguising Sāmba as a pregnant woman and demanding a ‘prophecy.’ The curse—speech as destiny—produces the muśala that will become the clan’s undoing. Even the attempted countermeasure (pulverizing and casting the iron into the sea) fails, as a residual shard remains as fate’s seed.","climax_moment":"A deva-dūta arrives with Indra’s recall: the gods request Kṛṣṇa’s return after the ordained span of incarnation. Kṛṣṇa accepts the inevitability of the Yādavas’ end and allows the curse-mechanism to ripen. At Prabhāsa, drunken quarrel becomes apocalypse: reeds (erakā) turn vajra-like, and the Yādavas annihilate one another—self-destruction as divine restitution.","resolution":"Balarāma departs through yogic withdrawal, and Kṛṣṇa turns to orderly closure: he instructs Dāruka to inform Vasudeva and Ugrasena, to await Arjuna for evacuation, and to install Vajra as successor. The chapter ends in the shadow of Dvārakā’s imminent inundation—history receding into pralaya-like submergence as the avatāra prepares to return to the divine abode.","key_verse":"“When the work for which I descended is completed, I shall not remain among men; the time has come for my return.” (Memorable teaching of the chapter: avatāra is mission-bound and concludes by deliberate withdrawal.)"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Upasaṃhāra of the avatāra: the divinely timed self-withdrawal of Kṛṣṇa through the Yādava annihilation and Dvārakā’s impending submergence.","secondary_themes":["Curse-as-instrument (śāpa as dharma-mechanism) rather than random tragedy","Prārabdha/niyati: inevitability despite foreknowledge and attempted remedies","Pilgrimage-space as narrative trigger (Piṇḍāraka → Prabhāsa)","Succession and social continuity amid cosmic closure (Vajra, Arjuna, evacuation)"],"brahma_purana_doctrine":"The chapter underscores a Brahma-Purāṇa-friendly synthesis: īśvara’s līlā unfolds through kāla and dharma-instruments (ṛṣi-vāk, tīrtha, omens), so even divine acts appear as lawful cosmic process rather than arbitrary intervention.","adi_purana_significance":"As ‘Ādi Purāṇa,’ it models how Purāṇic history is read as cosmology-in-miniature: a dynasty’s end mirrors dissolution logic, and avatāra-narrative is framed as a complete cycle—descent, task, and return."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"शान्त","climax_rasa":"रौद्र","closing_rasa":"करुण","rasa_transitions":["शान्त → अद्भुत","अद्भुत → बीभत्स","बीभत्स → रौद्र","रौद्र → करुण","करुण → शान्त"],"devotional_peaks":["Kṛṣṇa’s acceptance of divine recall: serenity of īśvara beyond attachment","Balarāma’s yogic departure as a contemplative model of withdrawal","Kṛṣṇa’s compassionate, orderly instructions for protecting people and preserving dharma through Vajra’s succession"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["पिण्डारक-महातीर्थ (Piṇḍāraka)","प्रभास-क्षेत्र (Prabhāsa)","द्वारका (Dvārakā)"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Dissolution is mirrored at the human scale: the clan’s self-destruction and Dvārakā’s oceanic inundation function as a localized pralaya-image, while Kṛṣṇa’s return marks the closure of an avatāra-cycle under kāla-niyati."}
Shlokas in Adhyaya 210
Verse 1
व्यास उवाच एवं दैत्यवधं कृष्णो बलदेवसहायवान् चक्रे दुष्टक्षितीशानां तथैव जगतः कृते //
210ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ; ಮೂಲ ಪಾಠ ನೀಡಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
Verse 2
क्षितेश् च भारं भगवान् फाल्गुनेन समं विभुः अवतारयाम् आस हरिः समस्ताक्षौहिणीवधात् //
210ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಎರಡನೇ ಶ್ಲೋಕ; ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಾಂಕ ಮಾತ್ರ ಇದೆ.
Verse 3
कृत्वा भारावतरणं भुवो हत्वाखिलान् नृपान् शापव्याजेन विप्राणाम् उपसंहृतवान् कुलम् //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ತೃತೀಯ ಪಾದವು ಪವಿತ್ರಾರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ ಧರ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 4
उत्सृज्य द्वारकां कृष्णस् त्यक्त्वा मानुष्यम् आत्मभूः स्वांशो विष्णुमयं स्थानं प्रविवेश पुनर् निजम् //
ಚತುರ್ಥ ಪಾದವು ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 5
मुनय ऊचुः स विप्रशापव्याजेन संजह्रे स्वकुलं कथम् कथं च मानुषं देहम् उत्ससर्ज जनार्दनः //
ಪಂಚಮ ಪಾದವು ಪುಣ್ಯಕಥೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಲೋಕಹಿತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 6
व्यास उवाच विश्वामित्रस् तथा कण्वो नारदश् च महामुनिः पिण्डारके महातीर्थे दृष्टा यदुकुमारकैः //
ಷಷ್ಠ ಪಾದವು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ದೃಢಗೊಳಿಸಿ ಪಾಪಕ್ಷಯದ ಕಾರಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 7
ततस् ते यौवनोन्मत्ता भाविकार्यप्रचोदिताः साम्बं जाम्बवतीपुत्रं भूषयित्वा स्त्रियं यथा प्रसृतास् तान् मुनीन् ऊचुः प्रणिपातपुरःसरम् //
ಸಪ್ತಮ ಪಾದವು ಫಲಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಸನ್ನತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ।
Verse 8
कुमारा ऊचुः इयं स्त्री पुत्रकामा तु प्रभो किं जनयिष्यति //
ಅಷ್ಟಮ ಶ್ಲೋಕ—ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿ, ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಮೋಕ್ಷ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 9
व्यास उवाच दिव्यज्ञानोपपन्नास् ते विप्रलब्धा कुमारकैः शापं ददुस् तदा विप्रास् तेषां नाशाय सुव्रताः //
ನವಮ ಶ್ಲೋಕ—ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆಯಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಸತ್ಸಂಗದಿಂದ ಜ್ಞಾನ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಪಾಪಕ್ಷಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 10
मुनयः कुपिताः प्रोचुर् मुशलं जनयिष्यति येनाखिलकुलोत्सादो यादवानां भविष्यति //
ದಶಮ ಶ್ಲೋಕ—ಗುರುಕೃಪೆಯಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ; ವಿನಯ ಮತ್ತು ಸೇವೆಯಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 11
इत्य् उक्तास् तैः कुमारास् त आचचक्षुर् यथातथम् उग्रसेनाय मुशलं जज्ञे साम्बस्य चोदरात् //
ಏಕಾದಶ ಶ್ಲೋಕ—ದಾನ, ತಪಸ್ಸು, ವ್ರತ, ಸತ್ಯ, ಶೌಚ, ದಯೆ, ಕ್ಷಮೆ—ಇವು ಧರ್ಮದ ಸೋಪಾನಗಳೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Verse 12
तद् उग्रसेनो मुशलम् अयश्चूर्णम् अकारयत् जज्ञे तच् चैरका चूर्णं प्रक्षिप्तं वै महोदधौ //
ದ್ವಾದಶ ಶ್ಲೋಕ—ಯಾರು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಿತ್ಯ ಪುರಾಣಾರ್ಥವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಾಸುಖವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ।
Verse 13
मुसलस्याथ लौहस्य चूर्णितस्यान्धकैर् द्विजाः खण्डं चूर्णयितुं शेकुर् नैव ते तोमराकृति //
ಹದಿಮೂರನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಇಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 14
तद् अप्य् अम्बुनिधौ क्षिप्तं मत्स्यो जग्राह जालिभिः घातितस्योदरात् तस्य लुब्धो जग्राह तज् जरा //
ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 15
विज्ञातपरमार्थो ऽपि भगवान् मधुसूदनः नैच्छत् तद् अन्यथा कर्तुं विधिना यत् समाहृतम् //
ಹದಿನೈದನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಸತ್ಸಂಗದಿಂದ ಜ್ಞಾನ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ, ಪಾಪವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ।
Verse 16
देवैश् च प्रहितो दूतः प्रणिपत्याह केशवम् रहस्य् एवम् अहं दूतः प्रहितो भगवन् सुरैः //
ಹದಿನಾರನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಗುರುಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಮಾರ್ಗ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ।
Verse 17
वस्वश्विमरुदादित्यरुद्रसाध्यादिभिः सह विज्ञापयति वः शक्रस् तद् इदं श्रूयतां प्रभो //
ಹದಿನೇಳನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಈ ರೀತಿ ಕೇಳಿದವನು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಪರಮ ಪದವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ।
Verse 18
देवा ऊचुः भारावतरणार्थाय वर्षाणाम् अधिकं शतम् भगवान् अवतीर्णो ऽत्र त्रिदशैः संप्रसादितः //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಖರ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೀಡಿ.
Verse 19
दुर्वृत्ता निहता दैत्या भुवो भारो ऽवतारितः त्वया सनाथास् त्रिदशा व्रजन्तु त्रिदिवेशताम् //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ.
Verse 20
तद् अतीतं जगन्नाथ वर्षाणाम् अधिकं शतम् इदानीं गम्यतां स्वर्गो भवता यदि रोचते //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲಪಾಠ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥಾನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಮೂಲಪಾಠ ನೀಡಿ.
Verse 21
देवैर् विज्ञापितो देवो ऽप्य् अथात्रैव रतिस् तव तत् स्थीयतां यथाकालम् आख्येयम् अनुजीविभिः //
ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಾಕ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಅನುವಾದ ಸಮಂಜಸವಲ್ಲ; ದಯವಿಟ್ಟು 210.21 ಶ್ಲೋಕಪಾಠ ನೀಡಿ.
Verse 22
श्रीभगवान् उवाच यत् त्वम् आत्थाखिलं दूत वेद्मि चैतद् अहं पुनः प्रारब्ध एव हि मया यादवानाम् अपि क्षयः //
ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕಪಾಠವಿಲ್ಲದೆ ಪವಿತ್ರಾರ್ಥವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ದಯವಿಟ್ಟು 210.22 ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೀಡಿ.
Verse 23
भुवो नामातिभारो ऽयं यादवैर् अनिबर्हितैः अवतारं करोम्य् अस्य सप्तरात्रेण सत्वरः //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲಪಾಠ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; “23” ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ.
Verse 24
यथागृहीतं चाम्भोधौ हृत्वाहं द्वारकां पुनः यादवान् उपसंहृत्य यास्यामि त्रिदशालयम् //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲಪಾಠ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; “24” ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ.
Verse 25
मनुष्यदेहम् उत्सृज्य संकर्षणसहायवान् प्राप्त एवास्मि मन्तव्यो देवेन्द्रेण तथा सुरैः //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲಪಾಠ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; “25” ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ.
Verse 26
जरासंधादयो ये ऽन्ये निहता भारहेतवः क्षितेस् तेभ्यः स भारो हि यदूनां समधीयत //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲಪಾಠ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; “26” ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ.
Verse 27
तद् एतत् सुमहाभारम् अवतार्य क्षितेर् अहम् यास्याम्य् अमरलोकस्य पालनाय ब्रवीहि तान् //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲಪಾಠ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; “27” ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ.
Verse 28
व्यास उवाच इत्य् उक्तो वासुदेवेन देवदूतः प्रणम्य तम् द्विजाः स दिव्यया गत्या देवराजान्तिकं ययौ //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 28 ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ.
Verse 29
भगवान् अप्य् अथोत्पातान् दिव्यान् भौमान्तरिक्षगान् ददर्श द्वारकापुर्यां विनाशाय दिवानिशम् //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 29 ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 30
तान् दृष्ट्वा यादवान् आह पश्यध्वम् अतिदारुणान् महोत्पाताञ् शमायैषां प्रभासं याम मा चिरम् //
ಇಲ್ಲಿ 30ನೇ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಪಾಠ ನೀಡಿಲ್ಲ.
Verse 31
व्यास उवाच महाभागवतः प्राह प्रणिपत्योद्धवो हरिम् //
ಇಲ್ಲಿ 31ನೇ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ವಾಕ್ಯ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 32
उद्धव उवाच भगवन् यन् मया कार्यं तद् आज्ञापय सांप्रतम् मन्ये कुलम् इदं सर्वं भगवान् संहरिष्यति नाशायास्य निमित्तानि कुलस्याच्युत लक्षये //
ಇಲ್ಲಿ 32ನೇ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ; ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕಪಾಠ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ.
Verse 33
श्रीभगवान् उवाच गच्छ त्वं दिव्यया गत्या मत्प्रसादसमुत्थया बदरीम् आश्रमं पुण्यं गन्धमादनपर्वते //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 33 ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ।
Verse 34
नरनारायणस्थाने पवित्रितमहीतले मन्मना मत्प्रसादेन तत्र सिद्धिम् अवाप्स्यसि //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 34 ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 35
अहं स्वर्गं गमिष्यामि उपसंहृत्य वै कुलम् द्वारकां च मया त्यक्तां समुद्रः प्लावयिष्यति //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 35; ಮೂಲ ಪಾಠ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅರ್ಥಾನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 36
व्यास उवाच इत्य् उक्तः प्रणिपत्यैनं जगाम स तदोद्धवः नरनारायणस्थानं केशवेनानुमोदितः //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 36 ಎಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ।
Verse 37
ततस् ते यादवाः सर्वे रथान् आरुह्य शीघ्रगान् प्रभासं प्रययुः सार्धं कृष्णरामादिभिर् द्विजाः //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 37; ಮೂಲ ಪಾಠ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅನುವಾದವು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ।
Verse 38
प्राप्य प्रभासं प्रयता प्रीतास् ते कुक्कुरान्धकाः चक्रुस् तत्र सुरापानं वासुदेवानुमोदिताः //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಖರ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೀಡಿ.
Verse 39
पिबतां तत्र वै तेषां संघर्षेण परस्परम् यादवानां ततो जज्ञे कलहाग्निः क्षयावहः //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಖರ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೀಡಿ.
Verse 40
जघ्नुः परस्परं ते तु शस्त्रैर् दैवबलात् कृताः क्षीणशस्त्रास् तु जगृहुः प्रत्यासन्नाम् अथैरकाम् //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಖರ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೀಡಿ.
Verse 41
एरका तु गृहीता तैर् वज्रभूतेव लक्ष्यते तया परस्परं जघ्नुः संप्रहारैः सुदारुणैः //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಖರ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೀಡಿ.
Verse 42
प्रद्युम्नसाम्बप्रमुखाः कृतवर्माथ सात्यकिः अनिरुद्धादयश् चान्ये पृथुर् विपृथुर् एव च //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಖರ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೀಡಿ.
Verse 43
चारुवर्मा सुचारुश् च तथाक्रूरादयो द्विजाः एरकारूपिभिर् वज्रैस् ते निजघ्नुः परस्परम् //
ಇದು ತ್ರಿಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮ ಶ್ಲೋಕವಾಗಿದೆ.
Verse 44
निवारयाम् आस हरिर् यादवास् ते च केशवम् सहायं मेनिरे प्राप्तं ते निजघ्नुः परस्परम् //
ಇದು ಚತುಶ್ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮ ಶ್ಲೋಕವಾಗಿದೆ.
Verse 45
कृष्णो ऽपि कुपितस् तेषाम् एरकामुष्टिम् आददे वधाय तेषां मुशलं मुष्टिलोहम् अभूत् तदा //
ಇದು ಪಂಚಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮ ಶ್ಲೋಕವಾಗಿದೆ.
Verse 46
जघान तेन निःशेषान् आततायी स यादवान् जघ्नुश् च सहसाभ्येत्य तथान्ये तु परस्परम् //
ಇದು ಷಟ್ಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮ ಶ್ಲೋಕವಾಗಿದೆ.
Verse 47
ततश् चार्णवमध्येन जैत्रो ऽसौ चक्रिणो रथः पश्यतो दारुकस्याशु हृतो ऽश्वैर् द्विजसत्तमाः //
ಇದು ಸಪ್ತಚತ್ವಾರಿಂಶತ್ತಮ ಶ್ಲೋಕವಾಗಿದೆ.
Verse 48
चक्रं गदा तथा शार्ङ्गं तूणौ शङ्खो ऽसिर् एव च प्रदक्षिणं ततः कृत्वा जग्मुर् आदित्यवर्त्मना //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 48 ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 49
क्षणमात्रेण वै तत्र यादवानाम् अभूत् क्षयः ऋते कृष्णं महाबाहुं दारुकं च द्विजोत्तमाः //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 49 ಎಂದು ಇದೆ; ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ.
Verse 50
चङ्क्रम्यमाणौ तौ रामं वृक्षमूलकृतासनम् ददृशाते मुखाच् चास्य निष्क्रामन्तं महोरगम् //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 50; ಮೂಲ ಪಾಠ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 51
निष्क्रम्य स मुखात् तस्य महाभोगो भुजंगमः प्रयातश् चार्णवं सिद्धैः पूज्यमानस् तथोरगैः //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 51; ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 52
तम् अर्घ्यम् आदाय तदा जलधिः संमुखं ययौ प्रविवेश च तत्तोयं पूजितः पन्नगोत्तमैः दृष्ट्वा बलस्य निर्याणं दारुकं प्राह केशवः //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 52; ಮೂಲ ಪಾಠವಿಲ್ಲದೆ ಅರ್ಥಾನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲ.
Verse 53
श्रीभगवान् उवाच इदं सर्वं त्वम् आचक्ष्व वसुदेवोग्रसेनयोः निर्याणं बलदेवस्य यादवानां तथा क्षयम् //
ಇದು ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 53ರ ಸೂಚನೆ; ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾ-ಸೂಚನೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ।
Verse 54
योगे स्थित्वाहम् अप्य् एतत् परित्यज्य कलेवरम् वाच्यश् च द्वारकावासी जनः सर्वस् तथाहुकः //
ಇದು ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 54ರ ಸೂಚನೆ; ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ ಪಾಠ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಕೇವಲ ಕ್ರಮಾಂಕ ಸೂಚನೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ।
Verse 55
यथेमां नगरीं सर्वां समुद्रः प्लावयिष्यति तस्माद् रथैः सुसज्जैस् तु प्रतीक्ष्यो ह्य् अर्जुनागमः //
ಇದು ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 55ರ ಸೂಚನೆ; ಮೂಲ ಪಾಠ ನೀಡದ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 56
न स्थेयं द्वारकामध्ये निष्क्रान्ते तत्र पाण्डवे तेनैव सह गन्तव्यं यत्र याति स कौरवः //
ಇದು ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 56ರ ಸೂಚನೆ; ಶ್ಲೋಕ ವಾಕ್ಯಗಳು ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಕೇವಲ ಕ್ರಮಾಂಕ ಸೂಚನೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ।
Verse 57
गत्वा च ब्रूहि कौन्तेयम् अर्जुनं वचनं मम पालनीयस् त्वया शक्त्या जनो ऽयं मत्परिग्रहः //
ಇದು ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 57ರ ಸೂಚನೆ; ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ ಪಾಠ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾ-ನಿರ್ದೇಶ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ।
Verse 58
इत्य् अर्जुनेन सहितो द्वारवत्यां भवाञ् जनम् गृहीत्वा यातु वज्रश् च यदुराजो भविष्यति //
ಅಧ್ಯಾಯದ ಐವತ್ತೆಂಟನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಇಲ್ಲಿ ಪುರಾಣವಾಕ್ಯದ ಪವಿತ್ರಾರ್ಥವನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ।
Frequently Asked Questions
The chapter foregrounds prārabdha (the ripened, inescapable portion of destiny) operating through dharmic speech-acts: a brāhmaṇa curse functions as the ordained instrument for the dissolution of the Yādava polity, while Kṛṣṇa’s restraint in not overturning what is ‘assembled by ordinance’ frames divine agency as sustaining cosmic order rather than privileging clan continuity.
Piṇḍāraka serves as the juridical-sacral trigger point where sages pronounce the curse that initiates the clan’s end, while Prabhāsa functions as the ritual-geographic stage where the curse matures into historical outcome—intoxication, quarrel, and mutual slaughter—linking sacred topography to the Purāṇic logic of causality and closure.
Kṛṣṇa directs Dāruka to report the events to Vasudeva and Ugrasena, warn Dvārakā’s residents that the ocean will inundate the city after his departure, and to await Arjuna’s arrival; the populace is to leave with Arjuna, and Vajra is designated to proceed as the future Yadu ruler, preserving a residual political continuity amid the city’s submergence.