Adhyaya 226: Shiva Proclaims the Supreme Path: Devotion to Vasudeva and the Yadu Lineage
ಅಧ್ಯಾಯ ೨೨೬ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮವಾಯವಾದ ಋಷಿಗಳು ತ್ರಿಪುರಾರಿ ಶಿವನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ, ಭಯಂಕರ ಸಂಸಾರಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಬಂಧನದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಹೇಶ್ವರನು—ವಾಸುದೇವನಿಗಿಂತ ಉನ್ನತ ಶರಣಿಲ್ಲ; ದೇಹ‑ವಾಣಿ‑ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದೇ ಪರಮ ಗಮ್ಯಕ್ಕೆ ನೇರ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ವಾಸುದೇವನ ತತ್ತ್ವಸ್ತುತಿ—ಅವನು ನಿತ್ಯ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ಮೂಲಕಾರಣ, ಮುನಿಗಳ ಆಶ್ರಯ, ಲೋಕಗಳ ನಿಜವಾದ ‘ಪಿತಾಮಹ’. ಈ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪುರಾಣೀಯ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಶಿವನು ವಂಶಾನುಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಯದುವಂಶದವರೆಗೆ ತಂದು, ಆನಕದುಂದುಭಿ ವಸುದೇವ ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರ ವಾಸುದೇವ ಕೃಷ್ಣನ ಅವತರಣವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ; ಕೃಷ್ಣನು ಬಂಧಿತ ರಾಜರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವನು. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವ ಹಾಗೂ ಬಲರಾಮನ ನಿರಂತರ ದರ್ಶನ‑ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿ—ಅವನ ದರ್ಶನ ಬ್ರಹ್ಮ‑ಶಿವ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಮ, ಏಕೆಂದರೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ।
Chapter Arc
{"opening_hook":"In a pilgrimage setting on Gandhamādana, assembled sages approach Tripurāri (Śiva) with an urgent, existential question: what single means decisively cuts the fearsome bondage of birth-and-death (janma–saṃsāra–bandhana)?","rising_action":"Śiva answers with escalating exclusivity—no remedy surpasses Vāsudeva—then expands into a sweeping stuti: Hari as sarvaga, sarvajña, devadeva, the inner support of Brahmā, Rudra, devas, sages, and the cosmos. The discourse then “grounds” theology in itihāsa-purāṇic time by moving into royal genealogy toward the Yadu line.","climax_moment":"The central revelation: worship of Vāsudeva with body, speech, and mind (kāya–vāk–manas) is the unsurpassed path to the supreme goal; and darśana of Vāsudeva is tantamount to seeing Brahmā and Śiva because all deities abide in his body.","resolution":"Śiva concludes with a practical sādhanā-program—continual namaskāra, arcana, and seeking darśana of Devakī-suta (with Bala/Rāma)—and seals the teaching by reiterating Hari’s all-inclusiveness and the salvific certainty of devotion.","key_verse":"Teaching (sense): “There is no higher medicine for saṃsāra than Vāsudeva; worship Hari with body, speech, and mind—by that one attains the supreme state. Seeing Vāsudeva is seeing Brahmā and Maheśvara, for all the gods dwell in his limbs.”"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Vāsudeva-bhakti as the unsurpassed mokṣa-mārga (taught by Śiva)","secondary_themes":["Hari’s theological supremacy and all-deity indwelling (sarvadevatā-mayatva)","Genealogical legitimation: Manu → Yadu line → Vasudeva (Ānakadundubhi) → Kṛṣṇa","Prophetic horizon of avatāra: Jarāsandha episode, liberation of captive kings, Dvārakā kingship","Ritual-ethical norm: continual namaskāra, arcana, and darśana as daily discipline"],"brahma_purana_doctrine":"The chapter crystallizes a Brahma Purāṇa-style harmonization: even Maheśvara teaches that the highest release is attained through exclusive devotion to Vāsudeva, and that Vāsudeva’s body is the locus of all gods—thereby making darśana itself a theologically sufficient act of communion.","adi_purana_significance":"As an ‘Adi Purāṇa’ strand, it binds metaphysical supremacy (para-tattva Vāsudeva) to historical-purāṇic continuity (Yadu genealogy) and to lived practice (arcana/darśana), presenting a compact template of Purāṇic soteriology: doctrine → lineage → daily observance."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"bhayānaka","climax_rasa":"adbhuta","closing_rasa":"śānta","rasa_transitions":["bhayānaka → karuṇa → adbhuta → bhakti/śṛṅgāra (devotional intimacy) → śānta"],"devotional_peaks":["Śiva’s categorical declaration that nothing surpasses Vāsudeva as the remedy for saṃsāra","The stuti portraying Vāsudeva as devadeva and the inner seat of Brahmā–Rudra–devas","The darśana-doctrine: seeing Vāsudeva equals seeing Brahmā and Śiva","The closing injunction to sustained namaskāra and arcana to Devakī-suta with Bala/Rāma"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["Gandhamādana Mountain","Dvārakā","Girigahvara (mountain defile/cave associated with Jarāsandha episode)"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Cosmic-theological cosmology rather than sarga detail: Vāsudeva is described as eternal, all-pervading source/support in whom Brahmā, Rudra, devas, and worlds subsist; Śeṣa is referenced as part of Viṣṇu’s cosmic support imagery."}
Shlokas in Adhyaya 226
Verse 1
व्यास उवाच श्रुत्वैवं सा जगन्माता भर्तुर् वचनम् आदितः हृष्टा बभूव सुप्रीता विस्मिता च तदा द्विजाः //
ಇದು ಅಧ್ಯಾಯ ೨೨೬ರ ೧ನೇ ಶ್ಲೋಕದ ಸೂಚನೆ ಮಾತ್ರ; ಮೂಲಪಾಠ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅರ್ಥಾನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 2
ये तत्रासन् मुनिवरास् त्रिपुरारेः समीपतः तीर्थयात्राप्रसङ्गेन गतास् तस्मिन् गिरौ द्विजाः //
ಇಲ್ಲಿ ೨ನೇ ಶ್ಲೋಕದ ಸೂಚನೆ ಇದೆ; ಮೂಲಪಾಠವಿಲ್ಲದೆ ಯಥಾರ್ಥ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 3
ते ऽपि संपूज्य तं देवं शूलपाणिं प्रणम्य च पप्रच्छुः संशयं चैव लोकानां हितकाम्यया //
ಇಲ್ಲಿ ೩ನೇ ಶ್ಲೋಕದ ಸೂಚನೆ ಇದೆ; ಮೂಲಶ್ಲೋಕ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅನುವಾದ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 4
मुनय ऊचुः त्रिलोचन नमस् ते ऽस्तु दक्षक्रतुविनाशन पृच्छामस् त्वां जगन्नाथ संशयं हृदि संस्थितम् //
ಇಲ್ಲಿ ೪ನೇ ಶ್ಲೋಕದ ಸೂಚನೆ ಇದೆ; ಮೂಲಪಾಠವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಪವಿತ್ರಾರ್ಥದ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 5
संसारे ऽस्मिन् महाघोरे भैरवे लोमहर्षणे भ्रमन्ति सुचिरं कालं पुरुषाश् चाल्पमेधसः //
ಇಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಧರ್ಮಾರ್ಥವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ವಚನವು ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕೇಳುವವನು ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 6
येनोपायेन मुच्यन्ते जन्मसंसारबन्धनात् ब्रूहि तच् छ्रोतुम् इच्छामः परं कौतूहलं हि नः //
ಇಲ್ಲಿ ಆರನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಸತ್ಸಂಗದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಜ್ಞಾನदीಪವು ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತದೆ; ಪಾಪರಾಶಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 7
महेश्वर उवाच कर्मपाशनिबद्धानां नराणां दुःखभागिनाम् नान्योपायं प्रपश्यामि वासुदेवात् परं द्विजाः //
ಇಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಗುರುಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ; ವಿನಯಯುಕ್ತ ಶಿಷ್ಯನು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।
Verse 8
ये पूजयन्ति तं देवं शङ्खचक्रगदाधरम् वाङ्मनःकर्मभिः सम्यक् ते यान्ति परमां गतिम् //
ಇಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸಿನ ಕರ್ಮಗಳು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಅವು ಲೋಕಹಿತಕ್ಕೂ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ।
Verse 9
किं तेषां जीवितेनेह पशुवच् चेष्टितेन च येषां न प्रवणं चित्तं वासुदेवे जगन्मये //
ಇಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಧರ್ಮದ ಮಹಿಮೆ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿತ್ಯ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು।
Verse 15
सो ऽस्याः पृथिव्याः कृत्स्नायाः स्रष्टा त्रिभुवनेश्वरः संहर्ता चैव भूतानां स्थावरस्य चरस्य च //
ಅಧ್ಯಾಯ 226 ರ ಹದಿನೈದನೇ ಶ್ಲೋಕ, ಪವಿತ್ರ ಪುರಾಣವಾಕ್ಯವಾಗಿ।
Verse 16
स हि देवदेवः साक्षाद् देवनाथः परंतपः सर्वज्ञः सर्वसंस्रष्टा सर्वगः सर्वतोमुखः //
ಅಧ್ಯಾಯ 226 ರ ಹದಿನಾರನೇ ಶ್ಲೋಕ, ಧರ್ಮಗ್ರಂಥೀಯ ವಾಕ್ಯವಾಗಿ।
Verse 17
न तस्मात् परमं भूतं त्रिषु लोकेषु किंचन सनातनो महाभागो गोविन्द इति विश्रुतः //
ಅಧ್ಯಾಯ 226 ರ ಹದಿನೇಳನೇ ಶ್ಲೋಕ, ಪುರಾಣದ ಪವಿತ್ರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ।
Verse 18
स सर्वान् पार्थिवान् संख्ये घातयिष्यति मानदः सुरकार्यार्थम् उत्पन्नो मानुष्यं वपुर् आस्थितः //
ಅಧ್ಯಾಯ 226 ರ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶ್ಲೋಕ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತ।
Verse 19
नहि देवगणाः शक्तास् त्रिविक्रमविनाकृताः भुवने देवकार्याणि कर्तुं नायकवर्जितः //
ಅಧ್ಯಾಯ 226 ರ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶ್ಲೋಕ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಾರ್ಥವಾಗಿ।
Verse 20
नायकः सर्वभूतानां सर्वभूतनमस्कृतः एतस्य देवनाथस्य कार्यस्य च परस्य च //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಿಖರ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೀಡಿ.
Verse 21
ब्रह्मभूतस्य सततं ब्रह्मर्षिशरणस्य च ब्रह्मा वसति नाभिस्थः शरीरे ऽहं च संस्थितः //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಪಾಠ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥಾನುಸಾರ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಮೂಲ ಪಾಠ ನೀಡಿ.
Verse 22
सर्वाः सुखं संस्थिताश् च शरीरे तस्य देवताः स देवः पुण्डरीकाक्षः श्रीगर्भः श्रीसहोषितः //
ಶ್ಲೋಕದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ ಪಾಠವಿಲ್ಲದೆ ಅನುವಾದ ಖಚಿತವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕ ಪಾಠವನ್ನು ನೀಡಿ.
Verse 23
शार्ङ्गचक्रायुधः खड्गी सर्वनागरिपुध्वजः उत्तमेन सुशीलेन शौचेन च दमेन च //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಪಾಠ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮಾರ್ಥಾನುಕೂಲ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಮೂಲ ಪಾಠ ನೀಡಿ.
Verse 24
पराक्रमेण वीर्येण वपुषा दर्शनेन च आरोहणप्रमाणेन वीर्येणार्जवसंपदा //
ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕಪಾಠವಿಲ್ಲದೆ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದಯವಿಟ್ಟು ಬ್ರಹ್ಮಪುರಾಣದ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿ.
Verse 25
आनृशंस्येन रूपेण बलेन च समन्वितः अस्त्रैः समुदितः सर्वैर् दिव्यैर् अद्भुतदर्शनैः //
ಇದು ಗ್ರಂಥದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೇ ಪದ್ಯ; ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಯಥಾರ್ಥ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 26
योगमायासहस्राक्षो विरूपाक्षो महामनाः वाचा मित्रजनश्लाघी ज्ञातिबन्धुजनप्रियः //
ಇದು ಗ್ರಂಥದ ಇಪ್ಪತ್ತಾರನೇ ಪದ್ಯ; ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಯಥಾರ್ಥ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 27
क्षमावांश् चानहंवादी स देवो ब्रह्मदायकः भयहर्ता भयार्तानां मित्रानन्दविवर्धनः //
ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೇ ಪದ್ಯ; ಮೂಲಪಾಠದ ಅಭಾವದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅನುವಾದ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 28
शरण्यः सर्वभूतानां दीनानां पालने रतः श्रुतवान् अथ संपन्नः सर्वभूतनमस्कृतः //
ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತೆಂಟನೇ ಪದ್ಯ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕದ ಅಭಾವದಿಂದ ಅನುವಾದ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 29
समाश्रितानाम् उपकृच् छत्रूणां भयकृत् तथा नीतिज्ञो नीतिसंपन्नो ब्रह्मवादी जितेन्द्रियः //
ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಪದ್ಯ; ಮೂಲಪಾಠವಿಲ್ಲದೆ ಪವಿತ್ರಾರ್ಥದ ಯಥಾರ್ಥ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 30
भवार्थम् एव देवानां बुद्ध्या परमया युतः प्राजापत्ये शुभे मार्गे मानवे धर्मसंस्कृते //
ತ್ರಿಂಶತ್ತಮ ಶ್ಲೋಕ—ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲಪಾಠ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಯಥಾರ್ಥ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 31
समुत्पत्स्यति गोविन्दो मनोर् वंशे महात्मनः अंशो नाम मनोः पुत्रो ह्य् अन्तर्धामा ततः परम् //
ಮೂವತ್ತೊಂದುನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಇದರ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಖಚಿತ ಅನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
Verse 32
अन्तर्धाम्नो हविर्धामा प्रजापतिर् अनिन्दितः प्राचीनबर्हिर् भविता हविर्धाम्नः सुतो द्विजाः //
ಮೂವತ್ತೆರಡನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಮಾಣಿಕ ಭಾವಾನುವಾದವೂ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Verse 33
तस्य प्रचेतःप्रमुखा भविष्यन्ति दशात्मजाः प्राचेतसस् तथा दक्षो भवितेह प्रजापतिः //
ಮೂವತ್ತಮೂರನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅಂಕಸೂಚನೆ ಇದೆ; ಶ್ಲೋಕಪಾಠವಿಲ್ಲದೆ ಅನುವಾದ ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.
Verse 34
दाक्षायण्यस् तथादित्यो मनुर् आदित्यतस् ततः मनोश् च वंशज इला सुद्युम्नश् च भविष्यति //
ಮೂವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಶ್ಲೋಕ—ಶ್ಲೋಕಪಾಠ ನೀಡಿಲ್ಲ; ದಯವಿಟ್ಟು ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ನೀಡಿದರೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಬಹುದು.
Verse 35
बुधात् पुरूरवाश् चापि तस्माद् आयुर् भविष्यति नहुषो भविता तस्माद् ययातिस् तस्य चात्मजः //
ಇದು 226ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ 35ನೇ ಶ್ಲೋಕವೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 36
यदुस् तस्मान् महासत्त्वः क्रोष्टा तस्माद् भविष्यति क्रोष्टुश् चैव महान् पुत्रो वृजिनीवान् भविष्यति //
ಇದು 226ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ 36ನೇ ಶ್ಲೋಕವೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 37
वृजिनीवतश् च भविता उषङ्गुर् अपराजितः उषङ्गोर् भविता पुत्रः शूरश् चित्ररथस् तथा //
ಇದು 226ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ 37ನೇ ಶ್ಲೋಕವೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 38
तस्य त्व् अवरजः पुत्रः शूरो नाम भविष्यति तेषां विख्यातवीर्याणां चारित्रगुणशालिनाम् //
ಇದು 226ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ 38ನೇ ಶ್ಲೋಕವೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 39
यज्विनां च विशुद्धानां वंशे ब्राह्मणसत्तमाः स शूरः क्षत्रियश्रेष्ठो महावीर्यो महायशाः //
ಇದು 226ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ 39ನೇ ಶ್ಲೋಕವೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ।
Verse 40
स्ववंशविस्तारकरं जनयिष्यति मानदम् वसुदेवम् इति ख्यातं पुत्रम् आनकदुन्दुभिम् //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲಪಾಠ ನೀಡಿಲ್ಲ; “40” ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುವಾದ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
Verse 41
तस्य पुत्रश् चतुर्बाहुर् वासुदेवो भविष्यति दाता ब्राह्मणसत्कर्ता ब्रह्मभूतो द्विजप्रियः //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲಪಾಠ ನೀಡಿಲ್ಲ; “41” ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುವಾದ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
Verse 42
राज्ञो बद्धान् स सर्वान् वै मोक्षयिष्यति यादवः जरासंधं तु राजानं निर्जित्य गिरिगह्वरे //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲಪಾಠ ನೀಡಿಲ್ಲ; “42” ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುವಾದ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
Verse 43
सर्वपार्थिवरत्नाढ्यो भविष्यति स वीर्यवान् पृथिव्याम् अप्रतिहतो वीर्येणापि भविष्यति //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲಪಾಠ ನೀಡಿಲ್ಲ; “43” ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುವಾದ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
Verse 44
विक्रमेण च संपन्नः सर्वपार्थिवपार्थिवः शूरः संहननो भूतो द्वारकायां वसन् प्रभुः //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲಪಾಠ ನೀಡಿಲ್ಲ; “44” ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುವಾದ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
Verse 45
पालयिष्यति गां देवीं विनिर्जित्य दुराशयान् तं भवन्तः समासाद्य ब्राह्मणैर् अर्हणैर् वरैः //
ಇದು ನಲವತ್ತೈದನೇ ಶ್ಲೋಕ-ಸ್ಥಾನ; ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲಪಾಠ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಖ್ಯಾ-ಸೂಚನೆ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
Verse 46
अर्चयन्तु यथान्यायं ब्रह्माणम् इव शाश्वतम् यो हि मां द्रष्टुम् इच्छेत ब्रह्माणं च पितामहम् //
ಇದು ನಲವತ್ತಾರನೇ ಶ್ಲೋಕ-ಸ್ಥಾನ; ಮೂಲಶ್ಲೋಕ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಮಾಂಕ ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 47
द्रष्टव्यस् तेन भगवान् वासुदेवः प्रतापवान् दृष्टे तस्मिन्न् अहं दृष्टो न मे ऽत्रास्ति विचारणा //
ಇದು ನಲವತ್ತೇಳನೇ ಶ್ಲೋಕ-ಸ್ಥಾನ; ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲಪಾಠ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಶ್ಲೋಕ-ಸಂಖ್ಯೆ ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 48
पितामहो वासुदेव इति वित्त तपोधनाः स यस्य पुण्डरीकाक्षः प्रीतियुक्तो भविष्यति //
ಇದು ನಲವತ್ತೆಂಟನೇ ಶ್ಲೋಕ-ಸ್ಥಾನ; ಮೂಲಶ್ಲೋಕ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಕ್ರಮಾಂಕ ಮಾತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.
Verse 49
तस्य देवगणः प्रीतो ब्रह्मपूर्वो भविष्यति यस् तु तं मानवो लोके संश्रयिष्यति केशवम् //
ಇದು ನಲವತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶ್ಲೋಕ-ಸ್ಥಾನ; ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲಪಾಠ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಖ್ಯಾ-ನಿರ್ದೇಶ ಮಾತ್ರ ಇದೆ.
Verse 50
तस्य कीर्तिर् यशश् चैव स्वर्गश् चैव भविष्यति धर्माणां देशिकः साक्षाद् भविष्यति स धर्मवान् //
ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಪುರಾಣದ ಐವತ್ತನೆಯ ಶ್ಲೋಕ; ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿಲ್ಲ.
Verse 51
धर्मविद्भिः स देवेशो नमस्कार्यः सदाच्युतः धर्म एव सदा हि स्याद् अस्मिन्न् अभ्यर्चिते विभौ //
ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಪುರಾಣದ ಐವತ್ತೊಂದುನೇ ಶ್ಲೋಕ; ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿಲ್ಲ.
Verse 52
स हि देवो महातेजाः प्रजाहितचिकीर्षया धर्मार्थं पुरुषव्याघ्र ऋषिकोटीः ससर्ज च //
ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಪುರಾಣದ ಐವತ್ತೆರಡನೇ ಶ್ಲೋಕ; ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿಲ್ಲ.
Verse 53
ताः सृष्टास् तेन विधिना पर्वते गन्धमादने सनत्कुमारप्रमुखास् तिष्ठन्ति तपसान्विताः //
ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಪುರಾಣದ ಐವತ್ತಮೂರನೇ ಶ್ಲೋಕ; ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿಲ್ಲ.
Verse 54
तस्मात् स वाग्मी धर्मज्ञो नमस्यो द्विजपुंगवाः वन्दितो हि स वन्देत मानितो मानयीत च //
ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಪುರಾಣದ ಐವತ್ತನಾಲ್ಕನೇ ಶ್ಲೋಕ; ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿಲ್ಲ.
Verse 55
दृष्टः पश्येद् अहरहः संश्रितः प्रतिसंश्रयेत् अर्चितश् चार्चयेन् नित्यं स देवो द्विजसत्तमाः //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 55 ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 56
एवं तस्यानवद्यस्य विष्णोर् वै परमं तपः आदिदेवस्य महतः सज्जनाचरितं सदा //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 56 ಎಂದು ಇದೆ; ಆದರೆ ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ ಪಾಠವನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ।
Verse 57
भुवने ऽभ्यर्चितो नित्यं देवैर् अपि सनातनः अभयेनानुरूपेण प्रपद्य तम् अनुव्रताः //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 57; ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಪಾಠ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 58
कर्मणा मनसा वाचा स नमस्यो द्विजैः सदा यत्नवद्भिर् उपस्थाय द्रष्टव्यो देवकीसुतः //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 58 ಎಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ; ಆದರೆ ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕ ಪಾಠ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ।
Verse 59
एष वै विहितो मार्गो मया वै मुनिसत्तमाः तं दृष्ट्वा सर्वदेवेशं दृष्टाः स्युः सुरसत्तमाः //
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ಲೋಕ ಸಂಖ್ಯೆ 59; ಮೂಲ ಪಾಠ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅರ್ಥಾನುವಾದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ।
Verse 60
महावराहं तं देवं सर्वलोकपितामहम् अहं चैव नमस्यामि नित्यम् एव जगत्पतिम् //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಿಲ್ಲ; ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುವಾದ ನೀಡುತ್ತೇನೆ।
Verse 61
तत्र च त्रितयं दृष्टं भविष्यति न संशयः समस्ता हि वयं देवास् तस्य देहे वसामहे //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಿಲ್ಲ; ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುವಾದ ನೀಡುತ್ತೇನೆ।
Verse 62
तस्यैव चाग्रजो भ्राता सिताद्रिनिचयप्रभः हली बल इति ख्यातो भविष्यति धराधरः //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಿಲ್ಲ; ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುವಾದ ನೀಡುತ್ತೇನೆ।
Verse 63
त्रिशिरास् तस्य देवस्य दृष्टो ऽनन्त इति प्रभोः सुपर्णो यस्य वीर्येण कश्यपस्यात्मजो बली //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಿಲ್ಲ; ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುವಾದ ನೀಡುತ್ತೇನೆ।
Verse 64
अन्तं नैवाशकद् द्रष्टुं देवस्य परमात्मनः स च शेषो विचरते परया वै मुदा युतः //
ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠ ನೀಡಿಲ್ಲ; ದಯವಿಟ್ಟು ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ, ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅನುವಾದ ನೀಡುತ್ತೇನೆ।
Verse 65
अन्तर्वसति भोगेन परिरभ्य वसुंधराम् य एष विष्णुः सो ऽनन्तो भगवान् वसुधाधरः //
ಇದು 226ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ 65ನೇ ಶ್ಲೋಕವಾಗಿದೆ.
Verse 66
यो रामः स हृषीकेशो ऽच्युतः सर्वधराधरः ताव् उभौ पुरुषव्याघ्रौ दिव्यौ दिव्यपराक्रमौ //
ಇದು 226ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ 66ನೇ ಶ್ಲೋಕವಾಗಿದೆ.
Verse 67
द्रष्टव्यौ माननीयौ च चक्रलाङ्गलधारिणौ एष वो ऽनुग्रहः प्रोक्तो मया पुण्यस् तपोधनाः तद् भवन्तो यदुश्रेष्ठं पूजयेयुः प्रयत्नतः //
ಇದು 226ನೇ ಅಧ್ಯಾಯದ 67ನೇ ಶ್ಲೋಕವಾಗಿದೆ.
Frequently Asked Questions
The chapter’s dominant pivot is soteriology through bhakti: Śiva teaches that release from karmic bondage and the fearsome saṃsāra is achieved most decisively by worship and refuge in Vāsudeva with disciplined intention in speech, mind, and action.
It reinforces purāṇic foundations by combining high theology with chronological anchoring: Vāsudeva is presented as the cosmic source in whom Brahmā and the gods reside, and this supremacy is then situated within an explicit genealogical continuum leading to the Yadu line and the anticipated advent of Kṛṣṇa.
Rather than instituting a new tīrtha-rule, the chapter formalizes a devotional regimen: regular darśana-seeking, namaskāra, and arcana of Vāsudeva (Devakī-suta) are prescribed as continual practice; the sages’ setting near Śiva in a pilgrimage context frames this as portable devotion applicable across sacred landscapes.