Sarga 70

Verses 1-2

भरते ब्रुवति स्वप्नं दूतास्ते क्लान्तवाहनाः ।प्रविश्यासह्यपरिखं रम्यं राजगृहं पुरम् ॥१॥समागम्य तु राज्ञा च राजपुत्रेण चार्चिताः ।राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तमूचुर्भरतं वचः ॥२॥

バラタが自らの夢を語っているとき、旅に疲れた馬に乗った使者たちは、越えがたい濠に囲まれた麗しき都ラージャグリハへと入った。彼らはケーカヤ王と王子に会って厚くもてなされ、ついで王の御足を恭しくいただいて礼を尽くし、バラタにその言葉を告げた。

Verse 3

पुरोहितस्त्वां कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया ॥३॥

家の祭司も、すべての大臣たちも、あなたの安否を問うておられる。急いで出立し帰還せよ。あなたが果たすべき急務がある。

Verse 4

इमानि च महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च ।प्रतिगृह्य विशालक्ष मातुलस्य च दापय ॥४॥

大いなる眼の君よ、これらの貴い衣と飾りを受け取り、また母方の叔父にも授けるよう取り計らえ。

Verse 5

अत्र विशंतिकोट्यस्तु नृपतेर्मातुलस्य ते ।दशकोट्यस्तु सम्पूर्णास्तथैव च नृपात्मज ॥५॥

王子よ、ここに王のための二十クロールの贈り物があり、同様に、あなたの母方の叔父のためにも満ち足りた十クロールがある。

Verse 6

प्रतिगृह्य तु तत्सर्वं स्वनुरक्त स्सुहृज्जने ।दूतानुवाच भरतः कामैस्सम्प्रतिपूज्य तान् ॥६॥

親族や友に深く情を寄せるバラタは、もたらされたすべてを受け取り、さらに使者たちを望みの贈り物でねぎらってから、彼らに語りかけた。

Verse 7

कच्चित्सुकुशली राजा पिता दशरथो मम ।कच्चिच्चारोगता रामे लक्ष्मणे च महात्मनि ॥७॥

「我が父、ダシャラタ王はつつがなくお過ごしか。ラーマと、偉大なるラクシュマナも健やかであろうか。」

Verse 8

आर्या च धर्मनिरता धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी ।अरोगा चापि कौसल्या माता रामस्य धीमतः ॥८॥

また、ラーマの母カウサリヤーはお健やかであろうか。あの尊き御方はダルマに篤く、ダルマに通じ、ダルマの教えのままに生きておられる。

Verse 9

कच्चित्सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या ।शत्रुघ्नस्य च वीरस्य साऽरोगा चापि मध्यमा ॥९॥

また、ダルマに通じ、ラクシュマナと勇士シャトルグナの母であるスミトラー――中宮の御方も、病なくお健やかであろうか。

Verse 10

आत्मकामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञमानिनी ।अरोगा चापि मे माता कैकेयी किमुवाच ह ॥१०॥

そして、常に我がままで苛烈、怒りやすく、自らの賢さを誇る母カイケーイーは何と言ったのか。せめて病なく健やかなのか。

Verse 11

एवमुक्तास्तु ते दूताः भरतेन महात्मना ।ऊचुस्सप्रश्रयं वाक्यमिदं तं भरतं तदा ॥११॥

このように大いなるバラタに問われ、使者たちはへりくだり敬意をもって、彼に次の言葉を述べた。

Verse 12

कुशलास्ते नरव्याघ्र येषां कुशलमिच्छसि ।श्रीश्च त्वां वृणुते पद्मा युज्यतां चापि ते रथः ॥१२॥

人中の虎よ、汝が安否を問う者たちは皆つつがなく安らかである。蓮華の女神シュリー—パドマー（ラクシュミー）が汝を嘉し、また汝の戦車も繋がれて整えられんことを。

Verse 13

भरतश्चापि तान् दूतानेवमुक्तोऽभ्यभाषत ।आपृच्चेऽहं महाराजं दूतास्सन्त्वरयन्ति माम् ॥१३॥

かく告げられると、バラタは使者たちに答えた。「大王に暇乞いして参る。使者たちが私を急がせているのだ。」

Verse 14

एवमुक्त्वा तु तान् दूतान्भरतः पार्थिवात्मजः ।दूतै स्सञ्चोदितो वाक्यं मातामहमुवाच ह ॥१४॥

使者たちにこう告げ終えると、王子バラタは彼らに急き立てられ、母方の祖父に次の言葉を申し上げた。

Verse 15

राजन् पितुर्गमिष्यामि सकाशं दूतचोदितः ।पुनरप्यहमेष्यामि यदा मे त्वं स्मरिष्यसि ॥१५॥

王よ、使者に促され、私は父上の御前へ参ります。けれどあなたが私を思い出される時には、また必ず戻って参りましょう。

Verse 16

भरतेनैवमुक्तस्तु नृपो मातामहस्तदा ।तमुवाच शुभं वाक्यं शिरस्याघ्राय राघवम् ॥१६॥

バラタにこう告げられると、母方の祖父である王はラグハヴァの頭に口づけし、吉祥なる言葉をもって彼に語りかけた。

Verse 17

गच्छ तातानुजाने त्वां कैकेयीसुप्रजास्त्वया ।मातरं कुशलं ब्रूयाः पितरं च परन्तप ॥१७॥

行きなさい、わが子よ。汝に許しを与える。カイケーイーは、汝という立派な子を得て福に満ちている。敵を屈する者よ、母にも父にも、我が安否の言葉を伝えよ。

Verse 18

पुरोहितं च कुशलं ये चान्ये द्विजसत्तमाः ।तौ च तात महेष्वासौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥१८॥

また、家の祭司と、ほかの最上の二度生まれの者たちにも、我が安否の言葉を伝えよ。さらに、わが子よ、あの二人の偉大な弓の達人――兄弟ラーマとラクシュマナにも。

Verse 19

तस्मै हस्त्युत्तमांश्चित्रान्कम्बलानजिनानि च ।अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनं ददौ ॥१९॥

しかるべく敬ってのち、ケーカヤ王はバラタに財を授けた。すぐれた象、色とりどりの毛布、そして羚羊の皮までも。

Verse 20

रुक्मनिष्कसहस्रे द्वे षोडशाश्वशतानि च ।सत्कृत्य कैकयीपुत्रं केकयो धनमादिशत् ॥२०॥

カイケーイーの子を手厚く敬い、ケーカヤ王は財を授けた。黄金のニシュカ二千、さらに馬千六百である。

Verse 21

तथाऽमात्यानभिप्रेतान्विश्वास्यांश्च गुणान्वितान् ।ददावश्वपतिः क्षिप्रं भरतायानुयायिनः ॥२१॥

同じくアシュヴァパティは、バラタの旅に随うため、心にかなう、信頼でき、善き徳を備えた大臣たちを速やかに授けた。

Verse 22

ऐरावतानैन्द्रशिरान्नागान्वै प्रियदर्शनान् ।खरान् श्रीघ्रान्सुसंयुक्तान्मातुलोऽस्मै धनं ददौ ॥२२॥

母方の叔父もまた財を授けた。アイラーヴァタとアインドラシラの見目麗しい象、そして速く、よく調教され、容易に繋げられる驢馬である。

Verse 23

अन्तःपुरेऽति संवृद्धान् व्याघ्रवीर्यबलान्वितान् ।दंष्ट्राऽऽयुधान्महाकायान् शुनश्चोपायनं ददौ ॥२३॥

さらに内殿で育てられた犬を贈り物として授けた。巨体にして虎のごとき勇気と力を備え、その牙はまさに武器であった。

Verse 24

स दत्तं केकयेन्द्रेण धनं तन्नाभ्यनन्दत ।भरतः कैकयीपुत्रो गमनत्वरया तदा ॥२४॥

そのとき、旅立ちを急ぐカイケーイーの子バラタは、ケーカヤ王から授かった財に喜びを見いださなかった。

Verse 25

बभूव ह्यस्य हृदये चिन्ता सुमहती तदा ।त्वरया चापि दूतानां स्वप्नस्यापि च दर्शनात् ॥२५॥

そのとき彼の胸には大いなる不安が起こった。使者たちの急ぎようと、夢に見た幻影とによってである。

Verse 26

स स्ववेश्माभ्यतिक्रम्य नरनागाश्वसंवृतम् ।प्रपेदे सुमहच्छ्रीमान्राजमार्गमनुत्तमम् ॥२६॥

自邸を出て、人々と象と馬に取り囲まれつつ、輝けるバラタは比類なき王の大路へと至った。

Verse 27

अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तःपुरमुदारधीः ।ततस्तद्भरतश्श्रीमानाविवेशानिवारितः ॥२७॥

さらに進んで、高き心をもつバラタは後宮の内殿を目にし、ついで輝けるバラタは妨げられることなくそこへ入った。

Verse 28

स मातामहमापृच्छ्य मातुलं च युधाजितम् ।रथमारुह्य भरतश्शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥२८॥

母方の祖父と母方の叔父ユダージトに別れを告げ、バラタはシャトルグナを伴って戦車に乗り、旅立った。

Verse 29

रथान्मण्डल चक्रांश्च योजयित्वा परश्शतम् ।उष्ट्र गोऽश्वबलैर्भृत्या भरतं यान्तमन्वयुः ॥२९॥

よく丸い車輪の戦車を百余り整えて繋ぎ、従者たちは、駱駝・牛・馬の軍勢とともに旅立つバラタの後に従った。

Verse 30

बलेन गुप्तो भरतो महात्मा सहार्यकस्याऽत्मसमैरमात्यैः ।आदाय शत्रुघ्नमपेतशत्रुर्गृहाद्ययौ सिद्ध इवेन्द्रलोकात् ॥३०॥

軍勢に守られ、敵なき大いなる魂のバラタは、尊き祖父アーリヤカの館を出立し、シャトルグナを伴い、自らに等しい大臣たちとともに、まるで成就者（シッダ）がインドラの天界を去るかのようであった。