Opening the text

भरतस्य दूतसमागमः तथा केकयराजनः अनुज्ञा (Bharata Meets the Messengers; Kekaya King Grants Leave)
अयोध्याकाण्ड
அயோத்தியா காண்டத்தின் 70ஆம் ஸர்கத்தில் கேகயதேசத்திலிருந்து அயோத்திக்குப் பரதன் புறப்படுவதற்கான முன்னோட்டம் உணர்ச்சியுடன் சொல்லப்படுகிறது. பரதன் ஒரு தீய நிமித்தமான கனவை உரைக்கிறான். அதே வேளையில் அயோத்தியாவிலிருந்து வந்த குதிரைமேல் தூதர்கள் அகழியால் சூழப்பட்ட ராஜகிருஹ நகரை அடைந்து, கேகய அரசனாலும் இளவரசன் யுத்தாஜித்தாலும் மரியாதை பெறுகின்றனர்; பின்னர் அவர்கள் பணிவுடன் பரதனை அணுகி செய்தியைத் தெரிவிக்கின்றனர். பரதன் உறவுக் கடமைப்படி நலவிசாரிப்பு செய்கிறான்—தசரதன், ஸ்ரீராமன், லக்ஷ்மணன், மேலும் ராணிகள் கௌசல்யா, சுமித்ரா, கைகேயி ஆகியோரின் உடல்நலம், தர்மநிலை, அரண்மனை அமைதி குறித்து கேட்டு தன் கவனத்தை வெளிப்படுத்துகிறான். தூதர்கள் அரசியல்காரியம் மிக அவசரமென உடனே திரும்ப வேண்டுமென வலியுறுத்துகின்றனர்; கேகய அரசனுக்கும் யுத்தாஜித்துக்கும் அனுப்பப்பட்ட மதிப்புமிக்க பொருட்களையும் வழங்குகின்றனர். பரதன் அவற்றை ஏற்று தூதர்களைத் தக்க முறையில் கௌரவிக்கிறான். பின்னர் பரதன் தாய்வழித் தாத்தாவான கேகய அரசனிடம் புறப்பாட்டுக்கான அனுமதி கேட்கிறான். அரசன் அனுமதி அளித்து, பரதனை கைகேயியின் தகுதியான மகன் எனப் புகழ்ந்து, வசிஷ்டருக்கும் இளவரசர்களுக்கும் வணக்கச் செய்தி அனுப்புகிறான். யானைகள், குதிரைகள், பொன், துணிகள், தோல்கள் முதலிய பல தானப் பரிமாற்றங்கள், அரண்மனையில் வளர்க்கப்பட்ட நாய்கள் வரை நடைபெறுகின்றன; ஆனால் பரதன் மகிழ்வடையவில்லை—கனவின் அச்சமும் தூதர்களின் அவசரமும் அவன் மனக்கவலையை அதிகரிக்கின்றன. இறுதியில் சத்ருக்னனுடன் அமைச்சர்கள், படை காவல், பெரும் அணிவகுப்புடன் பரதன் புறப்படுகிறான்—வெளியில் மங்கலமான பயணம், உள்ளத்தில் முன்னறிவின் நிழல்.
Verses 1-2
भरते ब्रुवति स्वप्नं दूतास्ते क्लान्तवाहनाः ।प्रविश्यासह्यपरिखं रम्यं राजगृहं पुरम् ॥१॥समागम्य तु राज्ञा च राजपुत्रेण चार्चिताः ।राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु तमूचुर्भरतं वचः ॥२॥
பரதன் கனவைப் பற்றி கூறிக்கொண்டிருந்த வேளையில், களைத்த குதிரைகளில் வந்த தூதர்கள் கடக்க இயலாத அகழால் சூழப்பட்ட அழகிய ராஜகிருஹ நகரில் நுழைந்தனர். அரசனையும் இளவரசனையும் சந்தித்து மரியாதை பெற்ற அவர்கள், அரசனின் திருவடிகளைப் பற்றிக் கொண்டு பரதனிடம் தங்கள் செய்தியை உரைத்தனர்.
Verse 3
पुरोहितस्त्वां कुशलं प्राह सर्वे च मन्त्रिणः ।त्वरमाणश्च निर्याहि कृत्यमात्ययिकं त्वया ॥३॥
புரோகிதரும் எல்லா அமைச்சர்களும் உன் நலத்தை விசாரித்தனர். நீ விரைந்து புறப்படு—உன்னால் நிறைவேற்ற வேண்டிய அவசரக் கடமை ஒன்று உள்ளது।
Verse 4
इमानि च महार्हाणि वस्त्राण्याभरणानि च ।प्रतिगृह्य विशालक्ष मातुलस्य च दापय ॥४॥
பெருங்கண்களையுடையவனே! இம்மிக மதிப்புமிக்க ஆடைகளையும் ஆபரணங்களையும் ஏற்று, அவற்றை உன் மாதுலனுக்கும் அளிக்கச் செய்।
Verse 5
अत्र विशंतिकोट्यस्तु नृपतेर्मातुलस्य ते ।दशकोट्यस्तु सम्पूर्णास्तथैव च नृपात्मज ॥५॥
அரசகுமாரனே! இங்கே அரசனுக்காக இருபது கோடி அளவிலான காணிக்கைகள் உள்ளன; அதுபோலவே உன் மாதுலனுக்காக (மாமனுக்காக) முழுமையான பத்து கோடியும் உள்ளன.
Verse 6
प्रतिगृह्य तु तत्सर्वं स्वनुरक्त स्सुहृज्जने ।दूतानुवाच भरतः कामैस्सम्प्रतिपूज्य तान् ॥६॥
உறவினரும் நண்பர்களும் மீது ஆழ்ந்த அன்புடைய பரதன் கொண்டு வந்த அனைத்தையும் ஏற்றுக்கொண்டான்; பின்னர் தூதர்களை அவர்கள் விருப்பத்திற்கேற்ப பரிசளித்து மரியாதை செய்து அவர்களிடம் கூறினான்।
Verse 7
कच्चित्सुकुशली राजा पिता दशरथो मम ।कच्चिच्चारोगता रामे लक्ष्मणे च महात्मनि ॥७॥
‘என் தந்தை அரசர் தசரதர் நலமா? மேலும் ராமனும் மகாத்மா லக்ஷ்மணனும் ஆரோக்கியமாக உள்ளார்களா?’
Verse 8
आर्या च धर्मनिरता धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी ।अरोगा चापि कौसल्या माता रामस्य धीमतः ॥८॥
தர்மத்தில் நிலைத்தும், தர்மத்தை அறிந்தும், தர்மம் காட்டும் வழியில் நடக்கும் ஆர்யை கௌசல்யா—தீமான் ஸ்ரீராமரின் தாய்—அவளும் நோயின்றி நலமா?
Verse 9
कच्चित्सुमित्रा धर्मज्ञा जननी लक्ष्मणस्य या ।शत्रुघ्नस्य च वीरस्य साऽरोगा चापि मध्यमा ॥९॥
தர்மஞானியான சுமித்ரை—லக்ஷ்மணனின் தாயும் வீரன் சத்ருக்னனின் தாயுமான நடுநிலை அரசி—அவளும் நோயின்றி நலமா?
Verse 10
आत्मकामा सदा चण्डी क्रोधना प्राज्ञमानिनी ।अरोगा चापि मे माता कैकेयी किमुवाच ह ॥१०॥
என் தாய் கைகேயி—எப்போதும் தன்னிச்சையுடையவள், கடுஞ்சுபாவம் கொண்டவள், சீக்கிரம் கோபமடைவாள், தன் அறிவில் பெருமை கொள்வாள்—அவள் குறைந்தது நோயின்றி உள்ளாளா? அவள் என்ன சொன்னாள்?
Verse 11
एवमुक्तास्तु ते दूताः भरतेन महात्मना ।ऊचुस्सप्रश्रयं वाक्यमिदं तं भरतं तदा ॥११॥
மகாத்மா பரதன் இவ்வாறு கேட்டபோது, அந்த தூதர்கள் அப்போது பணிவுடனும் மரியாதையுடனும் பரதனிடம் இவ்வார்த்தைகளைச் சொன்னார்கள்.
Verse 12
कुशलास्ते नरव्याघ्र येषां कुशलमिच्छसि ।श्रीश्च त्वां वृणुते पद्मा युज्यतां चापि ते रथः ॥१२॥
மனிதப் புலியே! நீர் நலம் விசாரிக்கும் அனைவரும் நலமுடன் உள்ளனர். பத்மா ஸ்ரீ (லக்ஷ்மி) உம்மை அருளால் வரிக்கட்டும்; உமது ரதமும் யோகமிட்டு ஆயத்தமாகுக॥
Verse 13
भरतश्चापि तान् दूतानेवमुक्तोऽभ्यभाषत ।आपृच्चेऽहं महाराजं दूतास्सन्त्वरयन्ति माम् ॥१३॥
இவ்வாறு கூறப்பட்டதும் பரதன் தூதர்களிடம் சொன்னான்—“மகாராஜரிடம் விடைபெறுகிறேன்; தூதர்கள் என்னை விரைந்து செல்லத் தூண்டுகின்றனர்.”
Verse 14
एवमुक्त्वा तु तान् दूतान्भरतः पार्थिवात्मजः ।दूतै स्सञ्चोदितो वाक्यं मातामहमुवाच ह ॥१४॥
தூதர்களிடம் இவ்வாறு கூறியபின், அரசகுமாரன் பரதன் அவர்களின் அவசரத் தூண்டுதலால் தன் தாய்வழித் தாத்தாவிடம் இவ்வார்த்தைகளைச் சொன்னான்.
Verse 15
राजन् पितुर्गमिष्यामि सकाशं दूतचोदितः ।पुनरप्यहमेष्यामि यदा मे त्वं स्मरिष्यसि ॥१५॥
அரசே! தூதர்களின் தூண்டுதலால் நான் தந்தையின் சன்னிதிக்குச் செல்கிறேன். நீர் என்னை எப்போதெல்லாம் நினைப்பீரோ, அப்போதெல்லாம் நான் மீண்டும் வருவேன்.
Verse 16
भरतेनैवमुक्तस्तु नृपो मातामहस्तदा ।तमुवाच शुभं वाक्यं शिरस्याघ्राय राघवम् ॥१६॥
பரதன் இவ்வாறு கூறியதும், தாய்வழித் தாத்தாவான அரசன் அப்போது ராகவனின் தலை மீது முத்தமிட்டு, அவனுக்கு மங்களமான வார்த்தைகளை உரைத்தான்.
Verse 17
गच्छ तातानुजाने त्वां कैकेयीसुप्रजास्त्वया ।मातरं कुशलं ब्रूयाः पितरं च परन्तप ॥१७॥
செல், தாதா; உனக்கு நான் அனுமதி அளிக்கிறேன். உன்னைப் போன்ற சற்புதல்வனால் கைகேயி பாக்கியவதி. பகைவரை அடக்கும் வீரனே, என் நலவார்த்தையை உன் தாய்க்கும் தந்தைக்கும் சொல்லிவிடு.
Verse 18
पुरोहितं च कुशलं ये चान्ये द्विजसत्तमाः ।तौ च तात महेष्वासौ भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ॥१८॥
குலப் புரோகிதருக்கும், மற்ற சிறந்த இருபிறப்பாளர்களுக்கும் என் நலத்தைச் சொல்லு. மேலும் தாதா, அந்த இரு மகாதனுர்தர சகோதரர்கள்—ராமன், லக்ஷ்மணன்—அவர்களுக்கும் என் நலவார்த்தையை அறிவி.
Verse 19
तस्मै हस्त्युत्तमांश्चित्रान्कम्बलानजिनानि च ।अभिसत्कृत्य कैकेयो भरताय धनं ददौ ॥१९॥
அவரை முறையாகச் சத்கரித்து கைகேய அரசன் பரதனுக்கு செல்வம் அளித்தான்—சிறந்த யானைகள், பலவண்ணக் கம்பளங்கள், மான் தோல்கள் ஆகியனவும்.
Verse 20
रुक्मनिष्कसहस्रे द्वे षोडशाश्वशतानि च ।सत्कृत्य कैकयीपुत्रं केकयो धनमादिशत् ॥२०॥
கைகேயி புதல்வனைச் சத்கரித்து கைகேய அரசன் செல்வம் அளித்தான்—இரண்டாயிரம் பொன் நிஷ்கங்களும், ஆயிரத்து அறுநூறு குதிரைகளும் கூட.
Verse 21
तथाऽमात्यानभिप्रेतान्विश्वास्यांश्च गुणान्वितान् ।ददावश्वपतिः क्षिप्रं भरतायानुयायिनः ॥२१॥
அவ்வாறே அச்வபதி, பரதனின் பயணத் துணையராக விரும்பத்தக்கவரும் நம்பத்தகுந்தவரும் நற்குணம் நிறைந்தவருமான அமைச்சர்களை விரைந்து அளித்தான்।
Verse 22
ऐरावतानैन्द्रशिरान्नागान्वै प्रियदर्शनान् ।खरान् श्रीघ्रान्सुसंयुक्तान्मातुलोऽस्मै धनं ददौ ॥२२॥
அவனுடைய மாதுலன் அவனுக்கு செல்வத்தையும் அளித்தான்—ஐராவதமும் ஐந்திரசிரமும் எனும் குலத்தினைச் சேர்ந்த அழகிய யானைகளையும், மேலும் விரைவோடும் நன்கு பழக்கப்பட்டு எளிதில் பூட்டத்தக்க கழுதைகளையும் வழங்கினான்।
Verse 23
अन्तःपुरेऽति संवृद्धान् व्याघ्रवीर्यबलान्वितान् ।दंष्ट्राऽऽयुधान्महाकायान् शुनश्चोपायनं ददौ ॥२३॥
அவன் காணிக்கையாக, அந்தப்புரத்தில் மிகச் சிறப்பாக வளர்க்கப்பட்ட, புலியைப் போன்ற வீரமும் வலிமையும் உடைய, தம் கோரப் பற்களையே ஆயுதமாகக் கொண்ட பெருஞ்சரீர நாய்களையும் அளித்தான்।
Verse 24
स दत्तं केकयेन्द्रेण धनं तन्नाभ्यनन्दत ।भरतः कैकयीपुत्रो गमनत्वरया तदा ॥२४॥
கேகய அரசன் அளித்த அந்தத் தனத்தை பரதன் மகிழ்ந்து ஏற்கவில்லை; அப்போது கைகேயியின் புதல்வன் பரதன் புறப்படுவதற்கான அவசரத்தில் இருந்தான்.
Verse 25
बभूव ह्यस्य हृदये चिन्ता सुमहती तदा ।त्वरया चापि दूतानां स्वप्नस्यापि च दर्शनात् ॥२५॥
அப்போது அவன் இதயத்தில் மிகப் பெரிய கவலை எழுந்தது—தூதர்களின் அவசரத்தாலும், கனவு கண்டதாலும்.
Verse 26
स स्ववेश्माभ्यतिक्रम्य नरनागाश्वसंवृतम् ।प्रपेदे सुमहच्छ्रीमान्राजमार्गमनुत्तमम् ॥२६॥
தன் இல்லத்தை விட்டு வெளியேறி, மனிதர்–யானை–குதிரைகளால் நிரம்பிய அந்த மிகச் சிறப்புடைய பரதன், ஒப்பற்ற அரசப் பெருவீதியை அடைந்தான்.
Verse 27
अभ्यतीत्य ततोऽपश्यदन्तःपुरमुदारधीः ।ततस्तद्भरतश्श्रीमानाविवेशानिवारितः ॥२७॥
பின்னர் முன்னே சென்று, உயர்ந்த மனமுடைய பரதன் அந்த அந்தப்புரத்தை கண்டான்; அதன் பின் அந்தச் சிறப்புமிக்க பரதன் தடையின்றி அதில் நுழைந்தான்.
Verse 28
स मातामहमापृच्छ्य मातुलं च युधाजितम् ।रथमारुह्य भरतश्शत्रुघ्नसहितो ययौ ॥२८॥
தாய்வழித் தாத்தாவையும் தாய்மாமன் யுதாஜித்தையும் விடைபெற்று, சத்ருக்னனுடன் பரதன் தேரில் ஏறி புறப்பட்டான்।
Verse 29
रथान्मण्डल चक्रांश्च योजयित्वा परश्शतम् ।उष्ट्र गोऽश्वबलैर्भृत्या भरतं यान्तमन्वयुः ॥२९॥
வட்டச் சக்கரங்களுடைய நூற்றுக்கும் மேற்பட்ட தேர்களை இணைத்து, ஒட்டகம், மாடு, குதிரைப் படைகளுடன் பணியாளர்கள் புறப்பட்ட பரதனைத் தொடர்ந்து சென்றனர்।
Verse 30
बलेन गुप्तो भरतो महात्मा सहार्यकस्याऽत्मसमैरमात्यैः ।आदाय शत्रुघ्नमपेतशत्रुर्गृहाद्ययौ सिद्ध इवेन्द्रलोकात् ॥३०॥
படையால் காக்கப்பட்ட, பகைவரற்ற மகாத்மா பரதன்—ஆர்யகனின் இல்லத்திலிருந்து—தன்னுடன் ஒப்பான அமைச்சர்களுடன் சத்ருக்னனை அழைத்துக்கொண்டு, இன்றலோகத்திலிருந்து புறப்படும் சித்தனைப் போலப் புறப்பட்டான்।
The pivotal action is Bharata’s immediate prioritization of ātyayika-kṛtya (urgent public duty) over hospitality and wealth: despite lavish gifts and familial affection in Kekaya, he chooses prompt departure to answer Ayodhyā’s summons.
The sarga contrasts external auspiciousness (honors, gifts, praise) with inner discernment: Bharata’s lack of delight in riches and his rising anxiety model a dharmic sensitivity to omens and responsibility beyond personal comfort.
Rājagṛha is presented as a fortified, aesthetically praised city with an impassable moat; culturally, the chapter emphasizes courtly etiquette—honoring envoys, touching elders’ feet, formal leave-taking, and gift-exchange as political-social infrastructure.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.