Adhyaya 2

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यदपि वक्ष्यामि माहात्म्यं त्रिपुरद्विषः । श्रुतमात्रेण येनाशु च्छिद्यंते सर्वसंशयाः

Sūta nói: Nay ta sẽ tuyên thuyết thêm một mahātmya khác về Đấng diệt Tripura (Śiva); chỉ cần nghe qua, mọi nghi hoặc đều mau chóng bị chặt đứt.

Verse 2

अतः परतरं नास्ति किंचित्पापविशोधनम् । सर्वानंदकरं श्रीमत्सर्वकामार्थसाधम्

Không có gì cao hơn điều này để tẩy sạch tội lỗi. Pháp ấy đem lại mọi niềm an lạc, cát tường và rạng ngời, thành tựu mọi điều mong cầu.

Verse 3

दीर्घायुर्विजयारोग्यभुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । यदनन्येन भावेन महे शाराधनं परम्

Pháp ấy ban thọ mạng dài lâu, chiến thắng và vô bệnh, cho quả cả hưởng thụ lẫn giải thoát—tức sự thờ phụng tối thượng đối với Maheśa bằng tâm chí nhất, không hai.

Verse 4

आर्द्राणामपि शुष्काणामल्पानां महतामपि । एतदेव विनिर्दिष्टं प्रायश्चितमथोत्तमम्

Dù tội là ‘ướt’ (mới tạo) hay ‘khô’ (tích lâu), dù nhỏ hay lớn—chỉ điều này được tuyên định là pháp sám hối (prāyaścitta) tối thượng.

Verse 5

सर्वकालेऽप्यभेद्यानामघानां क्षयकारणम् । महामुनिविनिर्दिष्टैः प्रायश्चित्तैरथोत्तमैः

Điều ấy, trong mọi thời, là nguyên nhân diệt trừ cả những tội được xem là “không thể phá”, còn vượt hơn các pháp sám hối (prāyaścitta) tối thượng do các đại hiền thánh chỉ dạy.

Verse 6

इयमेव परं श्रेयः सर्वशास्त्रविनिश्चितम् । यद्भक्त्या परमेशस्य पूजनं परमो दयम्

Chỉ điều này là thiện ích tối thượng—mọi śāstra đều đã quyết định: rằng thờ phụng Parameśa bằng lòng bhakti chính là bố thí tối thượng, là lòng từ bi cao nhất.

Verse 7

जानताऽजानता वापि येन केनापि हेतुना । यत्किंचिपि देवाय कृतं कर्म विमुक्तिदम्

Dù làm trong biết hay không biết, vì bất cứ duyên cớ nào—mọi việc làm dâng lên Thần Linh đều trở thành điều ban cho vimukti, tức sự giải thoát.

Verse 8

माघे कृष्णचतुर्द्दश्यामुपवासोऽति दुर्लभः । तत्रापि दुर्लभं मन्ये रात्रौ जागरणं नृणाम्

Trong tháng Māgha, việc trai giới (upavāsa) vào ngày kṛṣṇa-caturdaśī thật vô cùng hiếm; và hiếm hơn nữa, theo ta, là con người thức canh (jāgaraṇa) suốt đêm.

Verse 9

अतीव दुर्लभं मन्ये शिवलिंगस्य दर्शनम् । सुदुर्लभतरं मन्ये पूजनं परमेशितुः

Ta cho rằng cực kỳ hiếm có là được darśana chiêm bái Śiva-liṅga; và hiếm hơn nữa, ta cho rằng, là việc thờ phụng Parameśvara, Đấng Tối Thượng.

Verse 10

भवकोटिशतोत्पन्नषुण्यराशिविपाकतः । लभ्यते वा पुनस्तत्र बिल्वपत्रार्चनं विभोः

Chỉ sau khi quả báo của khối công–tội tích tụ qua trăm ức kiếp, như một “khoảng không” mênh mông, đã chín muồi, thì ngay trong duyên cảnh linh thiêng ấy, người ta mới được cơ hội phụng thờ Đấng Tối Thượng bằng lá bilva.

Verse 11

वर्षाणामयुतं येन स्नातं गंगासरिज्जले । सकृद्बिल्वार्चनेनैव तत्फलं लभते नरः

Người tắm trong dòng nước sông Gaṅgā suốt mười nghìn năm—cũng chính quả phúc ấy, chỉ nhờ một lần cúng bái bằng lá bilva mà đạt được.

Verse 12

यानियानि तु पुण्यानि लीनानीह युगेयुगे । माघेऽसितचतुर्दश्यां तानि तिष्ठंति कृत्स्नशः

Mọi công đức ẩn tàng nơi đây qua hết yuga này đến yuga khác—đến ngày Caturdaśī của nửa tháng tối trong tháng Māgha—thảy đều hiện diện trọn vẹn.

Verse 13

एतामेव प्रशंसंति लोके ब्रह्मादयः सुराः । मुनयश्च वशिष्ठाद्या माघेऽसितचतुर्दशीम्

Trong các cõi, chư thiên bắt đầu từ Brahmā, cùng các bậc hiền thánh—Vasiṣṭha và những vị khác—đều tán dương chính ngày Caturdaśī của nửa tháng tối tháng Māgha này.

Verse 14

अत्रोपवासः केनापि कृतः क्रतुशताधिकैः । रात्रौ जागरणं पुण्यं कल्पकोटितपोऽधिकम्

Việc trai giới (upavāsa) được ai thực hành tại đây vượt hơn công đức của trăm lễ tế; và thức canh đêm là điều thanh tịnh—lớn hơn cả khổ hạnh trải qua mười triệu kalpa.

Verse 15

एकेन बिल्वपत्रेण शिवलिंगार्चनं कृतम् । त्रैलोक्ये तस्य पुण्यस्य को वा सादृश्यमिच्छति

Chỉ với một lá bilva mà thành tâm thờ phụng Śivaliṅga, thì trong ba cõi ai còn có thể mong cầu hay tìm thấy công đức nào sánh bằng?

Verse 16

अत्रानुवर्ण्यते गाथा पुण्या परमशोभना । गोपनीयापि कारुण्याद्गौतमेन प्रकाशिता

Tại đây xin thuật lại một bài gāthā thiêng liêng, rực rỡ vô cùng; tuy đáng được giữ kín, nhưng do lòng từ mẫn, Gautama đã truyền bày.

Verse 17

इक्ष्वाकुवंशजः श्रीमान्राजा परम धार्मिकः । आसीन्मित्रसहोनाम श्रेष्ठः सर्वधनुर्भृताम्

Có một vị vua vinh hiển, xuất thân dòng Ikṣvāku, chí tôn nơi chánh pháp; tên là Mitrasaha, bậc tối thượng trong hàng người cầm cung.

Verse 18

स राजा सकलास्त्रज्ञः शास्त्रज्ञः श्रुतिपारगः । वीरोऽत्यंतबलोत्साहो नित्योद्योगी दयानिधिः

Vị vua ấy tinh thông mọi binh khí, am tường śāstra, thấu đạt śruti (Veda); là dũng sĩ có sức mạnh và chí khí phi thường, luôn siêng năng, và là biển cả của lòng từ bi.

Verse 19

पुण्यानामिव संघातस्तेजसामिव पंजरः । आश्चर्याणामिव क्षेत्रं यस्य मूर्तिर्विराजते

Dung mạo của ngài rạng ngời như hội tụ mọi công đức, như khung thân của muôn ánh huy hoàng; tựa cánh đồng kỳ diệu nơi những điều nhiệm mầu bén rễ nảy sinh.

Verse 20

हृदयं दययाक्रांतं श्रियाक्रांतं च तद्वपुः । चरणौ यस्य सामंतचूडामणिमरीचिभिः

Trái tim Ngài tràn ngập lòng từ mẫn, và thân thể Ngài thấm đượm vinh quang vương giả. Tia sáng từ bảo châu trên miện của các chư vương chư hầu rọi xuống—thậm chí soi rạng—đôi chân Ngài.

Verse 21

एकदा मृगयाकेलिलोलुपः स महीपतिः । विवेश गह्वरं घोरं बलेन महतावृतः

Một lần kia, vị quốc vương ấy—say mê trò săn bắn—đã tiến vào chốn rừng sâu ghê rợn như vực hang, chung quanh có đại quân hộ tống.

Verse 22

तत्र विव्याध विशिखैः शार्दूलान्गवयान्मृगान् । रुरून्वराहान्महिषान्मृगेंद्रानपि भूरिशः

Tại đó, Ngài dùng mũi tên đâm xuyên vô số loài thú—hổ, bò tót gayal, nai, linh dương, heo rừng, trâu rừng, và cả những chúa tể hùng mạnh trong loài vật—hết lần này đến lần khác.

Verse 23

स रथी मृगयासक्तो गहनं दंशित श्चरन् । कमपि ज्वलनाकारं निजघान निशाचरम्

Vị vua cầm cương chiến xa ấy, mải mê săn bắn, lang thang trong chốn rừng rậm; rồi Ngài đánh hạ một kẻ dạ hành, rực cháy như mang hình lửa.

Verse 24

तस्यानुजः शुचाविष्टो दृष्ट्वा दूरे तिरोहितः । भ्रातरं निहतं दृष्ट्वा चिंतयामास चेतसा

Người em trai của ông, bị nỗi sầu thương chiếm giữ, lùi xa và ẩn mình ở một nơi. Thấy anh mình bị sát hại, người ấy trầm tư suy xét sâu xa trong tâm.

Verse 25

नन्वेष राजा दुर्द्धर्षो देवानां रक्षसामपि । छद्मनैव प्रजेतव्यो मम शत्रुर्न चान्यथा

Quả thật vị vua này bất khả xâm phạm—dẫu chư thiên hay loài rākṣasa cũng không khuất phục được. Kẻ thù của ta chỉ có thể bị hàng phục bằng cải trang và mưu kế, tuyệt không bằng cách nào khác.

Verse 26

इति व्यवसितः पापो राक्षसो मनुजाकृतिः । आससाद नृपश्रेष्ठमुत्पात इव मूर्तिमान्

Đã quyết như thế, tên rākṣasa tội lỗi ấy—mang hình người—tiến đến bậc vua tối thượng, như một điềm dữ hữu hình của tai ương.

Verse 27

तं विनम्राकृतिं दृष्ट्वा भृत्यतां कर्तुमागतम् । चक्रे महानसाध्यक्षमज्ञानात्स महीपतिः

Thấy hắn dáng vẻ khiêm cung, đến xin làm kẻ hầu, nhà vua vì vô minh đã đặt hắn làm quản lĩnh ngự trù trong cung.

Verse 28

अथ तस्मिन्वने राजा किंचित्कालं विहृत्य सः । निवृत्तो मृगयां हित्वा स्वपुरीं पुनराययौ

Bấy giờ nhà vua vui chơi trong khu rừng ấy một thời gian, rồi dứt việc săn bắn, bỏ cuộc truy đuổi, và trở về lại kinh thành của mình.

Verse 29

तस्य राजेंद्रमुख्यस्य मदयंतीतिनामतः । दमयन्ती नलस्येव विदिता वल्लभा सती

Với bậc vua tối thượng ấy, có một hiền thê đức hạnh tên Madayantī—nổi danh như Damayantī, phu nhân của Nala.

Verse 30

एतस्मिन्समये राजा निमंत्र्य मुनिपुंगवम् । वशिष्ठं गृहमानिन्ये संप्राप्ते पितृवासरे

Bấy giờ nhà vua thỉnh mời Vasiṣṭha, bậc tối thượng giữa các hiền thánh, và cung kính rước Ngài về tư dinh, vì ngày thiêng liêng dành cho Pitṛ (nghi lễ tổ tiên) đã đến.

Verse 31

रक्षसा सूदरूपेण संमिश्रितनरामिषम् । शाकामिषं पुरः क्षिप्तं दृष्ट्वा गुरुरथाब्रवीत्

Một rākṣasa giả dạng người đầu bếp đã trộn thịt người vào món rau rồi dọn ra trước mặt; thấy vậy, vị Guru liền cất lời.

Verse 32

धिग्धिङ्नरामिषं राजं स्त्वयैतच्छद्मकारिणा । खलेनोपहृतं मेऽद्य अतो रक्षो भविष्यसि

“Hổ thẹn thay, hổ thẹn thay—đây là thịt người! Hỡi Đại vương, hôm nay vật này được dâng đến ta qua sự dối trá của ngươi, do kẻ ác mang tới; vì thế ngươi sẽ hóa thành rākṣasa.”

Verse 33

रक्षःकृतमविज्ञाय शप्त्वैवं स गुरुस्ततः । पुनर्विमृश्य तं शापं चकार द्वादशाब्दिकम्

Không biết đó là việc làm của rākṣasa, vị Guru đã nguyền rủa như thế; rồi suy xét lại, Ngài định cho lời nguyền ấy kéo dài mười hai năm.

Verse 34

राजापि कोपितः प्राह यदिदं मे न चेष्टितम् । न ज्ञातं च वृथा शप्तो गुरुं चैव शपाम्यहम्

Nhà vua cũng nổi giận mà nói: “Việc này không do ta làm, ta cũng chẳng hay biết. Ta bị nguyền rủa vô cớ—vì thế ta cũng sẽ nguyền rủa vị Guru.”

Verse 35

इत्यपोंजलिनादाय गुरुं शप्तुं समुद्यतः । पतित्वा पादयोस्तस्य मदयन्ती न्यवारयत्

Nói vậy, ông chắp tay hứng nước rồi đứng dậy định nguyền rủa bậc Guru; nhưng Madayantī phủ phục dưới chân Guru và ngăn lại.

Verse 36

ततो निवृत्तः शापाच्च तस्या वचनगौरवात् । तत्याज पादयोरंभः पादौ कल्मषतां गतौ

Bấy giờ, vì kính trọng lời nàng, ông quay lại, thôi không nguyền rủa, rồi để nước ấy rơi xuống chính đôi chân mình; lập tức đôi chân trở nên ô uế.

Verse 37

कल्मषांघ्रिरिति ख्यातस्ततः प्रभृति पार्थिवः । बभूव गुरुशापेन राक्षसो वनगोचरः

Từ đó, nhà vua được gọi là ‘Kalmaṣāṅghri’ (kẻ chân nhiễm uế); và do lời nguyền của bậc Guru, ông hóa thành rākṣasa, lang thang nơi rừng thẳm.

Verse 38

स बिभ्रद्राक्षसं रूपं घोरं कालां तकोपमम् । चखाद विविधाञ्जंतून्मानुषादीन्वनेचरः

Mang hình rākṣasa ghê rợn, tựa Tử Thần vào lúc tận kiếp, kẻ lang thang rừng ấy nuốt chửng muôn loài—cả người và các sinh linh khác.

Verse 39

स कदाचिद्वने क्वापि रममाणौ किशोरकौ । अपश्यदंतकाकारो नवोढौ मुनिदंपती

Một lần, đâu đó trong rừng, kẻ mang dáng dấp như Antaka ấy trông thấy một đôi vợ chồng trẻ mới cưới—một vị muni và hiền thê—đang vui đùa hoan hỷ.

Verse 40

राक्षसो मानुषाहारः किशोरमुनिनंदनम् । जग्धुं जग्राह शापार्तो व्याघ्रो मृगशिशुं यथा

Tên rākṣasa ăn thịt người, bị lời nguyền hành hạ, đã chộp lấy người con trai còn trẻ của vị hiền sĩ để nuốt chửng—như hổ vồ con nai non.

Verse 41

रक्षोगृहीतं भर्तारं दृष्ट्वा भीताथ तत्प्रिया । उवाच करुणं बाला क्रंदंती भृशवेपिता

Thấy chồng bị rākṣasa bắt giữ, người vợ yêu dấu kinh hãi; thiếu phụ cất lời thảm thiết, vừa khóc vừa run rẩy dữ dội.

Verse 42

भोभो मामा कृथाः पापं सूर्यवंशयशोधर । मदयंतीपतिस्त्वं हि राजेंद्रो न तु राक्षसः

“Ôi ôi—xin chớ phạm tội này, hỡi người mang danh tiếng của Dòng dõi Mặt Trời! Ngài chính là phu quân của Madayantī, bậc chúa tể giữa các vua—chẳng phải rākṣasa.”

Verse 43

न खाद मम भर्त्तारं प्राणात्प्रियतमं प्रभो । आर्त्तानां शरणार्त्तानां त्वमेव हि यतो गतिः

“Xin đừng nuốt chửng phu quân của thiếp, bậc Chúa tể—người thiếp yêu hơn cả sinh mệnh. Với kẻ khốn cùng, với người cầu nương tựa trong đau thương, chỉ Ngài là nơi nương náu chân thật và chốn quy hướng cuối cùng.”

Verse 44

पापानामिव संघातैः किं मे दुष्टैर्जडासुभिः । देहेन चातिभारेण विना भर्त्रा महात्मना

“Thân xác này còn ích gì cho thiếp—khốn hèn và như vô hồn, tựa một đống tội lỗi, là gánh nặng đè nén—khi thiếp không còn người chồng đại tâm?”

Verse 45

मलीमसेन पापेन पांचभौतेन किं सुखम् । बालोयं वेदविच्छांतस्तपस्वी बहुशास्त्रवित्

Có hạnh phúc gì trong thân xác nhơ bẩn, tội lỗi được tạo thành từ ngũ đại này? Cậu bé này là người điềm tĩnh, am hiểu kinh Vệ Đà, một người khổ hạnh và thông thạo nhiều thánh thư.

Verse 46

अतोऽस्य प्राणदानेन जगद्रक्षा त्वया कृता । कृपां कुरु महाराज बालायां ब्राह्मणस्त्रियाम्

Vì vậy, bằng cách ban cho cậu ấy sự sống, ngài sẽ bảo vệ chính thế giới này. Xin hãy rủ lòng thương, hỡi đức vua vĩ đại, đối với người phụ nữ Bà-la-môn trẻ tuổi này.

Verse 47

अनाथकृपणार्तेषु सघृणाः खलु साधवः । इत्थमभ्यर्थितः सोऽपि पुरुषादः स निर्घृणः

Quả thật, người thiện lương luôn từ bi với kẻ không nơi nương tựa, người nghèo khổ và kẻ khốn cùng. Tuy nhiên, dù được cầu khẩn như vậy, kẻ ăn thịt người kia vẫn tàn nhẫn.

Verse 48

चखाद शिर उत्कृत्य विप्रपुत्रं दुराशयः । अथ साध्वी कृशा दीना विलप्य भृशदुःखिता

Kẻ ác tâm đó đã xé đầu con trai người Bà-la-môn và ăn ngấu nghiến. Sau đó, người phụ nữ đức hạnh—gầy gò và khốn khổ—than khóc, chìm ngập trong đau thương.

Verse 49

आहृत्य भर्तुरस्थीनि चितां चक्रे तथोल्बणाम् । भर्तारमनुगच्छंती संविशंती हुताशनम्

Thu nhặt xương cốt của chồng, nàng lập một giàn hỏa táng lớn; và, đi theo chồng mình, nàng bước vào ngọn lửa thiêng.

Verse 50

राजानं राक्षसाकारं शापास्त्रेण जघान तम् । रेरे पार्थिव पापात्मंस्त्वया मे भक्षितः पतिः

Thấy vua trong hình dạng Dạ xoa, nàng giáng xuống một lời nguyền như vũ khí. "Hỡi vua khốn khổ, kẻ có linh hồn tội lỗi, ngươi đã ăn thịt chồng ta!"

Verse 51

अतः पतिव्रतायास्त्वं शापं भुंक्ष्व यथोल्बणम् । अद्यप्रभृति नारीषु यदा त्वमपि संगतः । तदा मृतिस्तवेत्युक्त्वा विवेश ज्वलनं सती

"Do đó, vì lòng chung thủy của ta, ngươi sẽ phải chịu một lời nguyền tàn khốc. Từ nay về sau, hễ ngươi ân ái với bất kỳ người phụ nữ nào, cái chết sẽ đến với ngươi." Nói xong, người phụ nữ đức hạnh ấy bước vào ngọn lửa.

Verse 52

सोऽपि राजा गुरोः शापमुपभुज्य कृतावधिम् । पुनः स्वरूपमादाय स्वगृहं मुदितो ययौ

Vị vua đó, sau khi chịu đựng lời nguyền của đạo sư trong thời hạn đã định, đã lấy lại hình dáng thật của mình và vui vẻ trở về nhà.

Verse 53

ज्ञात्वा विप्रसतीशापं तत्पत्नी रतिलालसम् । पतिं निवारयामास वैधव्यातिबिभ्यती

Biết được lời nguyền của người vợ đức hạnh của vị Bà-la-môn, hoàng hậu—thấy vua ham muốn khoái lạc—đã ngăn cản chồng mình vì sợ phải chịu cảnh góa bụa.

Verse 54

अनपत्यः स निर्विण्णो राज्यभोगेषु पार्थिवः । विसृज्य सकलं लक्ष्मीं ययौ भूयोऽपि काननम्

Không có con cái, vị vua ấy trở nên chán nản với những thú vui của vương quyền. Từ bỏ mọi vinh hoa phú quý, ngài lại đi vào rừng một lần nữa.

Verse 55

सूर्यवंशप्रतिष्ठित्यै वशिष्ठो मुनिसत्तमः । तस्यामुत्पादयामास मदयंत्यां सुतोत्तमम्

Để củng cố và duy trì dòng dõi Sūryavaṃśa, hiền thánh Vasiṣṭha—bậc tối thượng trong các ẩn sĩ—đã khiến Madayantī sinh ra một người con ưu tú.

Verse 56

विसृष्टराज्यो राजापि विचरन्सकलां महीम् । आयांतीं पृष्ठतोऽपश्यत्पिशाचीं घोररूपिणीम्

Từ bỏ vương quyền, nhà vua lang thang khắp cõi địa cầu; phía sau, ông thấy một piśācī đang tiến đến, hình dung ghê rợn đáng sợ.

Verse 57

सा हि मूर्तिमती घोरा ब्रह्महत्या दुरत्यया । यदासौ शापविभ्रष्टो मुनिपुत्रमभक्षयत्

Hình thể ghê rợn ấy chính là brahmahatyā—tội sát hại Bà-la-môn—khó bề vượt qua; nó phát sinh khi ông bị lời nguyền làm lạc lối mà nuốt chửng con trai một ẩn sĩ.

Verse 58

तेनात्मकर्मणा यांतीं ब्रह्महत्यां स पृष्ठतः । बुबुधे मुनिवर्याणामुपदेशेन भूपतिः

Nhà vua nhận ra brahmahatyā đang theo sau chính là quả báo từ hành vi của mình, nhờ thấu hiểu qua lời chỉ dạy của các bậc hiền thánh tối thượng.

Verse 59

तस्या निर्वेशमन्विच्छन्राजा निर्विण्णमानसः । नानाक्षेत्राणि तीर्थानि चचार बहुवत्सरम्

Tìm nơi giải thoát khỏi sự truy đuổi của nàng, nhà vua với tâm can mỏi mòn vì hối hận đã băng qua vô số thánh địa và các tīrtha hành hương suốt nhiều năm.

Verse 60

यदा सर्वेषु तीर्थेषु स्नात्वापि च मुहुर्मुहुः । न निवृत्ता ब्रह्महत्या मिथिलामाययौ तदा । बाह्योद्यानगतस्तस्याश्चिंतया परयार्दितः

Khi đã tắm gội hết thảy các thánh địa, lại tắm đi tắm lại nhiều lần mà tội brahmahatyā (sát hại Bà-la-môn) vẫn chưa lắng, bấy giờ ông liền đến Mithilā. Tại đó, bước vào khu vườn bên ngoài, ông bị dày vò bởi nỗi lo âu mãnh liệt.

Verse 61

ददर्श मुनिमायांतं गौतमं विमलाशयम् । हुताशनमिवाशेषतपस्विजनसेवितम्

Ông thấy hiền giả Gautama đang tiến đến—tâm ý thanh tịnh—được đoàn các bậc khổ hạnh phụng sự, như ngọn lửa thiêng được hết thảy người tu tapasyā chăm nom.

Verse 62

विवस्वंतमिवात्यंतं घनदोषतमोनुदम् । शशांकमिव निःशंकमवदातगुणोदयम्

Ngài như mặt trời rực cháy, xua tan bóng tối dày đặc của lỗi lầm; lại như vầng trăng—không chút nghi ngại, an nhiên—làm hiển lộ sự vươn lên của các đức hạnh thanh khiết.

Verse 63

महेश्वरमिव श्रीमद्द्विजराजकलाधरम् । शांतं शिष्यगणोपेतं तपसामेकभाजनम्

Ngài như chính Maheśvara—rực rỡ, mang vầng lưỡi liềm của ‘vua hàng nhị sinh’ (mặt trăng); điềm tĩnh, có đoàn đệ tử vây quanh, và là một bảo khí duy nhất chứa trọn tinh túy của khổ hạnh.

Verse 66

गौतम उवाच । कच्चित्ते कुशलं राजन्कच्चित्ते पदमव्ययम्

Gautama nói: “Hỡi Đại vương, ngài có được an lành chăng? Ngài đã đạt đến cảnh giới vững bền, không suy hoại chăng?”

Verse 67

कुशलिन्यः प्रजाः कच्चिदवरोधजनोपि वा । किमर्थमिह संप्राप्तो विसृज्य सकलां श्रियम्

Muôn dân của bệ hạ có được an khang thịnh vượng chăng—cả người trong nội cung nữa? Vì duyên cớ gì bệ hạ đến đây, gác lại mọi vinh hoa của vương quyền?

Verse 68

किं च ध्यायसि भो राजन्दीर्घमुष्णं च निःश्वसन्

Và bệ hạ đang trầm tư điều chi, ôi Đại vương, mà thở ra những tiếng thở dài dài và nóng bỏng?

Verse 69

अभिनंद्य मुनिः प्रीत्या संस्मितं समभाषत

Kính cẩn đảnh lễ vị hiền thánh với niềm hoan hỷ, ông cất lời bằng nụ cười hiền hòa.

Verse 70

अलक्षिता मदपरैर्भर्त्सयंती पदेपदे । यन्मया शापदग्धेन कृतमहो दुरत्ययम् । न शांतिर्जायते तस्य प्रायश्चित्तसहस्रकैः

Kẻ say men kiêu mạn chẳng nhận ra nàng, nhưng nàng vẫn quở trách ta ở mỗi bước chân. Than ôi! Ta, kẻ bị lời nguyền thiêu đốt, đã gây nên việc nặng nề, khó bề vượt qua; vì đó, dẫu làm hàng ngàn lễ sám hối, tâm an cũng chẳng sinh.

Verse 71

इष्टाश्च विविधा यज्ञाः कोशसर्वस्वदक्षिणाः । सरित्सरांसि स्नातानि यानि पूज्यानि भूतले । निषेवितानि सर्वाणि क्षेत्राणि भ्रमता मया

Ta đã cử hành nhiều loại tế lễ, dâng dakṣiṇā là kho tàng và hết thảy tài sản. Ta đã tắm gội nơi những sông hồ đáng tôn thờ trên cõi đất. Lang thang, ta đã nương tựa và phụng sự mọi thánh địa—thế mà sự giải thoát vẫn chẳng tìm ra.

Verse 72

जप्तान्यखिलमंत्राणि ध्याताः सकलदेवताः । महाव्रतानि चीर्णानि पर्णमूलफलाशिना

Ta đã tụng niệm mọi loại chân ngôn, đã thiền quán tất cả chư thiên. Ta đã hành trì đại nguyện, chỉ nuôi thân bằng lá, rễ và trái quả.

Verse 73

तानि सर्वाणि कुर्वंति स्वस्थं मां न कदाचन । अद्य मे जन्मसाफल्यं संप्राप्तमिव लक्ष्यते

Thế nhưng, dẫu ta làm tất cả những điều ấy, chúng vẫn chẳng bao giờ khiến ta thật sự viên mãn. Còn hôm nay, dường như mục đích của đời sinh ra này đã được thành tựu.

Verse 74

यतस्त्वद्दर्शनादेव ममात्मानंदभागभूत् । अन्विच्छंल्लभते क्वापि वर्षपूगैर्मनोरथम्

Bởi chỉ nhờ được chiêm bái dung nhan Ngài, linh hồn ta đã được dự phần trong an lạc; và niềm khát vọng ấp ủ bao năm dường như cuối cùng cũng được tìm thấy.

Verse 75

इत्येवं जनवादोऽपि संप्राप्तो मयि सत्यताम् । आजन्मसंचितानां तु पुण्यानामुदयोदये

Vì thế, ngay cả lời truyền tụng của người đời cũng ứng nghiệm nơi ta: công đức tích tụ từ bao đời bao kiếp lại trỗi dậy hết lần này đến lần khác và kết thành quả báo.

Verse 76

यद्भवान्भवभीतानां त्राता नयनगोचरः । कस्माद्देशादिहायातो भवान्भवभयापहः

Vì Ngài—đấng cứu hộ những kẻ khiếp sợ luân hồi—nay đã hiện trong tầm mắt ta, xin hỏi Ngài từ phương xứ nào đến đây, hỡi đấng xua tan nỗi sợ saṃsāra?

Verse 77

दूरभ्रमणविश्रांतं शंके त्वामिह चागतम् । दृष्ट्वाश्चर्यमिवात्यर्थं मुदितोसि मुखश्रिया

Ta ngờ rằng ngươi đã đến đây sau khi mỏi mệt vì cuộc du hành xa xôi; nhưng vừa thấy ngươi, ta như được chiêm ngưỡng một điều kỳ diệu—dung nhan rạng ngời, ngươi hiện ra vô cùng hoan hỷ.

Verse 78

आनंदयसि मे चेतः प्रेम्णा संभाषणादिव । अद्य मे तव पादाब्जशरणस्य कृतैनसः । शांतिं कुरु महाभाग येनाहं सुखमाप्नुयाम्

Ngươi làm lòng ta hoan hỷ như được đàm đạo bằng tình thương. Hôm nay, dẫu ta là kẻ mang tội, ta đã nương tựa nơi liên hoa túc của ngươi; ôi bậc cao quý, xin ban cho ta sự an tịnh để ta được an lạc, cát tường.

Verse 79

इति तेन समादिष्टो गौतमः करुणानिधिः । समादिदेश घोराणामघानां साधु निष्कृतिम्

Được người ấy khẩn cầu như vậy, Gautama—biển cả của lòng từ mẫn—liền chỉ dạy phép sám hối (prāyaścitta) đúng đắn để tẩy trừ những tội lỗi ghê gớm.

Verse 80

गौतम उवाच । साधु राजेंद्र धन्योऽसि महा घेभ्यो भयं त्यज

Gautama nói: Lành thay, hỡi bậc vương giả! Ngươi thật phúc đức; hãy dứt bỏ nỗi sợ trước những điều kinh hãi lớn lao.

Verse 81

शिवे त्रातरि भक्तानां क्व भयं शरणैषिणाम् । शृणु राजन्महाभाग क्षेत्रमन्यत्प्रतिष्ठितम्

Khi Śiva là đấng cứu hộ của hàng bhakta, kẻ cầu nương tựa còn sợ hãi nơi đâu? Hãy lắng nghe, hỡi vị vua cao quý: còn có một thánh địa (kṣetra) khác, đã được thiết lập vững bền trong sự linh thiêng.

Verse 82

महापातकसंहारि गोकर्णाख्यं मनोरमम् । यत्र स्थितिर्न पापानां महद्भ्यो महतामपि

Thánh địa mỹ lệ mang danh Gokarṇa là nơi tiêu trừ đại tội; tại đó, tội lỗi tuyệt nhiên không có chỗ nương—dù với người thường hay cả bậc vĩ đại trong hàng vĩ đại.

Verse 83

स्मृतो ह्यशेषपापघ्नो यत्र संनिहितः शिवः । यथा कैलासशिखरे यथा मंदारमूर्द्धनि

Nơi nào Śiva hiện diện, chỉ cần tưởng niệm nơi ấy và Ngài thì mọi tội lỗi đều bị diệt sạch không còn dư—như Ngài ngự trên đỉnh Kailāsa, như Ngài an trụ trên chóp Mandāra.

Verse 84

निवासो निश्चितः शंभोस्तथा गोकर्णमण्डले । नाग्निना न शशांकेन न ताराग्रहनायकैः

Vì thế, nơi cư trú của Śambhu được xác lập vững bền trong phạm vi Gokarṇa—không lửa nào đổi được, không trăng nào lay được, cũng chẳng bởi các chúa tể của sao và hành tinh.

Verse 85

तमो निस्तीर्यते सम्य ग्यथा सवितृदर्शनात् । तथैव नेतरैस्तीर्थैर्न च क्षेत्रैर्मनोरमैः

Như bóng tối được vượt qua trọn vẹn nhờ được thấy Mặt Trời, cũng vậy, bóng tối nội tâm của tội lỗi không được trừ sạch theo cách ấy bởi các tīrtha khác, hay cả những thánh địa mỹ lệ.

Verse 86

सद्यः पापविशुद्धिः स्याद्यथा गोकर्णदर्शनात् । अपि पापशतं कृत्वा ब्रह्म हत्यादि मानवः

Chỉ cần được chiêm bái Gokarṇa liền có sự thanh tịnh khỏi tội lỗi ngay tức khắc; dẫu người ấy đã tạo hàng trăm tội—kể cả brahmahatyā và những tội tương tự—cũng đều được gột sạch.

Verse 87

सकृत्प्रविश्य गोकर्णं न बिभेति ह्यघात्क्वचित् । तत्र सर्वे महात्मानस्तपसा शांतिमागताः

Ai đã một lần bước vào Gokarṇa thì không còn sợ tội lỗi ở bất cứ nơi đâu; tại đó, mọi bậc đại hồn (mahātmā) đã đạt an lạc nhờ khổ hạnh (tapas).

Verse 88

इन्द्रोपेंद्रविरिंच्याद्यैः सेव्यते सिद्धिकांक्षिभिः । तत्रैकेन दिनेनापि यत्कृतं व्रतमुत्तमम्

Nơi ấy được Indra, Upendra (Viṣṇu), Viriñci (Brahmā) cùng các thần khác tôn kính, bởi những ai cầu mong siddhi. Và bất cứ trai giới (vrata) thù thắng nào được giữ tại đó dù chỉ một ngày—

Verse 89

तदन्यत्राब्दलक्षेण कृतं भवति तत्समम् । यत्रेंद्रब्रह्मविष्ण्वादिदेवानां हितकाम्यया

—công đức ấy chỉ tương đương khi làm ở nơi khác suốt một trăm nghìn năm. Bởi đây là chốn mà, với tâm cầu lợi ích cho Indra, Brahmā, Viṣṇu cùng các thiên thần khác—

Verse 90

महाबलाभिधानेन देवः संनिहितः स्वयम् । घोरेण तपसा लब्धं रावणाख्येन रक्षसा

Tại đó, chính Đấng Chúa Tể hiện diện với danh xưng Mahābala. Sự linh thiêng ấy được thành tựu nhờ khổ hạnh dữ dội của rākṣasa mang tên Rāvaṇa.

Verse 91

तल्लिंगं स्थापयामास गोकर्णे गणनायकः । इन्द्रो ब्रह्मा मुकुन्दश्च विश्वेदेवा मरुद्गणाः

Liṅga ấy được vị thủ lĩnh các gaṇa của Śiva an vị tại Gokarṇa. Indra, Brahmā, Mukunda (Viṣṇu), các Viśvedeva và đoàn Marut cũng hiện diện, chí thành cung kính.

Verse 92

आदित्या वसवो दस्रौ शशांकश्च दिवाकरः । एते विमानगतयो देवास्ते सह पार्षदैः

Các Āditya và các Vasu, đôi Aśvin, cùng Chandra và Sūrya—chư thiên ấy ngự trên các vimāna cõi trời, đến cùng toàn thể quyến thuộc tùy tùng.

Verse 93

पूर्वद्वारं निषेवन्ते देवदेवस्य शूलिनः । योन्यो मृत्युः स्वयं साक्षाच्चित्रगुप्तश्च पावकः

Tại cửa phía đông, họ đứng hầu cận Śūlin, Đấng Thần của chư thần: Yama và Mṛtyu đích thân hiện diện, cùng Citragupta và Pāvaka (Agni).

Verse 94

पितृभिः सह रुद्रैश्च दक्षिणद्वारमाश्रितः । वरुणः सरितां नाथो गंगादिसरितां गणैः

Ở cửa phía nam đứng Varuṇa, bậc Chúa tể các dòng sông, cùng các Pitṛ và các Rudra, lại có đoàn sông ngòi bắt đầu từ Gaṅgā.

Verse 95

आसेवते महादेवं पश्चिमद्वारमाश्रितः । तथा वायुः कुबेरश्च देवेशी भद्रकर्णिका

Tại cửa phía tây, họ hầu cận Mahādeva; cũng có Vāyu, Kubera, và Nữ thần Deveśī Bhadrakarṇikā.

Verse 96

मातृभिश्चंडिकाद्याभिरुत्तरद्वारमाश्रिता । विश्वावसुश्चित्ररथश्चित्रसेनो महाबलः

Ở cửa phía bắc, các Mātṛkā bắt đầu từ Caṇḍikā được an vị; và tại đó còn có Viśvāvasu, Citraratha, cùng Citrasena đại lực.

Verse 97

सह गन्धर्ववर्गैश्च पूजयंति महाबलम् । रंभा घृताची मेना च पूर्वचित्तिस्तिलोत्तमा

Cùng với các đoàn Gandharva, họ tôn thờ Đấng Đại Lực; và các tiên nữ Apsarā như Rambhā, Ghṛtācī, Menā, Pūrvacitti, Tilottamā cũng hiện diện nơi ấy.

Verse 98

नृत्यंति पुरतः शम्भोरुर्वश्याद्याः सुरस्त्रियः । वशिष्ठः कश्यपः कण्वो विश्वामित्रो महा तपाः

Trước mặt Śambhu, các thiên nữ bắt đầu từ Urvaśī múa hát; và các đại ẩn sĩ đầy khổ hạnh—Vasiṣṭha, Kaśyapa, Kaṇva, Viśvāmitra—cũng hiện diện.

Verse 99

जैमिनिश्च भरद्वाजो जाबालिः क्रतुरंगिराः । एते वयं च राजेंद्र सर्वे ब्रह्मर्षयोऽमलाः

Jaimini, Bharadvāja, Jābāli, Kratu và Aṅgiras—những vị ấy, và cả chúng ta nữa, hỡi bậc vua chúa, đều là các Brahmarṣi thanh tịnh, không vết nhơ.

Verse 100

देवं महाबलं भक्त्या समंतात्पर्यु पास्महे । मरीचिना सहात्रिश्च दक्षाद्याश्च मुनीश्वराः

Với lòng bhakti, chúng ta phụng thờ vị Thần Đại Lực ở khắp bốn phía; và cùng với Marīci, Atri, các bậc thánh hiền như Dakṣa cũng đứng trong sự lễ bái.

Verse 110

तथा देव्या भद्रकाल्या शिशुमारेण धीमता । दुर्मुखेन फणींद्रेण मणिनागाह्वयेन च

Cũng vậy, còn có Nữ Thần Bhadrakālī, Śiśumāra bậc trí, Durmukha—chúa tể loài Nāga—và một vị nữa được gọi là Maṇināga.

Verse 120

सर्वेषां शिवलिंगानां सार्वभौमो महाबलः । कृते महाबलः श्वेतस्त्रेतायामतिलोहितः

Trong mọi Śiva-liṅga, Mahābala là bậc tối thượng, đầy đại lực. Ở Kṛta Yuga, Mahābala hiện sắc trắng thanh tịnh; sang Tretā Yuga, lại hiện sắc đỏ rực vô cùng.

Verse 125

लुब्धाः क्रूराः खला मूढाः स्ते नाश्चैवातिकामिनः । ते सर्वे प्राप्य गोकर्णं स्नात्वा तीर्थजलेषु च

Ngay cả kẻ tham lam, hung bạo, gian ác, mê muội, trộm cắp và người bị dục vọng quá độ chi phối—khi đến Gokarṇa và tắm trong nước tirtha linh thiêng—cũng được gột sạch.

Verse 130

यत्किंचिद्वा कृतं कर्म तदनंतफलप्रदम् । व्यतीपातादियोगेषु रविसंक्रमणेषु च

Bất cứ hành nghiệp nào được làm (trong hoàn cảnh linh thiêng ấy) đều trở thành nguồn quả báo vô tận—nhất là vào Vyatīpāta và các yoga khác, cùng những lúc saṅkrānti, khi Mặt Trời chuyển cung.

Verse 135

गोकर्णं शिवलोकस्य नृणां सोपानपद्धतिः । शृणु राजन्नहमपि गोकर्णा दधुनागतः

Gokarṇa đối với loài người chính là con đường bậc thang dẫn đến Śiva-loka. Hãy lắng nghe, hỡi Đại vương—ta cũng vừa mới từ Gokarṇa mà đến.

Verse 140

लब्ध्वा च जन्मसाफल्यं प्रयाताः सर्वतोदिशम् । अमुनाद्य नरेंद्रेण जनकेन यियक्षुणा

Đã đạt được quả lành chân thật của kiếp người, họ liền lên đường đi khắp mọi phương—và cũng bởi chính vị narenđra này, người cha Janaka, nay đang muốn cử hành yajña.

Verse 141

निमंत्रितोऽहं संप्राप्तो गोकर्णाच्छिवमंदिरात् । प्रत्यागमं किमप्यंग दृष्ट्वाश्चर्यमहं पथि । महानंदेन मनसा कृतार्थोऽस्मि महीपते

Được mời thỉnh, ta đã đến từ đền thờ Śiva tại Gokarṇa. Trên đường trở về, hỡi người thân yêu, ta thấy một điều kỳ diệu nơi lộ trình. Với tâm tràn đầy hỷ lạc lớn lao, ôi Đại vương, ta cảm nhận mình đã được viên mãn, toại nguyện.