The Greatness of the Gaṅgā (Gaṅgā-māhātmya): Saudāsa/Kalmāṣapāda’s Curse and Release

Verse 1

नारद उवाच । शप्तः कथं वसिष्ठेन सौदासो नृपसत्तमः । गङ्गाबिन्दूभिषेकेण पुनः शुद्धोऽबवत्कथम् ॥ १ ॥

Nārada thưa: “Vì sao vua Saudāsa—bậc tối thượng trong hàng quân vương—bị Vasiṣṭha nguyền rủa? Và nhờ tắm gội bằng những giọt nước Gaṅgā, ngài đã được thanh tịnh trở lại như thế nào?”

Verse 2

सर्वमेतदशेषेण भ्रातर्मे वक्तुमर्हसि । श्रृण्वतां वदतां चैव गङ्गाख्यानं शुभावहम् ॥ २ ॥

Hỡi hiền huynh, xin hãy thuật lại trọn vẹn mọi điều ấy. Bởi câu chuyện về Gaṅgā đem lại điềm lành cho người lắng nghe và cả người tụng đọc.

Verse 3

सनक उवाच । सौदासः सर्वधर्मज्ञः सर्वज्ञो गुणवाञ्छुचिः । बुभुजे पृथिवीं सर्वां पितृवद्रञ्जयन्प्रजाः ॥ ३ ॥

Sanaka nói: Saudāsa—người thông tỏ mọi pháp (dharma), xét biết mọi điều, đức hạnh và thanh tịnh—đã trị vì toàn cõi địa cầu, làm cho thần dân hoan hỷ như người cha làm vui lòng con cái.

Verse 4

सगेरण यथा पूर्वं महीयं सप्तसागरा । रक्षिता तद्वदमुना सर्वधर्माविरोधिना ॥ ४ ॥

Như thuở xưa vua Sagara đã che chở trái đất này—được bảy đại dương bao quanh—thì vị vua ấy cũng bảo hộ như vậy, hành xử không hề trái nghịch với bất cứ dharma nào.

Verse 5

पुत्रपौत्रसमायुक्तः सर्वैश्वर्यसमन्वितः । त्रिंशदष्टसहस्त्राणि बुभुजे पृथिवीं युवा ॥ ५ ॥

Vị vua trẻ, đầy đủ con cháu, lại hội đủ mọi phú quý và quyền lực, đã an hưởng và trị vì cõi đất trong ba mươi tám nghìn năm.

Verse 6

सौदासस्त्वेकदा राजा मृगयाभिरतिर्वनम् । विवेज्ञ सबलः सम्यक् शोधितं ह्यासमन्त्रिभिः ॥ ६ ॥

Một lần, vua Saudāsa—ưa việc săn bắn—cùng đoàn tùy tùng tiến vào rừng, sau khi khu rừng đã được các đại thần dò xét kỹ lưỡng và bảo đảm an toàn.

Verse 7

निषादैः सहितस्तत्र विनिघ्रन्मूगसंचयम् । आससाद नदीं रेवां धर्मज्ञः स पिपासितः ॥ ७ ॥

Tại đó, cùng với những người Niṣāda, vua đánh hạ một bầy hươu tụ lại; bậc thông tỏ dharma ấy, bị cơn khát bức bách, đã đến bên sông Revā (Narmadā).

Verse 8

सुदासतनयस्तत्र स्नात्वा कृत्वाह्निकं मुने । भुक्त्वा च मन्त्रिभिः सार्ध्दं तां निशां तत्र चावसत् ॥ ८ ॥

Bạch hiền giả, tại đó con trai của Sudāsa đã tắm gội và cử hành các nghi lễ hằng ngày; rồi cùng các đại thần thọ thực, và cũng lưu lại nơi ấy qua đêm.

Verse 9

ततः प्रातः समुथाय कृत्वा पौर्वाह्णिकीं क्रियाम् । बभ्राम मन्त्रिसहितो नर्मदातीरजे वने ॥ ९ ॥

Rồi sáng sớm, ngài thức dậy và làm các nghi lễ buổi tiền trưa; sau đó, cùng các đại thần, ngài dạo bước trong khu rừng bên bờ sông Narmadā.

Verse 10

वनाद्वनान्तरं गच्छन्नेक एव महीपत्तिः । आकर्णकृष्टबाणः सत् कृष्णसारं समन्वगात् ॥ १० ॥

Từ khu rừng này sang khu rừng khác, vị quân vương oai nghi đi một mình; kéo mũi tên căng đến ngang tai, ngài đuổi theo con linh dương đen (kṛṣṇasāra).

Verse 11

दूरसैन्योऽश्वमारूढः स राजानुव्रजन्मृगम् । व्याघ्रद्वयं गुहासंस्थमपश्थमपश्यत्सुरते रतम् ॥ ११ ॥

Để quân lính ở xa, cưỡi ngựa, nhà vua đuổi theo con thú; và tại đó ngài thấy một đôi hổ trú trong hang, nằm thảnh thơi, say đắm trong cuộc giao hoan.

Verse 12

मृगपृष्टं परित्यज्य व्याघ्रयोः संमुखं ययौ । धनुःसंहितबाणेन तेनासौ शरशास्त्रवित् ॥ १२ ॥

Bỏ cuộc truy đuổi con thú, nhà vua tiến thẳng đến đối diện hai con hổ; với mũi tên đã đặt sẵn trên dây cung, bậc tinh thông thuật phóng tiễn ấy đối mặt với chúng.

Verse 13

तां व्याघ्रीं पातयामास तीक्ष्णाग्रनतपर्वणा । पतमाना तु साव्याघ्री षट्रत्रिंशद्योजनायता ॥ १३ ॥

Với vũ khí mũi nhọn có các khớp nối, ngài đã đánh hạ con hổ cái ấy. Khi ngã xuống, hổ cái dài ba mươi sáu do-tuần (yojana) đổ ầm xuống đất.

Verse 14

तडित्वद्धोरनिर्घोषा राक्षसी विकृताभवत् । पतितां स्वप्रियां वीक्ष्य द्विषन्स व्याघ्रराक्षसः ॥ १४ ॥

Với tiếng gầm ghê rợn như tia chớp, nữ rākṣasī biến dạng một cách quái dị. Thấy người yêu của mình ngã gục, rākṣasa như hổ ấy sôi sục hận thù và phản ứng dữ dội.

Verse 15

प्रतिक्रियां करिष्यामीत्युक्तवा चांतर्दधे तदा । राजा तु भयसंविग्नो वनेसैन्यं समेत्य च ॥ १५ ॥

Nói rằng: “Ta sẽ đối sách,” hắn liền biến mất khỏi tầm mắt. Còn nhà vua, run sợ, cũng tập hợp các đội quân rừng của mình.

Verse 16

तद्रृत्तं कथयन्सर्वान्स्वां पुरीं स न्यवर्त्तत । शङ्कमानस्तु तद्रक्षःकृत्या द्राजा सुदासजः ॥ १६ ॥

Kể lại trọn vẹn sự việc ấy cho mọi người, ngài trở về thành của mình. Nhưng vị vua, con của Sudās, vẫn nơm nớp lo sợ, ngờ vực trước tà thuật của loài rākṣasa.

Verse 17

परितत्याज मृगयां ततः प्रभृति नारद । गते बहुतिथे काले हयमेधमखं नृपः ॥ १७ ॥

Từ đó trở đi, hỡi Nārada, nhà vua hoàn toàn từ bỏ việc săn bắn. Và khi thời gian dài trôi qua, bậc quân vương cử hành đại tế lễ Aśvamedha (Mã tế).

Verse 18

समारेभे प्रसन्नात्मा वशिष्टाद्यमुनीश्वरैः । तत्र ब्रह्मादिदेवेभ्यो हविर्दत्त्वा यथाविधि ॥ १८ ॥

Với tâm hồn an nhiên hoan hỷ, ngài khởi sự nghi lễ giữa hội chúng các bậc đại hiền thánh, đứng đầu là Vasiṣṭha; tại đó, ngài dâng hiến vật tế (havis) lên Phạm Thiên (Brahmā) và các chư thiên khác đúng theo nghi thức đã định.

Verse 19

समाप्य यज्ञनिष्क्रांतो वशिष्टः स्नातकोऽपि च । अत्रान्तरे राक्षसोऽसौ नृपहिम्सितभार्यकः । कर्तुं प्रतिक्रियां राज्ञे समायातोरुषान्वितः ॥ १९ ॥

Sau khi hoàn tất tế lễ, Vasiṣṭha—cũng đã xong nghi thức tắm gột thanh tịnh của bậc snātaka—liền ra đi. Trong lúc ấy, tên rākṣasa kia, kẻ có người vợ bị nhà vua làm hại, nổi giận kéo đến để báo thù nhà vua.

Verse 20

स राक्षसस्तस्य गुरौ प्रयाते वशिष्टवेषं तु तदैव धृत्वा । राजानमभ्येत्य जगाद भोक्ष्ये मांसं समिच्छाम्यहमित्युवाच ॥ २० ॥

Khi vị đạo sư đã rời đi, tên rākṣasa lập tức khoác lấy hình dạng của Vasiṣṭha. Nó đến gần nhà vua và nói: “Ta sẽ ăn; ta muốn thịt,” rồi thốt ra như vậy.

Verse 21

भूयः समास्थाय स सूदवषं पक्त्वामिषं मानुपमस्य वादात् । स्थितश्च राजापि हरि यपात्रे धृत्वा गुरोरागमनं प्रतीक्षन् ॥ २१ ॥

Rồi một lần nữa, vì sự thúc ép của người đầu bếp, nhà vua đành nấu thịt. Và nhà vua cũng đứng chờ vị đạo sư trở lại, tay cầm lễ vật trong chiếc bình dùng để dâng thức ăn.

Verse 22

तन्मांसं हेमपात्रस्थं सौदासो विनयान्वितः । समागताय गुरवे ददौ तस्मै ससादरम् ॥ २२ ॥

Bấy giờ Saudāsa, với lòng khiêm cung, đặt thịt ấy trong chiếc bình vàng và kính cẩn dâng lên vị đạo sư vừa đến, đầy sự tôn kính.

Verse 23

तं दृष्ट्वा चिन्तयामास गुरुः किमिति विस्मितः ॥ २३ ॥

Nhìn thấy nhà vua, bậc Đạo sư kinh ngạc và bắt đầu suy ngẫm: “Nguyên do của việc này là gì?”

Verse 24

अपश्यन्मानुषं मासं परमेण समाधिना । अहोऽस्य राज्ञो दौःशील्यमभक्ष्यं दत्तवान्मम ॥ २४ ॥

Trong suốt một tháng nhân gian, ta đã không hay biết gì, chìm đắm trong đại định (Samadhi) tối thượng. Than ôi! Nhà vua này thật đồi bại! Hắn đã dâng cho ta thứ không được phép ăn.

Verse 25

इति विरमयमापन्नः प्रमन्युरभवन्मुनिः । अभोऽज्यं मद्विघाताय दत्त हि पृथिवीपते ॥ २५ ॥

Cố gắng kiềm chế và kết thúc sự việc, vị hiền giả trở nên phẫn nộ tột độ: “Than ôi, hỡi chúa tể của mặt đất, quả thật vật ô uế này đã được dâng lên để hủy hoại ta!”

Verse 26

तस्मात्तवापि भवतु ह्येतदेव हि भोजनम् । नृमांसं रक्षसामेव भोज्यं दत्तं मम त्वया ॥ २६ ॥

“Do đó, hãy để thứ này trở thành thức ăn của chính ngươi. Thịt người chỉ là thức ăn cho loài Dạ xoa (Rakshasa)—và ngươi đã dâng nó cho ta.”

Verse 27

तद्याहि राक्षसत्वं त्वं तदाहारोचितं नृपा । इति शापं ददत्यस्मिन्सौदासो भयविह्वूलः ॥ २७ ॥

“Vì thế, hỡi Đức vua, ngài sẽ trở thành một Dạ xoa, chỉ thích hợp với loại thức ăn đó.” Nói xong, Saudāsa—lòng đầy sợ hãi—đã thốt ra lời nguyền này lên người.

Verse 28

आज्ञत्पो भवतैवेति सकंपोऽस्म व्यजिज्ञपत् । भूश्च चिन्तयामास वशिष्टस्तेन नोदितः ॥ २८ ॥

“Quả thật con đã nhận lệnh của ngài,” ông kính cẩn thưa, run rẩy. Và Nữ thần Đất Bhū bắt đầu suy tư; còn hiền thánh Vasiṣṭha—được ông thúc giục như vậy—cũng trầm ngâm xét việc ấy.

Verse 29

रक्षसा वंचितं भूपं ज्ञातवान् दिव्यचक्षुषा । राजापि जलमादाय वशिष्टं शप्तुमुद्यतः ॥ २९ ॥

Với thiên nhãn, ngài biết rằng nhà vua đã bị một rākṣasa lừa dối. Nhà vua cũng cầm nước trong tay, toan nguyền rủa hiền thánh Vasiṣṭha.

Verse 30

समुद्यतं गुरुं शप्तं दृष्ट्वा भूयो रुपान्वितम् । मदयंती प्रियातस्य प्रत्युवाचाथ सुव्रता ॥ ३० ॥

Thấy bậc tôn sư đáng kính đã đứng dậy và thốt lời nguyền—lại hiện rõ hình tướng—người phụ nữ hiền hạnh Madayantī, ái thê của ngài, liền cất lời đáp.

Verse 31

मदयंत्युवाच । भो भो क्षत्रियदायाद कोप संहर्तुमर्हसि । त्वया यत्कर्म भोक्तव्यं तत्प्रात्पं नात्र संशयः ॥ ३१ ॥

Madayantī thưa: “Hỡi người thừa tự dòng Kṣatriya, xin hãy thu nhiếp cơn giận. Quả báo của việc mà ngài phải thọ nhận—điều ấy đã đến với ngài rồi; không còn nghi ngờ gì nữa.”

Verse 32

गुरु तुम्कृत्य हुंम्कृत्य यो वदेन्मृढधीर्नरः । अरण्ये निर्जले देश स भवेद्बुह्यराक्षसः ॥ ३२ ॥

Kẻ ngu muội nào dùng tiếng khinh mạn mà gọi thầy mình, buông lời “tum” “hum”, kẻ ấy sẽ tái sinh làm Buhya-rākṣasa, sống nơi rừng hoang không nước.

Verse 33

जितेन्द्रिया जितक्रोधा गुरु शुश्रूषणे रताः । प्रयान्ति ब्रह्मसदनमिति शास्त्रेषु निश्चयः ॥ ३३ ॥

Những ai chế ngự các căn, hàng phục sân nộ, và hoan hỷ phụng sự bậc Guru với lòng kính tín, sẽ đạt đến cõi của Phạm Thiên—đó là kết luận dứt khoát của các thánh điển.

Verse 34

तयोक्तो भूपतिः कोपं त्यक्त्वा भार्यां ननन्द च । जलं कुत्र क्षिपामीति चिन्तयामास चात्मना ॥ ३४ ॥

Được họ nói như vậy, nhà vua liền bỏ cơn giận, vui lòng với hoàng hậu; rồi trong lòng tự nghĩ: “Ta sẽ đổ (xả) nước này ở đâu?”

Verse 35

तज्जलं यत्र संसिक्तं तद्भवेद्भस्म निश्चितम् । इति मत्वा जलं तत्तु पादयोर्न्यक्षिपत्स्वयम् ॥ ३५ ॥

Nước ấy hễ rảy nơi nào thì nơi ấy chắc chắn hóa thành tro. Hiểu vậy, nhà vua tự tay đổ chính nước ấy lên đôi chân mình.

Verse 36

तज्जलस्पर्शमात्रेण पादौ कल्माषतां गतौ । कल्माषपाद इत्येवं ततः प्रभृति विस्तृतः ॥ ३६ ॥

Chỉ do chạm vào nước ấy, đôi chân nhà vua liền sẫm đen, hoen ố; vì thế từ đó về sau, ông được biết rộng rãi với danh xưng “Kalmāṣapāda” (người có bàn chân vấy bẩn).

Verse 37

कल्माषपादो मतिमान् प्रिययाश्चासितस्तदा । मनसा सोऽतिभीतस्तु ववन्दे चरणं गुरोः ॥ ३७ ॥

Bấy giờ Kalmāṣapāda, tuy là người sáng trí, vẫn bị tình yêu đối với ái thê chi phối; lòng đầy kinh hãi, ông cúi lạy dưới chân bậc Guru của mình.

Verse 38

उवाच च प्रपन्नस्तं प्राञ्जलिर्नयकोविदः । क्षमस्व भगवन्सर्वं नापराधः कृतो मया ॥ ३८ ॥

Bậc hiền trí, đã nương tựa nơi Ngài và chắp tay cung kính, thưa rằng: “Ôi Đấng Thế Tôn chí phúc, xin tha thứ mọi điều. Con không hề phạm lỗi.”

Verse 39

तच्छुत्वोवाच भूपालं मुनिर्निःश्वस्य दुःखितः । आत्मानं गर्हयामास ह्यविवेकपरायणम् ॥ ३९ ॥

Nghe vậy, vị hiền thánh buồn bã, thở dài, liền nói với nhà vua và bắt đầu tự trách mình, vì đã nương theo sự thiếu phân biệt (aviveka).

Verse 40

अविवेको हि सर्वेषामापदां परमं पदम् । विवेकरहितो लोके पशुरेव न संशयः ॥ ४० ॥

Quả thật, thiếu phân biệt (aviveka) là cội nguồn tối hậu của mọi tai ương. Kẻ không có năng lực phân định trong đời này, không nghi ngờ gì, chẳng hơn loài thú.

Verse 41

राज्ञा त्वजानता नूनमेतत्कर्मोचितं कृतम् । विवेकरहितोऽज्ञोऽहं यतः पापं समाचरेत् ॥ ४१ ॥

Quả thật, nhà vua đã làm việc này vì không hiểu điều gì là hợp đạo. Còn ta ngu muội, thiếu viveka, nên đã tiến tới việc tạo tội.

Verse 42

विवेकनियतो याति यो वा को वापि निर्वृत्तिम् । इत्युक्तवा चात्मनात्मानं प्रत्युवाच मुनिर्नृपम् । नात्यन्तिंकं भवेदेतद्दादशाब्दं भविष्यति ॥ ४३ ॥

“Ai được điều phục bởi viveka thì đạt đến nirvṛtti (sự lặng dứt).” Nói vậy xong, vị hiền thánh lại đáp nhà vua, từ lập trường của Chân Ngã: “Điều này không phải tuyệt đối; nó sẽ kéo dài mười hai năm.”

Verse 43

गङ्गाबिन्दूभिषिक्तस्तु त्यक्त्त्वा वै राक्षसीं तनुम् । पूर्वरुपं त्वमापन्नो भोक्ष्यसे मेदिनीमिमाम् ॥ ४४ ॥

Khi được rảy những giọt nước sông Hằng, ngươi chắc chắn sẽ từ bỏ hình tướng rākṣasa. Trở lại dung mạo xưa, ngươi sẽ cai trị và hưởng thụ chính cõi đất này.

Verse 44

तद्बिंदुसेकसंभूतज्ञानेन गतकल्मषः । हरिसेवापरो भूत्वा परां शान्तिं गमिष्यसि ॥ ४५ ॥

Nhờ trí tuệ phát sinh từ sự rảy những giọt ấy, mọi cấu uế của ngươi sẽ tiêu trừ; trở thành người chuyên nhất phụng sự Hari, ngươi sẽ đạt đến an lạc tối thượng.

Verse 45

इत्युक्त्वाथर्वविद्भूपं वशिष्टः स्वाश्रमं ययौ । राजापि दुःखसंपन्नो राक्षसीं तानुमाश्रितः ॥ ४६ ॥

Nói vậy xong, Vasiṣṭha—bậc thông đạt Atharva-veda—trở về đạo tràng của mình. Còn nhà vua, chìm ngập trong sầu khổ, lại rơi vào trạng thái như rākṣasī (một tình trạng ma tính).

Verse 46

क्षुत्पपासाविशेषार्तो नित्यं क्रोधपरायणः । कृष्णक्षपाद्युतिर्भीमो बभ्राम विजने वने ॥ ४७ ॥

Bị hành hạ dữ dội bởi đói khát, luôn nương theo cơn giận, Bhīma—đen sẫm như ánh của đêm đen—lang thang trong khu rừng vắng lặng.

Verse 47

मृगांश्च विविधांस्तत्र मानुषांश्च सरीसृपान् । विहङ्गमान्प्लवङ्गांश्च प्रशस्तांस्तानभक्षयत् ॥ ४८ ॥

Tại đó, ông không ăn các loài nai muôn dạng, cũng không ăn người, không ăn loài bò sát. Ông còn kiêng không ăn chim và khỉ—những sinh linh đáng được tôn trọng.

Verse 48

अस्थिभिर्बहुभिर्भूयः पीतरक्तकलेवरैः । रक्तान्तप्रेतकेशैशअच चित्रासीद्भूर्भयंकरी ॥ ४९ ॥

Trái đất hiện ra thật kinh hoàng hết lần này đến lần khác, rải rác đầy xương trắng, những thi thể vàng vọt đẫm máu, và những mái tóc ma quái bết dính máu, tạo nên một cảnh tượng hãi hùng.

Verse 49

ऋतुत्रये स पृथिवीं शतयो जनविस्तृताम् । कृत्वातिदुःखितां पश्चाद्वनान्तरमुपागमत् ॥ ५० ॥

Trong suốt ba mùa, hắn đã khiến vùng đất rộng hàng trăm yojana và đông đúc dân cư phải chịu đau khổ tột cùng; sau đó, hắn đi vào sâu trong rừng thẳm.

Verse 50

तत्रापि कृतवान्नित्यं नरमांसाशनं सदा । जगाम नर्मदातीरं मुनिसिद्धनिषेवितम् ॥ ५१ ॥

Ngay cả ở đó, ngày qua ngày, hắn vẫn liên tục ăn thịt người. Sau đó, hắn đi đến bờ sông Narmadā, nơi được các hiền nhân và những bậc thành tựu (siddha) lui tới và tôn kính.

Verse 51

विचरन्नर्मदातीरे सर्वलोकभयंकरः । अपश्यत्कंचन मुनिं रमन्तं प्रियया सह ॥ ५२ ॥

Trong khi lang thang dọc bờ sông Narmadā, hắn - kẻ gieo rắc nỗi kinh hoàng cho khắp thế gian - đã nhìn thấy một vị hiền nhân đang vui vầy cùng người vợ yêu dấu.

Verse 52

क्षुधानलेन संतत्पस्तं मुनिं समुपाद्रवत् । जाग्राह चातिवेगेन व्याधो मृगशिशं यथा ॥ ५३ ॥

Bị thiêu đốt bởi ngọn lửa đói khát, hắn lao vào vị hiền nhân và tóm lấy ông ta với tốc độ cực nhanh, giống như thợ săn tóm lấy một chú nai con.

Verse 53

ब्राह्मणी स्वपतिं वीक्ष्य निशाचरकरस्थितम् । शिरस्यञ्जलिमाधाय प्रोवाच भयविह्वला ॥ ५४ ॥

Thấy chính phu quân mình bị một ác quỷ lang thang trong đêm nắm giữ, người phụ nữ Bà-la-môn run rẩy vì sợ hãi, chắp tay đặt lên đỉnh đầu và cất lời thưa.

Verse 54

ब्राह्मण्युवाच । भो भो नृपतिशार्दूल त्राहि मां भयविह्वलाम् । प्राणप्रिय प्रदानेन कुरु पूर्णं मनोरथम् ॥ ५५ ॥

Người phụ nữ Bà-la-môn thưa: “Ôi bậc hùng vương—mãnh hổ giữa các vua—xin cứu con đang run rẩy vì sợ hãi. Xin ban cho con điều quý hơn cả mạng sống, để trọn vẹn thành tựu ước nguyện của con.”

Verse 55

नाम्ना मित्रसहस्त्वं हि सूर्यवंशसमुद्भवः । न राक्षसस्ततोऽनाथां पाहि मां विजने वने ॥ ५६ ॥

Quả thật, ngài mang danh “Mitra-saha”—bạn của muôn ngàn—và xuất thân từ dòng dõi Mặt Trời. Ngài chẳng phải rākṣasa; vậy xin che chở con, kẻ cô độc không nơi nương tựa, giữa khu rừng vắng này.

Verse 56

या नारी भर्त्तृरहिता जीवत्यपि मृतोपमा । तथापि बालवैधव्यं किं वक्ष्याम्यरिमर्दन ॥ ५७ ॥

Người đàn bà không có chồng, dẫu còn sống cũng như đã chết. Huống chi cảnh góa bụa từ thuở ấu thơ—con còn biết nói gì nữa, hỡi bậc diệt kẻ thù?

Verse 57

न मातापितरौ जाने नापि बंधुं च कंचन । पतिरेव परो बंधुः परमं जीवनं मम ॥ ५८ ॥

Con chẳng biết mẹ cha, cũng chẳng có một thân quyến nào khác. Chỉ phu quân con là bậc thân thuộc tối thượng—thật vậy, người chính là sinh mệnh của con.”

Verse 58

भवान्येत्त्यखिलान्धर्मान्योषितां वर्त्तनं यथा । त्रायस्व बन्धुरहितां बालापत्यां जनेश्वर ॥ ५९ ॥

Ôi Đấng Chúa của muôn dân, xin Ngài đến dạy con trọn vẹn các pháp dharma—cách người nữ nên hành xử đúng đạo; xin che chở con, kẻ không thân quyến và đang mang gánh một đứa con thơ.

Verse 59

कथं जीवामि पत्यास्मिन्हीना हि विजने वने । दुहिताहं भगवतस्त्राहि मां पतिदानतः ॥ ६० ॥

“Con biết sống sao, khi mất chồng, giữa khu rừng hoang vắng này? Con là con gái của Đấng Thế Tôn—xin Ngài cứu con, bậc đáng tôn kính, và ban cho con được nương tựa nơi một người chồng.”

Verse 60

प्रणदानात्परं दानं न भूतं न भविष्यति । वदन्तीति महाप्राज्ञाः प्राणदानं कुरुष्व मे ॥ ६१ ॥

Các bậc đại trí tuyên rằng: “Chưa từng có, và cũng sẽ không có, món bố thí nào cao hơn sự che chở.” Vậy xin ban cho con bố thí của sinh mệnh—xin cứu con.

Verse 61

इत्युक्तावा सा पपातास्य राक्षसस्य पदाग्रतः । एवं संप्रार्थ्यमानोऽपि ब्राह्मण्या राक्षसो द्विजम् ॥ ६२ ॥

Nói xong, nàng ngã xuống dưới chân con rākṣasa ấy. Dẫu người phụ nữ Bà-la-môn khẩn cầu tha thiết, rākṣasa vẫn chộp lấy người dvija (bậc “hai lần sinh”).

Verse 62

अभक्षयकृष्णसारशिशुं व्याघ्रो यथा बलात् ॥ ६२ ॥

Như hổ, chỉ bằng sức mạnh, vồ lấy con non của loài linh dương đen (kṛṣṇasāra) làm mồi.

Verse 63

ततो विलप्य बहुधा तस्य पत्नी पतिव्रता । पूर्वशापहतं भूपमशपत्क्रोधिता पुनः ॥ ६३ ॥

Sau đó, sau khi than khóc thảm thiết, người vợ chung thủy của chàng—lại nổi giận—đã nguyền rủa nhà vua, người vốn đã bị trúng một lời nguyền trước đó.

Verse 64

पतिं मे सुरतासक्तं यस्माद्धिंसितवान्बलात् । तस्मात्स्त्रीसङ्गमं प्रात्पस्त्वमपि प्राप्स्यसे मृतिम् ॥ ६४ ॥

Bởi vì ngươi đã tàn nhẫn sát hại chồng ta khi chàng đang đắm chìm trong hoan lạc, nên khi ngươi giao hợp với phụ nữ, ngươi cũng sẽ phải chết.

Verse 65

शप्त्वैवं ब्राह्मणी क्रुद्धा पुनः शापान्तरं ददौ । राक्षसत्वं ध्रुवं तेऽस्तु मत्पतिर्भक्षितो यतः ॥ ६५ ॥

Sau khi nguyền rủa như vậy, người phụ nữ Bà-la-môn giận dữ lại giáng thêm một lời nguyền khác: “Vì chồng ta đã bị ăn thịt, ngươi chắc chắn sẽ trở thành một con quỷ Rakshasa.”

Verse 66

सोऽपि शापद्वयं श्रुत्वा तया दत्तं निशाचरः । प्रमन्युः प्राहि विसृजन्कोपादङ्गारसंचयम् ॥ ६६ ॥

Nghe hai lời nguyền do nàng giáng xuống, kẻ dạ hành ấy—Pramanyu—liền lên tiếng, trút bỏ khối than hồng rực lửa từ cơn thịnh nộ của mình.

Verse 67

दुष्टे कस्मात्प्रदत्तं मेवृथा शापद्वयं त्वया । एकस्यैवापराधस्य शापस्त्वेको ममोचितः ॥ ६७ ॥

“Hỡi kẻ độc ác kia, tại sao ngươi lại vô cớ giáng cho ta hai lời nguyền? Với một tội lỗi duy nhất, chỉ một lời nguyền là thích đáng cho ta.”

Verse 68

यस्मात्क्षिपसि दुष्टाग्येमयि शापन्तरं ततः । पिशाचयोनिमद्यैव याहि पुत्रसमन्विता ॥ ६८ ॥

Vì ngươi, người đàn bà ác độc, lại ném thêm một lời nguyền lên ta, nên—cùng với con trai ngươi—ngay hôm nay hãy đi vào thai sinh của loài piśāca (quỷ ghê rợn).

Verse 69

तेनैवं ब्रह्मणी शत्पा पिशाचत्वं तदा गता । क्षुधार्ता सुस्वरं भीमारुरोदापत्यसंयुता ॥ ६९ ॥

Thế rồi, do lời nguyền ấy, Śatpā ngay trước mặt Phạm Thiên (Brahmā) liền hóa thành piśācī. Bị đói khát hành hạ, nàng đáng sợ, giọng vang rền, gào khóc thảm thiết cùng với con cái mình.

Verse 70

राक्षसश्च पिशाची च क्रोशन्तौ निर्जने वने । जग्मतुर्नर्मदातीरे वनं राक्षससेवितम् ॥ ७० ॥

Một rākṣasa và một piśācī, vừa gào khóc trong khu rừng hoang vắng, đã đi đến khu rừng bên bờ sông Narmadā—nơi bọn rākṣasa thường lui tới.

Verse 71

औदासीन्यं गुरौ कृत्वा राक्षसीं तनुमाश्रितः । तत्रास्ते दुःखसंतत्पः कश्चिल्लोकविरोधकृत् ॥ ७१ ॥

Vì tỏ ra dửng dưng với bậc thầy của mình, hắn đã mang lấy thân tính rākṣasa. Ở đó hắn ở mãi, bị nỗi khổ liên miên thiêu đốt—một kẻ hành động đối nghịch với thế gian và trật tự chánh pháp.

Verse 72

राक्षसं च पिशाचीं च दृष्ट्वा रववटमागतौ । उवाच क्रोधबहुलो वटस्थो ब्रह्मराक्षसः ॥ ७२ ॥

Thấy rākṣasa và piśācī đến bên cây đa, vị brahmarākṣasa trú trên cây ấy, lòng đầy phẫn nộ, liền cất lời.

Verse 73

किमर्थमागतौ भीमौ युवां मत्स्थानमीप्सितम् । ईदृशौ केन पापेन जातौ मे ब्रुवतां ध्रुवम् ॥ ७३ ॥

“Vì cớ gì hai ngươi, với hình tướng đáng sợ, lại đến đây—mong cầu nơi trú xứ của ta? Do tội lỗi nào mà sinh ra trong cảnh trạng như thế? Hãy nói thật, cho ta biết chắc chắn.”

Verse 74

सौदासस्तद्वचः श्रुत्वातया यच्चात्मना कृतम् । सर्वं निवेदयित्वास्मै पश्चादेतदुवाच ह ॥ ७४ ॥

Saudāsa nghe những lời ấy, liền bày tỏ với người kia tất cả những điều đã làm—cả do nàng và do chính mình—rồi sau đó nói như sau.

Verse 75

सौदास उवाच । कस्त्वं वद महाभाग त्वया वै किं कृतं पुरा । सख्युर्ममाति स्नेहेन तत्सर्वं वक्तुमर्हसि ॥ ७५ ॥

Saudāsa nói: “Ôi bậc đại phúc, xin hãy nói cho ta biết—ngươi là ai, và thuở trước đã làm gì? Vì tình thâm đối với ta như một người bạn, ngươi nên kể lại tất cả điều ấy.”

Verse 76

करोति वञ्चनं मित्रे यो वा को वापि दुष्टधीः । स हि पापपालं भुंक्ते यातनास्तु युगायुतम् ॥ ७६ ॥

Bất cứ kẻ nào, với tâm trí tà ác, lừa dối bạn hữu, ắt phải gánh lấy quả báo tội lỗi và chịu khổ hình suốt hàng vạn thời đại.

Verse 77

जन्तूनां सर्वदुःखानि क्षीयन्ते मित्रदर्शनात् । तस्मान्मित्रेषु मतिमान्न कुर्याद्वंचनं कदा ॥ ७७ ॥

Mọi khổ đau của chúng sinh đều vơi dần khi được gặp một người bạn chân thật; vì thế, bậc trí không bao giờ nên lừa dối bạn hữu, dù trong bất cứ lúc nào.

Verse 78

कल्माषपादेनेत्युक्तो वटस्थो ब्रह्मराक्षसः । उवाच प्रीतिमापन्नो धर्मवाक्यानि नारद ॥ ७८ ॥

Được Kalmāṣapāda gọi như thế, vị Brahma-rākṣasa trú trên cây đa liền hoan hỷ, rồi nói những lời Chánh Pháp với thánh Narada.

Verse 79

ब्रह्मराक्षस उवाच । अहमासं पुरा विप्रो मागधो वेदपारगः । सोमदत्त इति ख्यातो नाम्ना धर्मपरायणः ॥ ७९ ॥

Brahma-rākṣasa nói: “Thuở trước ta là một bà-la-môn xứ Magadha, tinh thông Veda. Ta được biết đến với danh Somadatta, một người nương tựa nơi Chánh Pháp.”

Verse 80

प्रमत्तोऽहं महाभाग विद्यया वयसा धनैः । औदासीन्यं गुरोः कृत्वा प्रात्पवानीदृशीं गतिम् ॥ ८० ॥

Ôi bậc hữu phước, ta đã buông lung vì học vấn, tuổi trẻ và của cải; vì đã lạnh nhạt với thầy (guru), nay ta rơi vào cảnh ngộ như thế này.

Verse 81

नलभेऽहं सुखं किं चिज्जिताहारोऽतिदुःखितः । मया तु भक्षिता विप्राः शतशोऽथ सहस्रशः ॥ ८१ ॥

Ta chẳng hề có chút an lạc nào; dù đã tiết chế ăn uống, ta vẫn khổ não vô cùng. Thật vậy, ta đã nuốt chửng các bà-la-môn—hàng trăm, thậm chí hàng ngàn.

Verse 82

क्षुत्पिपासापरो नित्यमन्तस्तापेन पीडितः । जगत्रासकरो नित्यं मांसाशनपरायणः ॥ ८२ ॥

Luôn bị đói khát thúc bách, bị lửa đau đớn trong lòng giày vò, hắn không ngừng trở thành nỗi kinh hoàng của thế gian và cứ đắm chấp nơi việc ăn thịt.

Verse 83

गुर्ववज्ञा मनुष्याणां राक्षसत्वप्रदायिनी । मयानुभूतमेतद्धि ततः श्रीमान्न चाचरेत् ॥ ८३ ॥

Sự bất kính đối với bậc Guru khiến con người sa vào khuynh hướng quỷ dữ. Ta đã tự thân trải nghiệm chân lý ấy; vì vậy, người hiền trí và hữu phúc tuyệt đối chớ phạm điều này.

Verse 84

कल्माषपाद उवाच । गुरुस्तु कीदृशः प्रोक्तः कस्त्वयाश्लाघितः पुरा । तद्वदस्व सरवे सर्वं परं कौतूहलं हि मे ॥ ८४ ॥

Kalmāṣapāda nói: “Bậc Guru như thế nào được nêu là lý tưởng? Và ai là người trước kia ông từng ca ngợi? Xin hãy nói cho ta trọn vẹn, vì lòng hiếu kỳ của ta thật mãnh liệt.”

Verse 85

ब्रह्मराक्षस उवाच । गुरवः सन्ति बहवः पूज्या वन्द्याश्च सादरम् । यातानहं कथयिष्यामि श्रृणुष्वैकमनाः सरवे ॥ ८५ ॥

Brahmarākṣasa nói: “Có nhiều bậc thầy đáng được tôn thờ và đảnh lễ với lòng kính cẩn. Ta sẽ kể về những vị mà ta đã đến nương tựa—xin tất cả hãy lắng nghe với tâm nhất hướng.”

Verse 86

अध्यापकश्च वेदानां वेदार्थयुतिबोधकः । शास्त्रवक्ता धर्मवक्ता नीतिशास्त्रोपदेशकः ॥ ८६ ॥

Ngài là bậc dạy Veda, người khiến ý nghĩa Veda được thấu hiểu bằng lý luận đúng đắn; là vị tuyên thuyết śāstra, giảng nói về dharma, và chỉ dạy nīti-śāstra—khoa học về trị quốc và đạo đức.

Verse 87

मन्त्रोपदेशव्याख्याख्याकृद्वेदसदंहहृत्तथा । व्रतोपदेशकश्चैव भयत्रातान्नदो हि च ॥ ८७ ॥

Ngài ban truyền giáo huấn về mantra cùng lời giải nghĩa; ban cho danh tiếng thiêng liêng; tẩy trừ tội lỗi ngay cả của người tận hiến cho Veda; lại dạy các vrata (hạnh nguyện), cứu khỏi sợ hãi, và thật sự là đấng ban phát lương thực.

Verse 88

श्वशुरो मातुलश्चैव ज्येष्ठभ्राता पिता तथा । उपनेता निषेक्ता च संस्कर्त्ता मित्रसत्तम ॥ ८८ ॥

Cha vợ, cậu (bên mẹ), anh cả và cha; lại nữa, vị làm lễ Upanayana (trao dây thiêng), người sinh thành, và người cử hành các nghi thức thanh tịnh (saṃskāra)—tất cả đều là những người bạn cao quý bậc nhất.

Verse 89

एते हि गुरवः प्रोक्ताः पूज्या वन्द्यश्च सादरम् ॥ ८९ ॥

Chính những vị ấy được tuyên dạy là các bậc thầy chân thật; cần được thờ kính và đảnh lễ cung kính với lòng thành.

Verse 90

कल्माषपाद उवाच । गुरवो बहवः प्रोक्ता एतेषां कतमो वरः । तुल्याः सर्वेऽप्युत सरवे तद्यथावद्धि ब्रूहि मे ॥ ९० ॥

Kalmāṣapāda thưa: “Đã nói đến nhiều hạng thầy. Trong số ấy, ai là bậc tối thượng? Hay tất cả đều ngang nhau? Xin hãy nói cho ta đúng như sự thật.”

Verse 91

ब्रह्मराक्षस उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ यत्पृष्टं तद्वदामि ते । गुरुमाहात्म्यकथनं श्रवणं चानुमोदनम् ॥ ९१ ॥

Brahmarākṣasa nói: “Lành thay, lành thay, hỡi bậc đại trí. Điều ông hỏi, ta sẽ nói: sự kể lại uy đức của guru, sự lắng nghe điều ấy, và sự tán đồng hoan hỷ (anumodana).”

Verse 92

सर्वेषां श्रेय आधत्ते तस्माद्वक्ष्यामि सांप्रतम् । एते समानपूजार्हाः सर्वदा नात्र संशयः ॥ ९२ ॥

Vì điều ấy đem lại lợi ích tối thượng cho mọi người, nay ta sẽ giảng rõ. Những bậc thầy ấy luôn luôn xứng đáng được tôn kính ngang nhau—không hề nghi ngờ.

Verse 93

तथापि श्रुणु वक्ष्यामि शास्त्राणां सारनिश्चयम् । अध्यापकाश्च वेदानां मन्त्रव्याख्याकृतस्तथा ॥ ९३ ॥

Dẫu vậy, hãy lắng nghe: ta sẽ tuyên bày tinh yếu đã được xác quyết của các kinh điển—tức các bậc thầy truyền dạy Veda, và cả những vị soạn lời giải nghĩa các thần chú Veda.

Verse 94

पिता च धर्मवक्ता च विशेषगुरवः स्मृताः । एतेषामपि भूपाल श्रृणुष्व प्रवरं गुरुम् ॥ ९४ ॥

Cha và bậc thuyết giảng Dharma được ghi nhớ là những loại guru đặc biệt. Nhưng, ôi Đại vương, xin hãy nghe về vị guru tối thượng, ngay cả trong số ấy.

Verse 95

सर्वशास्त्रार्थतत्वज्ञैर्भाषितं प्रवदामि ते । यः पुराणानि वदति धर्मयुक्तानि पणडितः ॥ ९५ ॥

Ta sẽ nói với ngươi điều đã được các bậc thấu triệt chân nghĩa và nguyên lý của mọi śāstra truyền dạy: người học giả giảng Purāṇa phù hợp với Dharma chính là bậc paṇḍita.

Verse 96

संसारपाशविच्छेदकरणानि स उत्तमः । देवपूजार्हकर्माणि देवतापूजने फलम् ॥ ९६ ॥

Pháp môn ấy là tối thượng, vì nó chặt đứt xiềng xích của luân hồi. Và những hành nghiệp xứng đáng để thờ phụng chư thiên sẽ kết quả nhờ sự lễ bái các thần linh.

Verse 97

जायते च पुराणेभ्यस्तस्मात्तानीह देवताः । सर्ववेदार्थसाराणि पुराणानीति भूपते ॥ ९७ ॥

Và quả thật, từ các Purāṇa mà chư thiên (cùng tri kiến về các Ngài) được hiển lộ; vì thế, ôi Quốc vương, Purāṇa chính là tinh túy của ý nghĩa toàn thể Veda.

Verse 98

वदन्ति मुनयश्चैव तदूक्ता परमो गुरुः । यः संसारार्णत्वं तर्त्तुमुद्योगं कुरुते नरः ॥ ९८ ॥

Các bậc hiền triết cũng tuyên nói điều ấy, và bậc Đại Guru đã dạy rằng: người nào chí thành nỗ lực để vượt qua biển cả luân hồi, người ấy thật xứng đáng được giải thoát.

Verse 99

श्रुणुयात्स पुराणानि इति शास्त्रविभागकृत् । प्रोक्तवान्सर्वधर्माश्च पुराणेषु महीपते ॥ ९९ ॥

“Hãy để người ấy lắng nghe các Purāṇa”—đó là lời của bậc phân định các ngành thánh điển; và trong các Purāṇa, tâu Đại vương, Ngài đã giảng bày trọn vẹn mọi bổn phận của Dharma.

Verse 100

तर्कस्तु वादहेतुः स्यान्नीतिस्त्वैहिकसाधनम् । पुराणानि महाबुद्धे इहामुत्र सुखाय हि ॥ १०० ॥

Tarka (lý luận) là nền tảng cho tranh biện; nīti (đạo trị thế/đạo đức thực hành) là phương tiện thành tựu ở đời. Nhưng các Purāṇa, hỡi bậc đại trí, thật vì an lạc cả đời này lẫn đời sau.

Verse 101

यः श्रृणोति पुराणानि सततं भक्तिसंयुतः । तस्य स्यान्निर्मला बुद्धिर्भूयो धर्मपरायणः ॥ १ ॥

Ai luôn lắng nghe các Purāṇa với lòng bhakti—trí tuệ người ấy trở nên thanh tịnh, và càng thêm chuyên tâm nương theo Dharma.

Verse 102

पुराणश्रवणाद्भक्तिर्जायते श्रीपतौ शुभा । विष्णुभक्तनृणां भूप धर्मे बुद्धिः प्रवर्त्तते ॥ २ ॥

Nhờ nghe Purāṇa, bhakti cát tường khởi lên hướng về Śrīpati (Đấng phu quân của Lakṣmī). Tâu Đại vương, nơi những người là tín đồ của Viṣṇu, trí tuệ liền năng động nghiêng về Dharma.

Verse 103

धर्मात्पापानि नश्यन्ति ज्ञानं शुद्धं च जायते । धर्मार्थकाममोक्षाणां ये फलान्यभिलिप्सवः ॥ ३ ॥

Nhờ dharma, các tội lỗi tiêu tan và trí tuệ thanh tịnh sinh khởi. Ai cầu quả của dharma—artha, kāma và mokṣa—nên nương tựa nơi dharma.

Verse 104

श्रुणुयुस्ते पुराणानि प्राहुरित्थं पुराविदः । अहं तु गौतममुनेः सर्वज्ञाद्ब्रह्यवादिनः ॥ ४ ॥

Các bậc thông hiểu Purāṇa nói rằng họ sẽ lắng nghe các Purāṇa của Ngài theo cách ấy. Còn ta thì đã thọ nhận từ hiền thánh Gautama, bậc toàn tri, người thuyết giảng Brahman.

Verse 105

श्रुतवान्सर्वधर्मार्थ गङ्गातीरे मनोरमे । कदाचित्परमेशस्य पूजां कर्त्तुमहं गतः ॥ ५ ॥

Sau khi đã nghe và thấu đạt ý nghĩa của mọi dharma, bên bờ sông Gaṅgā mỹ lệ, có lần ta đã lên đường để cử hành lễ thờ phụng Đấng Tối Thượng.

Verse 106

उपस्थितायापि तस्मै प्रणामं न ह्यकारिषम् । स तु शान्तो महाबुद्धिर्गौतमस्तेजसां निधिः ॥ ६ ॥

Dẫu ngài đã đến đứng trước mặt ta, ta vẫn không đảnh lễ. Thế nhưng hiền thánh Gautama—điềm tĩnh, trí tuệ lớn, kho tàng quang minh tâm linh—vẫn an nhiên tự tại.

Verse 107

मन्त्रोदितानि कर्मणि करोतीतिमुदं ययौ । यस्त्वर्चितो मया देवः शिवः सर्वजगद्गुरुः ॥ ७ ॥

Ngài hoan hỷ, nghĩ rằng: “Người ấy thực hành nghi lễ đúng như lời mantra đã dạy.” Vị thần được ta thờ phụng chính là Śiva, bậc Đạo sư của toàn thế gian.

Verse 108

गुर्ववज्ञा कृतायेन राक्षसंत्वे नियुक्तवान् । ज्ञानतोऽज्ञानतो वापि योऽवज्ञां कुरुते गुरोः ॥ ८ ॥

Ai đã khinh mạn bậc Guru thì bị định vào cảnh giới rākṣasa. Dù cố ý hay vô ý, kẻ bất kính với thầy đạo đều chuốc lấy hậu quả nặng nề ấy.

Verse 109

तस्यैवाशु प्रणश्यन्ति धीविद्यार्थात्मजक्रियाः । शुश्रूषां कुरुते यस्तु गुरुणां सादरं नरः ॥ ९ ॥

Với kẻ ấy, trí tuệ, học vấn, phú quý, con cái và quả báo của hành nghiệp mau chóng tiêu tan—nếu người đó chỉ phụng sự các bậc Guru bằng vẻ cung kính phô trương bên ngoài.

Verse 110

तस्य संपद्भवेद्भूप इति प्राहुर्विपश्चितः । तेन शापेन दग्धोऽहमन्तश्चैव क्षधाग्निना ॥ १० ॥

Các bậc hiền trí nói: «Tâu Đại vương, phú quý sẽ đến với người ấy.» Nhưng chính bởi lời nguyền đó, ta bị thiêu đốt—cả tận bên trong—bởi ngọn lửa của cơn đói.

Verse 111

मोक्षं कदा प्रयास्यामि न जाने नृपसत्तम । एवं वदति विप्रेन्द्र वटस्थेऽस्मिन्निशाचरे ॥ ११ ॥

«Bao giờ ta mới đạt giải thoát (mokṣa)? Ta không biết, hỡi bậc tối thượng trong các vua.» Nói vậy, vị Bà-la-môn tối thắng đã thốt lên, khi lưu lại nơi đây dưới gốc cây đa trong đêm.

Verse 112

धर्मशास्त्रप्रसंगेन तयोः पापं क्षयं गतम् । एतस्मिन्नन्तरे प्राप्तः कश्चिद्विप्रोऽतिधार्मिकः ॥ १२ ॥

Nhờ cuộc luận bàn về Dharmaśāstra, tội lỗi của hai người ấy đã được tiêu trừ đến cạn. Đúng lúc đó, một vị Bà-la-môn—vô cùng chính hạnh—đã đến nơi.

Verse 113

कलिङ्गदेशसम्भूतो नान्म्रा गर्ग इति स्मृतः । वहन्गङ्गाजलं स्कंधे स्तुवन् विश्वेश्वरं प्रभुम् ॥ १३ ॥

Sinh tại xứ Kaliṅga, ông được ghi nhớ là Garga, còn mang danh Nānmrā. Vác nước sông Hằng trên vai, ông vừa đi vừa tán dương Chúa Viśveśvara, bậc Tối Thượng Chủ Tể.

Verse 114

गायन्नामानि तस्यैव मुदा हृष्टतनू रुहः । तमागतं मुनिं दृष्ट्वा पिशाचीराक्षसौ च तौ ॥ १४ ॥

Họ ca hát chính những Danh hiệu của Ngài, hoan hỷ đến nỗi toàn thân rúng động. Và khi thấy vị hiền thánh đến gần, hai kẻ ấy—một Piśācī và một Rākṣasa—liền hướng mắt về ông.

Verse 115

प्राप्तं नः पारणेत्युक्त्वा प्राद्ववन्नूर्ध्वबाहवः । तेन कीर्तितनामानि श्रुत्वा दूरे व्यवस्थिताः । अशक्तास्तं धर्षयितुमिदमूचुश्च राक्षसाः ॥ १५ ॥

Họ kêu lên: “Chúng ta đã được pāraṇa rồi!” và lao tới, tay giơ cao. Nhưng vừa nghe những Danh hiệu ông đang kīrtana, họ liền đứng xa. Không thể xâm hại ông, bọn rākṣasa bèn nói những lời này.

Verse 116

अहो विप्र महाभाग नमस्तुभ्यं महात्मने । नामकीर्तनमाहात्म्याद्राक्षसा दूरगावयम् ॥ १६ ॥

Ôi vị Bà-la-môn phước đức, xin đảnh lễ Ngài, bậc đại hồn. Nhờ oai lực và vinh quang của việc kīrtana Danh Thánh, chúng tôi—bọn rākṣasa—bị buộc phải đứng thật xa.

Verse 117

अस्माभिर्भक्षिताः पूर्वं विप्राः कोटिसहस्रशः । नामप्रावरणं विप्र रक्षति त्वां महाभयात् ॥ १७ ॥

“Xưa kia chúng tôi đã nuốt chửng các brāhmaṇa đến hàng vạn, hàng ức. Nhưng, ô brāhmaṇa, tấm áo che chở của Danh Thánh bảo vệ ngài khỏi nỗi kinh hoàng lớn.”

Verse 118

नामश्रवणमात्रेण राक्षसा अपि भो वयम् । परां शान्तिं समापन्ना महिम्ना ह्यच्युतस्य वै ॥ १८ ॥

Ô bậc hiền triết! Dẫu chúng tôi là loài Rākṣasa, chỉ nhờ nghe Danh Thánh mà đã đạt an lạc tối thượng, hoàn toàn do uy quang của Acyuta—Đấng Bất Thoái, Chúa Tể không hề suy chuyển.

Verse 119

सर्वथा त्वं महाभाग रागादिरुहितोह्यसि । गंगाजलाभिषेकेण पाह्यस्मात्पातकोच्चयात् ॥ १९ ॥

Ô bậc đại phúc! Trong mọi phương diện, ngài quả thật đã lìa tham ái và các cấu uế. Xin nhờ lễ tắm gội bằng nước sông Gaṅgā mà che chở chúng con khỏi đống tội nghiệp tích tụ này.

Verse 120

हरिसे वापरो भूत्वा यश्चात्मानं तु तारयेत् । स तारयेज्जगत्सर्वमिति शंसन्ति सूरयः ॥ २० ॥

Các bậc hiền thánh tuyên dương rằng: ai trọn lòng quy y Hari, nhờ đó tự cứu lấy mình, thì người ấy quả thật có thể độ thoát cả thế gian.

Verse 121

अवहाय हरेर्नाम घोरसंसारभेषजम् । केनोपायेन लभ्येत मुक्तिः सर्वत्र दुर्लभा ॥ २१ ॥

Nếu gạt bỏ Danh của Hari—phương dược chữa căn bệnh khủng khiếp của luân hồi—thì bằng phương tiện nào có thể đạt giải thoát, vốn khó được ở khắp mọi nơi?

Verse 122

लोहोडुपेन प्रतरन्निमजत्युदके यथा । ततैवाकृतपुण्यास्तु तारयन्ति कथं परान् ॥ २२ ॥

Như người định vượt nước bằng thuyền sắt mà lại chìm xuống, cũng vậy, kẻ chưa tích lũy công đức thì làm sao có thể đưa người khác qua bờ?

Verse 123

अहो चरित्रं महतां सर्वलोकसुखा वहम् । यथा हि सर्वलोकानामानन्दाय कलानिधिः ॥ २३ ॥

Ôi thay, hạnh nguyện của bậc đại nhân thật kỳ diệu—mang an lạc cho mọi cõi; như vầng trăng, kho tàng những tia sáng tựa cam lộ, hiện hữu để làm vui lòng muôn loài.

Verse 124

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पवित्राणि द्विजोत्तम् । तानि सर्वाणि गङ्गायाः कणस्यापि समानि न ॥ २४ ॥

Hỡi bậc tối thượng trong hàng nhị sinh, mọi thánh địa thanh tịnh trên cõi đất này cũng chẳng sánh nổi dù chỉ một hạt bụi của sông Hằng (Gaṅgā).

Verse 125

तुलसीदलप्रदलसंम्मिश्रमपि सर्षपमात्रकम् । गङ्गाजलं पुनात्येव कुलानामेकविंशतिम् ॥ २५ ॥

Dẫu chỉ một lượng nước sông Hằng nhỏ bằng hạt cải, hòa cùng lá và cánh hoa Tulasi, cũng thật sự tẩy sạch hai mươi mốt đời của một dòng tộc.

Verse 126

तस्माद्विप्र महाभाग सर्वशास्त्रार्थकोविद । गङ्गाजलप्रदानेन पाह्मस्मान्पापकर्मिणः ॥ २६ ॥

Vì thế, hỡi vị Bà-la-môn phúc đức, bậc thông tỏ ý nghĩa mọi thánh điển, xin hãy dùng sự bố thí nước sông Hằng mà che chở chúng con—những kẻ đang vướng vào nghiệp tội.

Verse 127

इत्याख्यातं राक्षसैस्तैर्गङ्गामाहात्म्यमुत्तमम् । निशम्य विस्मया विष्टो बभूव द्विजसतमः ॥ २७ ॥

Như vậy, các rākṣasa ấy đã thuật lại sự vĩ đại tối thượng của sông Hằng. Nghe xong, vị đứng đầu hàng nhị sinh tràn ngập kinh ngạc.

Verse 128

एषामपीद्दशी भक्तिर्गङ्गायां लोकमातरि । किमु ज्ञानप्रभावाणां महतां पुण्यशालिनाम् ॥ २८ ॥

Nếu ngay cả những người như thế cũng có lòng bhakti như vậy đối với sông Gaṅgā—Mẹ của muôn cõi—thì còn phải nói gì về các bậc đại nhân đầy công đức, có uy lực phát sinh từ trí tuệ tâm linh?

Verse 129

अथासौ मनसा धर्मं विनिश्चित्य द्विजोत्तमः । सर्वपूतहितो भक्तः प्राप्नोतीति परं पदम् ॥ २९ ॥

Bấy giờ vị tối thượng trong hàng hai lần sinh, sau khi quyết định vững chắc dharma trong tâm, trở thành người bhakta vì lợi ích của mọi loài—và nhờ thế đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 130

ततो विप्रः कृपाविष्टो गङ्गाजलप्रनुत्तममम् । तुलसीदलसंमिश्रं तेषु रक्षःस्वसेचयत् ॥ ३० ॥

Rồi vị bà-la-môn, động lòng từ bi, rảy lên những rākṣasa ấy nước Gaṅgā tối thượng, hòa cùng lá tulasī.

Verse 131

राक्षसास्तेन सिक्तास्तु सर्षपोपमबिंदुना । विमृज्य राक्षसं भावमभवन्देवतोपमाः ॥ ३१ ॥

Nhưng khi những rākṣasa ấy được rảy bằng một giọt nhỏ như hạt cải, họ gột sạch bản tính quỷ dữ và trở nên tựa chư thiên.

Verse 132

ब्राह्मणी पुत्र सम्यक्ते जग्मुर्हस्तथैव च । कोटिसूर्यप्रतीकाशा बभूवुर्विवुधर्पभाः ॥ ३२ ॥

Người phụ nữ bà-la-môn và con trai liền rời đi ngay. Hào quang của chư thiên bừng hiện khắp nơi, rực rỡ như hàng chục triệu mặt trời.

Verse 133

शंखचक्रगदाचिह्ना हरिसारुप्यमागताः । स्तुवंतो ब्राह्मणं सम्यक्ते जग्मुर्हरिमन्दिरम् ॥ ३३ ॥

Mang dấu hiệu của ốc tù và, đĩa thần và chùy, họ đạt được dáng vẻ tương tự Hari; rồi tán dương vị Bà-la-môn ấy một cách đúng đắn, họ tiến đến đền thờ của Hari.

Verse 134

राजा कल्माषपादस्तु निजरुपं समास्थितः । जगाम महतीं चिन्तां दृष्ट्वा तान्मुक्तिगानधान् ॥ ३४ ॥

Nhưng vua Kalmāṣapāda, sau khi trở lại đúng hình dạng của mình, liền rơi vào nỗi lo sâu thẳm khi thấy các bậc hiền triết ấy chuyên tâm vào khúc ca giải thoát (mokṣa).

Verse 135

तस्मिन् राज्ञि सुदुःखार्ते गूढरुपा सरस्वती । धर्ममूलं महावाक्यं बभाषेऽगाधया गिरा ॥ ३५ ॥

Khi nhà vua ấy bị dày vò bởi nỗi sầu khổ dữ dội, nữ thần Sarasvatī—ẩn thân—đã cất lời sâu thẳm, nói một đại ngôn làm gốc rễ của Dharma.

Verse 136

भो भो राजन्महाभाग न दुःखं गन्तुमर्हसि । राजस्तवापि भोगान्ते महच्छ्रेयो भविष्यति ॥ ३६ ॥

Hỡi bậc quân vương cao quý, xin đừng chìm vào sầu muộn. Ngay cả với ngài, hỡi vua, khi sự hưởng thụ thế gian đến hồi chấm dứt, một điều thiện lớn—phúc lợi chân thật—sẽ khởi sinh.

Verse 137

सत्कर्मधूतपापा ये हरिभक्तिपरायणाः । प्रयान्ति नात्र संदेहस्तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ ३७ ॥

Những ai tội lỗi đã được gột rửa bởi thiện nghiệp, và nương tựa trọn vẹn nơi bhakti đối với Hari—không chút nghi ngờ—sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng của Viṣṇu.

Verse 138

सर्वभूतदयायुक्ता धर्ममार्गप्रवर्तिनः । प्रयान्ति परमं स्थानं गुरुपूजापरायणाः ॥ ३८ ॥

Những ai đầy lòng từ bi đối với muôn loài, dẫn dắt người khác bước trên con đường Dharma, và một lòng phụng thờ, tôn kính Guru, thì sẽ đạt đến Cõi Tối Thượng.

Verse 139

इतीरितं समाकर्ण्य भारत्या नृपसतमः । मनसा निर्वृत्तिं प्राप्यसस्मार च गुरोर्वचः ॥ ३९ ॥

Nghe trọn lời Bhāratī đã nói như thế, bậc minh quân trong các vua liền được an lạc nội tâm; rồi ngài nhớ lại lời dạy của vị guru mình.

Verse 140

स्तुवन्गुरुं च तं विग्नं हरिं चैवातिहर्षितः । पीर्ववृत्तं च विप्राय सर्वं तस्मै न्यवेदयत् ॥ ४० ॥

Trong niềm hoan hỷ lớn lao, ngài ca ngợi vị thầy của mình và ca ngợi Hari—Đấng trừ diệt chướng ngại—rồi thuật lại cho vị brāhmaṇa mọi việc đã xảy ra trước đó.

Verse 141

ततो नृपस्तु कालिंगं प्रणम्य विधिर्वमुने । नामानि व्याहरन्विष्णोः सद्यो वाराणसीं ययौ ॥ ४१ ॥

Rồi vua Kāliṅga cúi mình đảnh lễ hiền thánh Vidhirvamuni; vừa xưng niệm các danh hiệu của Viṣṇu, ngài lập tức lên đường đến Vārāṇasī.

Verse 142

षण्मासं तत्र गङ्गायां स्नात्वा दृष्ट्वा सदाशिवम् । ब्राह्मणीदत्तश पात्तु मुक्तो मित्रसहोऽभवत् ॥ ४२ ॥

Tại đó, ngài tắm trong sông Gaṅgā suốt sáu tháng và được chiêm bái Sadāśiva; nhờ vậy ngài được giải thoát khỏi ràng buộc. Được che chở bởi vật thí do một brāhmaṇī ban tặng, ngài trở thành người có bạn đồng hành.

Verse 143

ततस्तु स्वपुरीं प्राप्तो वसिष्ठेन महात्मना । अभिषिक्तो मुनुश्रेष्ट स्वकं राज्यमपालयत् ॥ ४३ ॥

Bấy giờ, bậc hiền thánh tối thượng trở về kinh đô của mình cùng đại tâm Vasiṣṭha; được làm lễ quán đảnh tấn phong, rồi hộ trì và trị vì vương quốc của chính mình.

Verse 144

पालयित्वा महीं कृत्स्त्रां भुक्त्वा भोगान्स्त्रियं विना । वशिष्टात्प्राप्य सन्तानं गतो मोक्षं नृपोत्तमः ॥ ४४ ॥

Sau khi hộ trì toàn cõi địa cầu và hưởng thụ lạc thú vương giả mà không vướng chấp nơi nữ sắc, vị vua tối thượng ấy—nhờ Vasiṣṭha mà có con nối dõi—đã chứng đạt giải thoát (mokṣa).

Verse 145

नैतच्चित्रं द्विजश्रेष्ट विष्णोर्वाराणसीगुणान् । गृणञ्छृण्वन्स्मरन्गङ्गां पीत्वा मुक्तो भवेन्नरः ॥ ४५ ॥

Điều ấy chẳng có gì lạ, hỡi bậc nhị sinh tối thượng: ở Vārāṇasī, người nào ca ngợi, lắng nghe và tưởng niệm các đức hạnh của Thần Viṣṇu, lại uống nước sông Gaṅgā, thì sẽ được giải thoát.

Verse 146

तस्मान्माहिम्ने विप्रेन्द्र गङ्गायाः शक्यते नहि । पारं गन्तुं सुराधीशैर्ब्रह्मविष्णुशिवरपि ॥ ४६ ॥

Vì thế, hỡi bậc Bà-la-môn tối thượng, sự vĩ đại của sông Gaṅgā không thể dò đến tận cùng—dẫu là các chúa tể chư thiên, thậm chí cả Brahmā, Viṣṇu và Śiva cũng không thể thấu triệt trọn vẹn.

Verse 147

यन्नामस्मरणादेव महापातककोटिभिः । विमुक्तो ब्रह्मसदनं नरो याति न संशयः ॥ ४७ ॥

Chỉ cần tưởng niệm Danh của Ngài (Gaṅgā) thôi, con người liền được giải trừ khỏi vô số ức đại tội và đi đến cõi của Brahmā—điều ấy không nghi ngờ.

Verse 148

गङ्गा गङ्गेति यन्नाम सकृदप्युच्यते यदा । तदैव पापनिमुक्तो ब्रह्मलोके महीयते ॥ ४८ ॥

Khi danh xưng “Gaṅgā, Gaṅgā” được xướng lên dù chỉ một lần, ngay khoảnh khắc ấy người ấy được giải thoát khỏi tội lỗi và được tôn vinh nơi cõi Phạm Thiên (Brahmā-loka).

Verse 149

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे गङ्गा माहात्म्ये नवमोऽध्यायः ॥ ९ ॥

Như vậy kết thúc Chương Chín, “Sự Vĩ Đại của Gaṅgā,” trong Pāda thứ nhất của phần Pūrva-bhāga thuộc thánh điển Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.