Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

Verse 1

सनंदन उवाच । क्रमाच्चैत्रादिमासेषु मेषाद्याः संक्रमा मताः । चैत्रशुक्लप्रतिपदि यो वारः स नृपः स्मृतः 1. ॥ १ ॥

Sanandana nói: Theo thứ tự, trong các tháng bắt đầu từ Caitra, các kỳ chuyển cung của Mặt Trời được xem là khởi từ Meṣa (Bạch Dương) và các cung tiếp theo. Và ngày trong tuần rơi vào ngày mồng một (śukla pratipad) của nửa tháng sáng tháng Caitra được ghi nhớ là “vua”, tức ngày đứng đầu trong các ngày.

Verse 2

मेषप्रवेशे सेनानीः कर्कटे सस्यपो भवेत् । समोद्यधीश्वरः सूर्यो मध्यमश्चोत्तमो विधुः ॥ २ ॥

Khi Mặt Trời vào Meṣa (Bạch Dương) thì báo hiệu một vị tướng soái, người chỉ huy quân đội. Khi (Mặt Trời) vào Karkaṭa (Cự Giải) thì xuất hiện bậc chủ về mùa màng, một vị vua nông nghiệp. Mặt Trời trở thành chúa tể của đại dương; còn Mặt Trăng ban đầu ở mức trung bình về lực, rồi trở nên tối thắng, cực kỳ cát tường.

Verse 3

नेष्टः कुजो बुधो जीवो भृगुस्त्वतिशुभङ्करः । अधमो रविजो वाच्यो ज्ञात्वा चैषां बलाबलम् ॥ ३ ॥

Sao Hỏa (Kuja) được nói là bất lợi; sao Thủy (Budha) và sao Mộc (Jīva) là thuận lợi; còn sao Kim (Bhṛgu) thì cực kỳ cát tường. Nhưng Mặt Trời được gọi là kém nhất—sau khi đã hiểu rõ sức mạnh và sự suy yếu tương đối của các hành tinh ấy.

Verse 4

दण्डाकारे कबंधेवा ध्वांक्षाकारेऽथ कीलके । दृष्टेऽकमण्डले व्याधिर्भ्रांतिश्चोरार्थनाशनम् ॥ ४ ॥

Nếu chiếc chốt nghi lễ (kīlaka) hiện ra hình cây gậy, hoặc như thân không đầu, hoặc như con quạ, thì—khi thấy bình nước kamaṇḍalu như vậy—đó là điềm báo bệnh tật, mê loạn/rối trí, và mất của do trộm cướp.

Verse 5

छत्रध्वजपताकाद्यसन्निभस्तिमितैर्ध्वनैः । रविमण्डलगैर्धूम्रैः सस्फुलिंगैर्जगत् क्षयः ॥ ५ ॥

Với những âm thanh nghẹt, bị dồn nén, tựa như tiếng của lọng, cờ và phướn; và với những khối khói xám trôi ngang qua đĩa Mặt Trời, lẫn những tia lửa bắn ra—đó là điềm báo sự suy vong của thế gian.

Verse 6

सितरक्तैः पीतकृष्णैर्वर्णैर्विप्रादिपीडनम् । घ्नंति द्वित्रिचतुर्वर्णैर्भुवि राजजनान्मुने ॥ ६ ॥

Hỡi bậc hiền triết, trên cõi đất này giai cấp vương giả đàn áp và hành hạ các bà-la-môn cùng những người khác; họ kết bè phái mang dấu “trắng, đỏ, vàng, đen”, rồi theo sự phân chia hai, ba, bốn nhóm mà đánh gục họ.

Verse 7

ऊर्द्ध्वैर्भानुकरैस्ताम्रैर्नाशं याति चमूपतिः । पीतैर्नृपसुतः श्वेतैः पुरोधश्चित्रितैर्जनाः ॥ ७ ॥

Khi tia nắng Mặt Trời vươn lên cao và hiện sắc đỏ đồng, vị thống lĩnh quân đội gặp diệt vong. Khi hiện sắc vàng, hoàng tử bị khổ; khi hiện sắc trắng, vị quốc sư tế quan (purohita) bị khổ; còn khi hiện sắc loang lổ, dân chúng chịu tai ương.

Verse 8

धूम्रैर्नृपपिशंगैस्तु जलदाधोमुखैर्जगत् । शुभोर्कः शिशिरे ताम्रः कुंकुमाभा वसन्तिके ॥ ८ ॥

Khi mây màu khói và vàng nâu sà thấp, úp xuống, thế gian như bị che phủ u ám. Mặt Trời cát tường, vào mùa đông hiện sắc đỏ đồng; còn vào mùa xuân thì rực lên như ánh nghệ tây (saffron).

Verse 9

ग्रीष्मश्चापांडुरश्चैव विचित्रो जलदागमे । पद्मोदराभः शरदि हेमंते लोहितच्छविः ॥ ९ ॥

Vào mùa hạ, ánh ấy trở nên nhợt; khi mùa mưa sắp đến, nó hiện sắc loang lổ; vào mùa thu, nó rạng như lòng hoa sen; và vào mùa đông, nó mang sắc đỏ thắm.

Verse 10

पीतः शीते सिते वृष्टौ ग्रीष्मे लोहितभा रविः । रोगानावृष्टिभयकृत् क्रमादुक्तो मुनीश्वर ॥ १० ॥

Hỡi bậc đại hiền, theo thứ tự đã nói: khi Mặt Trời hiện sắc vàng vào mùa đông, trắng nhợt trong mùa mưa, và đỏ vào mùa hạ, thì khởi lên nỗi sợ—gây bệnh tật và nỗi lo hạn mưa, mưa ít.

Verse 11

इन्द्र चापार्द्धमूर्तिस्तु भानुर्भूपविरोधकृत् । शशरक्तनिभे भानौ संग्रामो न चिराद्भुवि ॥ ११ ॥

Nếu Mặt Trời hiện ra với hình dạng như nửa cây cung của thần Indra (một phần cầu vồng), thì sẽ gây thù nghịch giữa các vua chúa. Và khi Mặt Trời mang sắc đỏ thẫm như máu thỏ, chiến trận sẽ sớm nổi lên trên cõi đất.

Verse 12

मयूरपत्रसङ्काशो द्वादशाब्दं न वर्षति । चन्द्रमासदृशो भानुः कुर्याद्भूपांतरं क्षितौ ॥ १२ ॥

Nếu mây hiện ra như lông chim công, thì suốt mười hai năm sẽ không có mưa. Nếu Mặt Trời trông giống như Mặt Trăng, đó là điềm báo sự đổi thay vương quyền trên cõi đất.

Verse 13

अर्के श्यामे कीटभयं भस्माभे राष्ट्रजं तथा । छिद्रे ऽर्कमण्डले दृष्टं महाराजविनाशनम् ॥ १३ ॥

Nếu Mặt Trời hiện tối sẫm, đó là điềm sợ hãi vì sâu bọ, dịch hại. Nếu Mặt Trời có màu như tro, ấy là tai ương phát sinh ngay trong vương quốc. Và nếu thấy một lỗ thủng trên đĩa Mặt Trời, đó là điềm diệt vong của một bậc đại vương.

Verse 14

घटाकृतिः क्षुद्भयकृत्पुरहा तोरणाकृतिः । छत्राकृते देशहतिः खंडभानुनृपांतकृत् ॥ १४ ॥

Điềm hiện hình như cái vò gây sợ nạn đói; điềm hiện trên thành thị đem sự diệt vong cho đô thành. Điềm như vòm cổng báo họa tàn phá; điềm như chiếc lọng báo tai ương cho cả xứ sở. Nếu Mặt Trời như bị vỡ, bị phân mảnh, ấy là điềm vua sẽ chết.

Verse 15

उदयास्तमये काले विद्युदुल्काशनिर्यदि । तदा नृपवधो ज्ञेयस्त्वथवा राजविग्रहः ॥ १५ ॥

Nếu vào lúc mặt trời mọc hay lặn mà thấy chớp sét hoặc sao băng, thì nên hiểu đó là điềm vua sẽ chết—hoặc bằng không, là điềm xung đột và thù nghịch giữa các bậc cầm quyền.

Verse 16

पक्षं पक्षार्धमर्केन्दु परिविष्टावहर्निशम् । राजानमन्यं कुरुतो लोहिताम्बुदयास्तगौ ॥ १६ ॥

Mặt Trời và Mặt Trăng, vận hành theo quỹ đạo đã định, tạo nên thước đo thời gian—tuần trăng, nửa tuần trăng, ngày và đêm. Cũng vậy, nhờ sắc đỏ nơi lúc mọc và lặn, chúng làm hiện rõ sự tiếp nối đổi thay của các bậc quân vương (trật tự quyền trị).

Verse 17

उदयास्तमये भानुराच्छिन्नः शस्त्रसन्निभैः । घनैर्युद्धं खरोष्ष्ट्राद्यैः पापरूपैर्भयप्रदम् ॥ १७ ॥

Lúc mặt trời mọc và lặn, Mặt Trời hiện ra như bị mây—tựa những khí giới—cắt xén. Đó là một cuộc chiến gây kinh hãi, như thể do các hình tướng tội lỗi, đáng sợ như lừa và lạc đà giao tranh.

Verse 18

याम्य शृङ्गोन्नतश्चन्द्रः शुभदो मीनमेषयोः । सौम्य शृङ्गोन्नतः श्रेष्ठो नृयुङ्मकरयोस्तथा ॥ १८ ॥

Khi Mặt Trăng được nâng lên ở “sừng phương Nam”, thì trở nên cát tường cho Song Ngư và Bạch Dương. Cũng vậy, khi Mặt Trăng được nâng lên ở “sừng phương Bắc”, thì được xem là tối thắng cho Bảo Bình và Ma Kết nữa.

Verse 19

घटोक्ष्णस्तु समः कर्कचापयोः शरसन्निभः । चापवत्कौर्महर्योश्च शूलवत्तुलकर्कयोः ॥ १९ ॥

Dấu hiệu gọi là ghaṭokṣṇa thì ngang nhau đối với Cự Giải và Nhân Mã, và giống như mũi tên. Đối với Ma Kết và Sư Tử, nó như cây cung; còn đối với Thiên Bình và Cự Giải, nó như ngọn giáo (tựa đinh ba).

Verse 20

विपरीतोदितश्चन्द्रो दुर्भिक्षकलहप्रदः । आषाढद्वयमूलेन्द्र धिष्ण्यानां याम्यगः शशी ॥ २० ॥

Khi Mặt Trăng mọc theo thế đảo nghịch (bất tường), nó đem đến nạn đói và tranh chấp. Cũng vậy, khi Mặt Trăng đi theo lộ trình phương Nam giữa các tú—đặc biệt tại hai sao Āṣāḍhā, Mūla và Jyeṣṭhā—thì phát sinh quả báo bất lợi.

Verse 21

अग्निप्रदस्तेयचरवनसर्पविनाशकृत् । विशाखा मित्रयोर्याम्यपार्श्वगः पापगः शशी ॥ २१ ॥

Khi Mặt Trăng ở Viśākhā, người ta nói nó gây sự tiêu trừ lửa, trộm cắp, loài hữu tình di động, rừng và rắn; khi ấy Trăng đi về phía nam của đôi Mitra và bị xem là điềm bất tường.

Verse 22

मध्यमः पितृदैवत्ये द्विदैवे सौम्यगः शशी । अप्राप्यपौष्णभाद्रौद्रामदुक्षाविशशी शुभः ॥ २२ ॥

Khi Mặt Trăng có sức mạnh trung bình, an vị trong một túc có thần chủ là Pitṛ (tổ tiên) và ở cung mang tính lưỡng hợp, thì Trăng trở nên hiền hòa và cát tường. Chưa chạm đến các nhóm Pauṣṇa, Bhādra hay Raudra, nên không bị tổn hại và vẫn thuận lành.

Verse 23

मध्यगो द्वारदक्षाणि अतीत्य नववासवात् । यमेंद्रा हीशनोयेशमरुतश्चार्द्धतारकाः ॥ २३ ॥

Vượt qua các cửa phía nam, kẻ đi theo lộ trình trung đạo vượt khỏi chín Vāsava; tại đó gặp Yama và Indra, Īśāna và Yeaśa, các Marut cùng những “nửa vì sao”.

Verse 24

ध्रुवादिति द्विदैवाः स्युरध्यर्द्धांश्चापराः समाः । याम्यशृंगोन्नतो नेष्टः शुभः शुक्ले पिपीलिका ॥ २४ ॥

Từ Dhruva trở đi, có điềm được gọi là “song định mệnh”, còn những điềm khác cho quả trong thời lượng bằng một phần rưỡi. Kẻ có sừng phải nhô cao không được xem là đáng ưa; nhưng thấy kiến trong nửa tháng sáng (śukla pakṣa) lại là cát tường.

Verse 25

कार्यहानिः कार्यवृद्धिर्हानिर्वृद्धिर्यथाक्रमम् । सुभिक्षकृद्विशालेंदुरविशालोघनाशनः ॥ २५ ॥

Theo thứ tự, nó gây tổn thất cho việc làm rồi lại làm việc làm tăng trưởng; cũng vậy là suy giảm rồi gia tăng. Nó tạo nên sự sung túc lương thực; khiến vầng trăng hiện rộng; làm cái rộng hóa không rộng; và xua tan những khối dày đặc (như mây nặng).

Verse 26

अधोमुखे शस्त्रभयं कलहो दंडसन्निभे । कुजाद्यैर्निहते शृंगे मंडले वा यथाक्रमम् ॥ २६ ॥

Khi dấu hiệu quay xuống dưới, đó là điềm sợ hãi vì binh khí; khi giống như cây gậy, đó là điềm tranh chấp. Nếu chiếc sừng hay dấu tròn bị sao Hỏa (Kuja) và các hành tinh khác tác động theo thứ tự, thì các kết quả tương ứng sẽ phát sinh đúng như vậy.

Verse 27

क्षेमाद्यं वृष्टिभूपालजननाशः प्रजायते । सत्याष्टनवमर्क्षेषु सोदयाद्वक्रिमे कुजे ॥ २७ ॥

Khi sao Hỏa (Kuja) nghịch hành và mọc lên trong các túc bắt đầu từ Satyā, nó đem đến các quả như an ổn và phúc lợi, mưa thuận, nhưng cũng có thể gây diệt vong cho vua chúa và dân chúng.

Verse 28

तद्वक्रमुष्णं संज्ञं स्यात्प्रजापीडाग्निसंभवः । दशमैकादशे ऋक्षे द्वादशर्वाग्रतीपयः ॥ २८ ॥

Thế ấy được gọi là “vakra-uṣṇa” — “nghịch hành và nóng”, phát sinh từ ngọn lửa làm khổ muôn loài. Nó được ghi nhận ở túc thứ mười và thứ mười một; rồi đến mười hai túc, là những túc có các điểm của chúng hướng về phía trước trên đường đi.

Verse 29

कूक्रं वक्रमुखं ज्ञेयं सस्यवृष्टिविनाशकृत् । कुजे त्रयोदशे ऋक्षे वक्रिते वा चतुर्दशे ॥ २९ ॥

Hãy biết điềm gọi là Kūkra là “kẻ mặt cong”; nó gây hủy hoại mùa màng và mưa thuận. Điềm ấy được chỉ ra khi vào ngày thứ Ba, Mặt Trăng ở túc thứ mười ba; hoặc khi ở túc thứ mười bốn trong lúc (thế) “Vakrita” (cong/nghịch hành) hiện ra.

Verse 30

बालस्यचक्रं तत्तस्मिन्सस्यवृष्टिविनाशनम् । पंचदशे षोडशर्क्षे वक्रे स्याद्रुधिराननम् ॥ ३० ॥

Điềm “bánh xe của đứa trẻ”: khi xuất hiện, nó làm tiêu hoại mùa màng và mưa thuận. Khi một hành tinh nghịch hành ở túc thứ mười lăm hoặc mười sáu, người ta nói nó trở thành “mặt máu”, một dấu hiệu bất tường.

Verse 31

दुर्भिक्षं क्षुद्भयं रोगान्करोति क्षितिनंदनः । अष्टादशे सप्तदशे तद्वक्रं मुशलाह्वयम् ॥ ३१ ॥

Hỡi con của Đất (bậc quân vương), điềm ấy gây nên nạn đói, nỗi sợ thiếu ăn và bệnh tật. Ở vòng thứ mười tám, tại vị trí thứ mười bảy, thế cong vẹo bất tường ấy được gọi là “Muśala”.

Verse 32

दुर्भिक्षं धनधान्यादिनाशने भयकृत् सदा । फाल्गुन्योरुदितो भौमो वैश्वदेवे प्रतीपगः ॥ ३२ ॥

Khi sao Hỏa (Bhauma) mọc trong hai nakṣatra Phālgunī và đi theo lộ trình nghịch trong Vaiśvadeva, nó luôn gây sợ hãi—đem nạn đói và sự tiêu tan của của cải, lúa thóc cùng các nguồn lực liên hệ.

Verse 33

अस्तगश्चतुरास्यार्क्षे लोकत्रयविनाशकृत् । उदितः श्रवणे पुष्ये वक्तृगोश्वनहानिदः ॥ ३३ ॥

Nếu (thiên thể ấy) lặn vào lúc ở nakṣatra Caturāsya, nó trở thành nguyên nhân hủy diệt ba cõi. Nếu nó mọc khi Mặt Trăng ở Śravaṇa hoặc ở Puṣya, nó đem tổn hại cho người nói và gây tai ương cho bò, ngựa và loài người.

Verse 34

यद्दिग्गोऽभ्युदितो भौमस्तद्दिग्भूपभयप्रदः । मघामध्यगतो भौमस्तत्र चैव प्रतीपगः ॥ ३४ ॥

Mars (Bhauma) mọc về phương nào thì nỗi sợ giáng xuống vị vua của chính phương ấy. Và khi Mars đi vào giữa nakṣatra Maghā, tại đó cũng trở nên nghịch, bất tường.

Verse 35

अवृष्टिशस्त्रभयदः पीड्यं देवा नृपांतकृत् । पितृद्विदैवधातॄणां भिद्यन्ते गंडतारकाः ॥ ३५ ॥

Khi các chư thiên bị bức bách, họ gieo nỗi sợ bởi hạn hán và binh đao, và khiến các vua suy vong. Còn đối với kẻ thù nghịch với các Pitṛ và với các pháp lệnh thiêng liêng, những điềm dữ như khối u sẽ bùng vỡ hiện ra.

Verse 36

दुर्भिक्षं मरणं रोगं करोति क्षितिजस्तदा । त्रिषूत्तरासु रोहिण्यां नैरृते श्रवणे मृगे ॥ ३६ ॥

Khi Sao Hỏa (con của Địa Mẫu) an vị trong ba Uttarā (Uttarā‑Phālgunī, Uttarāṣāḍhā, Uttarā‑Bhādrapadā), trong Rohiṇī, ở phương Tây‑Nam (Nairṛta), và tại các tú Śravaṇa cùng Mṛgaśīrṣa, thì gây nên nạn đói, tử vong và bệnh tật.

Verse 37

अवृष्टिदश्चरन्भौमो दक्षिणे रोहिणीस्थितः । भूमिजः सर्वधिष्ण्यानामुदगामी शुभप्रदः ॥ ३७ ॥

Khi Sao Hỏa (Bhūma/Bhauma) đi theo lộ trình bất thường—đang ở Rohiṇī mà lệch về phương Nam—đó là điềm hạn hán. Nhưng khi hành tinh sinh từ Đất ấy tiến dần về phương Bắc qua mọi vị trí của mình, thì ban cho kết quả cát tường.

Verse 38

याम्यगोऽनिष्टफलदो भवेद्भेदकरो नृणाम् । विनोत्पातेन शशिनः कदाचिन्नोदयं व्रजेत् ॥ ३८ ॥

Khi Mặt Trăng đi theo lộ trình phương Nam, nó cho kết quả bất lợi và gây chia rẽ giữa người đời. Không có một điềm lạ (utpāta) nào, thì Mặt Trăng hẳn sẽ chẳng bao giờ mọc lên.

Verse 39

अनावृष्टाग्निभयकृदनर्थनृपविग्रहः । वसुवैष्णवविश्वेन्दुधातृभेषु चरन्बुधः ॥ ३९ ॥

Sao Thủy (Budha), khi đi qua các nhóm chòm Vasu, Vaiṣṇava, Viśve, Indu, Dhātṛ và Bha, trở thành nguyên nhân của tai ương—như hạn hán và nỗi sợ hỏa hoạn—đồng thời đem đến bất hạnh và xung đột giữa các bậc quân vương.

Verse 40

भिनत्ति यदि तत्तारां बाधावृष्टिभयंकरः । आद्रा र्दिपितृभांतेषु दृश्यते यदि चन्द्र जः ॥ ४० ॥

Nếu hành tinh đáng sợ gây tai ách và mưa dữ xuyên qua chính ngôi sao ấy, và nếu hành tinh “con của Mặt Trăng” được thấy ở Ārdrā, trong các tú thuộc mùa mưa, hoặc giữa các Pitṛ‑nakṣatra, thì đó là dấu hiệu của rối ren và tai họa do mưa gió.

Verse 41

तदा दुर्भिक्षकलहरोगानावृष्टिभीतिकृत् । हस्तादिषट्सु तारासु विचरन्निन्दुनंदनः ॥ ४१ ॥

Khi ấy, Indunandana (Budha, sao Thủy) đi qua sáu tú bắt đầu từ Hasta, liền trở thành nguyên nhân gây sợ hãi do nạn đói, tranh chấp, bệnh tật và hạn hán (thiếu mưa).

Verse 42

क्षेमं सुभिक्षमारोग्यं कुरुते रोगनाशनम् । अहिर्बुध्न्यार्यमाग्नेययाम्यभेषु चरन्बुधः ॥ ४२ ॥

Sao Thủy (Budha) khi đi qua các tú Ahi-budhnya, Āryamā, Āgneya và Yāmya thì ban sự an ổn, lương thực dồi dào và sức khỏe, đồng thời diệt trừ bệnh tật.

Verse 43

भिषक्तरंगवाणिज्यवृत्तीनां नाशकृत्तदा । पूर्वात्रयेचरन्सौम्यो योगतारां भिनत्ति चेत् ॥ ४३ ॥

Khi ấy, điều ấy trở nên tai hại cho nghề y, việc đi biển và thương mại—nếu Saumya (Budha, sao Thủy), khi đang đi trong bộ ba tú đầu, lại “xuyên” qua sao Yoga.

Verse 44

क्षुच्छस्त्रानलचौरेभ्यो भयदः प्राणिनां तदा । याम्याग्निधातृवायव्यधिष्ण्येषु प्राकृता गतिः ॥ ४४ ॥

Khi ấy, đối với muôn loài, ông trở thành kẻ ban nỗi sợ từ đói khát, vũ khí, lửa và trộm cướp; và dòng vận hành thường tình (thế tục) dẫn đến các cảnh giới do Yama, Agni, Dhātṛ và Vāyu chủ trì.

Verse 45

रौद्रे न्दुसार्पपित्र् येषु ज्ञेया मिश्राह्वया गतिः । भाग्यार्यमेज्यादितिषु संक्षिप्ता गतिरुच्यते ॥ ४५ ॥

Trong các phân loại gọi là Raudra, Indu, Sārpa và Pitṛya, quỹ đạo (gati) cần hiểu là “hỗn hợp” (miśra). Còn trong các phân loại gọi là Bhāgya, Āryama, Ejya và Āditi, quỹ đạo được tuyên là “cô đọng/ngắn gọn” (saṃkṣiptā).

Verse 46

गतिस्तीक्ष्णाजचरणाहिर्बुघ्न्यभाश्रिभेषुया । योमातिकातिविश्वांबुमूलमत्स्यैन्यजस्य च ॥ ४६ ॥

“Gati”, “Tīkṣṇā”, “Aja”, “Caraṇa”, “Ahir”, “Bughnyā”, “Bhā”, “Śrī”, “Bheṣuyā”, lại thêm “Yo”, “Mātikā”, “Ati”, “Viśvāmbu”, “Mūla”, “Matsya”, “Enyaja” — tất cả đều là những danh xưng huyền nhiệm cần được quán niệm như các thánh danh của Đấng Tối Thượng.

Verse 47

घोरा गतिर्हरित्वाष्ट्रवसुवारुणभेषु च । इंद्रा ग्निमित्रमार्तंडभेषु पापाह्वयागतिः ॥ ४७ ॥

Trong các danh hiệu Harit, Tvāṣṭra, Vasu và Vāruṇa, lộ trình (của linh hồn) trở nên ghê sợ; còn trong các danh hiệu Indrāgni, Mitra và Mārtaṇḍa, đích đến được gọi là “lộ trình mang tên tội lỗi”, bất tường.

Verse 48

प्राकृताद्यासु गतिषु ह्युदितोऽस्तमियोपिवा । यावंत्येव दिनान्येष दृश्यस्तावत्यदृश्यगः ॥ ४८ ॥

Trong các nẻo tồn tại khác nhau, khởi từ trạng thái vật chất (prākṛta), người ấy—dù được nói là đang “mọc” hay “lặn”—chỉ hiện thấy đúng bằng số ngày ấy; và trong khoảng thời gian tương ứng, người ấy vận hành trong trạng thái vô hình.

Verse 49

चत्वारिंशत्क्रमात्र्त्रिशद्र वींदू भूसुतो नव । पंचदशैकादशभिर्दिवसैः शशिनंदनः ॥ ४९ ॥

Theo thứ tự: Mặt Trời và Mặt Trăng hoàn tất quỹ đạo của mình trong ba mươi và bốn mươi ngày; Sao Hỏa (con của Đất) trong chín ngày; và Sao Thủy (con của Trăng) trong mười lăm và mười một ngày.

Verse 50

प्राकृतायां गतः सौम्यः क्षेमारोग्यसुभिक्षकृत् । मिश्रसक्षिप्तयोर्मध्ये फलदोऽन्यासु वृष्टिदः 1. ॥ ५० ॥

Khi hành tinh cát tường Saumya (Sao Thủy) vận hành trong trạng thái bình thường (trung tính), nó đem lại an ổn, sức khỏe và lương thực dồi dào. Trong trạng thái pha tạp hay bị tổn hại, nó chỉ cho quả báo vừa phải; còn trong các trạng thái thuận lợi khác, nó trở thành đấng ban mưa.

Verse 51

वैशाखे श्रावणे पौषे आषाढेऽभ्युदितो बुधः । जगतां पापफलदस्त्वितरेषु शुभप्रदः ॥ ५१ ॥

Vào các tháng Vaiśākha, Śrāvaṇa, Pauṣa hoặc Āṣāḍha, khi sao Thủy (Budha) mọc lên thì đem quả báo tội lỗi, điềm bất tường cho thế gian; còn khi mọc vào các tháng khác thì ban phúc lành, điềm cát tường.

Verse 52

इषोर्जमासयोः शस्त्रदुर्भिक्षाग्निभयप्रदः । उदितश्चंद्र जः श्रेष्ठो रजतस्फटिकोपमः ॥ ५२ ॥

Trong các tháng Iṣa và Ūrja, người ta nói rằng nó gây nỗi sợ bởi binh khí, nạn đói và hỏa hoạn. Nhưng khi “đấng sinh từ Mặt Trăng” (ảnh hưởng nguyệt tính) mọc lên thì cực kỳ cát tường, sáng như bạc hay pha lê.

Verse 53

द्विभाटजोदिमास्तस्य पंचमैकादशास्त्रिभात् । यन्नक्षत्रोदितो जीवस्तन्नक्षत्राख्यवत्सरः ॥ ५३ ॥

Trong chu kỳ ấy, các tháng được tính theo sự phân chia của các nakṣatra: hai, năm, mười một và ba. Năm được gọi theo tên nakṣatra mà dưới đó sao Mộc (Jīva/Bṛhaspati) mọc lên và trở nên thấy rõ.

Verse 54

कार्तिको मार्गशीर्षश्च नृणां दुष्टफलप्रदः । शुभप्रदौ पौषमाघौ मध्यमौ फाल्गुनो मधुः ॥ ५४ ॥

Đối với con người, các tháng Kārtika và Mārgaśīrṣa được nói là cho kết quả bất lợi; Pauṣa và Māgha thì cát tường, ban điều lành; còn Phālguna và Madhu (Caitra) có tác dụng trung bình.

Verse 55

माधवः शुभदो ज्येष्ठो नृणां मध्यफलप्रदः । शुचिर्मध्यो नभः श्रेष्ठो भाद्र ः श्रेष्ठः क्वचिन्नरः ॥ ५५ ॥

Mādhava là tháng cát tường; Jyeṣṭha là tháng ban điều lành; và đối với con người, thời kỳ “trung” cho kết quả trung bình. Śuci là “trung”; Nabhas là ưu thắng; còn Bhādra, đối với một số người, là tốt nhất.

Verse 56

अतिश्रेष्ठ इषः प्रोक्तो मासानां फलमीदृशम् । सौम्ये भागे चरन्भानां क्षेमारोग्यसुभिक्षकृत् ॥ ५६ ॥

Tháng mang tên Iṣa được tuyên dạy là tối thượng trong các tháng; quả báo của các hạnh nguyện và nghi trì trong các tháng là như vậy. Khi Mặt Trời vận hành qua phần hiền hòa, cát tường, thì đem lại an ổn, lìa bệnh tật và phú túc dồi dào.

Verse 57

विपरीतो गुरुर्याम्ये मध्ये चरति मध्यमम् । पीताग्निश्यामहरितरक्तवणेगिराः क्रमात् ॥ ५७ ॥

Khi Guru (Mộc tinh) nghịch hành, ngài đi với tốc độ trung bình qua phương Nam; và theo thứ tự, sắc và quang huy của ngài hiện ra: vàng, rực như lửa, sẫm tối, xanh lục, rồi đỏ.

Verse 58

व्याध्यग्निचौरशस्त्रास्त्रभयदः प्राणिनां भवेत् । अनावृष्टिं भूम्ननिभः करोति सुरपूजितः ॥ ५८ ॥

Ngài trở thành nguồn khiến chúng sinh khiếp sợ bởi bệnh tật, hỏa hoạn, trộm cướp, binh khí và tên đạn; và bậc hùng lực ấy, được chư thiên cũng tôn kính, lại gây nên hạn hán trên mặt đất (thiếu mưa).

Verse 59

दिवादृष्टो नृपवध्यामयंवाराष्ट्रनाशनम् । संवत्सरशरीरं स्यात्कृत्तिका रोहिणी तथा ॥ ५९ ॥

Nếu thấy vào ban ngày, đó là điềm báo hoặc vua sẽ băng hà, hoặc dịch bệnh dữ dội, hoặc một vương quốc bị diệt vong. Và dấu hiệu thời vận ấy nên hiểu như mang “thân” của một năm; cũng vậy, nó liên hệ với các nakṣatra Kṛttikā và Rohiṇī.

Verse 60

नाभिस्त्वापाठयुगलमाद्री हृत्कुसुमं मघा । दुर्भिक्षाग्निमरुद्भीतिः शरीरं क्रूरपीडिते ॥ ६० ॥

Đối với người bị khổ nạn dữ dội: rốn ứng với cặp gọi là Āpāṭha; tim ứng với Ādrī; và “hoa” (trung tâm sinh lực) ứng với Maghā. Người ấy bị dày vò bởi các nỗi sợ do đói kém, hỏa hoạn và gió dữ gây ra.

Verse 61

नाभ्यां क्षुत्तृड्भयं पुष्ये सम्यङ्मूलफलक्षयः । हृदयेशस्य निधनं शुभं स्यात्संयुतैः शुभैः ॥ ६१ ॥

Nếu điềm ứng hiện từ rốn, đó là nỗi sợ do đói khát; vào sao Puṣya thì báo sự hao giảm đúng mức của rễ và quả. Nếu dấu hiệu thuộc vùng tim, nó báo cái chết của chủ gia; nhưng khi đi kèm các điềm lành, điều ấy có thể chuyển thành cát tường.

Verse 62

शस्यवृद्धिः प्रजारोग्यं युद्धं जीवात्यवर्षणम् । इति द्विजातिमध्यां तु गोनृपस्त्रीसुखं महत् ॥ ६२ ॥

Mùa màng sẽ tăng trưởng, dân chúng được an khang; sẽ có chiến tranh, và mưa đủ cho muôn loài sinh sống. Vì thế, đối với người nữ trong cộng đồng “nhị sinh” (dvija), sẽ có niềm vui lớn nhờ đàn bò, nhờ sự che chở của vua, và nhờ phúc lạc gia đình.

Verse 63

निःस्वनावृष्टिफणिभिर्वृष्टिः स्वास्थ्यं महोत्सवः । महार्घमपि संपत्तिर्देशनाशोऽतिवर्षणम् ॥ ६३ ॥

Khi mưa rơi kèm các điềm dữ—như sự im lặng khác thường và rắn xuất hiện—vẫn có thể có sức khỏe và những lễ hội lớn; thậm chí phú quý đắt giá cũng phát sinh. Nhưng mưa quá độ sẽ đem đến sự tiêu vong của một vùng đất.

Verse 64

अवैरं रोगमभयं रोगभीः सस्यवर्षणे । रोगो धान्यं नभोऽदृष्टिमघाद्यृक्षगते गुरौ ॥ ६४ ॥

Khi Sao Mộc (Guru) đi qua tú Maghā và các tú tiếp theo, đất nước được yên, không còn oán thù; bệnh tật lắng xuống, người người không sợ hãi. Mưa thuận cho mùa màng, lúa thóc sinh sôi—dẫu bầu trời có u ám, tầm nhìn thiên tượng bị giảm.

Verse 65

सौम्यमध्यमयाम्येषु मार्गेषु वीथिकात्रयम् । शुक्रस्य दस्रभाज्ज्ञेयं पर्यायैश्च त्रिभिस्त्रिभिः ॥ ६५ ॥

Trong các lộ trình thiên giới phương bắc, trung và nam, có ba “vīthikā” (đại lộ). Nên hiểu hệ thống này thuộc về Sao Kim, tức Śukra; và mỗi lộ trình lại còn được gọi bằng ba tên đồng nghĩa.

Verse 66

नागेभैरावताश्चैव वृषभोष्ट्र्रखराह्वयाः । मृगांजदहनाख्याः स्युर्याम्यांता वीथयो नव ॥ ६६ ॥

Lại nữa, có chín lộ đạo (vīthī) kết về phương Nam: các đường mang tên Nāga và Bhairavata; các đường gọi theo bò, lạc đà và lừa; cùng các đường mang tên Mṛga, Añja và Dahana.

Verse 67

सौम्यमार्गे च तिसृषु चरन्वीथिषु भार्गवः । धान्यार्थवृष्टिसस्यानां परिपूर्तिं करोति हि ॥ ६७ ॥

Khi Bhārgava (Kim Tinh) vận hành theo lộ trình cát tường và đi qua ba quỹ đạo trên trời, thì quả thật Ngài đem lại sự viên mãn—lúa thóc, tài vật, mưa thuận và mùa màng đầy đủ.

Verse 68

मध्मार्गे च तिसृषु सर्वमप्यधमं फलम् । पूर्वस्यां दिशि मेघस्तु शुभदः पितृपंचके ॥ ६८ ॥

Nếu (một điềm như mây) hiện ở lộ trung đạo và tại ba vị trí (đã định), thì kết quả nói chung đều kém. Nhưng mây ở phương Đông lại là điềm lành trong năm ngày của kỳ Pitṛ (cúng tổ tiên).

Verse 69

स्वातित्रये पश्चिमायां तस्यां शुक्रस्तथाविधः । विपरीते त्वनावृष्टिर्वृष्टिकृद्बुधसंयुतः ॥ ६९ ॥

Trong ba kỳ Svātī, nếu nó ở phương Tây thì Kim Tinh (Śukra) cũng được xem là ở cùng trạng thái ấy. Nếu ngược lại thì sẽ thiếu mưa (anāvṛṣṭi); nhưng khi kết hợp với Thủy Tinh (Budha) thì lại trở thành tác nhân gây mưa.

Verse 70

कृष्णाष्टम्यां चतुर्दश्याममायां च यदा सितः । उदयास्तमनं याति तदा जलमयी मही ॥ ७० ॥

Khi vào ngày Kṛṣṇāṣṭamī, vào ngày thứ mười bốn (caturdaśī) và trong đêm Amāvāsyā (đêm không trăng), ‘đấng trắng’ (sitaḥ) đi đến lúc mọc và lặn, thì mặt đất như thể hóa thành nước.

Verse 71

मिथः सप्तमराशिस्थौ पश्चात्प्राग्वीथिसंस्थितौ । गुरुशुक्रावनावृष्टिदुर्भिक्षसमरप्रदौ ॥ ७१ ॥

Khi Mộc tinh (Guru) và Kim tinh (Śukra) đứng đối nhau ở cung thứ bảy và an vị trên lộ trình Tây và Đông, thì trở thành nguyên nhân của hạn hán, đói kém và chiến tranh.

Verse 72

कुजज्ञजीवरविजाः शुक्रस्याग्रेसरा यदि । युद्धातिवायुर्दुर्भिक्षजलनाशकरामताः ॥ ७२ ॥

Nếu Hỏa tinh, Thủy tinh, Mộc tinh và Mặt Trời đi trước Kim tinh, thì đó báo hiệu chiến tranh, gió dữ, nạn đói và sự hủy hoại nguồn nước—gây khổ não lớn.

Verse 73

जलमित्रार्यमाहींद्र नक्षत्रेषु सुभिक्षकृत् । सच्छस्त्रावृष्टिदो मूलेऽहिर्बुध्न्यांत्यभयोर्भयम् ॥ ७३ ॥

Trong các Nakṣatra Jala, Mitra, Āryamā và Mahīndra, điều ấy tạo nên no đủ và thịnh vượng. Ở Mūla, ban cho vũ khí tốt và mưa thuận; nhưng tại Āhirbudhnya và hai Nakṣatra cuối, lại gây sợ hãi.

Verse 74

श्रवणानिलहस्ताद्रा र्भरणीभाग्यभेषु च । चरञ्छनैश्चरो नॄणां सुभिक्षारोग्यसस्यकृत् ॥ ७४ ॥

Khi Thổ tinh (Śanaiścara) đi qua các lunar mansion Śravaṇa, Anila, Hasta, Ārdrā, Bharaṇī, Bhāgya và Bheṣu, thì đối với con người, Ngài ban lương thực dồi dào, sức khỏe tốt và mùa màng phong phú.

Verse 75

मुखे चैकं गुदे द्वे च त्रीणि के नयने द्वयम् । हृदये पञ्च ऋक्षाणि वामहस्ते चतुष्टयम् ॥ ७५ ॥

Một (đơn vị thiêng) đặt nơi miệng; hai nơi hậu môn; ba nơi tai; hai nơi mắt. Năm Ṛkṣa an lập trong tim, và một nhóm bốn đặt ở bàn tay trái.

Verse 76

वामपादे तथा त्रीणि दक्षिणे त्रीणि भानि च । चत्वारि दक्षिणे हस्ते जन्मभाद्र विजस्थितिः ॥ ७६ ॥

Cũng vậy, ở bàn chân trái có ba tướng lành và ở bàn chân phải cũng có ba; còn ở bàn tay phải có bốn—cách sắp đặt ấy báo hiệu một sự sinh ra thù thắng và địa vị tối tôn, mang phẩm chất như bậc Bà-la-môn.

Verse 77

रोगो लाभस्तथा हानिर्लाभः सौख्यं च बंधनम् । आयासः श्रेष्ठयात्रा च धनलाभः क्रमात्फलम् ॥ ७७ ॥

Theo thứ tự, các quả báo là: bệnh tật; được lợi; rồi mất mát; lại được lợi; an lạc; bị ràng buộc; nhọc công; một chuyến đi thù thắng; và cuối cùng là được của cải.

Verse 78

बहुधारविजस्त्वेतद्वक्रगः फलमीदृशम् । करोत्येव समः साम्यं शीघ्रगेषूत्क्रमात् फलम् ॥ ७८ ॥

Quả thật, đó là loại kết quả do cái sinh từ nhiều dòng và đi theo lối quanh co tạo ra. Nhưng cái ngay thẳng, đều đặn thì làm nên sự quân bình; còn những gì chuyển động mau lẹ thì quả chín nhanh, bởi tiến trình của nó quá nhanh.

Verse 79

विष्णुचक्रोत्कृत्तशिराः पङ्गुः पीयूषपानतः । अमृत्युतां गतस्तत्र खेटत्वे परिकल्पितः ॥ ७९ ॥

Tại đó, kẻ què—người đã bị đĩa Sudarśana của đức Viṣṇu chém đứt đầu—nhờ uống cam lộ amṛta mà đạt đến bất tử, rồi được an bài địa vị như một thiên thể (kheṭa) trên trời.

Verse 80

वरणधातुरर्केन्दू तुदते सर्वपर्वणि । विक्षेपावनतेर्वंगाद्रा हुर्दूरगतस्तयोः ॥ ८० ॥

Căn động từ ‘varaṇa’ (chọn/che phủ) tác động lên các hợp từ ‘arka’ (Mặt Trời) và ‘indu’ (Mặt Trăng) ở mọi mối nối; và nhờ ‘ném văng’ (vikṣepa) cùng ‘hạ thấp’ (avanati), người ta nói rằng Vaṅgā và Adrā trở nên cách xa chúng.

Verse 81

षण्मासवृद्ध्या ग्रहणं शोधयेद्र विचंद्र योः । पर्वेशास्तु तथा सत्यदेवा रव्यादितः क्रमात् ॥ ८१ ॥

Bằng cách cộng thêm sự hiệu chỉnh sáu tháng, người ta nên tính toán và kiểm chứng nhật thực và nguyệt thực. Cũng vậy, các vị chủ tể của những ngày giao tiết (parvan) phải được xác định theo thứ tự thích hợp—khởi từ Mặt Trời—cùng với các Satya-deva liên hệ.

Verse 82

ब्रह्मेन्द्विन्द्र धनाधीशवरुणाग्नियमाह्वयाः । पशुसस्यद्विजातीनां वृद्धिर्ब्राह्मे तु पर्वणि ॥ ८२ ॥

Nên cử hành lời thỉnh mời Brahmā, Mặt Trăng, Indra, Kubera (chúa tể tài bảo), Varuṇa và Agni. Và trong kỳ trai lễ thiêng gọi là Brāhma-parvan, có sự tăng trưởng—của gia súc, của mùa màng, và của hàng nhị sinh (dvija).

Verse 83

तद्वदेव फलं सौम्ये श्लेष्मपीडा च पर्वणि । विरोधो भूभुजां दुःखमैंद्रे सस्यविनाशनम् ॥ ८३ ॥

Cũng vậy, hỡi người hiền hòa, khi (ảnh hưởng) thuộc Saumya thì kết quả cũng đồng loại như thế; và vào kỳ Parvan có sự khổ não do chứng đờm. Dưới (ảnh hưởng) Aindra, phát sinh xung đột và khổ đau cho các bậc quân vương, cùng sự hủy hoại mùa màng.

Verse 84

धनिनां धनहानिः स्यात्कौबेरं धान्यवर्धनम् । नृपाणामशिवं क्षेममितरेषां च वारुणे ॥ ८४ ॥

Ở phương Kubera, người giàu có thể bị hao tổn tài sản, nhưng lương thực và thóc gạo lại tăng thêm. Ở phương Varuṇa, các bậc vua chúa gặp điều bất tường, còn những người khác thì được an toàn và yên ổn.

Verse 85

प्रवर्षणं सस्यवृद्धिः क्षेमं हौताशपर्वणि । अनावृष्टिः सस्यहानिर्दुर्भिक्षं याम्यपर्वणि ॥ ८५ ॥

Vào kỳ giao tiết thiêng thuộc Agni (Hautāśa-parvan), có mưa dồi dào, mùa màng tăng trưởng và sự an ổn chung. Nhưng vào kỳ giao tiết thiêng thuộc Yama (Yāmya-parvan), thiếu mưa, mùa màng thất bát và nạn đói kém.

Verse 86

वेलाहीने सस्यहानिर्नृपाणां दारुणं रणम् । अतिवेले पुष्पहानिर्भयं सस्यविनाशनम् ॥ ८६ ॥

Khi mùa đến muộn, mùa màng tổn thất, và đối với các bậc quân vương, chiến tranh dữ dội bùng lên. Khi mùa đến quá sớm, hoa bị tàn phá, khiến dấy lên nỗi sợ mùa màng sẽ bị hủy hoại.

Verse 87

एकस्मिन्नेव मासे तु चंद्रा र्कग्रहणं यदा । विरोधो धरणीशानामर्थवृष्टिविनाशनम् ॥ ८७ ॥

Nhưng nếu ngay trong cùng một tháng xảy ra nhật thực và nguyệt thực, đó là điềm báo sự xung đột giữa các bậc chúa tể cõi đất, cùng sự tiêu hoại của phú thịnh và mưa thuận gió hòa.

Verse 88

ग्रस्तोदितावस्तमितौ नृपधान्यविनाशदौ । सर्वग्रस्ताविनेंदू तु क्षुद्व्याध्यग्निभयप्रदौ ॥ ८८ ॥

Khi Mặt Trời hay Mặt Trăng mọc hoặc lặn trong lúc bị thực, điều ấy đem đến sự hủy hoại cho bậc vương giả và cho lúa thóc. Nhưng khi Mặt Trăng bị nguyệt thực toàn phần, nỗi sợ nạn đói, bệnh dịch và hỏa hoạn liền phát sinh.

Verse 89

सौम्यायने क्षत्रविप्रानितरां हन्ति दक्षिणे । द्विजातीं श्चक्रमाद्धंति राहुदृष्टोरगादितः ॥ ८९ ॥

Trong hành trình phương bắc của Mặt Trời, tai ương giáng nặng hơn lên hàng Kṣatriya và Brāhmaṇa; còn trong hành trình phương nam, đặc biệt làm khổ những người “hai lần sinh” (dvija). Những thế lực đối nghịch—từ loài rắn v.v., và kẻ chịu ánh nhìn của Rāhu—luân phiên công kích theo từng vòng.

Verse 90

तथैव ग्रामभेदाः स्युर्मोक्षभेदास्तथा दश । नो शक्ता लक्षितुं देवाः किं पुनः प्राकृता जनाः ॥ ९० ॥

Cũng vậy, người ta nói có những sai biệt của các cộng đồng (grāma), và cũng có mười lối giải thoát (mokṣa) khác nhau. Ngay cả chư thiên còn không thể thấu rõ trọn vẹn—huống chi người phàm tục?

Verse 91

आनीय खेटान्गणितांस्तेषां वारं विचिंतयेत् । शुभाशुभान्यैः कालस्य ग्राहयामो हि लक्षणम् ॥ ९१ ॥

Sau khi đem đối chiếu các chuyển động của các hành tinh đã được tính toán, hành giả nên suy xét ảnh hưởng theo từng ngày trong tuần; vì nhờ các dấu hiệu cát tường và bất tường, ta quả thật nhận biết được tướng trạng của thời gian.

Verse 92

तस्मादन्वेषणीयं तत्कालज्ञानाय धीमता । उत्पातरूपाः केतूनामुदयास्तमया नृणाम् ॥ ९२ ॥

Vì thế, bậc trí giả nên cẩn trọng khảo sát để biết tướng trạng của thời hiện tại—tức các điềm dị thường của ketu: sự mọc và lặn của các ketu (sao chổi/thiên thạch) tác động đến loài người.

Verse 93

दिव्यांतरिक्षा भौमास्ते शुभाशुभफलप्रदाः । यज्ञध्वजास्त्रभवनरक्षवृद्धिंगजोपमाः ॥ ९३ ॥

Những dấu hiệu ấy có thể thuộc cõi trời, trung giới khí quyển, hoặc cõi đất; chúng đem lại quả báo cát tường hay bất tường. Chúng mạnh mẽ như voi—làm tăng sự hộ trì và thịnh vượng cho tế lễ, cờ xí, binh khí và nhà cửa.

Verse 94

स्तम्भशूलांकुशाकारा आंतरिक्षाः प्रकीर्तिताः । नक्षत्रसंस्थिता दिव्या भौमा ये भूमिसंस्थिताः ॥ ९४ ॥

Những điềm ở trung giới được nói là có hình như cột trụ, như giáo mác, như móc thúc voi. Những điềm an trụ giữa các chòm sao là thuộc thiên giới; còn những điềm ở trên mặt đất thì gọi là thuộc địa giới.

Verse 95

एकोऽपि भिन्नरूपः स्याज्जंतुर्नाम शुभाय वै । यावन्तो दिवसान्केतुर्दृश्यते विविधात्मकः ॥ ९५ ॥

Dẫu chỉ một sinh vật, nếu thấy mang hình dạng khác thường, cũng được xem là điềm lành. Cũng vậy, sao chổi xuất hiện bao nhiêu ngày—hiện ra với nhiều hình tướng—thì ảnh hưởng của nó được hiểu là kéo dài bấy nhiêu ngày.

Verse 96

तावान्मासैः फलं यच्छत्यष्टौ सारव्यवत्सरैः । ये दिव्याः केतवस्तेपि शश्वज्जीवफलप्रदाः ॥ ९६ ॥

Công đức ấy được ban trong từng tháng—tương đương với điều vốn phải tích lũy trong tám năm. Và các điềm Ketu thiêng liêng kia cũng không ngừng ban quả báo cho muôn loài hữu tình.

Verse 97

ह्रस्वः स्निग्धः सुप्रसन्नः श्वेतकेतुः सुवृष्टिकृत् । क्षिप्रादस्तमयं याति दीर्घकेतुरवृष्टिकृत् ॥ ९७ ॥

Sao chổi có đuôi ngắn, bóng mượt, trong sáng và trắng là điềm làm mưa thuận. Nó lặn mất nhanh; còn sao chổi đuôi dài là điềm gây hạn hán, thiếu mưa.

Verse 98

अनिष्टदो धूमकेतुः शक्रचापसमप्रभः । द्वित्रिचतुःशूलरूपः स च राज्यांतकृन्मतः ॥ ९८ ॥

Sao chổi Dhūmaketu đem điều bất tường, sáng như cầu vồng của Đế Thích, lại hiện hình hai, ba hay bốn mũi giáo—điềm ấy được xem là dấu hiệu khiến một vương quốc đi đến diệt vong.

Verse 99

मणिहारस्तु वर्णाभा दीप्तिमंतोऽकसूनवः । केतवश्चोदिताः पूर्वापरयोर्नृपहानिदाः ॥ ९९ ॥

Vầng hào quang như chuỗi ngọc, rực rỡ chói sáng; và các Ketu—những “người con của Mặt Trời”—khi xuất hiện và chuyển động, nếu thấy ở phương Đông hay phương Tây, thì trở thành điềm báo khiến các bậc quân vương suy vi.

Verse 100

वंसुकबिंबक्षितजच्छुकतुंडादिसन्निभाः । हुताशनोदितास्तेऽपि केतवः फलदाः स्मृताः 1. ॥ १०० ॥

Những Ketu ấy, giống như măng tre, quả bầu, cục đất, mỏ vẹt và các hình dạng tương tự—dẫu khởi lên từ phương của lửa—vẫn được ghi nhớ là những điềm ban phát quả báo.

Verse 101

भूसुता जलतैलाभा वर्तुलाः क्षुद्भयप्रदाः । सुभिक्षक्षेमदाः श्वेतकेतवः सोमसूनवः ॥ १०१ ॥

Những “con của Đất” (điềm báo sinh từ đất), hiện ra như nước hay dầu và có hình tròn, gây nỗi sợ về nạn đói. Còn những vị mang cờ trắng, con của Soma, ban cho mùa màng tốt tươi và sự an ổn.

Verse 102

पितामहात्मजः केतुस्त्रिवर्णस्त्रिदशान्वितः । ब्रह्मदंडाद्धूमकेतुः प्रजानामंतकृन्मतः ॥ १०२ ॥

Ketu, con của Pitāmaha (Phạm Thiên), được nói là mang ba sắc và có chư thiên tùy tùng. Sinh từ cây trượng của Phạm Thiên, ngài được gọi là Dhūmaketu, “kẻ mang cờ khói”, và được xem là điềm đưa đến sự đoạn tận của muôn loài.

Verse 103

एशान्यां भार्गवसुताः श्वेतरूपास्त्वनिष्टदाः । अनिष्टदाः पंगुसुता विशिखाः कमकाह्वयाः ॥ १०३ ॥

Ở phương đông-bắc là các con của Bhṛgu, sắc trắng nhưng ban điều bất tường. Lại có các con của Paṅgu—“không mũi tên”—mang tên Kamakā; họ cũng gây nên những kết quả bất cát.

Verse 104

विकचाख्या गुरुसुता वेष्टा याम्ये स्थिता अपि । सूक्ष्माः शुक्ला बुधसुताश्चौररोगभयप्रदाः ॥ १०४ ॥

Vikacā—được nói là con gái của Guru (Bṛhaspati)—và Veṣṭā, tuy ở phương nam, vẫn vi tế và sáng trắng. Những “con của Budha” này trở thành nguyên nhân gây sợ hãi: nỗi sợ trộm cướp và bệnh tật.

Verse 105

कुजात्मजाः कुंकुमाख्या रक्ताः शूलास्त्वनिष्टदाः । अग्निजा विश्वरूपाख्या अग्निवर्णाः सुखप्रदाः ॥ १०५ ॥

Các con của Kuja (Hỏa Tinh) được gọi là Kuṅkuma; họ đỏ rực, như mũi giáo, và đem điều chẳng lành. Con cháu của Agni được gọi là Viśvarūpa; mang sắc lửa và ban niềm an lạc.

Verse 106

अरुणाः श्यामलाकारा अर्कपुत्राश्च पापदाः । शुक्रजा ऋक्षसदृशाः केतवः शुभदायकाः ॥ १०६ ॥

Các Aruṇa có dáng vẻ sẫm tối; là con của Mặt Trời nên ban những quả báo bất lợi. Các Ketu sinh từ Sao Kim giống như gấu và là kẻ ban điều cát tường.

Verse 107

कृत्तिकासु भवो धूमकेतुर्नूनं प्रजाक्षयः । प्रासादवृक्षशैलेषु जातो राज्ञां विनाशकृत् ॥ १०७ ॥

Sao chổi (Dhūmaketu) xuất hiện trong chòm Kṛttikā chắc chắn báo điềm dân chúng suy vong. Nếu thấy nó mọc lên trên cung điện, cây cối hay núi non, thì trở thành nguyên nhân khiến các vua bị diệt vong.

Verse 108

सुभिक्षकृत्कौमुदाख्यः केतुः कुमुदसन्निभः । आवर्तकेतुसंध्यायां शशिरो नेष्टदायकः ॥ १०८ ॥

Ketu tên Kaumuda—kẻ làm nên mùa màng sung túc—hiện ra, trắng như hoa súng. Nhưng khi hoàng hôn bị dấu bởi Ketu xoáy cuộn (āvarta), thì Mặt Trăng (Śaśin) trở thành kẻ ban điều không mong muốn, tức điềm bất tường.

Verse 109

ब्रह्मदेवमनोर्मानं पित्र्यं सौरं च सावनम् । चांद्रमार्क्षं गुरोर्मानमिति मानानि वै नव ॥ १०९ ॥

Thật vậy có chín loại thước đo (thời gian): thước đo của Phạm Thiên (Brahmā), của chư thiên, của Manu, của các Pitṛ (tổ tiên), thước đo mặt trời, thước đo sāvana (dân dụng), thước đo mặt trăng, thước đo theo nakṣatra (tinh tú), và thước đo của Guru (Sao Mộc).

Verse 110

एतेषां नवमानानां व्यवहारोऽत्र पञ्चभिः । तेषां पृथक्पृथक्कार्यं वक्ष्यते व्यवहारतः ॥ ११० ॥

Ở đây, việc vận dụng thực tiễn chín loại thước đo ấy được tiến hành qua năm phương thức. Công dụng riêng của từng loại sẽ được trình bày riêng rẽ, theo đúng thực hành.

Verse 111

ग्रहाणां निखिलश्चारो गृह्यते सौरमानतः । वृष्टेर्विधानं स्त्रीगर्भः सावनेनैव गृह्यते ॥ १११ ॥

Toàn bộ quỹ đạo của các hành tinh được định theo thước đo thời gian của Mặt Trời; nhưng phép định lượng mưa và việc tính kỳ thai của người nữ chỉ được xác định theo thước đo sāvana (dân dụng, tính theo ngày).

Verse 112

प्रवर्षणां समे गर्भो नाक्षत्रेण प्रगृह्यते । यात्रोद्वाहव्रतक्षौरे तिथिवर्षेशनिर्णयः ॥ ११२ ॥

Khi tính năm theo mùa mưa, việc thụ thai (và phép tính của nó) không nên ấn định theo nakṣatra (tú). Còn đối với việc xuất hành, hôn lễ, các lời nguyện tu trì (vrata) và lễ cạo tóc, sự quyết định phải dựa vào tithi (ngày trăng) và vị chủ tể của năm (varṣeśa).

Verse 113

पर्ववास्तूपवासादि कृत्स्नं चांद्रे ण गृह्यते । गृह्यते गुरुमानेन प्रभवाद्यब्दलक्षणम् ॥ ११३ ॥

Mọi pháp hành—như ngày lễ parvan, các nghi thức liên hệ đến vāstu, việc trai giới và những điều tương tự—đều phải định theo lịch nguyệt. Còn các dấu hiệu của chu kỳ năm bắt đầu từ Prabhava được xác định theo thước đo của Guru (Mộc tinh).

Verse 114

तत्तन्मासैर्द्वादशभिस्तत्तदष्टौ भवेत्ततः । गुरुमध्यमचारेण षष्ट्यब्दाः प्रभवादयः ॥ ११४ ॥

Từ những phần ấy, mười hai tháng hợp thành một năm; rồi theo cùng phép tính đó, lại thành tám (năm) như thế tiếp theo. Theo chuyển động trung bình của Guru (Mộc tinh), có sáu mươi năm bắt đầu từ Prabhava.

Verse 115

प्रभवो विभवः शुक्लः प्रमोदोऽथ प्रजापतिः । अंगिराः श्रीमुखो भावो युवा धाता तथैव च ॥ ११५ ॥

“(Ngài là) Prabhava, Vibhava, Śukla, Pramoda, và cả Prajāpati; (Ngài là) Aṅgirā, Śrīmukha, Bhāva, Yuvā, và cũng vậy Dhātā.”

Verse 116

ईश्वरो बहुधान्यश्च प्रमाथी विक्रमो वृषः । चित्रभानुस्सुभानुश्च तारणः पार्थिवोऽव्ययः ॥ ११६ ॥

Ngài là Đấng Tối Thượng; Ngài ban dưỡng nuôi và phú túc dồi dào; là bậc hùng lực chế phục; chính là dũng mãnh; là Vṛṣa—con bò công chính nâng đỡ Dharma. Ngài rực sáng với quang huy muôn vẻ và ánh sáng cát tường; là Đấng cứu độ đưa chúng sinh vượt qua; ngự trị trong cõi trần như bậc vương chủ; mà vẫn bất hoại, bất diệt.

Verse 117

सर्वजित्सर्वधारी च विरोधी विकृतः खरः । नंदनो विजयश्चैव जयो मन्मथदुर्मुखौ ॥ ११७ ॥

Ngài là Đấng chinh phục tất cả và nâng đỡ muôn loài; là Đấng đối kháng điều ác và Đấng bất biến; kiên định, không khuất phục. Ngài là Đấng làm hoan hỷ; chính là Chiến thắng; là Bậc chiến thắng; là Đấng chế ngự Kāma (dục vọng); và là Đấng có dung mạo uy nghi đáng sợ.

Verse 118

हेमलंबो विलंबश्च विकारी शार्वरी लवः । शुभकृच्छोभनः क्रोधी विश्वावसुपराभवौ ॥ ११८ ॥

Hemalamba, Vilamba, Vikārī, Śārvarī, Lava, Śubhakṛt, Śobhana, Krodhī, Viśvāvasu và Parābhava—đó là những danh hiệu đang được xưng tụng theo thứ tự.

Verse 119

प्लवंगः कीलकः सौम्यः सामाप्तश्च विरोधकृत् । र्प्भावी प्रमादी च आनन्दो राक्षसोऽनलः ॥ ११९ ॥

Các danh hiệu được xưng là: Plavaṅga, Kīlaka, Saumya, Sāmāpta và Virodhakṛt; lại nữa: Ṛbhāvī, Pramādī, Ānanda, Rākṣasa và Anala.

Verse 120

पिंगलः कालयुक्तश्च सिद्धार्थो रौद्र दुर्मतीः । दुंदुभी रुधिरोद्गारी रक्ताक्षः क्रोधनः क्षयः ॥ १२० ॥

Ngài được gọi là Piṅgala, bậc hòa cùng Thời gian; Siddhārtha, Đấng thành tựu mọi mục đích; Raudra, Đấng dữ dội; và Durmati, kẻ tâm ý hiểm ác. Ngài là Dundubhī, tiếng gầm như trống; Rudhirodgārī, kẻ phun máu; Raktākṣa, mắt đỏ; Krodhana, bậc phẫn nộ; và Kṣaya, chính là sự tiêu hoại.

Verse 121

नामतुल्यफलाः सर्वे विज्ञेयाः षष्टिवत्सराः । युगं स्थात्पंचभिर्वर्षैर्युगान्येवं तु द्वादश ॥ १२१ ॥

Sáu mươi năm (trong chu kỳ của Sao Mộc) phải được hiểu là cho quả báo tương xứng với chính tên gọi của chúng. Một yuga gồm năm năm; và như vậy trong chu kỳ sáu mươi năm có mười hai yuga.

Verse 122

तेषामीशाः क्रमाज्ज्ञेया विष्णुर्देवपुरोहितः । पुरंदरो लोहितश्च त्वष्टाहिर्बुध्न्यसंज्ञकः ॥ १२२ ॥

Các vị chủ tể của chúng cần được biết theo thứ tự: Viṣṇu, vị tư tế của chư thiên; Purandara (Indra); Lohita; Tvaṣṭṛ; và vị được gọi là Ahirbudhnya.

Verse 123

पितरश्च ततो विश्वे शशींद्रा ग्न्यश्विनो भगः । तथा युगस्य वर्षेशास्त्वग्निनेंदुविधीश्वराः ॥ १२३ ॥

Kế đến là các Pitṛ và các Viśvedevas; rồi Soma và Indra, Agni, đôi Aśvin, và Bhaga. Cũng vậy, các vị chủ tể của các yuga và của các năm là Agni, Mặt Trăng, và Vidhīśvara—Đấng Tối Thượng an bài.

Verse 124

अथाद्वेशचमूनाथसस्यपानां बलाबलम् । तत्कालं ग्रहचारं च सम्यग् ज्ञात्वा फलं वदेत् ॥ १२४ ॥

Rồi, sau khi hiểu đúng các điểm mạnh và yếu của (những yếu tố như) Adveśa, Camūnātha, mùa màng và nước uống, cùng với sự vận hành của các hành tinh vào thời điểm ấy, người ta nên tuyên bố kết quả.

Verse 125

सौम्यायनं मासषट्कं मृगाद्यं भानुभुक्तितः । अहः सुराणां तद्रा त्रिः कर्काद्यं दक्षिणायनम् ॥ १२५ ॥

Theo lộ trình của Mặt Trời qua các cung hoàng đạo, thời kỳ sáu tháng bắt đầu từ Ma-kara (Capricorn) và các cung tiếp theo được gọi là saumyāyana, tức hành trình phương bắc. Đó là ban ngày của chư thiên; còn đêm tương ứng là thời kỳ sáu tháng bắt đầu từ Karka (Cancer), gọi là dakṣiṇāyana, hành trình phương nam.

Verse 126

गृहप्रवेशवैवाहप्रतिष्ठामौंजिबन्धनम् । मघादौ मंगलं कर्म विधेयं चोत्तरायणे ॥ १२६ ॥

Lễ nhập trạch, lễ thành hôn, lễ an vị–tôn trí (pratiṣṭhā), và lễ thắt dây thánh (upanayana) — những nghi lễ cát tường ấy nên được cử hành bắt đầu từ sao Maghā, và cũng trong thời kỳ Mặt Trời đi về phương bắc (uttarāyaṇa).

Verse 127

याम्यायने गर्हितं च कर्म यत्नात्प्रशस्यते । माघादिमासौ द्वौ द्वौ च ऋतवः शिशिरादयः ॥ १२७ ॥

Trong thời kỳ Mặt Trời đi về phương nam (dakṣiṇāyana), ngay cả việc vốn bị xem là đáng chê cũng trở nên đáng khen nếu được làm với sự cẩn trọng. Từ tháng Māgha trở đi, các tháng được xếp theo từng cặp; các mùa cũng vậy—bắt đầu từ Śiśira—mỗi mùa gồm hai tháng.

Verse 128

मृगाच्छिशिरवसंतश्च ग्रीष्माः स्युश्चोत्तरायणे । वर्षा शरच्च हेमंतः कर्काद्वै दक्षिणायने ॥ १२८ ॥

Từ Mṛga (Mṛgaśīrṣa) trở đi, các mùa—Śiśira (cuối đông), Vasanta (xuân) và Grīṣma (hạ)—thuộc về Uttarāyaṇa, khi Mặt Trời đi lên phương bắc. Từ Karka (Cự Giải) trở đi, các mùa—Varṣā (mưa), Śarad (thu) và Hemanta (đầu đông)—thuộc về Dakṣiṇāyaṇa, khi Mặt Trời đi xuống phương nam.

Verse 129

चांद्रो दर्शावधिः सौरः संक्रात्या सावनो दिनैः । त्रिंशद्भिश्चंद्र भगणो मासो नाक्षत्रसंज्ञकः ॥ १२९ ॥

Tháng âm (chāndra) được tính đến ranh giới ngày sóc–trăng non (amāvāsyā); tháng dương (saurya) được xác định bởi saṅkrānti, khi Mặt Trời nhập một cung hoàng đạo mới. Tháng dân dụng (sāvana) được tính theo số ngày; còn tháng theo chu kỳ của trăng—gồm ba mươi tithi—được gọi là tháng nakṣatra.

Verse 130

मधुश्च माधवः शुक्रः शुचिश्चाथ नभस्ततः । नभस्य इषःऊर्जश्च सहाश्चैव सहस्यकः ॥ १३० ॥

Madhu, Mādhava, Śukra và Śuci; rồi đến Nabhas; tiếp theo là Nabhasya; và (rồi) Īṣa cùng Ūrja; cũng có Sahā và Sahasyaka—đó là những danh xưng các tháng theo thứ tự nối tiếp.

Verse 131

तपास्तपस्य क्रमशश्चैत्रादीनां समाह्वयाः । यस्मिन्मासे पौर्णमासी येन धिष्ण्येन संयुता ॥ १३१ ॥

Tapas và Tapasya, theo thứ tự, cũng là những danh xưng được đặt cho các tháng bắt đầu từ Caitra. Mỗi tháng được nhận biết bởi ngày trăng tròn (pūrṇimā) rơi vào tháng ấy và bởi chòm sao (nakṣatra) đặc thù mà trăng tròn ấy kết hợp cùng.

Verse 132

तन्नक्षत्राह्वयो मासः पौर्णमासी तदाह्वया । तत्पक्षौ दैव पित्राख्यौ शुक्लकृष्णौ तथापरे ॥ १३२ ॥

Tháng âm được gọi theo nakṣatra (chòm sao chủ) ấy; ngày trăng tròn (pūrṇimā) cũng được biết bằng chính danh xưng đó. Hai nửa tháng được gọi là ‘thiên’ và ‘tổ’—tức nửa sáng (śukla) và nửa tối (kṛṣṇa).

Verse 133

शुभाशुभे कर्मणि च प्रशस्तौ भवतः सदा । क्रमात्तिथीनां ब्रह्माग्नी विरिंचिविष्णुशैलजाः ॥ १३३ ॥

Trong các nghi lễ cát tường cũng như bất tường, hai vị luôn được tuyên xưng là đáng tán dương. Theo thứ tự các tithi (ngày âm), các quyền năng chủ trì là Brahmā và Agni; lại có Virinci, Viṣṇu và Śailajā (Pārvatī).

Verse 134

विनायकयमौ नागचंद्रौ स्कंदोऽकवासवौ । महेन्द्र वासवौ नागदुर्गादंडधराह्वयः ॥ १३४ ॥

Vināyaka và Yama; Nāga và Candra; Skanda và hai Vasu; Mahendra và Vāsava; Nāga, Durgā và vị được gọi là Daṇḍadhara—đó là những thánh danh chư thiên được xưng niệm trong bối cảnh này.

Verse 135

शिवविष्णू हरिरवीकामः सर्वः कलीततः । चन्द्र विश्वेदर्शसंज्ञतिथीशाः पितरः स्मृताः ॥ १३५ ॥

Śiva và Viṣṇu, Hari, Ravi (Mặt Trời) và Kāma—quả thật mọi quyền năng thần linh—được nói là liên hệ với nhóm Kali. Còn Candra (Mặt Trăng), các Viśvedevas, và những vị được biết là chúa tể của các tithi (ngày âm) thì được ghi nhớ như các Pitṛ (thần linh tổ tiên).

Verse 136

नंदाभद्रा जयारिक्तापूर्णाः स्युस्तिथयः पुनः । त्रिरावृत्त्या क्रमाज्ज्ञेया नेष्टमध्येष्टदाः सिते ॥ १३६ ॥

Lại nữa, các tithi (ngày âm lịch) được hiểu là Nandā, Bhadrā, Jayā, Riktā và Pūrṇā. Theo thứ tự ấy lặp lại ba lần thì biết khắp cả nửa tháng. Trong nửa tháng sáng (śukla-pakṣa), chúng lần lượt cho quả: không như ý, trung bình và như ý, tùy theo từng loại.

Verse 137

कृष्णपक्षे त्विष्टमध्यानिष्टदाः क्रमशस्तदा । अष्टमी द्वादशी षष्ठी चतुर्थी च चतुर्दशी ॥ १३७ ॥

Trong nửa tháng tối (kṛṣṇa-pakṣa), các tithi ấy lần lượt bị xem là cho quả từ trung bình đến không như ý: ngày thứ tám, thứ mười hai, thứ sáu, thứ tư và thứ mười bốn.

Verse 138

तिथयः पक्षरंध्राख्या ह्यतिरूक्षा प्रकीर्तिताः । समुद्र मनुरंध्रांकतत्त्वसंख्यास्तुनाडिकाः ॥ १३८ ॥

Các tithi được nói là vô cùng vi tế, nên được gọi là “những lỗ mở (randhra) của nửa tháng (pakṣa)”. Còn nāḍikā (đơn vị đo thời gian) thì nên tính theo các danh xưng số học truyền thống như “đại dương” (samudra), “Manu”, “lỗ mở” (randhra), “chữ số” (aṅka) và “tattva”, vốn dùng để biểu thị con số.

Verse 139

त्याज्याः स्युस्तासु तिथिषु क्रमात्पंच च सर्वदा । अमावास्या च नवमी हित्वा विषमसज्ञिका ॥ १३९ ॥

Trong các tithi ấy, có năm ngày liên tiếp luôn phải tránh. Và trừ ngày Amāvāsyā (không trăng) cùng ngày Navamī (mồng chín), những ngày còn lại được gọi là các tithi “bất quân” (viṣama), tức không cát tường.

Verse 140

तिथयस्तुप्रशस्तास्युर्मध्यमा प्रतिपत्सिता । षष्ठ्यां तैलं तथाष्टम्यां मासं क्षौरं कलेस्तिथौ ॥ १४० ॥

Trong các tithi, những tithi ở giữa được xem là cát tường; và Pratipat (ngày mồng một) cũng được chấp thuận. Vào ngày Ṣaṣṭhī (mồng sáu) nên thoa dầu; vào ngày Aṣṭamī (mồng tám) nên thực hành một pháp tu theo tháng; và vào tithi của Kāla (Thời gian/Tử thần) thì nên cạo tóc.

Verse 141

पूर्णिमादर्शयोर्नारीसेवनं परिवर्जयेत् । दर्शे षष्ठ्यां प्रतिपदि द्वादश्यां प्रतिपर्वसु ॥ १४१ ॥

Nên kiêng giao hợp vào ngày Rằm và ngày Sóc (Amāvasyā); cũng vậy, vào chính ngày Sóc, ngày mồng sáu (Ṣaṣṭhī), ngày mồng một (Pratipad), ngày mười hai (Dvādaśī) và mọi ngày tiết lễ/điểm giao thời (Parvan) đều nên tránh.

Verse 142

नवम्यां च न कुर्वीत कदाचिद्दंतधावनम् । व्यतीपाते च संक्रांतावेकादश्यां च पर्वसु ॥ १४२ ॥

Vào ngày thứ chín (Navamī) tuyệt đối không nên chải răng; cũng vậy vào ngày Vyatīpāta, ngày Saṅkrānti, ngày Ekādaśī và các ngày lễ thiêng (Parva).

Verse 143

अर्कभौमदिने षष्ठ्यां नाभ्यंगो वैधृतौ तथा । यः करोति दशम्यां च स्नानमामलकैर्नरः ॥ १४३ ॥

Vào ngày mồng sáu (Ṣaṣṭhī) rơi vào Chủ nhật hoặc Thứ ba, và cũng trong thời Vaidhṛti-yoga bất tường, không nên xoa dầu mát-xa. Nhưng người nào vào ngày mồng mười (Daśamī) tắm gội với quả āmalaka (me rừng/diệp hạ châu Ấn) thì được xem là đã thực hành phép tắm thanh tịnh theo nghi quỹ.

Verse 144

पुत्रहानिर्भवेत्तस्य त्रयोदश्यां धनक्षयः । अर्थपुत्रक्षयस्तस्य द्वितीयायां न संशयः ॥ १४४ ॥

Đối với người ấy, vào ngày mười ba (Trayodaśī) sẽ phát sinh sự mất con; vào ngày mồng hai (Dvitīyā) sẽ hao tổn tài sản. Chính ngày mồng hai ấy, sự tổn thất cả của cải lẫn con cái đều xảy ra—không còn nghi ngờ gì.

Verse 145

अमायां च नवम्यां च सप्तम्यां च कुलक्षयः । या पौर्णिमा दिवा चंद्र मती सानुमती स्मृता ॥ १४५ ॥

Vào ngày Sóc (Amāvasyā), ngày thứ chín và ngày thứ bảy (tithi), người ta nói có sự suy vong của dòng tộc. Còn ngày Rằm mà Mặt Trăng hiện diện ban ngày thì được ghi nhớ là một Paurṇimā bất tường, gọi là Candramatī, cũng mang tên Sānumatī.

Verse 146

रात्रौ चन्द्र वती राकाप्यमावास्या तथा द्विधा । सिनीवाली चेंदुमती कुहूर्नेंदुमती मता ॥ १४६ ॥

Trong đêm, tithi của trăng được gọi là Rākā; và đêm Amāvāsyā (đêm không trăng) có hai loại: Sinīvālī được xem là “có trăng” (indumatī), còn Kuhū được coi là “không có trăng” (không indumatī).

Verse 147

कार्तिके शुक्लनवमी त्वादिः कृतयुगस्य च । त्रेतादिर्माधवे शुक्ले तृतीया पुण्यसंज्ञिता ॥ १४७ ॥

Vào tháng Kārtika, ngày mồng chín của nửa tháng sáng (Śukla Navamī) được nói là khởi đầu của Kṛta (Satya) Yuga. Và vào tháng Mādhava (Vaiśākha), ngày mồng ba của nửa tháng sáng (Śukla Tṛtīyā) được tôn xưng là khởi đầu cát tường của Tretā Yuga.

Verse 148

कृष्णापंचदशी माघे द्वापरादिरुदीरिता । कल्पादिः स्यात्कृष्णपक्षे नभस्यस्य त्रयोदशी ॥ १४८ ॥

Giáo truyền rằng khởi đầu của Dvāpara rơi vào ngày Amāvāsyā (Kṛṣṇā Pañcadaśī) trong tháng Māgha; và sự khai mở của một Kalpa ứng vào ngày mười ba (Trayodaśī) của nửa tháng tối trong tháng Nabhasya (Bhādrapada).

Verse 149

द्वादश्यूर्जे शुक्लपक्षे नवम्यच्छेश्वयुज्यपि । चेत्रे भाद्र पदे चैव तृतीया शुक्लसंज्ञिता ॥ १४९ ॥

Trong nửa tháng sáng, ngày mười hai (Dvādaśī) của tháng Ūrja (Kārttika) được xem là cát tường; cũng vậy, ngày mồng chín (Navamī) của tháng Āśvayuja (Āśvina). Còn trong tháng Caitra và cả Bhādrapada, ngày mồng ba (Tṛtīyā) cũng được gọi là “Śuklā”, một pháp hành sáng-lunar đầy phước lành.

Verse 150

एकादशी सिता पौषे ह्याषाढेर्देशमीसिता । माघे च सप्तमी शुक्ला नभस्ये त्वसिताष्टमी 1. ॥ १५० ॥

Trong tháng Pauṣa có Ekādaśī thuộc nửa tháng sáng (Śukla/Sitā). Trong tháng Āṣāḍha có Daśamī thuộc nửa tháng sáng. Trong tháng Māgha có Saptamī thuộc nửa tháng sáng. Và trong tháng Nabhasya (Bhādrapada) có Aṣṭamī thuộc nửa tháng tối (Kṛṣṇa/Asitā).

Verse 151

श्रावणे मास्यमावास्या फाल्गुने मासि पौर्णिमा । आषाढें कार्तिके मासि ज्यष्ठे चैत्रे च पौर्णिमा ॥ १५१ ॥

Trong tháng Śrāvaṇa, nên giữ ngày Amāvāsyā (ngày sóc). Trong tháng Phālguna, nên giữ ngày Paurṇimā (ngày rằm). Trong các tháng Āṣāḍha và Kārtika, cũng như trong Jyeṣṭha và Caitra, đều nên giữ ngày Paurṇimā.

Verse 152

मन्वादयो मानवानां श्राद्धेष्वत्यंतपुण्यदा । भाद्रे कृष्णत्रयोदश्यां मघामिंदुः करे रविः ॥ १५२ ॥

Đối với loài người, các nghi lễ Manv-ādi gắn với việc cử hành Śrāddha đem lại công đức vô cùng lớn—đặc biệt vào ngày Trayodaśī (mồng mười ba) của nửa tháng tối trong Bhādrapada, khi Mặt Trăng ở Maghā và Mặt Trời ở Hasta.

Verse 153

गजच्छाया तदा ज्ञेया श्राद्धे ह्यत्यंतपुण्यदा । एकस्मिन्वासरे तिस्रस्तिथयः स्यात्तिथिक्षयः ॥ १५३ ॥

Khi ấy, nên nhận biết thời khắc cát tường gọi là “gaja-chāyā” (bóng voi); trong việc cử hành Śrāddha, đó là điều vô cùng công đức. Nếu trong một ngày mà có ba tithi xuất hiện, thì gọi là “tithi-kṣaya” (tithi bị khuyết/mất).

Verse 154

तिथिर्वारत्रये त्वेका ह्यधिका द्वे च निंदिते । सूर्यास्तमनपर्यंतं यस्मिन्वारे तु या तिथिः ॥ १५४ ॥

Trong khoảng ba ngày trong tuần, có thể có một tithi được xem là “adhikā” (tithi dư), và hai tithi bị xem là “ninditā” (bị chê trách). Tithi được quy về ngày nào thì theo ngày mà tithi ấy còn kéo dài cho đến (hoặc qua) lúc mặt trời lặn.

Verse 155

विद्यते सा त्वखंडा स्यान्न्यूना चेत्खंडसंज्ञिता । तिथेः पंचदशो भागः क्रमात्प्रतिपदादयः ॥ १५५ ॥

Nếu tithi hiện diện trọn vẹn thì gọi là “akhaṇḍā” (không gián đoạn); nếu bị thiếu hụt thì gọi là “khaṇḍa” (bị đứt đoạn). Tithi là phần thứ mười lăm của tháng âm, bắt đầu theo thứ tự từ Pratipadā và tiếp nối về sau.

Verse 156

क्षणसंज्ञास्तदर्द्धानि तासामर्द्धप्रमाणतः । रविः स्थिश्चरश्चन्द्र ः क्रूरोवक्रोखिलो बुधः ॥ १५६ ॥

Một nửa của các phân chia thời gian ấy được gọi là kṣaṇa; và theo thước đo của các nửa ấy mà nói rằng: Mặt Trời đứng vững, Mặt Trăng chuyển động; sao Thủy (Budha) thì khắc nghiệt, nghịch hành và đi theo quỹ đạo bất thường.

Verse 157

लघुरीज्यो मृदुः शुक्रस्तीक्ष्णो दिनकरात्मजः । अभ्यक्तो भानुवारे यः स नरः क्लेशवान्भवेत् ॥ १५७ ॥

Sao Mộc (Jupiter) có ảnh hưởng nhẹ; sao Kim (Venus) thì nhu hòa; còn con của Mặt Trời, tức sao Thổ (Saturn), lại khắc nghiệt. Nếu một người xoa dầu lên thân vào ngày Chủ nhật, người ấy sẽ trở thành kẻ chịu nhiều khổ não.

Verse 158

ऋक्षेशे कांतिभाग्भौमे व्याधिसौभाग्यमिंदुजे । जीवे नैवं सिते हानिर्मन्दे सर्वसमृद्धयः ॥ १५८ ॥

Khi sao Hỏa (Maṅgala) làm chủ tinh tú (nakṣatra), người ta được rạng rỡ và duyên dáng; khi sao Thủy (Budha) ở vị trí ấy, vừa phát sinh bệnh tật vừa có may mắn. Với sao Mộc (Jīva) thì không như vậy; với sao Kim (Śukra) thì có tổn thất; còn với sao Thổ (Manda/Śani) thì được thịnh vượng trọn vẹn.

Verse 159

लंकोदयात्स्याद्वारादिस्तस्मादूर्ध्वमधोऽपिवा । देशांतरस्वचरार्द्धनाडीभिरपरे भवेत् ॥ १५९ ॥

Lấy lúc mặt trời mọc tại Laṅkā làm chuẩn, thời gian ở Dvārakā và các nơi khác được xác định—hoặc sớm hơn (đi trước) hoặc muộn hơn (đi sau). Ở những vùng khác, độ chênh phải tính bằng nửa-nāḍī tùy theo sự dịch chuyển kinh độ địa phương (sva-cara).

Verse 160

बलप्रदस्य खेटस्य कर्म सिद्ध्य्ति यत्कृतम् । तत्कर्म बलहीनस्य दुःखेनापि न सिद्ध्य्ति ॥ १६० ॥

Công việc được khởi sự với bùa hộ thân ban sức mạnh thì sẽ thành tựu; nhưng chính công việc ấy, đối với người thiếu lực, dẫu gắng gượng trong đau đớn cũng không thể thành.

Verse 161

इंदुज्ञजीवशुक्राणां वासराः सर्वकर्मसु । फलदास्त्वितरे क्रूरे कर्मस्वभिमतप्रदाः ॥ १६१ ॥

Các ngày trong tuần thuộc về Mặt Trăng, Sao Thủy, Sao Mộc và Sao Kim đều sinh quả lành cho mọi công việc. Những ngày khác vốn khắc nghiệt, chỉ ban kết quả như ý trong các hành động thô bạo hoặc cưỡng bức.

Verse 162

रक्तवर्णो रविश्चंद्रो गौरो भौमस्तु लोहितः । दूर्वावर्णो बुधो जीवः पीतः श्वेतस्तु भार्गवः ॥ १६२ ॥

Mặt Trời và Mặt Trăng mang sắc đỏ; Sao Hỏa tuy sáng nhạt nhưng cũng được nói là ánh đỏ. Sao Thủy có màu như cỏ dūrvā; Sao Mộc màu vàng; và Sao Kim màu trắng.

Verse 163

कृष्णः सौरिः स्ववारेषु स्वस्ववर्णक्रिया हिताः । अद्रि बाणाश्च यस्तर्कपातालवसुधाधाः ॥ १६३ ॥

Kṛṣṇa và Sauri (Śani) khi được phụng thờ đúng vào ngày của chính mình thì đem lại điều lợi lành; và các nghi thức thích hợp cho từng varṇa (giai tầng) khi ấy cũng dẫn đến an lạc. (Câu này còn nhắc các danh xưng biểu tượng truyền thống như “núi” và “mũi tên” trong lối liệt kê các tương ứng.)

Verse 164

बाणाग्निलोचनानिह्यवेदवाहुशिलीमुखाः । त्र् येकाहयो नेत्रगोत्ररामाश्चंद्र रसर्तवः ॥ १६४ ॥

Mũi tên, lửa, đôi mắt, lời thiêng, các Veda, cánh tay và những phi tiêu sắc bén; bộ ba, một ngày, những con ngựa; đôi mắt, các dòng tộc, các Rāma; Mặt Trăng, các vị (rasa) và các mùa—tất cả được gợi nhớ như những tương ứng linh thiêng liên kết với nhau.

Verse 165

कुलिकाश्चोपकुलिका वारवेलास्तथा क्रमात् । प्रहरार्द्धप्रमाणास्ते विज्ञेयाः सूर्यवासरात् ॥ १६५ ॥

Theo thứ tự, các phân đoạn thời gian gọi là Kulikā, Upakulikā và Vāravelā cần được hiểu rằng mỗi đoạn dài nửa prahara, tính từ ngày mặt trời (từ lúc bình minh).

Verse 166

यस्मिन्वारे क्षणो वारदृष्टस्तद्वासराधिपः । आद्यः षष्ठो द्वितीयोऽस्मात्तत्षष्ठस्तु तृतीयकः ॥ १६६ ॥

Vào khoảnh khắc nào thấy rơi vào một ngày trong tuần (vāra), thì vị chủ tể của ngày ấy là người cai quản ngày. Từ vị chủ ngày đó mà tính: vị thứ nhất được kể là thứ sáu; vị thứ hai là thứ sáu tính từ đó; và vị thứ ba là thứ sáu tính từ vị ấy.

Verse 167

षष्ठः षष्ठश्चेतरेषां कालहोराधिपाः स्मृताः । सार्द्धनाडीद्वयेनैव दिवा रात्रौ यथाक्रमात् ॥ १६७ ॥

Vị thứ sáu và lại vị thứ sáu trong số những vị còn lại được ghi nhớ là các chủ tể của giờ thời (kāla-horā). Mỗi giờ như vậy gồm hai nāḍī rưỡi, lần lượt vận hành theo thứ tự vào ban ngày và ban đêm.

Verse 168

वारप्रोक्ते कर्मकार्ये तद्ग्रहस्य क्षणेऽपि सन् । नक्षत्रेशाः क्रमाद्दस्रयमवह्निपितामहाः ॥ १६८ ॥

Khi một nghi lễ được dạy phải cử hành vào một ngày trong tuần nhất định, dù hành tinh của ngày ấy chỉ hiện diện trong một khoảnh khắc, thì các chủ tể của các Nakṣatra (tinh tú) theo thứ tự là Aśvin (Dasra), Yama, Agni và Pitāmaha (Brahmā).

Verse 169

चंद्रे शादितिजीवाहिपितरो भगसंज्ञकः । अर्यमार्कत्वष्टृमरुच्छक्राग्निमित्रवासवः ॥ १६९ ॥

Trong cảnh giới của Mặt Trăng có các thần như Śa, các Āditya, Jīva, các Nāga và các Pitṛ; lại có vị được gọi là Bhaga. Ở đó cũng có Aryaman, Arka (Mặt Trời), Tvaṣṭṛ, Marut, Chakra (quyền năng/luân xa của Indra), Agnimitra và Vāsava (Indra).

Verse 170

नैरृत्युदकविश्वेजगोविंदवसुतोयपाः । अजैकपादहिर्बुध्न्या पूषा चेति प्रकीर्तिताः ॥ १७० ॥

Nairṛta, Udaka, Viśveja, Govinda, Vasu, Toyapā, Ajaikapād, Ahirbudhnya và Pūṣan—đó là những danh xưng được tuyên dạy để trì tụng.

Verse 171

पूर्वात्रयं मघाह्यग्निविशाखायममूलभम् । अधोमुखं तु नवकं भानौ तत्रविधीयते ॥ १७१ ॥

Ba tinh tú thuộc nhóm “Pūrva”, cùng Maghā, (Kṛttikā) sao Lửa, Viśākhā, Āyama và Mūla được nói là “vô căn”, không thích hợp để lập khởi sự. Lại nữa, nhóm chín “hướng xuống” cũng được quy định tại đó, xét theo sự liên hệ với Mặt Trời.

Verse 172

बिलप्रवेशगणितभूतसाधनलेखनम् । शिल्पकर्मकलाकूपनिक्षेपोद्धरणादि यत् ॥ १७२ ॥

Điều này bao gồm tri thức kỹ thuật về việc vào các lối đi ngầm, phép tính toán, các nghi thức và phương pháp liên hệ đến các linh thể, nghệ thuật thư viết, nghề thủ công và các mỹ nghệ ứng dụng; cùng những việc như lấy lại các vật ký thác bị giấu trong giếng và những nơi tương tự.

Verse 173

मित्रेन्दुत्वाष्ट्रहस्तेन्द्रा दितिभांत्याश्विवायुभम् । तिर्यङ्मुखाख्यं नवकं भानौ तत्र विधीयते ॥ १७३ ॥

Mitra, Mặt Trăng, Tvaṣṭṛ, Hasta, Indra, Diti, Bhānti, đôi Aśvin và Vāyu—chín vị này, được gọi là Navaka “Tiryaṅmukha”, được quy định tại đó theo sự liên hệ với Mặt Trời.

Verse 174

हलप्रवाहगमन गंत्रीपत्रगजोष्ट्रकम् । खरगोरथनौयानालुलायहयकर्म च ॥ १७४ ॥

Việc cày bừa và điều tiết dòng nước tưới; nghề làm (và dùng) xe cộ cùng dụng cụ bằng lá; việc điều khiển voi và lạc đà; lại cả các công việc liên quan đến lừa và bò, xe chiến và thuyền bè, cùng những nghề về đu đưa và các việc gắn với ngựa.

Verse 175

ब्रह्मविष्णुमहेशार्यशततारावसूत्तराः । ऊद्ध्वास्यं नवकं भानां प्रोक्तमत्र विधीयते ॥ १७५ ॥

Tại đây, chín bậc “thượng hệ” của các quang thể được tuyên nói và quy định: Brahmā, Viṣṇu, Maheśa, các Ārya, các Śatatārā, các Vasu và các Uttarā.

Verse 176

नृपाभिषेकमांगल्यवारणध्वजकर्म च । प्रासादतोरणारामप्राकाराद्यं च सिद्ध्य्ति ॥ १७६ ॥

Các lễ quán đảnh vương giả, các nghi lễ cát tường, các pháp sự liên quan đến voi và cờ xí; cùng việc thành tựu những công trình như cung điện, cổng torana, vườn tược, tường thành và các việc tương tự—tất thảy đều được hoàn mãn nhờ các phép hành trì cát tường đã được quy định.

Verse 177

स्थिरं रोहिण्युत्तराख्यं क्षिप्रं सूर्याश्विपुष्यभम् । साधारणं द्विदैवत्यं वह्निभं च प्रकीर्तितम् ॥ १७७ ॥

Rohiṇī và ba sao Uttara được gọi là “cố định”; Sūrya (tức sao Sūrya), Aśvinī và Puṣya được nói là “nhanh.” Dvidaivatya được dạy là “thông thường,” và Vahnibha cũng được tuyên xưng như một loại riêng.

Verse 178

वस्वदित्यंवुपुष्याणि विष्णुभं चरसंज्ञितम् । मृद्विंदुमित्रचित्रांत्यमुग्रं पूर्वामघात्रिकम् ॥ १७८ ॥

Các nhóm được tuyên định như sau: nhóm Vasus, nhóm Ādityas và bộ Puṣya; Viṣṇubha được gọi là “Cara” (di động); rồi đến các bộ mang tên Mṛd, Vindu, Mitra và những bộ kết thúc ở Citrā; lại có Ugra; và bộ ba bắt đầu từ Pūrvā và Maghā.

Verse 179

मूलाद्रा र्हींद्र भं तीक्ष्णं स्वनामसदृशं फलम् । चित्रादित्यंबुविष्ण्वंबांत्याधिमित्रवसूडुषु ॥ १७९ ॥

Đối với Mūlā và Ārdrā, cũng như Rhīṃdra, Bhaṃ và Tīkṣṇa, quả báo của nghi lễ/chân ngôn được nói là tương ứng với chính ý nghĩa tên gọi của chúng. Cũng vậy, nơi các sao mang tên Citrā, Āditya, Ambu, Viṣṇu, Ambā, Āntya, Ādhi, Mitra và Vasūḍu, phước quả đạt được phù hợp với danh xưng riêng của từng sao.

Verse 180

समृगेज्येषु बालानां कर्णवेधक्रिया हिता । दस्रेन्द्वदितितिष्येषु करादित्रितये तथा ॥ १८० ॥

Đối với trẻ nhỏ, nghi lễ xỏ tai (karṇavedha) là tốt lành khi cử hành dưới các sao Mṛgaśīrṣa và Jyeṣṭhā. Cũng vậy, nghi lễ này được khuyến nghị dưới Dhaniṣṭhā, Śravaṇa, Aditi (Punarvasu) và Tiṣyā (Puṣyā), và cả trong ba ngày trăng bắt đầu từ ngày “Hastā” (ngày Bàn Tay) cùng hai ngày kế tiếp.

Verse 181

गजकर्माखिलं यत्तद्विधेयं स्थिरभेषु च । वाजिकर्माखिलं कार्यं सूर्यवारे विशेषतः ॥ १८१ ॥

Mọi việc liên quan đến voi nên làm khi Mặt Trăng ở các cung hoàng đạo cố định; còn mọi việc liên quan đến ngựa thì nên làm đặc biệt vào ngày Chủ Nhật.

Verse 182

चित्रावरुणवैरिंचत्र् युत्तरासु गमागमम् । दर्शाष्टम्यां चतुर्दश्यां पशूनां न कदाचन ॥ १८२ ॥

Vào những ngày (hay các yoga/nakṣatra) mang tên Citrā, Varuṇa và Vairiñca, lại cả trong thời kỳ uttarāyaṇa (mặt trời đi về phương bắc), nên tránh việc đi và về, xuất hành. Cũng vậy, vào ngày sóc (amāvasyā), ngày mồng tám và ngày mười bốn âm lịch, tuyệt đối không nên dắt, chuyển hay xử lý việc liên quan đến súc vật.

Verse 183

मृदुध्रुवक्षिप्रचरविशाखापितृभेषु च । हलप्रवाहं प्रथमं विदध्यान्मूलभे वृषैः ॥ १८३ ॥

Trong các nakṣatra thuộc loại nhu (mṛdu), cố định (dhruva), nhanh (kṣipra) và động (cara), lại cả trong Viśākhā và các nakṣatra của Pitṛ, trước hết nên cử hành nghi thức “hala-pravāha” — lễ khởi đầu việc cày rạch luống. Riêng khi ở nakṣatra Mūla, nên thực hiện với bò đực.

Verse 184

हलादौ वृषनाशाय भत्रयं सूर्यमुक्तभात् । अग्रे वृद्ध्यै त्रयं लक्ष्म्यै सौम्यपार्श्वे च पंचकम् ॥ १८४ ॥

Bắt đầu từ âm tiết “ha”, ba (đơn vị/chữ) được quy định để trừ diệt bò đực (vṛṣa). Từ quang huy của Mặt Trời đã được giải phóng, lại nói đến sự sắp đặt tiếp theo: phía trước, ba để tăng trưởng; vì Lakṣmī, và ở phía hiền hòa, năm.

Verse 185

शूलत्रयेपि नवकं मरणाय च पंचकम् । श्रियै पुष्ट्यै त्रयं श्रेष्ठं स्याच्चक्रे लांगलाह्वये ॥ १८५ ॥

Ngay cả trong ba loại tam xoa (śūla), bộ chín được quy định để đem đến tử vong; bộ năm cũng được dùng như vậy. Nhưng để cầu Śrī (phúc lộc) và Puṣṭi (bồi dưỡng, sức mạnh), bộ ba là thù thắng nhất—đặc biệt trong bánh xe (cakra) mang danh “Lāṅgala”.

Verse 186

मृदुध्रुवक्षिप्रभेषु पितृवायुवसूडुषु । समूलभेषु बीजोप्तिरत्युत्कृष्टफलप्रदा ॥ १८६ ॥

Khi gieo hạt dưới các sao thuộc loại Mṛdu, Dhruva hay Kṣipra, và cả dưới những sao liên hệ với Pitṛ, Vāyu và các Vasu—đặc biệt khi asterism là “có rễ” (sa-mūla)—thì việc gieo trồng sẽ cho quả báo, kết quả cực kỳ thù thắng.

Verse 187

भवेद्भत्रितयं मूर्ध्नि धान्यनाशाय राहुभात् । गले त्रयं कज्जलाय वृद्ध्यै च द्वादशोदरे ॥ १८७ ॥

Nếu do sự quấy nhiễu của Rāhu mà có ba dấu hiện trên đầu, đó là điềm mất mát lúa thóc. Nếu ba dấu hiện ở cổ, báo trước sự đen sạm như bồ hóng; và nếu mười hai dấu hiện ở bụng, đó là điềm tăng trưởng và phát triển.

Verse 188

निस्तंडुलत्वं लांगूले भवतु ष्टयभीतिदम् । नाभौ वह्निः पचकं यद्बजोप्ताविति चिंतयेत् ॥ १८८ ॥

Nên quán niệm như vầy: “Ước sao nơi đuôi là trạng thái không còn hạt thóc—điều ấy trở thành nguyên nhân khiến kẻ ác phải khiếp sợ; và nơi rốn có ngọn lửa tiêu hóa, kẻ nấu chín—như vậy được xác lập.”

Verse 189

स्थिरेष्वदितिसार्पांत्यपितृमारुतभेषु च । न कुर्याद्रो गमुक्तस्य स्नानमाहींदुशुक्रयोः ॥ १८९ ॥

Vào các tithi cố định, cũng như các tithi liên hệ với Aditi, loài rắn, tithi cuối, Pitṛ và Vāyu, không nên cử hành lễ tắm nghi thức dành cho người vừa khỏi bệnh; cũng vậy, không nên làm vào những ngày thuộc về Mặt Trăng và Sao Kim.

Verse 190

उत्तरात्रयमैतेन्द्र वसुवारुणभेषु च । पुष्यार्कपौष्णधिष्ण्येषु नृत्यारंभः प्रशस्यते ॥ १९० ॥

Việc khởi sự học tập hay bắt đầu trình diễn vũ điệu được xem là đặc biệt cát tường trong ba ngày Uttara (những ngày về sau), cũng như dưới các chòm sao Aitendra, Vasu, Vāruṇa và Bheṣa; lại nữa, dưới Puṣya, Arka và Pauṣṇa cũng rất đáng tán dương.

Verse 191

पूर्वार्द्धयुंजि षड्भानि पौष्णभादुदभात्ततः । मध्ययुंजि द्वादशर्क्षाणीन्द्र भान्नवभानि च ॥ १९१ ॥

Từ Puṣya trở đi, sáu tú (nakṣatra) được xếp vào phần thứ nhất; phần giữa được xếp mười hai nakṣatra; và phần thuộc Indra cũng được xếp chín chòm sao tương ứng.

Verse 192

परार्द्धयुंजि क्रमशः संप्रीतिर्दम्पतेर्मिथः । जघन्यास्तोयपाद्रा र्हिपवनांतकनाकपाः ॥ १९२ ॥

Theo thứ tự, áp dụng đơn vị gọi là “parārdha”; và tình ân ái tương giao giữa vợ chồng cũng tiến triển theo đó. Những bậc thấp nhất là: nước, bước chân, “drā”, “arhi”, gió, sự tận cùng (cái chết), vàng, và “kāpa”.

Verse 193

क्रमादितिद्विदैवत्या बृहत्ताराः पराः समाः । तासां प्रमाणघटिकास्त्रिंशन्नवतिद्यष्टयः ॥ १९३ ॥

Theo thứ tự, khi tính theo hai vị thần chủ của tithi, các năm “Bṛhat-tārā” là những năm bậc cao. Chuẩn lượng của chúng tính bằng ghaṭikā là ba mươi, chín mươi và tám.

Verse 194

क्रमादभ्युदिते चंद्रे नयत्यर्घसमानि च । अश्वग्रींद्वीज्यनैरृत्यत्वाष्ट्रजत्त्युराभवाः ॥ १९४ ॥

Khi Mặt Trăng mọc theo thứ tự, cũng nên dâng lễ arghya theo đúng thứ tự ấy. Trong chuỗi này có các phân bộ như Aśvagrī, Dvījya, Nairṛtya, Tvāṣṭra, Jattyu và Rābhava.

Verse 195

पितृद्विदैववस्वाख्यास्ताराः स्युः कुलसंज्ञिकाः । धातृज्येष्ठादितिस्वातीपौष्णार्कहरिदेवताः ॥ १९५ ॥

Các tú (tārā) mang tên Pitṛ, Dvi-daiva và Vasu được hiểu là mang danh xưng dòng tộc (kula-saṃjñā). Các vị thần chủ của chúng là: Dhātṛ cho Jyeṣṭhā, Aditi cho Svātī, Pūṣan cho Pauṣṇa, Arka (Mặt Trời) cho Ārka, và Hari cho Haridevatā.

Verse 196

अजाह्यंत्यकभौजंगताराश्चैवाकुलाह्वयाः । शेषाः कुलाकुलास्तारास्तासां मध्ये कुलोडुषु ॥ १९६ ॥

Các sao gọi là Ajāhyaṃtī và Akabhaujaṅga cũng được gọi là “Ākula”. Những sao còn lại được gọi vừa là “Kula” vừa là “Akula”; trong số ấy có các chòm sao (nakṣatra) mang danh “Kula”.

Verse 197

प्रयाति यदि भूपालस्तदाप्नोति पराजयम् । भेषूपकुलसंज्ञेषु जयमाप्नोति निश्चितम् ॥ १९७ ॥

Nếu nhà vua xuất quân dưới điềm gọi là “Bhūpāla” thì sẽ gặp bại trận. Nhưng nếu dưới các điềm mang tên “Bheṣūpaka” thì chắc chắn đạt thắng lợi.

Verse 198

संधिर्वापि तयोः साम्यं कुलाकुलगणोडुषु । अर्कार्किभौमवारे चेद्भद्रा या विषमांघ्रिभम् ॥ १९८ ॥

Nếu trong các nhóm Kula và Akulā của gaṇa và nakṣatra có sự giao điểm (saṃdhi) hay sự ngang bằng giữa hai bên, thì—khi rơi vào Chủ nhật, Thứ bảy hoặc Thứ ba—Bhadrā ấy phải hiểu là “chân lẻ” (viṣama-aṅghrī), tức dạng bất thường/không cát lợi cho một số việc.

Verse 199

त्रिपुष्करं त्रिगुणदं द्विगुणं यमलाहिभम् । दद्यात्तद्दोषनाशाय गोत्रयं मूल्यमेव वा ॥ १९९ ॥

Để trừ bỏ lỗi (doṣa) ấy, nên bố thí các lễ vật gọi là tripuṣkara, triguṇada, dviguṇa và yamalāhibha; hoặc nếu không, hãy bố thí ba con bò, hay giá trị tương đương.

Verse 200

द्विपुष्करे द्वयं दद्यान्न दोषस्त्वृक्षभोऽपि वा । क्रूरविद्धो युतो वापि पुष्यो यदि बलान्विर्तः 1. ॥ २०० ॥

Khi thời điểm là Dvipuṣkara, có thể bố thí gấp đôi mà không có lỗi. Dù nakṣatra là Vṛṣabha, hay bị ảnh hưởng hung bạo, hay kết hợp với ảnh hưởng ấy, nếu Puṣya có sức mạnh thì việc bố thí vẫn trở nên vô lỗi (đối với nghi lễ).