Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 2

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

Devanagari script

मेषप्रवेशे सेनानीः कर्कटे सस्यपो भवेत् । समोद्यधीश्वरः सूर्यो मध्यमश्चोत्तमो विधुः ॥ २ ॥

Transliteration

meṣapraveśe senānīḥ karkaṭe sasyapo bhavet | samodyadhīśvaraḥ sūryo madhyamaścottamo vidhuḥ || 2 ||

Translation

Khi Mặt Trời vào Meṣa (Bạch Dương) thì báo hiệu một vị tướng soái, người chỉ huy quân đội. Khi (Mặt Trời) vào Karkaṭa (Cự Giải) thì xuất hiện bậc chủ về mùa màng, một vị vua nông nghiệp. Mặt Trời trở thành chúa tể của đại dương; còn Mặt Trăng ban đầu ở mức trung bình về lực, rồi trở nên tối thắng, cực kỳ cát tường.

Word by Word

• मेष-प्रवेशे: at Aries ingress
• मेष-प्रवेशे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मेष + प्रवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; 'at the ingress into Aries'

• सेनानीः: commander
• सेनानीः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सेनानी (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• कर्कटे: in Cancer (Karkaṭa)
• कर्कटे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कर्कट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• सस्यपः: protector of crops / agriculturist (title)
• सस्यपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सस्यप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भवेत्: would be / should be
• भवेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद

• समुद्र-अधीश्वरः: lord of the ocean
• समुद्र-अधीश्वरः: Samanaadhikarana (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समुद्र + अधीश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: 'lord over the ocean'

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: Samanaadhikarana (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate)

• मध्यमः: middling
• मध्यमः: Samanaadhikarana (समानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: मध्यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• उत्तमः: excellent
• उत्तमः: Samanaadhikarana (समानाधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• विधुः: the Moon
• विधुः: Samanaadhikarana (समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विधु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; चन्द्रवाचक

Speaker

Narada (teaching in a Vedanga/astrological context, traditionally within dialogue with Sanatkumara)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Surya
• Vidhu (Chandra)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames worldly events (leadership, agriculture, maritime power) as time-conditioned outcomes, encouraging dharmic governance aligned with cosmic order (ṛta) rather than ego-driven action.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: by showing that results fluctuate with time and celestial conditions, it supports the bhakti outlook of relying on the Divine beyond changing worldly fortunes, while still acting responsibly.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: interpreting saṅkrānti (solar ingress) as a mundane-astrology indicator for rulers, harvest prosperity, and relative prominence/strength of luminaries (Sūrya and Chandra).