Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 10

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

Devanagari script

पीतः शीते सिते वृष्टौ ग्रीष्मे लोहितभा रविः । रोगानावृष्टिभयकृत् क्रमादुक्तो मुनीश्वर ॥ १० ॥

Transliteration

pītaḥ śīte site vṛṣṭau grīṣme lohitabhā raviḥ | rogānāvṛṣṭibhayakṛt kramādukto munīśvara || 10 ||

Translation

Hỡi bậc đại hiền, theo thứ tự đã nói: khi Mặt Trời hiện sắc vàng vào mùa đông, trắng nhợt trong mùa mưa, và đỏ vào mùa hạ, thì khởi lên nỗi sợ—gây bệnh tật và nỗi lo hạn mưa, mưa ít.

Word by Word

• पीतः: yellow
• पीतः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पीत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; nominative singular; predicate adjective

• शीते: in cold (season)
• शीते: Adhikaraṇa (अधिकरण/काल)
• Type: Noun
• Root: शीत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) एकवचन; locative singular (cold season/time)

• सिते: in the white/bright (time)
• सिते: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; locative singular; agrees with implied ऋतु/काले

• वृष्टौ: in rain (season)
• वृष्टौ: Adhikaraṇa (अधिकरण/काल)
• Type: Noun
• Root: वृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) एकवचन; locative singular

• ग्रीष्मे: in summer
• ग्रीष्मे: Adhikaraṇa (अधिकरण/काल)
• Type: Noun
• Root: ग्रीष्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) एकवचन; locative singular

• लोहित-भाः: red-lustrous
• लोहित-भाः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोहित (प्रातिपदिक) + भा/भास् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; nominative singular; predicate adjective

• रविः: the sun
• रविः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता) एकवचन; nominative singular

• रोग-आन्: diseases
• रोग-आन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म) बहुवचन; accusative plural

• आ-वृष्टि-भय-कृत्: causing fear of lack of rain (drought)
• आ-वृष्टि-भय-कृत्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आवृष्टि (प्रातिपदिक) + भय (प्रातिपदिक) + कृत् (कृदन्त; √कृ धातु)
• Form: कृदन्त (कृत्-प्रत्ययान्त) ‘कृत्’ = doing/making; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; nominative singular; predicate adjective

• क्रमात्: in sequence/gradually
• क्रमात्: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-प्रयोगवत्; पञ्चमी एकवचन-रूपेण अव्ययवत् (ablative used adverbially): 'in order/gradually'

• उक्तः: has been stated
• उक्तः: Kriyā (क्रिया/भाव)
• Type: Adjective
• Root: उक्त (कृदन्त; √वच् धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; nominative singular

• मुनीश्वर: O lord of sages
• मुनीश्वर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनीश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन; vocative singular

Speaker

Sanatkumara (addressing Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: karuna

Characters & Entities

• Ravi (Surya)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It frames cosmic phenomena (the Sun’s altered hue) as dharmic warnings, urging vigilance, remedial rites, and a life aligned with Dharma when signs of disease or drought appear.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While not explicitly teaching Bhakti, it supports a bhakti-informed response to adversity: seeing omens as prompts to increase prayer, purity, and reliance on the Divine order rather than panic.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa (Vedanga astrology/astronomy): reading seasonal solar coloration as a nimitta (omen) indicating likely outbreaks of illness and risk of anāvṛṣṭi (insufficient rain).