Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 81

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

Devanagari script

षण्मासवृद्ध्या ग्रहणं शोधयेद्र विचंद्र योः । पर्वेशास्तु तथा सत्यदेवा रव्यादितः क्रमात् ॥ ८१ ॥

Transliteration

ṣaṇmāsavṛddhyā grahaṇaṃ śodhayedra vicaṃdra yoḥ | parveśāstu tathā satyadevā ravyāditaḥ kramāt || 81 ||

Translation

Bằng cách cộng thêm sự hiệu chỉnh sáu tháng, người ta nên tính toán và kiểm chứng nhật thực và nguyệt thực. Cũng vậy, các vị chủ tể của những ngày giao tiết (parvan) phải được xác định theo thứ tự thích hợp—khởi từ Mặt Trời—cùng với các Satya-deva liên hệ.

Word by Word

• षण्मास-वृद्ध्या: by (means of) six-month increase
• षण्मास-वृद्ध्या: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: षण्मास (प्रातिपदिक) + वृद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/Instrumental, 3rd/तृतीया), एकवचन; समासः षण्मासस्य वृद्धिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• ग्रहणम्: eclipse/occultation
• ग्रहणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ग्रहण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Object/Accusative, 2nd/द्वितीया), एकवचन

• शोधयेत्: should purify/should correct
• शोधयेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: शुध्/शोध् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथमपुरुष), एकवचन; परस्मैपद

• र: (particle)
• र: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: र (अव्यय/निपात)
• Form: निपात (particle); पाठभेद/उच्चारण-सम्बन्धी अव्यय (uncertain/possibly metrical filler)

• वि-चन्द्रयोः: of the two (cases) of the moon/‘vi-candra’
• वि-चन्द्रयोः: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय) + चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive, 6th/षष्ठी), द्विवचन; उपसर्गयुक्त-प्रयोगः (vi- as prefix/qualifier)

• पर्व-ईशाः: lords/presiding deities of the parvan (periods)
• पर्व-ईशाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पर्व (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative, 1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः पर्वणाम् ईशाः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थ (adversative/emphatic)

• तथा: thus/likewise
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• सत्य-देवाः: the ‘Satya’ gods (truth-deities)
• सत्य-देवाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative, 1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्मधारयः—सत्याः देवाः

• रवि-आदितः: beginning with the Sun
• रवि-आदितः: Apādāna (अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: रवि (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; पञ्चमी-अर्थे अव्ययवत् (ablative sense as indeclinable): ‘from/starting with the Sun’

• क्रमात्: in sequence/step by step
• क्रमात्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रम (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययप्रयोगः (instrumental/ablative-form used adverbially); तृतीया/पञ्चमी-एकवचन-आकारः ‘in order/ क्रमशः’

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada within the Moksha-Dharma discourse, touching Vedanga-style calendrical science)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Ravi (Sun)
• Candra (Moon)
• Satya-devas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It links dharma to correct time-reckoning: sacred observances depend on accurate parvan and eclipse determination, so spiritual practice is aligned with cosmic order (ṛta).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: bhakti-oriented vratas and worship performed on parvan days or during eclipse-related rites require proper calendrical knowledge; devotion is strengthened when worship is done at the right sacred times.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Vedāṅga Jyotiṣa: the verse indicates a rule of correction (six-month adjustment) for checking solar/lunar eclipses and determining parvan presiding deities in proper sequence.