Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 145

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

Devanagari script

अमायां च नवम्यां च सप्तम्यां च कुलक्षयः । या पौर्णिमा दिवा चंद्र मती सानुमती स्मृता ॥ १४५ ॥

Transliteration

amāyāṃ ca navamyāṃ ca saptamyāṃ ca kulakṣayaḥ | yā paurṇimā divā caṃdra matī sānumatī smṛtā || 145 ||

Translation

Vào ngày Sóc (Amāvasyā), ngày thứ chín và ngày thứ bảy (tithi), người ta nói có sự suy vong của dòng tộc. Còn ngày Rằm mà Mặt Trăng hiện diện ban ngày thì được ghi nhớ là một Paurṇimā bất tường, gọi là Candramatī, cũng mang tên Sānumatī.

Word by Word

• अमायाम्: on new-moon day
• अमायाम्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: अमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — Locative singular (‘on amāvāsyā/new-moon’)

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• नवम्याम्: on the ninth (tithi)
• नवम्याम्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: नवमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सप्तम्याम्: on the seventh (tithi)
• सप्तम्याम्: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: सप्तमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative singular

• च: and
• च: समुच्चय (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• कुल-क्षयः: ruin of the family/lineage
• कुल-क्षयः: कर्ता/भाव (Subject-noun)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘destruction of family/lineage’)

• या: which
• या: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Relative pronoun (‘which’)

• पौर्णिमा: the full-moon (tithi)
• पौर्णिमा: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: पौर्णिमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular (‘full-moon day’)

• दिवा: by day
• दिवा: कालाधिकरण (Temporal adjunct)
• Type: Indeclinable
• Root: दिवा (अव्यय)
• Form: काल-अव्यय (adverb: ‘by day/in daytime’)

• चन्द्र-मती: (is called) Candramatī
• चन्द्र-मती: सम्बोधन/विशेष्य (Predicate/appositive)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + मती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular; कर्मधारयः (‘moon-like/connected with moon’ + ‘named/possessing mind’) used as a proper name/epithet

• सा: that (one)
• सा: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Demonstrative pronoun (‘that/she’)

• अनुमती: Anumatī
• अनुमती: सम्बोधन/विशेष्य (Predicate/appositive)
• Type: Noun
• Root: अनुमती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular (name/epithet)

• स्मृता: is remembered/called
• स्मृता: क्रिया (Predicate)
• Type: Verb
• Root: √स्मृ (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: कृदन्त-भूतकर्मणि/भूतकालिक-कर्तरि (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘is remembered/called’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Chandra (Moon)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches dharmic time-discipline (kāla-niyama): certain tithis and an abnormal Paurṇimā are treated as spiritually and ritually unsuitable, and ignoring such timing is said to bring harm to family welfare and continuity.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti in the Purāṇic sense includes proper observance of vrata and worship at auspicious times; the verse supports devotion through careful selection of tithi so that offerings, vows, and family rites align with dharma rather than negligence.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa (Vedāṅga astrology): it identifies specific lunar days (tithi) and a calendrical anomaly (daytime Moon on Paurṇimā) as factors for deciding ritual suitability in Narada Purana rituals.