
Sukta 9.109
บทสรรเสริญโสมปวมานะนี้ยกย่อง “หยดหวาน” เมื่อถูกคั้นและชำระให้บริสุทธิ์ผ่านตะแกรงกรอง แล้วถูกนำไปเป็นเครื่องบูชาที่เพิ่มพลังแก่อินทระ และยังรับใช้มิตร ปูษัน และภคะด้วย โศลกทั้งหลายพรรณนาโสมว่าเพิ่งบังเกิดและมีสีเหลืองอมน้ำตาล ถูกทำให้สว่างไสวเพื่อเหล่าเทพ และพลังอันใสกระจ่างของมันนำความยินดี กำลัง และการปลดปล่อยสายน้ำ—เป็นภาพแห่งความอุดมสมบูรณ์และความกระจ่างภายใน
Mantra 1
परि प्र धन्वेन्द्राय सोम स्वादुर्मित्राय पूष्णे भगाय ॥
จงไหลเวียนโดยรอบและไหลไปข้างหน้าเถิด โสมะเอ๋ย ผู้หวานชื่นด้วยความปีติ—ไปสู่ฤทธานุภาพของอินทระ; เพื่อความสมานฉันท์ของมิตระ เพื่อการนำทางของปูษัน เพื่อความอุดมที่ภคะแบ่งปันประทาน.
Mantra 2
इन्द्रस्ते सोम सुतस्य पेयाः क्रत्वे दक्षाय विश्वे च देवाः ॥
อินทระจักดื่มท่าน โสมะเอ๋ย เมื่อท่านถูกคั้นแล้ว; และเหล่าเทพทั้งปวงด้วย—เพื่อ kratu (เจตจำนงอันยกสูง) และเพื่อ dakṣa (ความชำนาญอันสว่างไสวแห่งการกระทำอันถูกต้อง).
Mantra 3
एवामृताय महे क्षयाय स शुक्रो अर्ष दिव्यः पीयूषः ॥
ดังนี้จงไหลไปเถิด ผู้รุ่งเรืองเอ๋ย ในฐานะน้ำอมฤตแห่งสวรรค์—ไปสู่อมตะ ไปสู่ที่พำนักอันยิ่งใหญ่; จงหลั่งตนลงสู่เคหสถานอันกว้างใหญ่แห่งนั้น.
Mantra 4
पवस्व सोम महान्त्समुद्रः पिता देवानां विश्वाभि धाम ॥
ขอท่านโสมะ (Soma) จงชำระตนให้บริสุทธิ์ ดุจมหาสมุทรอันไพศาล ท่านคือบิดาแห่งเทพทั้งหลาย ผู้โอบล้อมที่สถิตแห่งฤทธิ์เดชทั้งปวง (dhāman) ขอท่านจงเติมเต็มและค้ำจุนแดนทั้งสิ้นภายในเรา
Mantra 5
शुक्रः पवस्व देवेभ्यः सोम दिवे पृथिव्यै शं च प्रजायै ॥
ขอท่านโสมะผู้รุ่งเรือง จงชำระตนให้บริสุทธิ์เพื่อเหล่าเทพ เพื่อสวรรค์อันสว่างไสวและแผ่นดินอันกว้างใหญ่ จงนำสันติ และจงประทานความเกื้อกูลเป็นมงคลแก่ประชา/วงศ์วาน (prajā) ของเรา
Mantra 6
दिवो धर्तासि शुक्रः पीयूषः सत्ये विधर्मन्वाजी पवस्व ॥
ท่านคือผู้ค้ำจุนสวรรค์ เป็นน้ำอมฤตอันรุ่งเรือง (pīyūṣa) ในสัจจะ (satya) โอ้ผู้สถาปนาธรรม/กฎ (vidharman) ขอท่านจงชำระตนให้บริสุทธิ์ ในฐานะผู้แบกพลังอันอุดม (vājī)
Mantra 7
पवस्व सोम द्युम्नी सुधारो महामवीनामनु पूर्व्यः ॥
โสมะเอ๋ย จงชำระตนให้บริสุทธิ์ ผู้มั่งคั่งด้วยพลังอันสว่างไสว ด้วยธาราอันดีงาม; จงตามเหล่าผู้เกื้อหนุนอันยิ่งใหญ่ และมาสู่หนทางโบราณของท่านเถิด.
Mantra 8
नृभिर्येमानो जज्ञानः पूतः क्षरद्विश्वानि मन्द्रः स्वर्वित् ॥
ด้วยพลังของมนุษย์ทั้งหลายเป็นผู้นำ เขาได้บังเกิดสู่ความปรากฏ; ครั้นชำระแล้ว เขาหลั่งไหลสรรพสิ่งทั้งปวง—ผู้รื่นรมย์ ผู้ค้นพบสวรฺ (svar) ผู้พาแสงแห่งญาณมา.
Mantra 9
इन्दुः पुनानः प्रजामुराणः करद्विश्वानि द्रविणानि नः ॥
อินทุ (Indu) ผู้ชำระตนให้บริสุทธิ์ กำลังแผ่ขยายความเป็นไปของเรา; เขาจักกระทำให้เรามีทรัพย์ทั้งปวง—สรรพวัตถุแห่งกำลังและความปีติทั้งสิ้น.
Mantra 10
पवस्व सोम क्रत्वे दक्षायाश्वो न निक्तो वाजी धनाय ॥
โสมะเอ๋ย จงไหลพรั่งพรูออกมา เพื่อเจตจำนงที่ตื่นรู้ (kratu) และเพื่อปรีชาญาณอันสว่างไสว (dakṣa); ดุจม้าศึกที่ขัดเกลาอย่างดี จงเป็นผู้นำพลังอุดมไปสู่ทรัพย์แท้.
Mantra 11
तं ते सोतारो रसं मदाय पुनन्ति सोमं महे द्युम्नाय ॥
โสมะเอ๋ย ผู้คั้นทั้งหลายชำระรสแก่นของท่านเพื่อความปีติเริง (mada) เพื่อมหารัศมีแห่งเกียรติยศ (dyumna); ขอให้ความรื่นรมย์ภายในของเรากลายเป็นแสงอันไพศาล.
Mantra 12
शिशुं जज्ञानं हरिं मृजन्ति पवित्रे सोमं देवेभ्य इन्दुम् ॥
เขาทั้งหลายชำระในเครื่องกรอง (pavitra) ทารกที่เพิ่งเกิด ผู้มีสีแดงปนน้ำตาล—โสมะ หยดอันสุกใส (indu)—เพื่อเหล่าเทพ; ความปีติอันเป็นดั่งทารกซึ่งถูกทำให้บริสุทธิ์เพื่อพลังแห่งจิตวิญญาณ.
Mantra 13
इन्दुः पविष्ट चारुर्मदायापामुपस्थे कविर्भगाय ॥
หยดอันสว่างไสว (อินทุ/โสมะ) ได้เข้าไปแล้ว งามเพื่อความปีติเริงรมย์ ในอ้อมกอดแห่งสายน้ำ—ดุจฤๅษีกวี (kavi)—มุ่งสู่ภคะ (Bhaga).
Mantra 14
बिभर्ति चार्विन्द्रस्य नाम येन विश्वानि वृत्रा जघान ॥
เขาทรงไว้ซึ่งนามอันงามของอินทรา (Indra) ด้วยนามนั้นเขาได้ปราบวฤตระ (Vṛtra) ทั้งปวง.
Mantra 15
पिबन्त्यस्य विश्वे देवासो गोभिः श्रीतस्य नृभिः सुतस्य ॥
เทพทั้งปวงดื่มเขา—โสมะ (Soma) ที่มนุษย์คั้นแล้ว และได้รับการเกื้อหนุนด้วยโคแห่งแสง (go).
Mantra 16
प्र सुवानो अक्षाः सहस्रधारस्तिरः पवित्रं वि वारमव्यम् ॥
โสมะ (Soma) ที่ถูกคั้นแล้วพุ่งไหลออกไป เป็นธารนับพันไหลข้ามผ้ากรอง (pavitra) แผ่กว้างตะแกรงกรองขนแกะ; ความรื่นรมย์หลั่งเป็นคลื่นนานา เปิดช่องทางอันละเอียดแห่งการชำระให้บริสุทธิ์.
Mantra 17
स वाज्यक्षाः सहस्ररेता अद्भिर्मृजानो गोभिः श्रीणानः ॥
เขา—ผู้ทรงพลังแห่งชัยชนะ—ไหลบ่า มีเชื้อพันประการ; ถูกชำระด้วยสายน้ำ และถูกเติมเต็มให้เข้มแข็งด้วยรัศมี (go). พลังโสมะจึงอุดมและสว่างไสวในชีวิตที่ได้รับการชำระแล้ว.
Mantra 18
प्र सोम याहीन्द्रस्य कुक्षा नृभिर्येमानो अद्रिभिः सुतः ॥
จงก้าวไปเถิด โสมะ (Soma) สู่ครรภ์ของอินทระ (Indra); ถูกนำโดยพลังของมนุษย์ ถูกคั้นด้วยศิลาอัด (adri). จงเข้าสู่ที่ประทับแห่งพลังอันสว่าง เพื่อให้มันทำลายอุปสรรคภายใน.
Mantra 19
असर्जि वाजी तिरः पवित्रमिन्द्राय सोमः सहस्रधारः ॥
โสมะ (Soma) ผู้มีชัย ผู้ไหลเป็นพันสาย ถูกปลดปล่อยให้ไหลข้ามเครื่องกรอง (pavitra) เพื่ออินทระ (Indra); ความปีติอันชำระแล้วถูกปล่อยออกมา เพื่อหล่อเลี้ยงพลังอันสว่างไสว และสถาปนาความกว้างใหญ่แห่งสัจจะ
Mantra 20
अञ्जन्त्येनं मध्वो रसेनेन्द्राय वृष्ण इन्दुं मदाय ॥
เขาทั้งหลายชโลมและปรุงเขาด้วยรสหวานดุจน้ำผึ้ง—หยดโสมะเพื่อความเริงรื่นของอินทระ (Indra) ผู้เป็นพลังวัวผู้แข็งแกร่ง—เพื่อให้พลังตื่นขึ้นเป็นความปีติในเรา
Mantra 21
देवेभ्यस्त्वा वृथा पाजसेऽपो वसानं हरिं मृजन्ति ॥
เพื่อเหล่าเทพ ทั้งหลาย อาปัส (Āpas) คือสายน้ำชำระล้างท่าน ให้สวมอานุภาพอันเรืองรองเป็นอาภรณ์; เขาทั้งหลายทำให้ผู้ส่องแสงสีทองปนน้ำตาลนั้นบริสุทธิ์ เพื่อให้พลังทิพย์ได้รับพลังอันใสกระจ่างนี้
Mantra 22
इन्दुरिन्द्राय तोशते नि तोशते श्रीणन्नुग्रो रिणन्नपः ॥
โสมอันสว่างไสว (อินทุ) ยังอินทราให้ยินดี และดำดิ่งสู่ความปีติอันลึกยิ่งขึ้น เมื่อผสานกำลังของตน ผู้เกรี้ยวกราดย่อมผ่าเปิดสายน้ำทั้งหลาย (อปัส) ปลดปล่อยธารแห่งความกระจ่างในภาวะให้ไหลออกมา
Soma is urged to flow forth—sweet and forward-moving—explicitly “for Indra,” and also for Mitra, Pūṣan, and Bhaga (directing the offering to distinct divine functions).
The hymn elaborates Soma’s identity as the newborn tawny drop cleansed in the filter for the gods, emphasizing purification, brightness, and readiness to empower divine action.
Soma’s clarified force reaches its peak as it exhilarates Indra and manifests as a fierce, effective power that “breaks open” and releases the waters—an image of victorious unblocking and abundance.
The hymn settles into the assurance that Soma’s joy and potency are established (ni tośate), with the offering successfully accomplishing its aims: strength, flow, and plenitude.
परि प्र धन्वेन्द्राय सोम स्वादुर्मित्राय पूष्णे भगाय ॥śiśuṃ jajñānaṃ harim mṛjanti pavitre somam
ugro riṇann apaḥ
It is a Soma Pavamāna hymn describing Soma being pressed and purified through the filter, then offered chiefly to Indra to increase strength and victory, while also supporting Mitra, Pūṣan, and Bhaga.
Because the freshly pressed Soma is treated as newly born in the ritual. When it is cleansed in the filter, it becomes bright and fit to be offered to the gods.
It is a Vedic image for removing obstruction and releasing life-giving flow—rain, rivers, wealth, and also inner clarity—through the empowered action that Soma gives to Indra.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.