Sukta 109

Mantra 1

परि प्र धन्वेन्द्राय सोम स्वादुर्मित्राय पूष्णे भगाय ॥

હે સોમ! સર્વત્ર પરિભ્રમતો અને આગળ વહે; આનંદમય મધુર રસવાળો બની ઇન્દ્રના પરાક્રમ તરફ વહે—મિત્રની સમરસતા માટે, પૂષણના માર્ગદર્શન માટે, અને ભગના વિતરણરૂપ ઐશ્વર્ય માટે.

Mantra 2

इन्द्रस्ते सोम सुतस्य पेयाः क्रत्वे दक्षाय विश्वे च देवाः ॥

હે સોમ! તું પિષાઈને સુત થયે ત્યારે ઇન્દ્ર તારો પાન કરશે; અને સર્વ દેવો પણ—ક્રતુ (ઉન્નત સંકલ્પ) માટે અને દક્ષ (ધર્મમય કર્મની તેજસ્વી કુશળતા) માટે.

Mantra 3

एवामृताय महे क्षयाय स शुक्रो अर्ष दिव्यः पीयूषः ॥

એ રીતે, હે તેજસ્વી! દિવ્ય પીયૂષ (અમૃત) બની વહે—અમૃતત્વ તરફ અને મહાન નિવાસ તરફ; આત્માના વિશાળ ગૃહમાં તું પોતાને ઢાળી દે.

Mantra 4

पवस्व सोम महान्त्समुद्रः पिता देवानां विश्वाभि धाम ॥

હે સોમ, તું મહાસમુદ્ર સમાન વિશાળ બનીને પોતાને પવિત્ર કર; દેવોના પિતા, સર્વ ધામોને આવરી લેતો—અમારા અંદરના સર્વ ક્ષેત્રોને પરિપૂર્ણ કરી ધારણ કર.

Mantra 5

शुक्रः पवस्व देवेभ्यः सोम दिवे पृथिव्यै शं च प्रजायै ॥

હે સોમ, તેજસ્વી શુક્રરૂપે દેવો માટે તું પોતાને પવિત્ર કર; દિવ્ય દ્યુલોક અને વિશાળ પૃથ્વી માટે શાંતિ લાવ, અને પ્રજાને (કર્મ-સંતતિને) કલ્યાણ આપ.

Mantra 6

दिवो धर्तासि शुक्रः पीयूषः सत्ये विधर्मन्वाजी पवस्व ॥

તું દ્યુલોકનો ધારક છે, તેજસ્વી પીયૂષ (અમૃત) છે; સત્યમાં, હે વિધર્મન્ (ધર્મસ્થાપક), બળ-સમૃદ્ધિ વહન કરનાર બનીને તું પોતાને પવિત્ર કર.

Mantra 7

पवस्व सोम द्युम्नी सुधारो महामवीनामनु पूर्व्यः ॥

હે સોમ, તું પોતાને પવિત્ર કર; દ્યુમ્નિ (પ્રકાશમય તેજ)થી સમૃદ્ધ, સુધારા (સુપ્રવાહ)વાળો; મહામવીન (મહાન સહાયક)ઓને અનુસરી, તારા પ્રાચીન માર્ગે આવ.

Mantra 8

नृभिर्येमानो जज्ञानः पूतः क्षरद्विश्वानि मन्द्रः स्वर्वित् ॥

નરો (માનવીય શક્તિઓ) દ્વારા માર્ગદર્શિત, પ્રગટ થયેલો, પવિત્ર થયેલો—મન્દ્ર (મધુર/આનંદમય) સોમ સર્વ વસ્તુઓને ધારા રૂપે વહાવે છે; સ્વર્વિત્—સ્વર્ (સૂર્યલોક)નો શોધક, જ્ઞાનનો પ્રકાશ લાવનાર.

Mantra 9

इन्दुः पुनानः प्रजामुराणः करद्विश्वानि द्रविणानि नः ॥

ઇન્દુ, પોતાને પવિત્ર કરતો, અમારી પ્રજા/પ્રજ્ઞા-વૃદ્ધિ (પ્રજામુરાણઃ) વિસ્તારે છે; અને અમારા માટે સર્વ દ્રવિણ (ધન-સંપત્તિ), સર્વ પ્રકારનાં ઐશ્વર્ય-રસો સિદ્ધ કરે.

Mantra 10

पवस्व सोम क्रत्वे दक्षायाश्वो न निक्तो वाजी धनाय ॥

હે સોમ, ક્રતુ (જાગૃત સંકલ્પ) અને દક્ષ (પ્રકાશમય કુશળતા) માટે પવિત્ર થઈ વહે; સારા રીતે સંવારો થયેલા અશ્વ સમો, બળની સમૃદ્ધિ વહન કરતો, ધન—આત્માના સત્ય વૈભવ—તરફ દોડે.

Mantra 11

तं ते सोतारो रसं मदाय पुनन्ति सोमं महे द्युम्नाय ॥

હે સોમ, તારો તે રસ સોતારાઓ મદ (આનંદ-ઉન્માદ) માટે શુદ્ધ કરે છે; મહાન દ્યુમ્ન (પ્રકાશમય યશ) માટે—જેથી આંતરિક આનંદ અમામાં વિશાળ તેજ બની ઊઠે.

Mantra 12

शिशुं जज्ञानं हरिं मृजन्ति पवित्रे सोमं देवेभ्य इन्दुम् ॥

તેઓ પવિત્ર (છાણણી)માં નવજાત શિશુને—હરિ (તામ્રવર્ણ)ને—મૃજે છે; દેવો માટે સોમ, ઇન્દુ (પ્રકાશમાન બિંદુ)ને—શક્તિઓ માટે શુદ્ધ કરાયેલું શૈશવ આનંદ.

Mantra 13

इन्दुः पविष्ट चारुर्मदायापामुपस्थे कविर्भगाय ॥

ઇન્દુ (સોમ) પ્રવેશ્યો છે—મદ માટે મનોહર—જળોના અંકમાં; કવિ સમાન, ભગા તરફ: આધારરૂપ ઊંડાણોમાં સ્થિર થતો આનંદ, કલ્યાણના ભાગને અર્પે છે.

Mantra 14

बिभर्ति चार्विन्द्रस्य नाम येन विश्वानि वृत्रा जघान ॥

તે ઇન્દ્રનું મનોહર નામ ધારણ કરે છે, જેના દ્વારા તેણે સર્વ વૃત્રોને હણ્યા: સોમ પોતાના અંદર આવરણો ભેદી પ્રકાશ મુક્ત કરનાર ઇન્દ્ર-શક્તિ વહન કરે છે.

Mantra 15

पिबन्त्यस्य विश्वे देवासो गोभिः श्रीतस्य नृभिः सुतस्य ॥

તેનું સર્વ દેવો પાન કરે છે—માનવ શક્તિઓ દ્વારા પિષિત (સુત) અને કિરણો દ્વારા બળવાન કરાયેલ સોમનું: દિવ્ય શક્તિઓ શુદ્ધ આનંદ ગ્રહણ કરી તેજસ્વી બળમાં વૃદ્ધિ પામે છે.

Mantra 16

प्र सुवानो अक्षाः सहस्रधारस्तिरः पवित्रं वि वारमव्यम् ॥

પ્રસૂત થયેલો સોમ હજાર ધારાઓ સાથે પવિત્ર (છાણણી) ઉપરથી પાર વહે છે; ઊનના છાણણને સર્વત્ર વિસ્તારે છે. આનંદ-રસ અનેક તરંગોમાં વહેતો, શુદ્ધિના સૂક્ષ્મ માર્ગોને ખુલ્લા કરે છે.

Mantra 17

स वाज्यक्षाः सहस्ररेता अद्भिर्मृजानो गोभिः श्रीणानः ॥

તે વિજયી બળનો વહનકર્તા, હજાર બીજવાળો, વહે છે; જળોથી શુદ્ધ થતો અને ગો-કિરણોથી પોષાતો. શુદ્ધ જીવનમાં સોમ-શક્તિ ફળદાયી અને તેજસ્વી બને છે.

Mantra 18

प्र सोम याहीन्द्रस्य कुक्षा नृभिर्येमानो अद्रिभिः सुतः ॥

હે સોમ, ઇન્દ્રના કુક્ષિ તરફ આગળ વધ; મનુષ્ય-શક્તિઓ દ્વારા દોરાતો, અદ્રિ (પથ્થરો) વડે પિષાયેલો. પ્રકાશિત બળના આસનામાં પ્રવેશ કર, જેથી તે આંતરિક અવરોધોને ભેદી નાખે.

Mantra 19

असर्जि वाजी तिरः पवित्रमिन्द्राय सोमः सहस्रधारः ॥

વિજયી સોમ—સહસ્રધારા—ઇન્દ્ર માટે પવિત્રમાંથી પાર કરીને મુક્ત થયો છે; શુદ્ધ આનંદરસ સત્યની વિશાળતા સ્થાપે અને પ્રકાશિત બળને પોષે તે માટે વહે છે.

Mantra 20

अञ्जन्त्येनं मध्वो रसेनेन्द्राय वृष्ण इन्दुं मदाय ॥

તેઓ તેને મધુર મધુ-રસથી અભિષેક કરી તૈયાર કરે છે—ઇન્દ્રના મદ માટે, વृषણ (બળવાન વૃષભ-શક્તિ) માટે, આ સોમ-બિંદુ; જેથી અમામાં બળ ઉલ્લાસમાં ઉદ્ભવે.

Mantra 21

देवेभ्यस्त्वा वृथा पाजसेऽपो वसानं हरिं मृजन्ति ॥

દેવો માટે જળો તને શુદ્ધ કરે છે—તને તેજસ્વી પરાક્રમથી આવરીને; તેઓ હરિ (તામ્ર-તેજસ્વી)ને માર્જન કરે છે, જેથી દિવ્ય શક્તિઓ સ્પષ્ટ થયેલ બળને ગ્રહણ કરે.

Mantra 22

इन्दुरिन्द्राय तोशते नि तोशते श्रीणन्नुग्रो रिणन्नपः ॥

પ્રકાશમાન ઇન્દુ (સોમ) ઇન્દ્રને આનંદિત કરે છે અને વધુ ઊંડા આનંદમાં સ્થિર થાય છે; પોતાની શક્તિને મિશ્રિત કરી, ઉગ્ર બળ જળોને ભેદી ખોલે છે—અસ્તિત્વમાં સ્વચ્છતાના પ્રવાહોને મુક્ત કરે છે.