Sukta 109
Sukta 9.109
Soma (Pavamāna), offered to Indra; also oriented to Mitra, Pūṣan, Bhaga
अयं पवमानसोमसूक्तः पेषणेन निष्पीड्यमानं मधुरं सोमबिन्दुं स्तोति—यः पवित्रेण परिशुद्धो भूत्वा हविरूपेण नीयते, इन्द्रं बलयति, तथा मित्रं पूषणं भगं च सेवते। मन्त्रेषु सोमः नवजात इव हरितवर्णः, देवानां कृते दीप्तिमान् कृतः; तस्य परिशुद्धवीर्यं हर्षं बलं च जनयति, अपां विमोचनं च—समृद्धेः अन्तःप्रसादस्य च प्रतीकैरुपमाभिः।
Mantras
Mantra 1
परि प्र धन्वेन्द्राय सोम स्वादुर्मित्राय पूष्णे भगाय ॥
हे सोम, सर्वतः पुरतः च परि प्रधाव—स्वादुरानन्दमयः—इन्द्राय बलाय; मित्राय सौहार्दाय, पूष्णे मार्गदर्शने, भगाय विभज्यमानाय पूर्णतायै।
Mantra 2
इन्द्रस्ते सोम सुतस्य पेयाः क्रत्वे दक्षाय विश्वे च देवाः ॥
हे सोम, यदा त्वं सुतः, तदा इन्द्रस्त्वां पिबति; विश्वे च देवाः अपि—क्रत्वे (उन्नतसंकल्पाय) दक्षाय (धर्म्यकर्मकौशलाय) च।
Mantra 3
एवामृताय महे क्षयाय स शुक्रो अर्ष दिव्यः पीयूषः ॥
एवं, हे शुचिर्दीप्त, दिव्यः पीयूषरूपः अर्ष—अमृतत्वाय महते क्षयाय च; तस्मिन् विशाल आत्मगृहे स्वात्मानं निषिञ्च।
Mantra 4
पवस्व सोम महान्त्समुद्रः पिता देवानां विश्वाभि धाम ॥
पवस्व सोम महान्त्समुद्र इव; पिता देवानां विश्वाभि धाम। अस्मासु सर्वाणि धामानि पूरय धारणय च।
Mantra 5
शुक्रः पवस्व देवेभ्यः सोम दिवे पृथिव्यै शं च प्रजायै ॥
शुक्रः पवस्व देवेभ्यः सोम; दिवे पृथिव्यै च शं, प्रजायै च कल्याणम्।
Mantra 6
दिवो धर्तासि शुक्रः पीयूषः सत्ये विधर्मन्वाजी पवस्व ॥
दिवो धर्तासि; शु्क्रः पीयूषः। सत्ये, हे विधर्मन्-स्थापक, वाजीवन् पवस्व।
Mantra 7
पवस्व सोम द्युम्नी सुधारो महामवीनामनु पूर्व्यः ॥
हे सोम, त्वं द्युम्नि-समृद्धः सुधारः पवस्व; महामवीनााम् अनु पूर्व्यः सन् स्वस्य प्राचीनमार्गेण आगच्छ।
Mantra 8
नृभिर्येमानो जज्ञानः पूतः क्षरद्विश्वानि मन्द्रः स्वर्वित् ॥
नृभिः नीयमानः, जज्ञानेन प्रादुर्भूतः, पूतः सन् सर्वाणि क्षरति—मन्द्रः, स्वर्वित्, स्वर्-लोकस्य अन्वेष्टा, ज्ञान-प्रकाश-प्रदः।
Mantra 9
इन्दुः पुनानः प्रजामुराणः करद्विश्वानि द्रविणानि नः ॥
इन्दुः पुनाानः, अस्माकं प्रजां विस्तारयन्, नः सर्वाणि द्रविणानि करोतु—सर्वं धनं सम्पदं च।
Mantra 10
पवस्व सोम क्रत्वे दक्षायाश्वो न निक्तो वाजी धनाय ॥
पवस्व सोम क्रत्वे दक्षाय; अश्वो न निक्तो वाजी धनाय—सत्यधनप्राप्तये बलसमृद्धः।
Mantra 11
तं ते सोतारो रसं मदाय पुनन्ति सोमं महे द्युम्नाय ॥
तं ते सोतारो रसं मदाय पुनन्ति, सोम; महे द्युम्नाय।
Mantra 12
शिशुं जज्ञानं हरिं मृजन्ति पवित्रे सोमं देवेभ्य इन्दुम् ॥
शिशुं जज्ञानं हरिं मृजन्ति पवित्रे सोमं देवेभ्य इन्दुम्।
Mantra 13
इन्दुः पविष्ट चारुर्मदायापामुपस्थे कविर्भगाय ॥
इन्दुः पविष्टः चारुर्मदायापामुपस्थे कविर्भगाय।
Mantra 14
बिभर्ति चार्विन्द्रस्य नाम येन विश्वानि वृत्रा जघान ॥
बिभर्ति चार्विन्द्रस्य नाम येन विश्वानि वृत्रा जघान।
Mantra 15
पिबन्त्यस्य विश्वे देवासो गोभिः श्रीतस्य नृभिः सुतस्य ॥
पिबन्त्यस्य विश्वे देवासो गोभिः श्रीतस्य नृभिः सुतस्य।
Mantra 16
प्र सुवानो अक्षाः सहस्रधारस्तिरः पवित्रं वि वारमव्यम् ॥
प्रसुवानोऽक्षाः सहस्रधारस्तिरः पवित्रं वि वारमव्यं विस्तृणोति। आनन्दरसो बहुधा तरङ्गैः प्रवहन् शुद्धेः सूक्ष्ममार्गान् विवृणोति।
Mantra 17
स वाज्यक्षाः सहस्ररेता अद्भिर्मृजानो गोभिः श्रीणानः ॥
स वाज्यक्षाः सहस्ररेताः, अद्भिर्मृज्यमानो गोभिः श्रीणानः प्रवहति। शुद्धे जीवने सोमशक्तिरुर्वरा दीप्तिमती च भवति।
Mantra 18
प्र सोम याहीन्द्रस्य कुक्षा नृभिर्येमानो अद्रिभिः सुतः ॥
प्र सोम याहीन्द्रस्य कुक्षौ—नृभिर्येमानोऽद्रिभिः सुतः। दीप्तबलस्यासने प्रविश, यथा अन्तरायान् भिनत्ति।
Mantra 19
असर्जि वाजी तिरः पवित्रमिन्द्राय सोमः सहस्रधारः ॥
सहस्रधारो वाजी सोम इन्द्राय पवित्रं तिरः असर्जि; शुद्धोऽयं रसः प्रकाशशक्तिं पोषयन् ऋतस्य वैभवं विस्तरयति।
Mantra 20
अञ्जन्त्येनं मध्वो रसेनेन्द्राय वृष्ण इन्दुं मदाय ॥
मध्वो रसेन एनम् अञ्जन्ति—इन्द्राय वृष्णे मदाय इन्दुं; येन अस्मासु शक्तिः प्रमोदेनोन्नमेत्।
Mantra 21
देवेभ्यस्त्वा वृथा पाजसेऽपो वसानं हरिं मृजन्ति ॥
देवेभ्यस्त्वाम् आपः मृजन्ति—पाजसा वसानं हरिं; येन देवशक्तयः स्पष्टं बलं गृह्णीयुः।
Mantra 22
इन्दुरिन्द्राय तोशते नि तोशते श्रीणन्नुग्रो रिणन्नपः ॥
दीप्त इन्दुः सोमः इन्द्राय तोषते, नितरां च तोषते; बलं श्रीणन् उग्रः अपः ऋणन्, सत्त्वे प्रसादधाराः स्रवयति।
Frequently Asked Questions
It is a Soma Pavamāna hymn describing Soma being pressed and purified through the filter, then offered chiefly to Indra to increase strength and victory, while also supporting Mitra, Pūṣan, and Bhaga.
Because the freshly pressed Soma is treated as newly born in the ritual. When it is cleansed in the filter, it becomes bright and fit to be offered to the gods.
It is a Vedic image for removing obstruction and releasing life-giving flow—rain, rivers, wealth, and also inner clarity—through the empowered action that Soma gives to Indra.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.