Sukta 109

Mantra 1

परि प्र धन्वेन्द्राय सोम स्वादुर्मित्राय पूष्णे भगाय ॥

हे सोम! आनंदमधुर होऊन सर्वत्र आणि पुढे पुढे प्रवाहित हो—इंद्राच्या पराक्रमाकडे; मित्राच्या सौहार्द-व्यवस्थेसाठी, पूषणाच्या मार्गदर्शनासाठी, आणि भगाच्या वाटप करणाऱ्या समृद्धीसाठी।

Mantra 2

इन्द्रस्ते सोम सुतस्य पेयाः क्रत्वे दक्षाय विश्वे च देवाः ॥

हे सोम! तू पिळून (सुत) अर्पिला जातोस तेव्हा इंद्र तुझे पान करील; आणि सर्व देवही—क्रतु (उन्नत संकल्पशक्ती) साठी व दक्ष (तेजस्वी कुशल कर्मशक्ती) साठी।

Mantra 3

एवामृताय महे क्षयाय स शुक्रो अर्ष दिव्यः पीयूषः ॥

अशा प्रकारे, हे तेजस्वी! दिव्य पीयूष होऊन प्रवाहित हो—अमृतत्वाकडे आणि महान स्थिर निवासाकडे; त्या विशाल आत्म-गृहात स्वतःला ओतून दे।

Mantra 4

पवस्व सोम महान्त्समुद्रः पिता देवानां विश्वाभि धाम ॥

हे सोम! तू पवित्र हो—महान समुद्रासारखा; देवांचा पिता, जो त्यांच्या सर्व धामांना सर्वतोभावे व्यापून ठेवतो. आमच्या अंतःकरणातील सर्व लोक/धाम भरून धारण कर.

Mantra 5

शुक्रः पवस्व देवेभ्यः सोम दिवे पृथिव्यै शं च प्रजायै ॥

हे सोम! शुचि-दीप्तिमान होऊन देवांसाठी पवित्र हो. दिव्य द्यौ आणि विस्तीर्ण पृथ्वी यांस शांती दे; आणि प्रजा/संततीस कल्याण दे.

Mantra 6

दिवो धर्तासि शुक्रः पीयूषः सत्ये विधर्मन्वाजी पवस्व ॥

तू द्यौचा धारक आहेस; शुचि, पियूष-स्वरूप अमृत आहेस. सत्यात, हे विधर्मन् (ऋत-धर्म स्थापक), वाजी—बलसमृद्धीचा वहनकर्ता—होऊन पवित्र हो.

Mantra 7

पवस्व सोम द्युम्नी सुधारो महामवीनामनु पूर्व्यः ॥

हे सोम, तू पवित्र हो; द्युम्न (तेज) यांनी समृद्ध, सु‑धारा (शुभ प्रवाह) असलेला. महा‑सहाय्यकांच्या अनुगामी होऊन, आपल्या प्राचीन मार्गाने ये.

Mantra 8

नृभिर्येमानो जज्ञानः पूतः क्षरद्विश्वानि मन्द्रः स्वर्वित् ॥

मानवी शक्तींनी मार्गदर्शित, प्रकट होऊन जन्मलेला, शुद्ध झालेला तो; मन्द्र (आनंदमय) असा, स्वर्वित् (स्वर्/सूर्य‑लोकाचा ज्ञाता) असा, सर्व गोष्टी प्रवाहित करतो.

Mantra 9

इन्दुः पुनानः प्रजामुराणः करद्विश्वानि द्रविणानि नः ॥

इन्दु, स्वतःला पवित्र करत, आमची प्रजा/प्रसव वाढवत, आमच्यासाठी सर्व द्रविण (धन‑संपत्ती) निर्माण करो.

Mantra 10

पवस्व सोम क्रत्वे दक्षायाश्वो न निक्तो वाजी धनाय ॥

हे सोम, पवमान होऊन प्रवाहित हो—क्रतु (जागृत संकल्प) आणि दक्ष (दीप्त कौशल्य) यांसाठी; नीट सजविलेल्या अश्वाप्रमाणे तू वाजी होऊन धनासाठी, आत्म्याच्या सत्य ऐश्वर्याकडे बल-समृद्धी वाहून ने.

Mantra 11

तं ते सोतारो रसं मदाय पुनन्ति सोमं महे द्युम्नाय ॥

हे सोम, तुझा तो रस सोतार (निष्पेषक) मदासाठी शुद्ध करतात—महान द्युम्न (दीप्त कीर्ती) यासाठी; जेणेकरून अंतःआनंद आमच्यात विशाल प्रकाश होऊन फुलो.

Mantra 12

शिशुं जज्ञानं हरिं मृजन्ति पवित्रे सोमं देवेभ्य इन्दुम् ॥

ते पवित्रात नवजात शिशू—हरि (ताम्रवर्ण)—याला देवांसाठी स्वच्छ करतात; सोम, इन्दु (दीप्त थेंब) याला शुद्ध करतात—आत्मशक्तींसाठी निर्मळ केलेला बाल-आनंद.

Mantra 13

इन्दुः पविष्ट चारुर्मदायापामुपस्थे कविर्भगाय ॥

इन्दु (सोम) पवित्र होऊन प्रविष्ट झाला—मद (आनंद-उन्माद) यासाठी रम्य—अप् (जल) यांच्या कुशीत; कवी-स्वरूप होऊन भगा (भाग्य-देव) कडे.

Mantra 14

बिभर्ति चार्विन्द्रस्य नाम येन विश्वानि वृत्रा जघान ॥

तो इन्द्राचे रम्य नाव धारण करतो; ज्याच्या बळावर त्याने सर्व वृत्रांचा वध केला.

Mantra 15

पिबन्त्यस्य विश्वे देवासो गोभिः श्रीतस्य नृभिः सुतस्य ॥

त्याचे पान सर्व देव करतात—गोभिः (किरणांनी) पुष्ट झालेला आणि नृभिः (मानवी शक्तींनी) सुत (पिळलेला) सोम.

Mantra 16

प्र सुवानो अक्षाः सहस्रधारस्तिरः पवित्रं वि वारमव्यम् ॥

प्रसूत होऊन तो सहस्र धारांनी पवित्र (गाळणी) ओलांडून वाहतो; लोकराची गाळणी व्यापक करतो. आनंद-रस अनेक लहरींनी उसळतो, शुद्धीचे सूक्ष्म मार्ग उघडीत.

Mantra 17

स वाज्यक्षाः सहस्ररेता अद्भिर्मृजानो गोभिः श्रीणानः ॥

तो विजयबलाचा वाहक, सहस्र-रेता; जलांनी स्वच्छ होत, गो-रश्मींनी पुष्ट होत प्रवाहित होतो. शुद्ध जीवनात सोम-शक्ती सुपीक व तेजस्वी होते.

Mantra 18

प्र सोम याहीन्द्रस्य कुक्षा नृभिर्येमानो अद्रिभिः सुतः ॥

हे सोम, पुढे जा—इंद्राच्या कुक्षीकडे; नर-शक्तींनी मार्गदर्शित, अद्रि-शिळांनी पिळला जाऊन. दीप्त बलाच्या आसनात प्रवेश कर, जेणेकरून अंतःस्थ अडथळे तुटून पडतील.

Mantra 19

असर्जि वाजी तिरः पवित्रमिन्द्राय सोमः सहस्रधारः ॥

सहस्रधारा विजयी सोम इंद्रासाठी पवित्र (छन्नी) ओलांडून प्रवाहित होत मुक्त झाला आहे.

Mantra 20

अञ्जन्त्येनं मध्वो रसेनेन्द्राय वृष्ण इन्दुं मदाय ॥

ते त्याला मधुर रसाने अभिषेक करतात—इंद्राच्या मदासाठी, वृषभ-बलस्वरूप सोमबिंदूला.

Mantra 21

देवेभ्यस्त्वा वृथा पाजसेऽपो वसानं हरिं मृजन्ति ॥

देवांसाठी जल तुला शुद्ध करतात—तुला तुझ्या तेजस्वी पराक्रमाने आवृत करत; ते हरि (ताम्र-दीप्त) याला घासून निर्मळ करतात.

Mantra 22

इन्दुरिन्द्राय तोशते नि तोशते श्रीणन्नुग्रो रिणन्नपः ॥

इन्दु (सोम) इन्द्राला हर्षित करतो; आणि तो अधिक गाढ तृप्ति-आनंदात उतरतो. बळ मिसळून, उग्र शक्ति ‘आपः’ (जलतत्त्व) फोडते—अंतःकरणातील स्वच्छ धारांना मुक्त करते.