
Sukta 5.25
บทสวดนี้สรรเสริญอัคนีในฐานะผู้ช่วยอันเป็นทิพย์ ผู้ประทานทรัพย์สมบัติ เกียรติยศ และบุตรหลานที่เข้มแข็งแก่ผู้ถวายบูชาอย่างจริงใจ อีกทั้งคุ้มครองผู้บูชาจากกำลังอริ อัคนีถูกอัญเชิญว่าเป็นพลังสัตย์จริง กำเนิดจากฤๅษีผู้เห็นแจ้ง ผู้ซึ่ง “พาข้ามฟาก” ผู้ภักดีให้พ้นจากความเป็นศัตรูดุจเรือข้ามน่านน้ำอันตราย จุดมุ่งหมายโดยรวมมีทั้งด้านพิธีกรรม (ให้การบูชาสำเร็จและได้รับพร) และด้านคุ้มกัน (ให้ผ่านพ้นการต่อต้านอย่างปลอดภัย)
Mantra 1
अच्छा वो अग्निमवसे देवं गासि स नो वसुः । रासत्पुत्र ऋषूणामृतावा पर्षति द्विषः ॥
พวกท่านมุ่งตรงไปยังอัคนี (Agni) ผู้เป็นเทพ เพื่อขอความอุปถัมภ์; พระองค์ผู้ประเสริฐจักประทานทรัพย์แก่เรา. บุตรแห่งฤๅษี ผู้ตั้งมั่นในฤตะ (ṛta) คือสัจธรรมจักรวาล จะพาเราข้ามพ้นอำนาจอันเป็นปฏิปักษ์.
Mantra 2
स हि सत्यो यं पूर्वे चिद्देवासश्चिद्यमीधिरे । होतारं मन्द्रजिह्वमित्सुदीतिभिर्विभावसुम् ॥
เพราะท่านคือผู้สัตย์จริง—ผู้ซึ่งแม้เทพเจ้าโบราณก็ยังได้จุดให้ลุก: โหตฤ (Hotṛ) ผู้มีลิ้นอันรื่นรมย์, วิภาวสุ (Vibhāvasu) ผู้ส่องสว่างทั่วด้วยเชื้อไฟอันรุ่งโรจน์.
Mantra 3
स नो धीती वरिष्ठया श्रेष्ठया च सुमत्या । अग्ने रायो दिदीहि नः सुवृक्तिभिर्वरेण्य ॥
ขอท่าน—อัคนี (Agni)—ด้วยปัญญาอันกว้างไกลที่สุดและประเสริฐที่สุด ด้วยความดำริอันสว่างไสวและเที่ยงธรรม จงทำให้ความมั่งคั่งทั้งหลายส่องประกายแก่เราเถิด; โอ้อัคนี ผู้ควรแก่การเลือกสรร ขอท่านจงทำให้ทรัพย์เหล่านี้ลุกโชติช่วงแก่เราด้วยวาจาสรรเสริญที่ร้อยเรียงดีแล้วของเรา.
Mantra 4
अग्निर्देवेषु राजत्यग्निर्मर्तेष्वाविशन् । अग्निर्नो हव्यवाहनोऽग्निं धीभिः सपर्यत ॥
อัคนีทรงรุ่งเรืองดุจราชาในหมู่เทพ; อัคนีเสด็จเข้าสู่หมู่มนุษย์และสถิตอยู่. อัคนี ผู้ขนส่งเครื่องบูชาของเรา พึงได้รับการบูชาและเติมเต็มด้วยพลังแห่งความคิด (dhī) ของเรา.
Mantra 5
अग्निस्तुविश्रवस्तमं तुविब्रह्माणमुत्तमम् । अतूर्तं श्रावयत्पतिं पुत्रं ददाति दाशुषे ॥
อัคนีประทานบุตรแก่ผู้ถวาย—ผู้เลื่องลือยิ่ง ผู้มั่งคั่งด้วยพลังแห่งพรหมัน (brahman/มนตร์) ผู้สูงสุด; ผู้ไม่อาจพิชิต เป็นเจ้าแห่งการประกาศให้การได้ยินความจริงก้องกังวานในโลกและในวิญญาณ.
Mantra 6
अग्निर्ददाति सत्पतिं सासाह यो युधा नृभिः । अग्निरत्यं रघुष्यदं जेतारमपराजितम् ॥
อัคนีประทาน “สัตปติ” (satpati) คือเจ้าแท้แห่งภาวะ—ผู้ชนะศึกพร้อมเหล่าวีรชน; อัคนียังประทานม้าอาชาอันแล่นฉับไว ผู้ชนะและไม่พ่าย—คือพลังแห่งการเคลื่อนไหวอันมีชัยในหนทาง.
Mantra 7
यद्वाहिष्ठं तदग्नये बृहदर्च विभावसो । महिषीव त्वद्रयिस्त्वद्वाजा उदीरते ॥
สิ่งใดเลิศที่สุดในพลังแห่งการอุ้มพา—จงขับสรรเสริญอันกว้างใหญ่แด่อัคนี โอผู้ส่องสว่างทั่ว. จากท่านทรัพย์และความอุดมแห่งพลังย่อมผุดขึ้นสูง ดุจนางราชินีผู้ยิ่งใหญ่สำแดงอำนาจของตน.
Mantra 8
तव द्युमन्तो अर्चयो ग्रावेवोच्यते बृहत् । उतो ते तन्यतुर्यथा स्वानो अर्त त्मना दिवः ॥
เปลวเพลิงอันรุ่งเรืองของท่าน—บทสรรเสริญแห่งไฟของท่าน—ถูกกล่าวขานว่าเป็น “ความกว้างใหญ่ไพศาล” ดุจศิลาบีบคั้นที่เปล่งเสียง และฤทธานุภาพอันกึกก้องดุจฟ้าร้องของท่านก็สะท้อนกังวาน ราวกับสวรรค์เองที่ก้องเสียงขึ้นด้วยสภาวะของตน
Mantra 9
एवाँ अग्निं वसूयवः सहसानं ववन्दिम । स नो विश्वा अति द्विषः पर्षन्नावेव सुक्रतुः ॥
ดังนี้แล เราผู้แสวงหาทรัพย์อันแท้จริง ได้นอบน้อมสรรเสริญอัคนี (Agni) ผู้ทรงเดช ขอพระองค์ผู้มีเจตนาดีและปัญญาอันเที่ยงธรรม จงพาเราข้ามพ้นความชิงชังและแรงศัตรูทั้งปวง ดุจเรือพาข้ามฝั่ง
A direct turning ‘straight to Agni’ for aid—Agni is approached as the divine helper and giver of riches.
Agni is described as truth-established and seer-born, able to overcome hostility; the hymn links devotion and offering with tangible blessings such as fame, strength of mantra, and progeny.
Agni’s boon: he grants the giver a renowned, mantra-rich, unconquered ‘son’—a peak statement of Agni’s power to establish continuity and excellence.
The hymn ends with collective obeisance and the central protective image: Agni, of right resolve, carries the worshipper beyond all hatreds like a ship across waters.
pārṣati dviṣaḥ
अग्निस्तुविश्रवस्तमं तुविब्रह्माणमुत्तमम् । अतूर्तं श्रावयत्पतिं पुत्रं ददाति दाशुषे ॥nāveva sukratuḥ
It asks Agni for help, prosperity, and protection, praising him as the truthful divine fire who can carry the worshipper beyond hostile forces.
The image means Agni safely ‘ferries’ a person across danger—symbolically across hatred, opposition, and obstacles—just as a boat carries one over water.
The hymn seeks riches and well-being, protection from enemies, and even a worthy, renowned son for the one who offers and honors Agni.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.