
Sukta 5.25
Agni
આ સૂક્તમાં અગ્નિને દિવ્ય સહાયક તરીકે સ્તુતિ કરવામાં આવે છે, જે નિષ્ઠાપૂર્વક હવન કરનારને ધન, યશ અને બળવાન સંતતિ આપે છે તથા ઉપાસકને શત્રુબળોથી રક્ષા કરે છે. અગ્નિને સત્યનિષ્ઠ, ઋષિજન્ય તેજરૂપ શક્તિ તરીકે આવાહન કરવામાં આવે છે, જે જોખમી જળોમાં નૌકા જેમ ભક્તને વૈરભાવથી પાર ઉતારે છે. સમગ્ર હેતુ યજ્ઞકર્મની સફળતા અને આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરાવવાનો તેમજ વિરોધ અને શત્રુતા પાર સુરક્ષિત ગતિ આપવાનો છે.
Mantra 1
अच्छा वो अग्निमवसे देवं गासि स नो वसुः । रासत्पुत्र ऋषूणामृतावा पर्षति द्विषः ॥
સહાય માટે તમે દેવ અગ્નિ પાસે સીધા જ જાઓ છો; તે શુભ (વસુ) અમને ધન આપે. ઋષિઓનો પુત્ર, ઋત (સત્ય-વ્યવસ્થા)માં સ્થિત, અમને દ્વેષી શત્રુશક્તિઓ પાર કરાવશે.
Mantra 2
स हि सत्यो यं पूर्वे चिद्देवासश्चिद्यमीधिरे । होतारं मन्द्रजिह्वमित्सुदीतिभिर्विभावसुम् ॥
કારણ કે તે જ સત્ય છે—જેનને પ્રાચીન દેવતાઓએ પણ પ્રજ્વલિત કર્યો હતો: આનંદમય જિહ્વાવાળો હોતાર, તેજસ્વી પ્રજ્વલનો દ્વારા સર્વત્ર પ્રકાશમાન વિભાવસુ।
Mantra 3
स नो धीती वरिष्ठया श्रेष्ठया च सुमत्या । अग्ने रायो दिदीहि नः सुवृक्तिभिर्वरेण्य ॥
તે—અગ્નિ—સર્વથી વિશાળ અને સર્વથી શ્રેષ્ઠ ધીતી દ્વારા, પ્રકાશમય સુમતિ દ્વારા, અમારા માટે રાયઃ (સમૃદ્ધિઓ) પ્રજ્વલિત કરે. હે વરેણ્ય અગ્નિ, અમારી સુવૃક્તિઓ દ્વારા આ ધનોને અમારા માટે તેજસ્વી કરી દે।
Mantra 4
अग्निर्देवेषु राजत्यग्निर्मर्तेष्वाविशन् । अग्निर्नो हव्यवाहनोऽग्निं धीभिः सपर्यत ॥
અગ્નિ દેવોમાં રાજા સમે તેજે છે; અગ્નિ મર્ત્યોમાં પ્રવેશી નિવાસ કરે છે. અગ્નિ—અમારો હવ્યવાહન—ને અમારી ધીઓ (વિચારશક્તિઓ) દ્વારા ઉપાસિત અને પૂર્ણ કરવો જોઈએ।
Mantra 5
अग्निस्तुविश्रवस्तमं तुविब्रह्माणमुत्तमम् । अतूर्तं श्रावयत्पतिं पुत्रं ददाति दाशुषे ॥
અગ્નિ દાનશીલ યજમાનને પુત્ર આપે છે—અતિપ્રસિદ્ધ, તુવિ-બ્રહ્મ (મંત્રશક્તિથી સમૃદ્ધ), સર્વોત્તમ; અતૂર્ત (અજેય), શ્રાવયત્-પતિ (સત્યને શ્રવણમાં પ્રસરાવનાર અધિપતિ) એવો પુત્ર દાશુષેને આપે છે.
Mantra 6
अग्निर्ददाति सत्पतिं सासाह यो युधा नृभिः । अग्निरत्यं रघुष्यदं जेतारमपराजितम् ॥
અગ્નિ સત્પતિ (સત્યાધિપતિ) આપે છે—વીરો સાથે યુદ્ધમાં વિજયી એવો સાહસી; અગ્નિ રઘુષ્યદ (ઝડપે દોડનાર) અશ્વ પણ આપે છે—જેતા, અપરાજિત: યાત્રામાં વિજયી ગતિની શક્તિઓ.
Mantra 7
यद्वाहिष्ठं तदग्नये बृहदर्च विभावसो । महिषीव त्वद्रयिस्त्वद्वाजा उदीरते ॥
હે વિભાવસુ (સર્વપ્રકાશક) અગ્નિ! વહન માટે જે સર્વાધિક બળવાન છે, તે જ મહાન સ્તુતિ તને અર્પણ કરીએ. મહિષી જેવી—તારી શક્તિથી—તારા પાસેથી ધન અને વાજ (બળ-સમૃદ્ધિ) ઊર્ધ્વે ઉદ્ભવે છે.
Mantra 8
तव द्युमन्तो अर्चयो ग्रावेवोच्यते बृहत् । उतो ते तन्यतुर्यथा स्वानो अर्त त्मना दिवः ॥
તારા તેજસ્વી અર્ચિઓ—અગ્નિના સ્તુતિગીતો—દબાણ-પથ્થર (ગ્રાવા) જેમ ઉચ્ચાર કરે તેમ ‘વિશાળ’ તરીકે કહાય છે. અને તારી ગર્જનાભરી શક્તિ પણ ગુંજે છે—જેમ દ્યૌ (આકાશ)નો સ્વયં-સ્વભાવજ ઉત્પન્ન થયેલો નાદ સંભળાય છે.
Mantra 9
एवाँ अग्निं वसूयवः सहसानं ववन्दिम । स नो विश्वा अति द्विषः पर्षन्नावेव सुक्रतुः ॥
આ રીતે અમે, વાસ્તવિક ધનના સાધક, સહસાવાન મહાન અગ્નિને વંદન કર્યું છે. સુક્રતુ (સુ-સંકલ્પવાળો) તે અમને નૌકા જેમ પાર ઉતારે તેમ, સર્વ દ્વેષો અને શત્રુબળોને વટાવી પાર કરાવે.
It asks Agni for help, prosperity, and protection, praising him as the truthful divine fire who can carry the worshipper beyond hostile forces.
The image means Agni safely ‘ferries’ a person across danger—symbolically across hatred, opposition, and obstacles—just as a boat carries one over water.
The hymn seeks riches and well-being, protection from enemies, and even a worthy, renowned son for the one who offers and honors Agni.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.