Rig Veda Sukta 25
Mandala 5Sukta 259 Mantras

Sukta 25

Sukta 5.25

Devata

Agni

ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਗਨੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਸਹਾਇਕ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚੀ ਨਿਭਾ ਨਾਲ ਹਵਿ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਧਨ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੰਤਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸਤ੍ਯਵਾਨ, ਰਿਸ਼ੀ-ਜਨਿਤ ਦਰਸ਼ਨ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਭਗਤ ਨੂੰ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਪਾਰ ‘ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦਾ’ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰ ਕਰਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਉਦੇਸ਼ ਯਜ્ઞਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲ ਅਰਪਣ ਅਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੈ।

Mantras

Mantra 1

अच्छा वो अग्निमवसे देवं गासि स नो वसुः । रासत्पुत्र ऋषूणामृतावा पर्षति द्विषः ॥

ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵ ਅਗਨੀ ਕੋਲ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ; ਉਹ ਸ਼ੁਭ (ਵਸੁ) ਸਾਨੂੰ ਧਨ ਬਖ਼ਸ਼ੇਗਾ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਋ਤ (ਸੱਚ-ਵਿਵਸਥਾ) ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਸਾਨੂੰ ਵੈਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇਗਾ।

Mantra 2

स हि सत्यो यं पूर्वे चिद्देवासश्चिद्यमीधिरे । होतारं मन्द्रजिह्वमित्सुदीतिभिर्विभावसुम् ॥

ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਹੈ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭੀ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕੀਤਾ: ਆਨੰਦਮਈ ਜੀਭ ਵਾਲਾ ਹੋਤਾਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਇੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਥਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਭਾਵਸੁ।

Mantra 3

स नो धीती वरिष्ठया श्रेष्ठया च सुमत्या । अग्ने रायो दिदीहि नः सुवृक्तिभिर्वरेण्य ॥

ਉਹ—ਅਗਨੀ—ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਧੀਤੀ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸੁਮਤੀ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਰਾਯਃ (ਸੰਪੱਤੀਆਂ) ਚਮਕਾਏ। ਹੇ ਵਰੇਣ੍ਯ ਅਗਨੀ, ਸਾਡੀਆਂ ਸੁਵ੍ਰੁਕਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਧਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰ।

Mantra 4

अग्निर्देवेषु राजत्यग्निर्मर्तेष्वाविशन् । अग्निर्नो हव्यवाहनोऽग्निं धीभिः सपर्यत ॥

ਅਗਨੀ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਅਗਨੀ ਮਰਤਿਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ—ਸਾਡਾ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨ—ਨੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਧੀਆਂ (ਵਿਚਾਰ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਨਾਲ ਸੇਵਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Mantra 5

अग्निस्तुविश्रवस्तमं तुविब्रह्माणमुत्तमम् । अतूर्तं श्रावयत्पतिं पुत्रं ददाति दाशुषे ॥

ਅਗਨੀ ਦਾਨੀ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ—ਅਤਿ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਤੁਵੀ-ਬ੍ਰਹਮ (ਮੰਤ੍ਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ), ਸਰਵੋਤਮ; ਅਤੂਰਤ (ਅਜੇਯ), ਸ਼੍ਰਾਵਯਤ੍-ਪਤੀ (ਸੱਚ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਪਤੀ) ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਦਾਸ਼ੁਸ਼ੇ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Mantra 6

अग्निर्ददाति सत्पतिं सासाह यो युधा नृभिः । अग्निरत्यं रघुष्यदं जेतारमपराजितम् ॥

ਅਗਨੀ ਸਤ੍ਪਤੀ (ਸੱਚਾ ਅਧਿਪਤੀ) ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ—ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸਾਹਸੀ; ਅਗਨੀ ਰਘੁਸ਼੍ਯਦ (ਤੇਜ਼ ਦੌੜਣ ਵਾਲਾ) ਘੋੜਾ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਜੇਤਾਰ, ਅਪਰਾਜਿਤ: ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੂ ਗਤੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ।

Mantra 7

यद्वाहिष्ठं तदग्नये बृहदर्च विभावसो । महिषीव त्वद्रयिस्त्वद्वाजा उदीरते ॥

ਹੇ ਵਿਭਾਵਸੁ (ਸਰਵ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ) ਅਗਨੀ! ਵਾਹਨ ਲਈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਬਲਵਾਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਸ্তুਤੀ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਗਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਮਹਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗ—ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ—ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਰਯਿ (ਧਨ) ਅਤੇ ਵਾਜ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਉੱਪਰ ਉੱਠਦੇ ਹਨ।

Mantra 8

तव द्युमन्तो अर्चयो ग्रावेवोच्यते बृहत् । उतो ते तन्यतुर्यथा स्वानो अर्त त्मना दिवः ॥

ਤੇਰੀਆਂ ਦਿਉਮੰਤ ਅਰਚੀਆਂ—ਅਗਨੀ ਦੇ ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ—ਗ੍ਰਾਵਾ (ਸੋਮ-ਪੀੜਨ ਪੱਥਰ) ਵਾਂਗ ਉਚਾਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ‘ਬ੍ਰਿਹਤ’ (ਵਿਸ਼ਾਲ) ਕਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਗਰਜਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਦ੍ਯੌ (ਆਕਾਸ਼) ਦਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੁਭਾਵਕ ਧੁਨੀ-ਸਵਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ।

Mantra 9

एवाँ अग्निं वसूयवः सहसानं ववन्दिम । स नो विश्वा अति द्विषः पर्षन्नावेव सुक्रतुः ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ, ਵਸੂਆਂ (ਸੱਚੀ ਸੰਪੱਤੀ) ਦੇ ਇੱਛੁਕ, ਸਹਸਾਵਾਨ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਵੰਦਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੁਕ੍ਰਤੁ (ਸੁਚੰਗੇ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ) ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਨੌਕਾ ਵਾਂਗ, ਸਭ ਦ੍ਵੈਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਬਲਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇ।

Frequently Asked Questions

It asks Agni for help, prosperity, and protection, praising him as the truthful divine fire who can carry the worshipper beyond hostile forces.

The image means Agni safely ‘ferries’ a person across danger—symbolically across hatred, opposition, and obstacles—just as a boat carries one over water.

The hymn seeks riches and well-being, protection from enemies, and even a worthy, renowned son for the one who offers and honors Agni.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App