Sukta 161

Mantra 1

किमु श्रेष्ठः किं यविष्ठो न आजगन्किमीयते दूत्यं कद्यदूचिम । न निन्दिम चमसं यो महाकुलोऽग्ने भ्रातर्द्रुण इद्भूतिमूदिम ॥

แท้จริงแล้ว อะไรเล่ามาถึงเราดุจ “สิ่งประเสริฐที่สุด” อะไรเล่ามาถึงเราดุจ “สิ่งอ่อนเยาว์ที่สุด”? ภารกิจทูตใดกำลังเคลื่อนไหว และเรากล่าวสิ่งใดกัน? เรามิได้ตำหนิถ้วยนั้นเลย: โอ้อัคนี ผู้เป็นพี่น้อง—ผู้มีอัธยาศัยกว้างใหญ่—จากภาชนะไม้เองนี้ เราแสวงหาความเพิ่มพูนแห่งภาวะชีวิต.

Mantra 2

एकं चमसं चतुरः कृणोतन तद्वो देवा अब्रुवन्तद्व आगमम् । सौधन्वना यद्येवा करिष्यथ साकं देवैर्यज्ञियासो भविष्यथ ॥

“จงทำถ้วยหนึ่งให้เป็นสี่ถ้วย” เหล่าเทพได้กล่าวแก่พวกท่านดังนี้ และถ้อยคำนั้นก็มาถึงพวกท่านแล้ว. โอ้บุตรแห่งสุธันวาน หากพวกท่านกระทำให้สำเร็จ พวกท่านจักเป็นผู้ควรแก่ยัญพิธี ร่วมกับเหล่าเทพทั้งหลาย.

Mantra 3

अग्निं दूतं प्रति यदब्रवीतनाश्वः कर्त्वो रथ उतेह कर्त्वः । धेनुः कर्त्वा युवशा कर्त्वा द्वा तानि भ्रातरनु वः कृत्व्येमसि ॥

เมื่อพวกท่านตอบแก่อัคนี (Agni) ผู้เป็นทูต ว่า “ม้าพึงถูกสร้าง รถศึกก็พึงถูกสร้าง ณ ที่นี้; โคนมพึงถูกสร้าง และพลังหนุ่มทั้งสองพึงถูกสร้าง” กิจเหล่านั้น โอ้พี่น้องทั้งหลาย เราตามรอยพวกท่านไป; ครั้นหล่อหลอมเจตจำนงให้มุ่งสู่สิ่งนั้นแล้ว เราก็ก้าวเข้าสู่งานนั้น

Mantra 4

चकृवांस ऋभवस्तदपृच्छत क्वेदभूद्यः स्य दूतो न आजगन् । यदावाख्यच्चमसाञ्चतुरः कृतानादित्त्वष्टा ग्नास्वन्तर्न्यानजे ॥

ครั้นกระทำสำเร็จแล้ว เหล่าฤภุ (Rbhus) จึงถามว่า “เขาผู้นั้น—ผู้พึงเป็นทูตของเราและได้มาถึงเรา—อยู่ที่ใดกันแน่?” เมื่อเขาแสดงถ้วยทั้งสี่ที่ทำสำเร็จแล้ว ทวษฏฤ (Tvaṣṭṛ) ก็ถอยหนี และซ่อนตนอยู่ภายในหมู่สตรี—ในรูปภาวะแห่งธรรมชาติทั้งหลาย

Mantra 5

हनामैनाँ इति त्वष्टा यदब्रवीच्चमसं ये देवपानमनिन्दिषुः । अन्या नामानि कृण्वते सुते सचाँ अन्यैरेनान्कन्या नामभिः स्परत् ॥

“เราจักฟาดฟันพวกมันให้ล้มลง” ทวษฏฤ (Tvaṣṭṛ) กล่าวดังนี้ เมื่อเขากล่าวถึงถ้วยซึ่งพวกเขาทำขึ้นให้ไร้มลทิน เพื่อการดื่มของเหล่าเทพ ครั้นเมื่อโสมะ (Soma) ถูกคั้น พวกเขาก็สร้างนามอื่น ๆ ขึ้น ด้วย “นามแห่งหญิงสาว” อื่น ๆ นางแตะต้องพวกเขา และชนะใจพวกเขาไว้

Mantra 6

इन्द्रो हरी युयुजे अश्विना रथं बृहस्पतिर्विश्वरूपामुपाजत । ऋभुर्विभ्वा वाजो देवाँ अगच्छत स्वपसो यज्ञियं भागमैतन ॥

อินทราเทียมม้าคู่ของตนเข้ากับแอก; อัศวิน (Aśvin) เทียมรถศึกของตน; พฤหสปติ (Bṛhaspati) เข้าไปใกล้พลังอันมีรูปทั้งปวง. ฤภุ (Ṛbhu), วิภวัน (Vibhvan), วาชะ (Vāja) — ผู้สมบูรณ์ในกิจ — ไปถึงเหล่าเทพ และได้ส่วนแบ่งอันควรแก่ยัญพิธี.

Mantra 7

निश्चर्मणो गामरिणीत धीतिभिर्या जरन्ता युवशा ताकृणोतन । सौधन्वना अश्वादश्वमतक्षत युक्त्वा रथमुप देवाँ अयातन ॥

ด้วยความคิดอันดลใจ พวกท่านปั้น ‘โค’ ขึ้นจากหนัง; และทำผู้ชรากลับเป็นหนุ่มอีกครั้ง. โอ บุตรแห่งสุธันวาน (Saudhanvana) จากม้าตัวหนึ่งพวกท่านสลักม้าอีกตัวหนึ่ง; ครั้นเทียมรถแล้ว ก็เข้าไปใกล้เหล่าเทพ.

Mantra 8

इदमुदकं पिबतेत्यब्रवीतनेदं वा घा पिबता मुञ्जनेजनम् । सौधन्वना यदि तन्नेव हर्यथ तृतीये घा सवने मादयाध्वै ॥

“จงดื่มน้ำนี้เถิด” เขากล่าว; “ใช่แล้ว จงดื่มสิ่งนี้จริงแท้—เครื่องชำระอันทำจากหญ้ามุญชะ (muñja).” โอ บุตรแห่งสุธันวาน (Saudhanvana), เหล่าฤภุ (Rbhus) หากพวกท่านไม่รื่นรมย์ในสิ่งนั้นแล้ว ในการคั้นครั้งที่สาม (savana) พวกท่านจักเมามาย—เข้าสู่ความปีติที่ทำให้งานสุกงอมสำเร็จ.

Mantra 9

आपो भूयिष्ठा इत्येको अब्रवीदग्निर्भूयिष्ठ इत्यन्यो अब्रवीत् । वधर्यन्तीं बहुभ्यः प्रैको अब्रवीदृता वदन्तश्चमसाँ अपिंशत ॥

“ขอให้น้ำทั้งหลายอุดมยิ่งขึ้น” คนหนึ่งกล่าว; “ขอให้อัคนี (Agni) อุดมยิ่งขึ้น” อีกคนหนึ่งกล่าว. อีกผู้หนึ่งประกาศพลังที่รุดหน้าเพื่อชนหมู่มาก; เมื่อกล่าวถ้อยคำแห่ง ṛta (ระเบียบ-สัจธรรมจักรวาล) พวกเขาจึงขัดเกลาถ้วยทั้งหลาย—เป็นรูปภาชนะอันควรแก่การรองรับความรื่นรมย์.

Mantra 10

श्रोणामेक उदकं गामवाजति मांसमेकः पिंशति सूनयाभृतम् । आ निम्रुचः शकृदेको अपाभरत्किं स्वित्पुत्रेभ्यः पितरा उपावतुः ॥

คนหนึ่งต้อนโคไปสู่น้ำ; คนหนึ่งแต่งเนื้อที่มือผู้ชี้นำได้นำมา. อีกคนหนึ่งขนมูลออกจากมุมมืด. แล้วแท้จริง “บิดามารดาทั้งสอง” ได้นำสิ่งใดมาใกล้แก่บุตรทั้งหลาย—ความเกื้อหนุนแห่งต้นกำเนิดใดเล่าที่ค้ำจุนงานเหล่านี้อยู่เบื้องหลัง?

Mantra 11

उद्वत्स्वस्मा अकृणोतना तृणं निवत्स्वपः स्वपस्यया नरः । अगोह्यस्य यदसस्तना गृहे तदद्येदमृभवो नानु गच्छथ ॥

บนที่สูงพวกท่านทำหญ้าให้เขา; ในที่ต่ำพวกท่านทำสายน้ำ—โอชนผู้มีฝีมือประณีต. สิ่งที่พวกท่านได้ตั้งไว้ในเรือนแห่ง “โคผู้เร้น” (แสงที่ซ่อนเร้น) นั้น วันนี้โอฤภุ (Rbhus) อย่าละเลยที่จะสืบต่อ—อย่าทอดทิ้งความต่อเนื่องแห่งงานนั้น.

Mantra 12

सम्मील्य यद्भुवना पर्यसर्पत क्व स्वित्तात्या पितरा व आसतुः । अशपत यः करस्नं व आददे यः प्राब्रवीत्प्रो तस्मा अब्रवीतन ॥

เมื่อพวกท่านหลับตาปิดตน แล้วเคลื่อนไปรอบทั่วโลกทั้งหลาย—บัดนั้น บิดามารดาทั้งสองของพวกท่านอยู่ ณ ที่ใดกันแน่? พวกท่านสาปแช่งผู้ที่ฉวยเอา “karasna (การัสนะ)” ของพวกท่านไป; แต่ผู้ที่กล่าวถ้อยคำชี้นำให้ก้าวหน้า “pro!”—ต่อผู้นั้นเองพวกท่านได้ตอบรับ ยืนยันแรงดลใจที่ผลักงานให้ดำเนินต่อไปข้างหน้า.

Mantra 13

सुषुप्वांस ऋभवस्तदपृच्छतागोह्य क इदं नो अबूबुधत् । श्वानं बस्तो बोधयितारमब्रवीत्संवत्सर इदमद्या व्यख्यत ॥

เหล่าริภุ (Rbhus) ผู้หลับใหลสนิทได้ถามว่า “โอ้ผู้เร้นลับ ใครกันเล่าปลุกสิ่งนี้ให้เราตื่นรู้?” บัสตะ (Basta) กล่าวว่าผู้ปลุกคือสุนัข; แต่ผู้ที่เปิดเผยสิ่งนี้ในวันนี้คือ “ปี (Year)”—กาลเวลาเองที่เปิดความรู้ในยามสุกงอมของมัน.

Mantra 14

दिवा यान्ति मरुतो भूम्याग्निरयं वातो अन्तरिक्षेण याति । अद्भिर्याति वरुणः समुद्रैर्युष्माँ इच्छन्तः शवसो नपातः ॥

กลางวันเหล่ามรุต (Maruts) ดำเนินไป; บนแผ่นดินอัคนี (Agni) ดำเนินไป; วาตะ (Vāta) ลมนี้เคลื่อนผ่านห้วงกลาง. วรุณะ (Varuṇa) ดำเนินไปด้วยสายน้ำ ด้วยมหาสมุทรทั้งหลาย—แสวงหาพวกท่าน โอ้บุตรแห่งพลัง; พลังจักรวาลทั้งปวงบรรจบสู่ผู้กระทำงานอันสำเร็จแล้ว.