Sukta 161

Mantra 1

किमु श्रेष्ठः किं यविष्ठो न आजगन्किमीयते दूत्यं कद्यदूचिम । न निन्दिम चमसं यो महाकुलोऽग्ने भ्रातर्द्रुण इद्भूतिमूदिम ॥

Sabse badi cheez kya aayi hai? Naye roop mein kya aaya hai? Kaunsa kaam chal raha hai aur humne kya bola? Hum us cup ko bura nahi kahte. Agni, bhai, tu bada hai. Us lakdi ke bartan se hum badhai maangte hain.

Mantra 2

एकं चमसं चतुरः कृणोतन तद्वो देवा अब्रुवन्तद्व आगमम् । सौधन्वना यद्येवा करिष्यथ साकं देवैर्यज्ञियासो भविष्यथ ॥

Ek cup ko chaar bana do. Devataon ne tumse yahi kaha aur yahi hua. Sudhanvan ke bete, agar tum yeh kar doge, toh devataon ke saath puja ke layak ban jaoge.

Mantra 3

अग्निं दूतं प्रति यदब्रवीतनाश्वः कर्त्वो रथ उतेह कर्त्वः । धेनुः कर्त्वा युवशा कर्त्वा द्वा तानि भ्रातरनु वः कृत्व्येमसि ॥

Jab Ashwini rishiyon ne Agni ko jawab diya, woh bole, ghoda banao, rath bhi banao. Gaay banao, aur do jawan shaktiyon ko bhi banao. Bhaiyon, yeh kaam humne tumhare baad shuru kiya. Apni ichcha un cheezon ki taraf karke humne unmein pravesh kiya.

Mantra 4

चकृवांस ऋभवस्तदपृच्छत क्वेदभूद्यः स्य दूतो न आजगन् । यदावाख्यच्चमसाञ्चतुरः कृतानादित्त्वष्टा ग्नास्वन्तर्न्यानजे ॥

Rbhavon ne kaam poora kiya, phir unhone poocha, woh kahan hai jo humara doot banke aaya tha? Jab usne chaaron pyaale dikhaye jo banaye gaye the, Tvashta wahan se chupke se chala gaya. Woh auraton ke roop mein chhup gaya.

Mantra 5

हनामैनाँ इति त्वष्टा यदब्रवीच्चमसं ये देवपानमनिन्दिषुः । अन्या नामानि कृण्वते सुते सचाँ अन्यैरेनान्कन्या नामभिः स्परत् ॥

Tvashta ne kaha main inhe maar daalunga. Woh us pyaale ki baat kar raha tha jo devtaon ke liye bana tha, bina kisi dosh ke. Rbhu log alag-alag naam lete hain jab Soma peeta jaata hai. Kanya ke naam se woh unhe jeet leti hai.

Mantra 6

इन्द्रो हरी युयुजे अश्विना रथं बृहस्पतिर्विश्वरूपामुपाजत । ऋभुर्विभ्वा वाजो देवाँ अगच्छत स्वपसो यज्ञियं भागमैतन ॥

Indra ne apni do shaktiyon ko joda. Ashwini kumar ne apna rath joda. Brihaspati us shakti ke paas gaya jo sab roop le sakti hai. Rbhu, Vibhu aur Vaj devtaon ke paas gaye. Unka kaam poora tha, unhone yagya mein apna hissa pa liya.

Mantra 7

निश्चर्मणो गामरिणीत धीतिभिर्या जरन्ता युवशा ताकृणोतन । सौधन्वना अश्वादश्वमतक्षत युक्त्वा रथमुप देवाँ अयातन ॥

Chamde se tumne gaay ka roop banaya, apni buddhi se. Budhe logon ko tumne wapas jawan bana diya. Sudhanvan ke betiyon, tumne ek ghode se doosra ghoda bana diya. Rath jod ke tum devtaon ke paas pahunch gaye.

Mantra 8

इदमुदकं पिबतेत्यब्रवीतनेदं वा घा पिबता मुञ्जनेजनम् । सौधन्वना यदि तन्नेव हर्यथ तृतीये घा सवने मादयाध्वै ॥

Unhone kaha, "Yeh paani piyo." Haan, sach mein piyo, yeh munje se bana saaf karne wala paani hai. Saudhanvanas, agar tumhe yeh pasand nahi aata, toh teesre step mein tumhe nasha ho jayega. Tab tum kaam mein itne magan ho jaoge ki maza hi aa jayega.

Mantra 9

आपो भूयिष्ठा इत्येको अब्रवीदग्निर्भूयिष्ठ इत्यन्यो अब्रवीत् । वधर्यन्तीं बहुभ्यः प्रैको अब्रवीदृता वदन्तश्चमसाँ अपिंशत ॥

Ek ne kaha, "Paani bahut hona chahiye." Doosre ne kaha, "Agni bahut hona chahiye." Kisi ne yeh bhi kaha ki aage badhne ki taakat bahut logon ke kaam aayegi. Sach bolte hue unhone pyaale banaye jo khushi rakh sakte the.

Mantra 10

श्रोणामेक उदकं गामवाजति मांसमेकः पिंशति सूनयाभृतम् । आ निम्रुचः शकृदेको अपाभरत्किं स्वित्पुत्रेभ्यः पितरा उपावतुः ॥

Ek gaay ko paani ke paas le gaya. Ek ne maans kaatna shuru kiya jo kisi ne laaya tha. Ek ne gande jagah se gobar hata diya. Bacchon ke liye maa-baap ne kya madad ki thi, yeh sochne ka time tha.

Mantra 11

उद्वत्स्वस्मा अकृणोतना तृणं निवत्स्वपः स्वपस्यया नरः । अगोह्यस्य यदसस्तना गृहे तदद्येदमृभवो नानु गच्छथ ॥

Upar wali jagah pe tumne uske liye ghaas bana di. Neeche wali jagah pe paani bana diya. Kaam karne wale logon, tumne jo chupa ke rakha hai us ghar mein, aaj Rbhus tum uska peecha nahi kar rahe ho. Us kaam ko chhodna mat.

Mantra 12

सम्मील्य यद्भुवना पर्यसर्पत क्व स्वित्तात्या पितरा व आसतुः । अशपत यः करस्नं व आददे यः प्राब्रवीत्प्रो तस्मा अब्रवीतन ॥

Jab tum apne aap ko band karke duniya ghoom rahe the, tab tumhare maa-baap kahan the? Tumne us pe bada shraap diya jisne tumhara kaam todne ki koshish ki. Par jisne aage badhne ka bola, usko tumne jawab diya aur kaam aage badha diya.

Mantra 13

सुषुप्वांस ऋभवस्तदपृच्छतागोह्य क इदं नो अबूबुधत् । श्वानं बस्तो बोधयितारमब्रवीत्संवत्सर इदमद्या व्यख्यत ॥

Ribhu log gehri neend mein so rahe the. Unhone pucha, are chhupnewale, kaun humein uthaya? Basta ne kaha kutta jagaya. Par asli baat yeh thi, saal ne khola yeh raaz. Time khud ne sahi waqt par dikhha diya.

Mantra 14

दिवा यान्ति मरुतो भूम्याग्निरयं वातो अन्तरिक्षेण याति । अद्भिर्याति वरुणः समुद्रैर्युष्माँ इच्छन्तः शवसो नपातः ॥

Marut log din mein chalte hain. Agni dharti par chalta hai. Hawa aasman ke beech se guzarti hai. Varuna paani aur samundar se aata hai. Sab tumhe dhund rahe hain, taqat ke bete. Saari shaktiyan uske paas aa rahi hain jo kaam mein perfect ho.