Sukta 161

Mantra 1

किमु श्रेष्ठः किं यविष्ठो न आजगन्किमीयते दूत्यं कद्यदूचिम । न निन्दिम चमसं यो महाकुलोऽग्ने भ्रातर्द्रुण इद्भूतिमूदिम ॥

কি সঁচাকৈ আমাৰ ওচৰলৈ শ্ৰেষ্ঠ ৰূপে আহিল, কি কনিষ্ঠ ৰূপে? কোন দূত্য (দূত-কর্ম) গতি কৰিছে, আৰু আমি কি ক’লোঁ? আমি চমস (পেয়ালা)ক নিন্দা নকৰোঁ। হে অগ্নি, ভ্ৰাতা, মহাকুল—দ্ৰুণ (কাঠৰ পাত্ৰ)ৰ পৰাই আমি ভূতি (সমৃদ্ধি/অস্তিত্ব-বৃদ্ধি) বিচাৰোঁ।

Mantra 2

एकं चमसं चतुरः कृणोतन तद्वो देवा अब्रुवन्तद्व आगमम् । सौधन्वना यद्येवा करिष्यथ साकं देवैर्यज्ञियासो भविष्यथ ॥

এটা চমস (পেয়ালা)ক চাৰিটা কৰি দিয়া—দেৱতাসকলে তোমালোকক এইদৰে ক’লে, আৰু সেইদৰে তোমালোকৰ ওচৰলৈ আহিল। হে সৌধন্বনা (সুধন্বনৰ পুত্ৰসকল), যদি তোমালোক এই কাম সম্পন্ন কৰা, তেন্তে দেৱতাসকলৰ সৈতে একেলগে তোমালোক যজ্ঞিয় (যজ্ঞৰ যোগ্য) হ’ব।

Mantra 3

अग्निं दूतं प्रति यदब्रवीतनाश्वः कर्त्वो रथ उतेह कर्त्वः । धेनुः कर्त्वा युवशा कर्त्वा द्वा तानि भ्रातरनु वः कृत्व्येमसि ॥

যেতিয়া তোমালোকে অগ্নিক—দূতক—উত্তৰ দি ক’লে: ‘এটা অশ্ব গঢ়িব লাগিব, ইয়াত এটা ৰথো গঢ়িব লাগিব; এটা ধেনুও গঢ়িব লাগিব, আৰু দুজন যুৱ-শক্তিও গঢ়িব লাগিব।’ হে ভ্ৰাতৃসকল, সেই কৰ্মসমূহৰ পিছে পিছে আমি তোমালোকৰ অনুগামী হওঁ; সিহঁতৰ দিশে মন-ইচ্ছা গঢ়ি লৈ আমি তাত প্ৰবেশ কৰোঁ।

Mantra 4

चकृवांस ऋभवस्तदपृच्छत क्वेदभूद्यः स्य दूतो न आजगन् । यदावाख्यच्चमसाञ्चतुरः कृतानादित्त्वष्टा ग्नास्वन्तर्न्यानजे ॥

সেয়া সম্পন্ন কৰি ঋভুসকলে সুধিলে: ‘আমাৰ বাবে যি দূত হ’ব লাগিছিল, সি ক’ত? সি আমাৰ ওচৰলৈ আহিলেই নে?’ যেতিয়া সি চাৰিটা নিৰ্মিত চমস দেখুৱালে, তেতিয়া ত্বষ্টৃ আঁতৰি গৈ নাৰীসকলৰ ভিতৰত (প্ৰকৃতিৰ ৰূপসমূহত) লুকাই পৰিল।

Mantra 5

हनामैनाँ इति त्वष्टा यदब्रवीच्चमसं ये देवपानमनिन्दिषुः । अन्या नामानि कृण्वते सुते सचाँ अन्यैरेनान्कन्या नामभिः स्परत् ॥

‘মই সিহঁতক আঘাত কৰি পেলাম,’ ত্বষ্টৃ ক’লে—যেতিয়া সি সেই চমসৰ কথা ক’লে, যি সিহঁতে দেৱসকলৰ পানৰ বাবে নিৰ্দোষ কৰি গঢ়িছিল। সোম পীড়িত হওঁতে সিহঁতে আন আন নাম গঢ়ে; আন কন্যা-নামসমূহেৰে সি সিহঁতক স্পৰ্শ কৰি সিহঁতক আকৃষ্ট কৰি জয় কৰে।

Mantra 6

इन्द्रो हरी युयुजे अश्विना रथं बृहस्पतिर्विश्वरूपामुपाजत । ऋभुर्विभ्वा वाजो देवाँ अगच्छत स्वपसो यज्ञियं भागमैतन ॥

ইন্দ্ৰে নিজৰ দুটা হৰী (দ্ৰুত অশ্ব) জুৱাইলে; অশ্বিনীদ্বয়ে নিজৰ ৰথ জুৱাইলে; বৃহস্পতিয়ে বিশ্বৰূপা শক্তিৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়িল। ঋভু, বিভ্বন, বাজ—কৰ্মত সিদ্ধ—দেৱলোকলৈ গ’ল; আৰু যজ্ঞত যোগ্য নিজৰ ভাগ লাভ কৰিলে।

Mantra 7

निश्चर्मणो गामरिणीत धीतिभिर्या जरन्ता युवशा ताकृणोतन । सौधन्वना अश्वादश्वमतक्षत युक्त्वा रथमुप देवाँ अयातन ॥

চামৰাৰ পৰা ধ্যান-প্ৰেৰিত বুদ্ধিৰে তোমালোকে গাই গঢ়িলা; জৰাজীৰ্ণক পুনৰ যৌৱনলৈ ৰূপান্তৰ কৰিলা। হে সুধান্বনৰ পুত্ৰসকল, এটা ঘোঁৰাৰ পৰা আন এটা ঘোঁৰা গঢ়িলা; ৰথ জুৱাই দেৱসকলৰ ওচৰলৈ আহিলা।

Mantra 8

इदमुदकं पिबतेत्यब्रवीतनेदं वा घा पिबता मुञ्जनेजनम् । सौधन्वना यदि तन्नेव हर्यथ तृतीये घा सवने मादयाध्वै ॥

“এই পানী পান কৰা”—এইদৰে তেওঁলোকে ক’লে; “হয়, এইটো নিশ্চয় পান কৰা—মুঞ্জ-নিৰ্মিত শোধক।” হে সুধান্বন-পুত্ৰ ঋভুসকল, যদি তাত তোমালোক আনন্দ নাপাওঁ, তেন্তে তৃতীয় সৱনত নিশ্চয় মত্ত হ’বা—কৰ্ম সিদ্ধ কৰা উল্লাসত প্ৰৱেশ কৰি।

Mantra 9

आपो भूयिष्ठा इत्येको अब्रवीदग्निर्भूयिष्ठ इत्यन्यो अब्रवीत् । वधर्यन्तीं बहुभ्यः प्रैको अब्रवीदृता वदन्तश्चमसाँ अपिंशत ॥

এজনে ক’লে—“আপঃ (জলসমূহ) অধিক হৌক”; আনজনে ক’লে—“অগ্নি অধিক হৌক।” এজনে বহুজনৰ বাবে আগবাঢ়ি অহা শক্তিক ঘোষণা কৰিলে। ঋত (R̥ta)-ৰ সত্য কথা ক’তে ক’তে তেওঁলোকে চমস (পানপাত্ৰ) গঢ়ি তুলিলে—আনন্দ ধাৰণৰ যোগ্য ৰূপ।

Mantra 10

श्रोणामेक उदकं गामवाजति मांसमेकः पिंशति सूनयाभृतम् । आ निम्रुचः शकृदेको अपाभरत्किं स्वित्पुत्रेभ्यः पितरा उपावतुः ॥

এজনে গাইখন পানীৰ ফালে হেঁচি লৈ যায়; এজনে পথ-দেখুৱা হাতেদি অনা মাংস গঢ়ে। এজনে অন্ধকাৰ কোণবোৰৰ পৰা গোবৰ আঁতৰাই নিয়ে। তেন্তে দুজন পিতৃ-মাতৃ (Parents) পুত্ৰসকলৰ ওচৰলৈ কি সহায় আনিলে—এই কৰ্মসমূহৰ আঁৰত কোন জন্মগত উপকাৰ আছিল?

Mantra 11

उद्वत्स्वस्मा अकृणोतना तृणं निवत्स्वपः स्वपस्यया नरः । अगोह्यस्य यदसस्तना गृहे तदद्येदमृभवो नानु गच्छथ ॥

উচ্চ ঠাইত তোমালোকে তেওঁৰ বাবে তৃণ (ঘাঁহ) সাজি দিলে; নিম্ন ঠাইত আপঃ (জলসমূহ) সাজি দিলে—হে সু-কুশল কৰ্মকাৰ নৰসকল। গোপন গাইৰ (অন্তৰ্হিত জ্যোতিৰ) গৃহত যি তোমালোকে স্থাপন কৰিছা, সেয়া আজি, হে ঋভুসকল, তোমালোকে অনুসৰণ নকৰিবা নে—কৰ্মৰ ধাৰাবাহিকতা ত্যাগ নকৰিবা।

Mantra 12

सम्मील्य यद्भुवना पर्यसर्पत क्व स्वित्तात्या पितरा व आसतुः । अशपत यः करस्नं व आददे यः प्राब्रवीत्प्रो तस्मा अब्रवीतन ॥

যেতিয়া তোমালোকে নিজকে সম্মীল্য (চকু মুদি) ভুবনসমূহৰ চাৰিওফালে সৰ্পণ কৰিলে—তেন্তে সঁচাকৈ ক’ত আছিল তোমালোকৰ দুজন পিতৃ-মাতৃ? যিজনে তোমালোকৰ ‘কৰস্ন’ কেঢ়ি ল’লে তাক তোমালোকে শাপ দিলে; কিন্তু যিজনে আগবঢ়োৱা বাক্য “প্ৰো!” বুলি ক’লে, তাকেই তোমালোকে উত্তৰ দিলে—কৰ্মক আগলৈ ঠেলি নিয়া সেই প্ৰেৰণা স্বীকাৰ কৰি।

Mantra 13

सुषुप्वांस ऋभवस्तदपृच्छतागोह्य क इदं नो अबूबुधत् । श्वानं बस्तो बोधयितारमब्रवीत्संवत्सर इदमद्या व्यख्यत ॥

গভীৰ নিদ্ৰাত পৰি থকা ঋভুসকলে সোধিলে: “হে গোপনজন, আমাৰ বাবে এইটো কোনে জগাই তুলিলে?” বস্তাই ক’লে—কুকুৰটোৱেই জগোৱা জন; কিন্তু আজিৰ দিনটোত ‘সংৱৎসৰ’—বছৰেই—ইয়াক প্ৰকাশ কৰিলে; সময়ে পক্ব ক্ষণত জ্ঞান উন্মোচন কৰিলে।

Mantra 14

दिवा यान्ति मरुतो भूम्याग्निरयं वातो अन्तरिक्षेण याति । अद्भिर्याति वरुणः समुद्रैर्युष्माँ इच्छन्तः शवसो नपातः ॥

দিনে মৰুতসকল যায়; ভূমিৰে অগ্নি যায়; এই বায়ু অন্তৰিক্ষৰ মাজেদি গমন কৰে। জলৰ দ্বাৰা, সমুদ্ৰসমূহৰ দ্বাৰা বৰুণ যায়—হে শৱসৰ নপাৎ, শক্তিৰ সন্তানসকল, তোমালোকক বিচাৰি; বিশ্বশক্তিসমূহ সিদ্ধ কৰ্মকাৰসকলৰ দিশে একত্ৰিত হয়।