Sukta 161

Mantra 1

किमु श्रेष्ठः किं यविष्ठो न आजगन्किमीयते दूत्यं कद्यदूचिम । न निन्दिम चमसं यो महाकुलोऽग्ने भ्रातर्द्रुण इद्भूतिमूदिम ॥

ఏది నిజంగా మా వద్ద ‘శ్రేష్ఠం’గా వచ్చింది, ఏది ‘యవిష్ఠం’ (అతి యౌవనం)గా? ఏ దూతకార్యం కదులుతోంది, మేము ఏమి పలికాము? ఆ చమసం (పాత్రం)ను మేము నిందించము. హే అగ్నీ, భ్రాతా, మహాకులా! ఈ ద్రుణం (కాష్ఠ-పాత్రం) నుంచే మేము భూతి—సత్తా-వృద్ధి—ని కోరుతున్నాము.

Mantra 2

एकं चमसं चतुरः कृणोतन तद्वो देवा अब्रुवन्तद्व आगमम् । सौधन्वना यद्येवा करिष्यथ साकं देवैर्यज्ञियासो भविष्यथ ॥

ఒకే చమసాన్ని నాలుగుగా చేయండి—అని దేవులు మీతో అన్నారు; అదే మాట మీకు చేరింది. హే సౌధన్వన పుత్రులారా, మీరు ఇది సాధిస్తే, దేవులతో కలిసి మీరు యజ్ఞానికి యోగ్యులు (యజ్ఞియులు) అవుతారు.

Mantra 3

अग्निं दूतं प्रति यदब्रवीतनाश्वः कर्त्वो रथ उतेह कर्त्वः । धेनुः कर्त्वा युवशा कर्त्वा द्वा तानि भ्रातरनु वः कृत्व्येमसि ॥

దూత అయిన అగ్నిని ఉద్దేశించి మీరు ప్రత్యుత్తరంగా పలికినప్పుడు— “ఒక అశ్వం చేయవలెను; ఇక్కడే ఒక రథమును కూడా చేయవలెను; ఒక ధేనువు (గోవు) చేయవలెను; అలాగే ఆ రెండు యువ-శక్తులును చేయవలెను” అని. ఓ సోదరులారా, ఆ కర్మలను అనుసరించి మేము కూడా మీ వెంటే సాగుతాము; వాటి వైపు మా కృత్య-ఇచ్ఛను మలచుకొని, వాటిలో ప్రవేశించి కార్యప్రవృత్తులమవుతాము.

Mantra 4

चकृवांस ऋभवस्तदपृच्छत क्वेदभूद्यः स्य दूतो न आजगन् । यदावाख्यच्चमसाञ्चतुरः कृतानादित्त्वष्टा ग्नास्वन्तर्न्यानजे ॥

కార్యాన్ని సిద్ధం చేసిన తరువాత ఋభువులు అడిగారు— “మాకు దూతగా ఉండవలసినవాడు, మా దగ్గరకు వచ్చినవాడు— అతడు ఎక్కడ?” అతడు చేయబడిన నాలుగు చమసాలను (పాత్రలను) చూపినప్పుడు, త్వష్టా స్త్రీలలో (ప్రకృతి-రూపాలలో) అంతర్భూతుడై దాగిపోయాడు.

Mantra 5

हनामैनाँ इति त्वष्टा यदब्रवीच्चमसं ये देवपानमनिन्दिषुः । अन्या नामानि कृण्वते सुते सचाँ अन्यैरेनान्कन्या नामभिः स्परत् ॥

“నేను వీరిని పడగొడతాను” అని త్వష్టా అన్నాడు— వారు దేవుల పానార్థం కోసం నిందలేనిదిగా చేసిన ఆ చమసాన్ని గురించి అతడు పలికినప్పుడు. సోమం పీడించబడే వేళ వారు ఇతర నామాలను నిర్మిస్తారు; ఇతర ‘కన్యా-నామాల’ ద్వారా ఆమె వారిని స్పృశించి, వారిని తన వశం చేసుకుంటుంది.

Mantra 6

इन्द्रो हरी युयुजे अश्विना रथं बृहस्पतिर्विश्वरूपामुपाजत । ऋभुर्विभ्वा वाजो देवाँ अगच्छत स्वपसो यज्ञियं भागमैतन ॥

ఇంద్రుడు తన రెండు హరి (బల-శక్తులను) యోకించాడు; అశ్వినులు తమ రథాన్ని యోకించారు; బృహస్పతి విశ్వరూపా (సర్వరూప శక్తి) సమీపానికి చేరాడు. ఋభు, విభ్వన్, వాజ—స్వపసః, సుకర్మసిద్ధులు—దేవుల వద్దకు వెళ్లి, యజ్ఞంలో యజ్ఞియ (యజ్ఞార్హమైన) తమ భాగాన్ని గెలుచుకొని పొందారు.

Mantra 7

निश्चर्मणो गामरिणीत धीतिभिर्या जरन्ता युवशा ताकृणोतन । सौधन्वना अश्वादश्वमतक्षत युक्त्वा रथमुप देवाँ अयातन ॥

చర్మం నుండి మీరు ధీతిభిః (ప్రేరిత ఆలోచనలతో) గోవును రూపుదిద్దారు; జరగినవారిని మళ్లీ యౌవనంగా చేశారు. ఓ సుధన్వనుల కుమారులారా, ఒక అశ్వం నుండి మరొక అశ్వాన్ని తీర్చిదిద్దారు; రథాన్ని యోకించి దేవుల సమీపానికి వచ్చారు.

Mantra 8

इदमुदकं पिबतेत्यब्रवीतनेदं वा घा पिबता मुञ्जनेजनम् । सौधन्वना यदि तन्नेव हर्यथ तृतीये घा सवने मादयाध्वै ॥

“ఈ నీటిని త్రాగండి” అని వారు అన్నారు; “అవును, ఇదే త్రాగండి—ముంజతో చేసిన ఈ శోధక పానీయం.” ఓ సౌధన్వనులు (ఋభువులు), దానిలో మీరు ఆనందించకపోతే, తృతీయ సవనంలో మీరు మత్తులవుతారు—కర్మను పరిపక్వం చేసే ఆ రసానుభూతిలో ప్రవేశించి.

Mantra 9

आपो भूयिष्ठा इत्येको अब्रवीदग्निर्भूयिष्ठ इत्यन्यो अब्रवीत् । वधर्यन्तीं बहुभ्यः प्रैको अब्रवीदृता वदन्तश्चमसाँ अपिंशत ॥

“ఆపః (జలాలు) సమృద్ధిగా ఉండుగాక,” అని ఒకడు అన్నాడు; “అగ్ని సమృద్ధిగా ఉండుగాక,” అని మరొకడు అన్నాడు. ఒకడు అనేకుల కొరకు ముందుకు సాగు (శక్తి)ని ప్రకటించాడు; ఋత సత్యాలను పలుకుచూ వారు ‘చమస’ (పాత్రాలు)ను మలిచారు—ఆనందం/సోమాన్ని ధరించగల రూపాలు.

Mantra 10

श्रोणामेक उदकं गामवाजति मांसमेकः पिंशति सूनयाभृतम् । आ निम्रुचः शकृदेको अपाभरत्किं स्वित्पुत्रेभ्यः पितरा उपावतुः ॥

ఒకడు ఆవును నీటి వైపు తోలుతాడు; ఒకడు ‘సు-నయా’ (sūnayā) చేత తెచ్చిన మాంసాన్ని మలిచి/కొట్టి సిద్ధం చేస్తాడు. ఒకడు చీకటి మూలల (nimrucḥ) నుండి పేడను తొలగించి తీసుకుపోతాడు. అయితే ఆ ఇద్దరు ‘తల్లిదండ్రులు’ తమ కుమారుల కోసం ఏమి సమీపానికి తెచ్చారు—ఈ కార్యాల వెనుక జన్మమూలమైన ఏ సహాయం నిలిచింది?

Mantra 11

उद्वत्स्वस्मा अकृणोतना तृणं निवत्स्वपः स्वपस्यया नरः । अगोह्यस्य यदसस्तना गृहे तदद्येदमृभवो नानु गच्छथ ॥

ఎత్తైన ప్రదేశాల్లో అతనికోసం మీరు తృణం (గడ్డి)ని చేసారు; దిగువ ప్రదేశాల్లో జలాలను—హే సుకర్మ నరులారా! ‘గుప్త గావు’ (agohya) యొక్క గృహంలో మీరు స్థాపించిన దానిని, ఈ రోజు, హే ఋభువులారా, అనుసరించకుండా వదలకండి—కార్యపు కొనసాగింపును విడిచిపెట్టకండి.

Mantra 12

सम्मील्य यद्भुवना पर्यसर्पत क्व स्वित्तात्या पितरा व आसतुः । अशपत यः करस्नं व आददे यः प्राब्रवीत्प्रो तस्मा अब्रवीतन ॥

మీరు (మిమ్మల్ని) మూసుకొని/నిమీలితులై భువనాల చుట్టూ సంచరించినప్పుడు—అప్పుడు నిజంగా మీ ఇద్దరు తల్లిదండ్రులు ఎక్కడ ఉన్నారు? మీ ‘కరస్న’ను తీసుకుపోయినవానిని మీరు శపించారు; కానీ ముందుకు నడిపించే మాట “ప్రో!” అని పలికినవానికే మీరు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చారు—కార్యాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లే ప్రేరణను సమర్థిస్తూ.

Mantra 13

सुषुप्वांस ऋभवस्तदपृच्छतागोह्य क इदं नो अबूबुधत् । श्वानं बस्तो बोधयितारमब्रवीत्संवत्सर इदमद्या व्यख्यत ॥

గాఢ నిద్రలో పడిపోయిన ఋభువులు అడిగారు: “ఓ గూఢుడా/దాగినవాడా, మా కోసం దీనిని ఎవరు మేల్కొలిపారు?” బస్తా కుక్కనే మేల్కొలిపేవాడని చెప్పాడు; కానీ నేడు దీనిని ‘సంవత్సర’మే వెల్లడించింది—పక్వమైన వేళ కాలమే జ్ఞానాన్ని తెరిచింది.

Mantra 14

दिवा यान्ति मरुतो भूम्याग्निरयं वातो अन्तरिक्षेण याति । अद्भिर्याति वरुणः समुद्रैर्युष्माँ इच्छन्तः शवसो नपातः ॥

పగటిపూట మరుతులు సాగుతారు; భూమిపై అగ్ని సాగుతుంది; ఈ వాయువు అంతరిక్ష మార్గంలో సాగుతుంది. జలాల ద్వారా, సముద్రాల ద్వారా వరుణుడు సాగుతాడు—ఓ శవసు (బలం) యొక్క సంతానమా, మిమ్మల్ని వెదుకుతూ; సమస్త విశ్వశక్తులు సిద్ధ కర్మకారుల వైపు ఏకమవుతాయి.