
Sukta 1.161
Rbhus (collective seers/artisans) traditionally associated with this sukta; specific attribution not provided in input
Agni as dūta; narrative frame concerns the Rbhus and the transformation of the cup (camasá)
ಈ ಸೂಕ್ತವು ದಿವ್ಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ ಋಭುಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಯು ದೂತ (ಸಂದೇಶವಾಹಕ)ನಾಗಿ ಇರುವ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ಮರದ ಕಪ್ (ಚಮಸ) ಅನ್ನು ಅನೇಕ ಪರಿಪೂರ್ಣ ರೂಪಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಟ್ಟಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು, ಯಜ್ಞಸಂವಾದ, ಮತ್ತು ಸೋಮಪಾನಗಳ (ಸೋಮಪೀಡನೆಗಳ) ಉಲ್ಲೇಖಗಳ ಮೂಲಕ, ಕೌಶಲ್ಯವೇ ಪವಿತ್ರ ಶಕ್ತಿಯಾಗುವಂತೆ—ಋತ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಕ್ರಮ)ಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಕೈಚಾಣಾಕ್ಷತೆ ಅಮೃತತ್ವ ಮತ್ತು ದೈವೀ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಗೀತೆ ಸಾರುತ್ತದೆ.
Mantra 1
किमु श्रेष्ठः किं यविष्ठो न आजगन्किमीयते दूत्यं कद्यदूचिम । न निन्दिम चमसं यो महाकुलोऽग्ने भ्रातर्द्रुण इद्भूतिमूदिम ॥
ನಮಗೆ ನಿಜವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿ ಏನು ಬಂದಿದೆ, ಕಿರಿಯವಾಗಿ ಏನು? ಯಾವ ದೂತ್ಯ ಕಾರ್ಯ ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ನಾವು ಏನು ಹೇಳಿದೆವು? ನಾವು ಚಮಸವನ್ನು ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಸಹೋದರ—ಮಹಾಕುಲ! ಮರದ ಪಾತ್ರದಿಂದಲೇ ನಾವು ಭೂತಿಯನ್ನು (ಅಸ್ತಿತ್ವ-ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು) ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 2
एकं चमसं चतुरः कृणोतन तद्वो देवा अब्रुवन्तद्व आगमम् । सौधन्वना यद्येवा करिष्यथ साकं देवैर्यज्ञियासो भविष्यथ ॥
ಒಂದು ಚಮಸವನ್ನು ನಾಲ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿರಿ—ಎಂದು ದೇವರುಗಳು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಿದರು; ಹಾಗೆಯೇ ಅದು ನಿಮಗೆ ಬಂದಿತು. ಹೇ ಸೌಧನ್ವನನ ಪುತ್ರರೇ! ನೀವು ಇದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರೆ, ದೇವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ನೀವು ಯಜ್ಞೀಯರು (ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರು) ಆಗುವಿರಿ.
Mantra 3
अग्निं दूतं प्रति यदब्रवीतनाश्वः कर्त्वो रथ उतेह कर्त्वः । धेनुः कर्त्वा युवशा कर्त्वा द्वा तानि भ्रातरनु वः कृत्व्येमसि ॥
ನೀವು ದೂತನಾದ ಅಗ್ನಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ‘ಅಶ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು; ಇಲ್ಲಿಯೇ ರಥವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು; ಧೇನು (ಗೋವು) ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಆ ಎರಡು ಯುವ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.’ ಆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು, ಹೇ ಭ್ರಾತರೇ, ನಾವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ; ಅವುಗಳ ಕಡೆ ನಮ್ಮ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತೇವೆ.
Mantra 4
चकृवांस ऋभवस्तदपृच्छत क्वेदभूद्यः स्य दूतो न आजगन् । यदावाख्यच्चमसाञ्चतुरः कृतानादित्त्वष्टा ग्नास्वन्तर्न्यानजे ॥
ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಋಭುಗಳು ಕೇಳಿದರು: ‘ನಮ್ಮ ದೂತನಾಗಬೇಕಿದ್ದವನು—ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬಂದವನು—ಎಲ್ಲಿ?’ ಅವನು ನಿರ್ಮಿತವಾದ ನಾಲ್ಕು ಚಮಸಗಳನ್ನು (ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು) ತೋರಿಸಿದಾಗ, ತ್ವಷ್ಟೃ ಸ್ತ್ರೀಯರೊಳಗೆ—ಪ್ರಕೃತಿಯ ರೂಪಗಳೊಳಗೆ—ಅಂತರಧಾನವಾಗಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡನು.
Mantra 5
हनामैनाँ इति त्वष्टा यदब्रवीच्चमसं ये देवपानमनिन्दिषुः । अन्या नामानि कृण्वते सुते सचाँ अन्यैरेनान्कन्या नामभिः स्परत् ॥
‘ನಾನು ಇವರನ್ನು ಹೊಡೆದು ಬೀಳಿಸುತ್ತೇನೆ,’ ಎಂದು ತ್ವಷ್ಟೃ ಹೇಳಿದರು—ದೇವರ ಪಾನಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರು ದೋಷರಹಿತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಆ ಚಮಸದ ಕುರಿತು ಅವನು ಮಾತನಾಡಿದಾಗ. ಸೋಮವನ್ನು ಪೀಡಿಸುವಾಗ ಅವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನಾಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಬೇರೆ ಕನ್ಯಾ-ನಾಮಗಳಿಂದ ಆ (ಶಕ್ತಿ) ಅವರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಅವರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Mantra 6
इन्द्रो हरी युयुजे अश्विना रथं बृहस्पतिर्विश्वरूपामुपाजत । ऋभुर्विभ्वा वाजो देवाँ अगच्छत स्वपसो यज्ञियं भागमैतन ॥
ಇಂದ್ರನು ತನ್ನ ಎರಡು ಹರಿಗಳನ್ನು (ಬಲಿಷ್ಠ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು) ಜೂತಗೊಳಿಸಿದನು; ಅಶ್ವಿನರು ತಮ್ಮ ರಥವನ್ನು ಜೂತಗೊಳಿಸಿದರು; ಬೃಹಸ್ಪತಿಯಾದವನು ಸರ್ವರೂಪಶಕ್ತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿದನು. ಋಭು, ವಿಭ್ವನ್, ವಾಜ—ಸ್ವಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣರು—ದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು; ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ತಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ಅವರು ಗಳಿಸಿದರು.
Mantra 7
निश्चर्मणो गामरिणीत धीतिभिर्या जरन्ता युवशा ताकृणोतन । सौधन्वना अश्वादश्वमतक्षत युक्त्वा रथमुप देवाँ अयातन ॥
ಚರ್ಮದಿಂದ ನೀವು ಧೀತಿಗಳಿಂದ (ಪ್ರೇರಿತ ಚಿಂತನೆಗಳಿಂದ) ಗೋವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದಿರಿ; ವೃದ್ಧರಾದವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಯೌವನಕ್ಕೆ ತಂದಿರಿ. ಹೇ ಸುಧಾನ್ವನನ ಪುತ್ರರೇ, ಒಂದು ಅಶ್ವದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಶ್ವವನ್ನು ನೀವು ತಯಾರಿಸಿದಿರಿ; ರಥವನ್ನು ಜೂತಗೊಳಿಸಿ ದೇವರ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸಿದಿರಿ.
Mantra 8
इदमुदकं पिबतेत्यब्रवीतनेदं वा घा पिबता मुञ्जनेजनम् । सौधन्वना यदि तन्नेव हर्यथ तृतीये घा सवने मादयाध्वै ॥
“ಈ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯಿರಿ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು; “ಹೌದು, ಇದನ್ನೇ ಕುಡಿಯಿರಿ—ಮುಂಜದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶುದ್ಧಿಕಾರಕವನ್ನು.” ಹೇ ಸೌಧಾನ್ವನರೇ (ಋಭುಗಳೇ), ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಹರ್ಷವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಮೂರನೆಯ ಸವನದಲ್ಲಿ ನೀವು ಮದಗೊಳ್ಳುವಿರಿ—ಕರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಪಕ್ವಗೊಳಿಸುವ ಆನಂದರಸಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಿರಿ.
Mantra 9
आपो भूयिष्ठा इत्येको अब्रवीदग्निर्भूयिष्ठ इत्यन्यो अब्रवीत् । वधर्यन्तीं बहुभ्यः प्रैको अब्रवीदृता वदन्तश्चमसाँ अपिंशत ॥
ಒಬ್ಬನು ಹೇಳಿದನು: “ಆಪಃ (ಜಲಗಳು) ಬಹುಪ್ರಮಾಣವಾಗಲಿ”; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಹೇಳಿದನು: “ಅಗ್ನಿ ಬಹುಪ್ರಮಾಣವಾಗಲಿ.” ಒಬ್ಬನು ಅನೇಕರಿಗಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಋತದ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತ ಅವರು ಚಮಸಗಳನ್ನು (ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು) ರೂಪಿಸಿದರು—ಆನಂದವನ್ನು ಧರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು.
Mantra 10
श्रोणामेक उदकं गामवाजति मांसमेकः पिंशति सूनयाभृतम् । आ निम्रुचः शकृदेको अपाभरत्किं स्वित्पुत्रेभ्यः पितरा उपावतुः ॥
ಒಬ್ಬನು ಹಸುವನ್ನು ನೀರಿನ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಒಬ್ಬನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ಕೈಯಿಂದ ತರಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಂಸವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬನು ಕತ್ತಲೆಯ ಮೂಲೆಗಳಿಂದ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾದರೆ—ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ—ಆ ಇಬ್ಬರು ಪಿತೃ-ಮಾತೃಗಳು ಏನನ್ನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತಂದರು? ಈ ಕಾರ್ಯಗಳ ಹಿಂದೆ ಯಾವ ಮೂಲಸಹಾಯ ನಿಂತಿತ್ತು?
Mantra 11
उद्वत्स्वस्मा अकृणोतना तृणं निवत्स्वपः स्वपस्यया नरः । अगोह्यस्य यदसस्तना गृहे तदद्येदमृभवो नानु गच्छथ ॥
ಎತ್ತರದ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನೀವು ಅವನಿಗಾಗಿ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಮಾಡಿದರು; ತಗ್ಗಿನಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು—ಹೇ ಸುಕೌಶಲ್ಯವಂತ ನರರೆ. ಗುಪ್ತ ಗೋವು (ಮರೆಮಾಚಿದ ಬೆಳಕು) ಯ ಗೃಹದಲ್ಲಿ ನೀವು ಏನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೀರೋ, ಅದನ್ನು ಇಂದು, ಹೇ ಋಭುಗಳೇ, ಮುಂದುವರಿಸದೆ ಬಿಡಬೇಡಿ—ಕಾರ್ಯದ ಸರಣಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಡಿ.
Mantra 12
सम्मील्य यद्भुवना पर्यसर्पत क्व स्वित्तात्या पितरा व आसतुः । अशपत यः करस्नं व आददे यः प्राब्रवीत्प्रो तस्मा अब्रवीतन ॥
ನೀವು ಸಂಮೀಲ್ಯ—ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು—ಭುವನಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಸಂಚರಿಸಿದಾಗ, ಆಗ ನಿಮ್ಮ ಇಬ್ಬರು ಪಿತೃ-ಮಾತೃಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿದ್ದರು? ನಿಮ್ಮ ‘ಕರಸ್ನ’ (karasna) ಅನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡವನನ್ನು ನೀವು ಶಪಿಸಿದಿರಿ; ಆದರೆ ‘ಪ್ರೋ!’ ಎಂದು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿದವನಿಗೆ—ಅವನಿಗೇ ನೀವು ಪ್ರತಿವಚನ ನೀಡಿದಿರಿ, ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿ.
Mantra 13
सुषुप्वांस ऋभवस्तदपृच्छतागोह्य क इदं नो अबूबुधत् । श्वानं बस्तो बोधयितारमब्रवीत्संवत्सर इदमद्या व्यख्यत ॥
ಘೋರ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಋಭುಗಳು ಹೀಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು: “ಹೇ ಗೂಹ್ಯ (ಮರೆವಿರುವವನೇ), ಇದನ್ನು ನಮಗಾಗಿ ಯಾರು ಎಬ್ಬಿಸಿದರು?” ಬಸ್ತಾ ನಾಯಿ ಎಬ್ಬಿಸುವವನು ಎಂದು ಹೇಳಿದನು; ಆದರೆ ಇಂದು ಸಂವತ್ಸರ—ವರ್ಷ, ಕಾಲ—ಇದೇ ಅದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು: ಕಾಲವೇ ತನ್ನ ಪಕ್ವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತೆರೆದು ಕೊಡುತ್ತದೆ.
Mantra 14
दिवा यान्ति मरुतो भूम्याग्निरयं वातो अन्तरिक्षेण याति । अद्भिर्याति वरुणः समुद्रैर्युष्माँ इच्छन्तः शवसो नपातः ॥
ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಮರುತರು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅಗ್ನಿ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಈ ವಾಯು ಅಂತರಿಕ್ಷಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜಲಗಳಿಂದ, ಸಮುದ್ರಗಳಿಂದ ವರುಣನು ಸಾಗುತ್ತಾನೆ—ಹೇ ಶವಸನ ನಪಾತಃ (ಶಕ್ತಿಯ ಸಂತಾನಗಳೇ), ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ: ಸರ್ವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕರ್ಮಕಾರರ ಕಡೆಗೆ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ.
The Ṛbhus are a group of inspired artisan-seers celebrated for extraordinary skill. In Vedic thought, their flawless work becomes a spiritual achievement that wins them divine status.
Agni carries offerings and words of praise from humans to the gods. In this hymn he also mediates the recognition of the Ṛbhus’ perfected work, acting like a bridge between worlds.
The third savana is the third Soma pressing in the day’s Soma ritual. The hymn uses it as an image of ripening and fulfillment—where the workers’ effort culminates in ritual joy and divine approval.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.