Opening the text

Sukta 1.117
Dīrghatamas Āucathya (traditional attribution for RV 1.117)
Aśvinau (Nāsatyā)
Triṣṭubh
ฤคเวท 1.117 เป็นคำเชื้อเชิญอย่างเต็มเสียงต่ออัศวินคู่ (นาสัตยะ) แพทย์ทิพย์ผู้รวดเร็ว ให้เสด็จมาสู่การบูชาโสมและนำ “วาชะ” ของท่าน—พลังชัยชนะอันก่อให้เกิดความเพิ่มพูน—มาด้วย บทสวดร้อยเรียงวีรกรรมการกู้ภัยอันเลื่องชื่อ (ชุบชีวิตผู้ชรา ช่วยผู้ทุกข์ยาก ประทานความมั่งคั่งและการเดินทางปลอดภัย) เพื่อเป็นพยานถึงความน่าเชื่อถือของเทพคู่ และเป็นเหตุให้ทรงช่วยเหลือในปัจจุบัน จุดมุ่งหมายมีทั้งด้านพิธีกรรม—เชื้อเชิญเทพสู่ยัญพิธี—และด้านปฏิบัติ—ขอการเยียวยา การคุ้มครอง และกำลังอันรุ่งเรืองแก่ผู้บูชา
Mantra 1
मध्वः सोमस्याश्विना मदाय प्रत्नो होता विवासते वाम् । बर्हिष्मती रातिर्विश्रिता गीरिषा यातं नासत्योप वाजैः ॥
เพื่อความปีติแห่งโสมะ (Soma) อันหวานดุจน้ำผึ้ง โอ อัศวิน (Aśvins) โหตฤ (Hotṛ) ผู้โบราณเรียกท่านทั้งสองสู่การบูชา. ของทานได้แผ่กว้างบนบัรหิส (barhis) และวาจาถูกปลดปล่อยด้วยแรงผลักแห่งโภชนาการ; โอ นาสัตยะ (Nāsatyas) จงมาใกล้พร้อมพลังวาชะ (vāja)—ความบริบูรณ์แห่งพลังชัยชนะ.
Mantra 2
यो वामश्विना मनसो जवीयान्रथः स्वश्वो विश आजिगाति । येन गच्छथः सुकृतो दुरोणं तेन नरा वर्तिरस्मभ्यं यातम् ॥
โอ อัศวินทั้งสอง รถศึกของท่านเร็วยิ่งกว่าจิต ม้าดีเทียมพร้อม เข้าถึงหมู่ชนทั้งหลาย; ด้วยการเคลื่อนไหวอันสำเร็จบริบูรณ์ซึ่งท่านใช้ไปสู่เรือนอันก่อสร้างดีนั้น ด้วยทางแห่งการรุกคืบนั้น โอ เจ้านายแห่งมนุษย์ทั้งสอง จงมาสู่เราเถิด.
Mantra 3
ऋषिं नरावंहसः पाञ्चजन्यमृबीसादत्रिं मुञ्चथो गणेन । मिनन्ता दस्योरशिवस्य माया अनुपूर्वं वृषणा चोदयन्ता ॥
โอ เจ้านายแห่งมนุษย์ทั้งสอง ท่านได้ปลดปล่อยฤๅษีอัตริ ผู้เป็นของมนุษยชาติห้าหมู่ จากความคับแค้นอันบีบคั้น ด้วยหมู่แห่งฤทธิ์เดชของท่าน; โอ ผู้ทรงพลัง ท่านทำลายทีละขั้นมายาอันร้ายของดัสยุผู้หลอกลวง และเร่งเร้าการรุกคืบอันมีชัยให้ก้าวหน้าไป.
Mantra 4
अश्वं न गूळ्हमश्विना दुरेवैॠषिं नरा वृषणा रेभमप्सु । सं तं रिणीथो विप्रुतं दंसोभिर्न वां जूर्यन्ति पूर्व्या कृतानि ॥
ดุจผู้พบม้าที่ซ่อนเร้น โอ อัศวิน ผู้เป็นเจ้านายแห่งมนุษย์อันทรงพลัง ท่านได้พบและรวบรวมฤๅษีเรภะในสายน้ำ ผู้แตกหักกระจัดกระจาย—ด้วยเดชแห่งความชำนาญ (ดํสสฺ) ของท่าน; กิจอันโบราณของท่านไม่ร่วงโรยเลย.
Mantra 5
सुषुप्वांसं न निॠतेरुपस्थे सूर्यं न दस्रा तमसि क्षियन्तम् । शुभे रुक्मं न दर्शतं निखातमुदूपथुरश्विना वन्दनाय ॥
ดุจผู้หลับใหลอยู่ในอ้อมกอดแห่งนิรฤติ (Nirṛti—ความสลาย/ความเสื่อม), ดุจสุริยะที่พำนักในความมืด, ดุจเครื่องประดับทองอันสว่างไสวที่ถูกฝังจนมองไม่เห็น—โอ อัศวิน (Aśvin) ผู้มหัศจรรย์ ทั้งสองได้ชูวันทนะ (Vandana) ขึ้นเพื่อการสรรเสริญ นำเขาออกมาอีกครั้งสู่แสงแห่งภาวะมีอยู่.
Mantra 6
तद्वां नरा शंस्यं पज्रियेण कक्षीवता नासत्या परिज्मन् । शफादश्वस्य वाजिनो जनाय शतं कुम्भाँ असिञ्चतं मधूनाम् ॥
กิจอันนี้ของท่านทั้งสอง พึงให้กักษีวัต (Kakṣīvat) แห่งปัชริยะ (Pajriya) ประกาศสรรเสริญเถิด โอ นาสัตยะ (Nāsatyā)! จากกีบม้าอันทรงพลังและรวดเร็ว ท่านได้หลั่งน้ำผึ้งอันหวานหอมลงสู่หม้อร้อยใบเพื่อมนุษย์.
Mantra 7
युवं नरा स्तुवते कृष्णियाय विष्णाप्वं ददथुर्विश्वकाय । घोषायै चित्पितृषदे दुरोणे पतिं जूर्यन्त्या अश्विनावदत्तम् ॥
ท่านทั้งสอง โอผู้เป็นนาย ได้ประทานวิษณาปวะ (Viṣṇāpva) ผู้แผ่ไปทั่ว แก่กฤษณิยะ (Kṛṣṇiya) ผู้สรรเสริญ; และแก่โฆษา (Ghoṣā)—แม้ยังอยู่ในเรือนบิดา—เมื่อเธอร่วงโรย ท่านอัศวินได้ประทานสามีให้: ดังนี้ท่านหันชะตาไปสู่ความสำเร็จสมบูรณ์.
Mantra 8
युवं श्यावाय रुशतीमदत्तं महः क्षोणस्याश्विना कण्वाय । प्रवाच्यं तद्वृषणा कृतं वां यन्नार्षदाय श्रवो अध्यधत्तम् ॥
โอ อัศวินทั้งสอง ท่านได้ประทานผู้ส่องประกายให้แก่ศยาวะ เพื่อมหา-กโษณะ และเพื่อกัณวะ. โอผู้ทรงพลัง กิจของท่านนี้ควรถูกประกาศยกย่อง—เมื่อท่านได้สถาปนาศราวัส (śravas, เกียรติยศอันได้ยิน) ไว้เหนือ นารษทา ทำให้การได้ยินความจริงตั้งมั่น.
Mantra 9
पुरू वर्पांस्यश्विना दधाना नि पेदव ऊहथुराशुमश्वम् । सहस्रसां वाजिनमप्रतीतमहिहनं श्रवस्यं तरुत्रम् ॥
โอ อัศวิน ท่านผู้ทรงสวมรูปนานา ได้พาม้าผู้ว่องไวลงมาเพื่อเปฑุ—ม้าผู้ชนะพันครั้ง ผู้ไม่อาจพิชิตได้ยามบุก ผู้สังหารพลังงู ผู้เปี่ยมด้วยศราวัส (śravas) ผู้กู้ภัยอันแข็งแกร่ง: พลังที่รวมแน่นเพื่อการเดินทางแห่งชัยชนะ.
Mantra 10
एतानि वां श्रवस्या सुदानू ब्रह्माङ्गूषं सदनं रोदस्योः । यद्वां पज्रासो अश्विना हवन्ते यातमिषा च विदुषे च वाजम् ॥
โอผู้เอื้อเฟื้อทั้งสอง นี่คือกิจอันมีศราวัส (śravas) แห่งแรงบันดาลใจของท่าน—ถ้อยพรหมันที่ขับขานนี้ ที่ประทับระหว่างสองโลกคือฟ้ากับดินนี้. โอ อัศวิน เมื่อเหล่าปัชระเรียกท่าน จงเสด็จมาพร้อมอิษา (iṣā, พลังแห่งการเพิ่มพูน) และนำ vāja (พลังชัย/อาหารอุดม) แก่ผู้รู้เถิด.
Mantra 11
सूनोर्मानेनाश्विना गृणाना वाजं विप्राय भुरणा रदन्ता । अगस्त्ये ब्रह्मणा वावृधाना सं विश्पलां नासत्यारिणीतम् ॥
โอ อัศวินทั้งสอง ผู้ขับขานด้วยมาตราของ “บุตร” ผู้ประทาน vāja (พลังชัยชนะและทรัพย์แห่งชัย) แก่ฤๅษีผู้มีญาณ และผู้เจริญยิ่งด้วย brahman (ถ้อยคำศักดิ์สิทธิ์/พลังแห่งคำสวด) ของอคัสตยะ (Agastya) โอ นาสัตยะ (Nāsatyā) ทั้งสอง ท่านได้จัดให้เป็นระเบียบและฟื้นคืนวิศปะลา (Viśpalā) ให้สมบูรณ์—ในหนทางเดินทาง ท่านทำให้สิ่งที่พิการกลับครบถ้วน.
Mantra 12
कुह यान्ता सुष्टुतिं काव्यस्य दिवो नपाता वृषणा शयुत्रा । हिरण्यस्येव कलशं निखातमुदूपथुर्दशमे अश्विनाहन् ॥
โอ อัศวินทั้งสอง ท่านไปที่ใดเล่า—ไปสู่คำสรรเสริญอันงดงามที่เกิดจากทัศนะของกวีฤๅษี? โอ บุตรแห่งฟ้า ผู้ทรงพลัง ผู้เคลื่อนไหวฉับไว! ท่านชักนำความรื่นรมย์ที่ซ่อนเร้นขึ้นมาจากเบื้องล่าง—ดุจยกภาชนะทองคำที่ถูกฝังไว้ขึ้นมา; โอ อัศวิน ในวันที่สิบ ท่านยกมันขึ้นสู่ที่เปิดเผยในแสงสว่าง.
Mantra 13
युवं च्यवानमश्विना जरन्तं पुनर्युवानं चक्रथुः शचीभिः । युवो रथं दुहिता सूर्यस्य सह श्रिया नासत्यावृणीत ॥
โอ อัศวินทั้งสอง ด้วย śacī (พลังแห่งการบันดาลให้สำเร็จ) ของท่าน ท่านทำให้จยาวานะ (Cyavāna) ผู้ชรากลับเป็นหนุ่มอีกครั้ง. และธิดาแห่งสุริยะได้เลือกยานรถของท่านพร้อมด้วยศรี—โอ นาสัตยะ เพื่อการเดินทางแห่งความเป็นหนึ่งเดียว.
Mantra 14
युवं तुग्राय पूर्व्येभिरेवैः पुनर्मन्यावभवतं युवाना । युवं भुज्युमर्णसो निः समुद्राद्विभिरूहथुॠज्रेभिरश्वैः ॥
โอ อัศวินทั้งสอง ด้วยแรงดลใจอันเก่าแก่แห่งฤทธิ์ ท่านได้ทำให้ทูครา (Tūgra) กลับมีจิตใจเยาว์วัยอีกครั้ง และด้วยม้าศึกก้าวสว่างไสวพร้อมด้วยวิธีการนานาประการ ท่านได้อุ้มพาภุชยุ (Bhujyu) ออกมาจากสายน้ำเชี่ยวกราก จากท้องสมุทร
Mantra 15
अजोहवीदश्विना तौग्र्यो वां प्रोळ्हः समुद्रमव्यथिर्जगन्वान् । निष्टमूहथुः सुयुजा रथेन मनोजवसा वृषणा स्वस्ति ॥
ทูคริยะ (Taugrya) ได้ร้องเรียกท่านทั้งสอง โอ อัศวิน เมื่อเขาถูกพัดพาไกลออกไปในทะเล ล่องไปไร้ที่พึ่งพิง ท่านผู้ทรงพลังได้ช้อนเขาขึ้นด้วยรถศึกที่เทียมดี เร็วดุจความคิด นำเขาเข้าสู่ความปลอดภัยและสวัสดี
Mantra 16
अजोहवीदश्विना वर्तिका वामास्नो यत्सीममुञ्चतं वृकस्य । वि जयुषा ययथुः सान्वद्रेर्जातं विष्वाचो अहतं विषेण ॥
วรรติกา (Vartikā) ได้ร้องเรียกท่านทั้งสอง โอ อัศวิน เมื่อท่านปลดปล่อยนางจากปากหมาป่า แล้วท่านได้ก้าวไปด้วยกำลังแห่งชัยชนะ และผู้กลืนกินทั่วทิศซึ่งเกิดบนไหล่เขา ท่านได้ฟาดฟันลงด้วยพิษของท่าน—ฤทธิ์ต้านทานของผู้เยียวยา
Mantra 17
शतं मेषान्वृक्ये मामहानं तमः प्रणीतमशिवेन पित्रा । आक्षी ऋज्राश्वे अश्विनावधत्तं ज्योतिरन्धाय चक्रथुर्विचक्षे ॥
เมื่อริชราศวะ (Rijrāśva) มอบแกะเพศผู้หนึ่งร้อยตัวแก่หมาป่าตัวเมีย บิดาผู้ไร้เมตตาก็นำเขาเข้าสู่ความมืด โอ อัศวินทั้งสอง ท่านได้ประทานดวงตาให้แก่เขา; ท่านได้บันดาลแสงสว่างแก่คนตาบอด เพื่อให้เขาเห็นด้วยญาณทัศนะอันแจ่มชัด
Mantra 18
शुनमन्धाय भरमह्वयत्सा वृकीरश्विना वृषणा नरेति । जारः कनीन इव चक्षदान ऋज्राश्वः शतमेकं च मेषान् ॥
สำหรับคนตาบอด ภาระกลับถูกเรียกว่า “โชคดี” ดังนั้นหมาป่าตัวเมียจึงร้องว่า “โอ อัศวิน ผู้เป็นวีรบุรุษผู้ทรงพลัง!” ริชราศวะประทานการมองเห็นดุจชายหนุ่มผู้เป็นที่รักมอบสายตาแก่สาวน้อย แล้วถวายแกะเพศผู้หนึ่งร้อยเอ็ดตัว
Mantra 19
मही वामूतिरश्विना मयोभूरुत स्रामं धिष्ण्या सं रिणीथः । अथा युवामिदह्वयत्पुरंधिरागच्छतं सीं वृषणाववोभिः ॥
โอ อัศวินทั้งสอง ความเกื้อกูลของท่านยิ่งใหญ่ นำมาซึ่งความรื่นรมย์; และท่านผู้ทรงปรีชาได้ปรับให้ความเสื่อมถอยและความอ่อนล้ากลับคืนสู่ความถูกต้อง ดังนั้นปุรันธิ (Purandhi) จึงได้ร้องเรียกท่านจริง ๆ—โอ ผู้ทรงพลัง จงมาหานางพร้อมด้วยความช่วยเหลือและความคุ้มครองของท่าน
Mantra 20
अधेनुं दस्रा स्तर्यं विषक्तामपिन्वतं शयवे अश्विना गाम् । युवं शचीभिर्विमदाय जायां न्यूहथुः पुरुमित्रस्य योषाम् ॥
โอ้ อัศวินทั้งสอง ผู้มหัศจรรย์ (ทัสรา) ท่านได้ทำให้โคที่ไม่ยอมให้น้ำนม—ถูกกั้นไว้—หลั่งน้ำนมแก่ศยวะ และด้วยฤทธิ์เดชอันทรงพลัง (ศจี) ท่านได้นำเจ้าสาวให้แก่วิมทา คือหญิงสาวแห่งปุรุมิตระ มาประสานเป็นคู่ครองอันจำเป็นแก่ผู้แสวงหา
Mantra 21
यवं वृकेणाश्विना वपन्तेषं दुहन्ता मनुषाय दस्रा । अभि दस्युं बकुरेणा धमन्तोरु ज्योतिश्चक्रथुरार्याय ॥
โอ้ อัศวินทั้งสอง ผู้มหัศจรรย์ (ทัสรา) ท่านหว่านข้าวบาร์เลย์ด้วยไถ และรีดหลั่งความอุดมหล่อเลี้ยงให้แก่มนุษย์; เมื่อท่านเป่ากระหน่ำใส่ทัสยุด้วยบกุระ ท่านได้ทำให้แสงสว่างอันกว้างใหญ่แก่ชาวอารยะ—ความกระจ่างไพศาลเพื่อธรรมบัญญัติแห่งวิญญาณ
Mantra 22
आथर्वणायाश्विना दधीचेऽश्व्यं शिरः प्रत्यैरयतम् । स वां मधु प्र वोचदृतायन्त्वाष्ट्रं यद्दस्रावपिकक्ष्यं वाम् ॥
โอ้ อัศวินทั้งสอง แก่อาถรรวะ ท่านได้ยกศีรษะม้าแห่งทธีจิขึ้นคืนอีกครั้ง เขาจึงกล่าวแก่ท่านถึงความลับอันหวานดุจน้ำผึ้งแห่งฤตะ (ṛta) คือญาณอันกำเนิดจากตวษฏฤ (Tvaṣṭṛ) ซึ่งซ่อนอยู่ในซอกลึกภายในของท่าน โอ้ผู้มหัศจรรย์ทั้งสอง
Mantra 23
सदा कवी सुमतिमा चके वां विश्वा धियो अश्विना प्रावतं मे । अस्मे रयिं नासत्या बृहन्तमपत्यसाचं श्रुत्यं रराथाम् ॥
ข้าพเจ้าหันสู่ปัญญาอันกรุณาและความดำริอันดีของท่านอยู่เสมอ โอ อัศวินทั้งสอง (Aśvinā) ขอท่านจงคุ้มครองและหล่อเลี้ยงความคิดที่ตื่นรู้ (dhī) ทั้งปวงของข้าพเจ้า เพื่อพวกเรา โอ นาสัตยะ (Nāsatyā) ขอท่านจงสถาปนาความอุดมสมบูรณ์อันไพศาล (rayi) อันใหญ่ยิ่ง—สิ่งที่แบกรับความสืบต่อแห่งชีวิตและวงศ์สกุล (apatya-sāc) และเป็นเกียรติที่ควรถูกได้ยิน ถูกขับขาน และจดจำ (śrutya)
Mantra 24
हिरण्यहस्तमश्विना रराणा पुत्रं नरा वध्रिमत्या अदत्तम् । त्रिधा ह श्यावमश्विना विकस्तमुज्जीवस ऐरयतं सुदानू ॥
โอ อัศวิน (Aśvinā) ด้วยความยินดีท่านได้ประทาน—แก่ วัธริมตี (Vadhri-matī) บุตรผู้ประหนึ่งมีมือทองคำ โอ วีรชนทั้งสอง และศยาวะ (Śyāva) ผู้มืดมน ถูกทำลายและร่อยหรอเป็นสามชั้น ท่านได้ชูขึ้นอีกครั้งสู่ชีวิต (ujjīvas) โอ ผู้ให้ทานอันเอื้อเฟื้อ
Mantra 25
एतानि वामश्विना वीर्याणि प्र पूर्व्याण्यायवोऽवोचन् । ब्रह्म कृण्वन्तो वृषणा युवभ्यां सुवीरासो विदथमा वदेम ॥
เหล่านี้คือวีรฤทธิ์ของท่านทั้งสอง โอ อัศวิน—กิจอันโบราณ—ซึ่งผู้แสวงหาได้ประกาศไว้แล้ว เราทั้งหลายขอสร้างพลังแห่งพรหมัน (brahman) คือฤทธิ์แห่งมนตร์สรรเสริญ เพื่อท่านผู้ทรงพลังทั้งสอง ขอให้เราผู้มั่งคั่งด้วยวีรชนภายใน (suvīrāsaḥ) ได้กล่าวถ้อยคำในสภาแห่งการตื่นรู้ (vidatha)
The Aśvins (Nāsatyā) are twin Vedic gods known for swift help—especially healing, rescue in danger, and restoring strength. They are closely linked with dawn and quick arrival in a shining chariot.
The hymn invites the Aśvins to come to the Soma offering and bring vāja—winning strength, prosperity, and vital energy—along with protection and health for the worshippers.
Cyavāna’s renewal is a famous example used to show the Aśvins’ real power to restore life and vigor. By recalling such deeds, the poet strengthens the claim that they can help ‘here and now’ in the ritual and in human life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.