
Caturvarṇa-dīkṣā, Sandhyā-mantra-vidhiḥ, Dīpa-dhūpa-tilaka-pūjā ca; Tāmra-pātra-prāpaṇaka-mahātmyam
Ritual-Manual (Bhāgavata dīkṣā, sandhyā, and offering protocols) with Etiological Narrative (origin-myth of copper’s ritual preference)
Adhyāya 129 rozwija się jako dialog dydaktyczny: Pṛthivī (Vasundharā) prosi o „tajemne” (guhya) wyjaśnienie mantry i metody, którą czciciel Varāhy/Vāsudevy powinien odprawiać sandhyā. Varāha podaje uporządkowaną sekwencję rytualną: uprawnienie mają tylko wtajemniczeni (dīkṣita) i noszący upavīta, sandhyā-jalāñjali z przepisaną mantrą oraz dalsze mantry ofiarne dla dīpa (lampy), tilaka na czole, kwiatów (sumanas) i dhūpa (kadzidła). Pṛthivī pyta następnie o właściwe naczynie do prāpaṇaka (ofiarowania wody); Varāha odrzuca złoto, srebro i brąz, preferując miedź, i wyjaśnia jej świętość poprzez opowieść o pochodzeniu: asura Guḍākeśa praktykował tapas i złożył przysięgę, że zginie od cakry Viṣṇu w Vaiśākha śukla-dvādaśī, z czego powstała miedź i inne metale. Rozdział łączy więc dyscyplinę oddania z ziemskim porządkiem poprzez regulację materiałów, zwłaszcza miedzi, i podkreślanie czystości, powściągliwości oraz starannego rytualnego zarządzania ofiarami.
Verse 1
अथ चतुर्वर्णदीक्षा ॥ श्रीवराह उवाच ॥ भूषितालङ्कृतं कृत्वा मम कर्मपरायणः ॥ शुक्लं यज्ञोपवीतं च देयं नवगुणं तथा ॥
Teraz następuje dīkṣā (inicjacja) dla czterech varṇa. Śrī Varāha rzekł: "Ubirawszy się i przyozdobiwszy, oddany moim przepisanym obrzędom, należy również otrzymać biały yajñopavīta (świętą nić), wykonaną z dziewięciu nici."
Verse 2
शिरसा चाञ्जलिं कृत्वा वसुधा पुनरब्रवीत् ॥ धरण्युवाच ॥ एतन्मां परमं गुह्यं तद्भक्तां वक्तुमर्हसि ॥ सन्ध्यां वै केन मन्त्रेण तव कर्मपरायणाम् ॥ वद भागवतीं शुद्धां तव कर्मविनिश्चिताम् ॥ ततॊ भूमिवचः श्रुत्वा भूतानां प्रभवोऽव्ययः ॥ वराहरूपो भगवान् प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ माधवि तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ कथयिष्यामि ते भद्रे प्रवरं गुह्यमुत्तमम् ॥ यथावद्विदितं भूपैः पुण्या भागवताः शुभाः ॥ कृत्वा तु मम कर्माणि शुचिसंसारमोक्षणीम् ॥ कुर्वीतैव परां सन्ध्यां यथावदिति निश्चितम् ॥ जलाञ्जलिं ततो गृह्य मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥ मुहूर्तध्यानमास्थाय इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥ मन्त्रः— भवोद्भवमादिव्यक्तरूपमात्रं सर्वे देवा ब्रह्मा रुद्रस्त्वादृक्सममासीद्ध्यानयोगस्थिताः ते सन्ध्यासंस्था वासुदेवं नमति वयं देवमादिव्यक्तरूपमात्मसप्तदिवसं तथापि संसारार्थं कर्म तत्करणमेव सन्ध्यासंस्था वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ मन्त्राणां परमो मन्त्रस्तपतां परमं तपः ॥ आचारं कुरुते ह्येवं मम लोकं स गच्छति ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं रहस्यं परमुत्तमम् ॥ य एवं पठते नित्यं न स पापेन लिप्यते ॥ नादीक्षिताय दातव्यं नोपवीते कथंचन ॥ दीक्षितायैव दातव्यमुपपन्ने तथैव च ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि देवि तत्त्वेन मे शृणु ॥ न दीपमपि गृह्णाति दत्तं भागवतैः शुभैः ॥ कृत्वा तु मम कर्माणि गृह्य दीपकमुत्तमम् ॥ जानुसंस्थां ततः कृत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत ॥ मन्त्रः— ॐ नमो भगवतेऽनुग्रह तेजसे विष्णो सर्वदेवास्त्वाग्निसंस्थाः प्रविष्टा एवं चाग्निस्तव तेजसा भविष्यति स्वतेजसा मामाशु मन्त्रस्य तेजसा संसारार्थं देव गृह्यं दीपकं मन्त्रं मूर्त्तिमन्त्रं श्वो भूत्वा इमं कर्म निष्फलम् ॥ तत्करोति यथान्याय्यं दीपकं ददते नरः ॥ तारिताः पितरस्तेन निष्कलाश्च पितामहाः ॥ गन्धेन तिलकं दद्याल्ललाटे मम सुन्दरी ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्म लोकसुखावहम्
Ze złożonymi w geście czci dłońmi i pochyloną głową, Ziemia przemówiła ponownie: "To jest najwyższa tajemnica; powinieneś objawić ją swemu czcicielowi. Którą mantrą ma być wykonywana praktyka sandhyā, poświęcona twoim obrzędom? Naucz czystej formuły Bhāgavata, tak jak ją określiłeś." Usłyszawszy słowa Ziemi, niezniszczalne źródło istot, Pan w formie Varāhy, odpowiedział: "O Mādhavī, skoro pytasz mnie zgodnie z prawdą, powiem ci tę wyśmienitą, najwyższą tajemnicę, właściwie znaną królom, pomyślną i zasługującą na zaszczyt. Wykonawszy moje obrzędy, które oczyszczają i uwalniają z więzów światowych, należy z pewnością wykonać najwyższą sandhyā zgodnie z przepisem. Następnie, biorąc wodę w złożone dłonie, utwierdzony w oddaniu mi, i wchodząc w krótką medytację, należy odmawiać tę mantrę..." Fragment dalej głosi, że jest to najwyższa z mantr i najwyższa asceza; kto odmawia ją codziennie, nie jest skalany grzechem. Poucza, że ma być przekazana tylko wtajemniczonym (dīkṣita). Następnie podaje obrzęd ofiarowania lampy z drugą mantrą skierowaną do Viṣṇu, łącząc lampę z boską jasnością, i kończy nakazem nakładania pachnącego tilaka na czoło, po czym następują dalsze obrzędy, które przynoszą doczesne dobrostan.
Verse 3
येन मन्त्रेण दातव्यं ललाटे तिलकं मम ।
Którą mantrą ma być nałożony mój tilaka na czoło?
Verse 4
मन्त्रः— मुखमण्डनं चिन्तय वासुदेव त्वया प्रयुक्तं च मयोपनीतम् ॥ एतेन चित्रं कुरु वासुदेव मम चैवं कुरु संसारमोक्षम् ॥
Mantra: "Kontempluj ozdobę oblicza, o Vāsudevo, nałożoną przez ciebie i mi darowaną. Przez to uczyń ją pomyślną i piękną, o Vāsudevo; i tak obdarz mnie wyzwoleniem z więzów saṃsāry."
Verse 5
एतेन मन्त्रेण चित्रकं मे दद्याल्ललाटे तिलकं धरित्री ॥ ततः सुमनसो गृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥
Tą mantrą, o Ziemi, należy nałożyć dla mnie ozdobny znak, tilaka, na czoło. Następnie, biorąc kwiaty, należy odmawiać tę mantrę.
Verse 6
मन्त्रः— इमाः सुमनसः सौमनस्याय भगवन् सर्वं सुमनसं कुरु त्वयैते सौमनस्याय निर्मिता गृहीताः स्वाहा ।
Mantra: "Te kwiaty są dla dobra umysłu, o Panie; uczyń wszystkie rzeczy dobre w umyśle. Przez ciebie zostały stworzone dla dobra umysłu; przyjęte i ofiarowane, svāhā."
Verse 7
एवं सुमनसो दत्त्वा धूपं चैव निवेदयेत् ॥ ततो गृहीत्वा धूपं तु सुगन्धं सुमनोहरम् ॥
Tak więc, po złożeniu kwiatów, należy również ofiarować kadzidło. Następnie, biorąc kadzidło, wonne i miłe dla umysłu, przystępuje się do ofiarowania.
Verse 8
नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ मन्त्रः— सुगन्धानि तवाङ्गानि स्वभावेनैव केशव ॥
Po wypowiedzeniu słów: "Cześć Narajanie", należy odrecytować tę mantrę: "O Keszawo, Twoje członki są z natury pachnące."
Verse 9
अमुना चैव धूपेन धूपितानि तवाऽनघ ॥ तवाङ्गानां सुगन्धेन सर्वं सौगन्धिकं कुरु ॥
Tym kadzidłem, o nieskalany, Twoje członki zostały okadzone; dzięki woni Twoich członków uczyń wszystko całkowicie pachnącym.
Verse 10
यथावृत्तं तु गृह्णामि मम भक्तैः सुखावहम् ॥ कृत्वा तु मम कर्माणि गृह्य दीपमनुत्तमम् ॥
Przyjmuję ofiarę tak, jak jest wykonywana, przynoszącą dobrostan przez moich czcicieli. Po wykonaniu dla mnie rytuałów, weź wspaniałą lampę.
Verse 11
जानुसंस्थं ततः कृत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥
Następnie, umieściwszy ją na wysokości kolan, należy odrecytować tę mantrę.
Verse 12
मन्त्रः— नमो भगवते तेजते विष्णो सर्वे देवास्त्वग्निसंस्थाः प्रतिष्ठा ॥ एवं चाग्निस्तव तेजसा प्रतिष्ठितो तेजश्चात्मा स्वयमेव ॥
Mantra: "Cześć Błogosławionemu Wisznu, promiennemu blaskowi. Wszyscy bogowie mają w Agnim swoje ugruntowanie. Tak Agni jest ugruntowany przez Twój blask, a blask sam jest Atmanem, z własnej natury."
Verse 13
मन्त्रश्च— तेजः संसारान्मोचयितुं देव गृह्णीष्व दीपं द्युतिमन्तश्च ॥ मूर्तिश्च भूत्वा इदं कर्म निष्कलम् ॥
I ta mantra: "O Boże, dla wyzwolenia istot z samsary, przyjmij lampę, pełną blasku. I przyjąwszy postać, uczyń ten rytuał doskonałym."
Verse 14
मां करोति यथान्यायं दीपकं ददते नरः ॥ तारिताः पितरस्तेन निष्कलाश्च पितामहाः ॥
Człowiek, który zgodnie z zasadami ofiaruje mi lampę, przez ten czyn jego przodkowie zostają przeprowadzeni na drugi brzeg, a jego dziadowie stają się wolni od niedostatku.
Verse 15
नारायणवचः श्रुत्वा विस्मिता च वसुन्धरा ॥ वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥
Usłyszawszy słowa Narajany, Wasundhara, Ziemia, była zdumiona; i Wasundhara odpowiedziała bogu, który przybrał postać dzika, Waraha.
Verse 16
श्रुता मया भागवतास्तव कर्मपरायणाः ॥ शेषसंश्रवणार्थाय मनो धावति सत्पथे ॥
Słyszałam o Twoich czcicielach, Bhagawatach, oddanych Twoim rytuałom. Aby usłyszeć to, co pozostało, mój umysł podąża ścieżką prawdy.
Verse 17
तव प्रापणकं कृत्यं केषु पात्रेषु कारयेत् ॥ एतदाचक्ष्व तत्त्वेन येन तुष्यति माधवः ॥
Powiedz mi: w jakich naczyniach powinien być wykonany obrzęd ofiarowania tobie? Wyjaśnij to zgodnie z prawdą, aby Mādhava mógł być zadowolony.
Verse 18
ततो भूमेर्वचः श्रुत्वा लोकनाथोऽब्रवीदिदम् ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि यानि पात्राणि रोचते ॥
Wtedy, usłyszawszy słowa Ziemi, Pan światów rzekł: "Słuchaj w prawdzie, o Devī, oto naczynia, które są mi przyjemne."
Verse 19
सर्वाणि तानि त्यक्त्वेह ताम्रं च मम रोचते ॥ एतन्नारायणाच्छ्रुत्वा धर्मकामा वसुन्धरा ॥
"Odrzuciwszy tutaj wszystkie te (inne naczynia), sama miedź jest mi przyjemna." Usłyszawszy to od Nārāyaṇy, Vasundharā, pragnąca dharmy, kontynuowała.
Verse 20
उवाच मधुरं वाक्यं लोकनाथं जनार्द्दनम् ॥ एतन्मे परमं गुह्यं ताम्रं ते रोचते कथम् ॥
Przemówiła słodkimi słowami do Janārdany, Pana światów: "To dla mnie najwyższa tajemnica, jak to się dzieje, że miedź jest tobie przyjemna?"
Verse 21
ततो भूमेर्वचः श्रुत्वा अनादिरपराजितः ॥ लोकानां प्रवरः श्रेष्ठः प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥
Wtedy, usłyszawszy słowa Ziemi, Ten bez początku, niezwyciężony, najwybitniejszy i szlachetny wśród istot, odpowiedział Vasundharā.
Verse 22
शृणु तत्त्वेन मे भूमे कथ्यमानं मयाऽनघे ॥ एकाग्रं चित्तमाधाय येन ताम्रं मम प्रियम् ॥
Słuchaj w prawdzie, o Bhūmi, bez skazy, tego co ogłaszam. Skup swój umysł w jednostronnej koncentracji, a powiem ci, dlaczego miedź jest mi droga.
Verse 23
सप्तयुगसहस्राणि आदिकालेऽथ माधवि ॥ यथा ताम्रं समुत्पन्नं यथैव प्रियदर्शनम् ॥
O Mādhavī, w pierwotnej epoce, przez siedem tysięcy jug, wyjaśnię, jak powstała miedź i jak stała się widokiem miłym i czczonym.
Verse 24
पूर्वं कमलपत्राक्षि गुडाकेशो महासुरः ॥ ताम्ररूपं समादाय ममैवाराधने रतः ॥
Dawniej, o ty o oczach jak płatki lotosu, wielki asura Guḍākeśa, przyjąwszy miedzianą postać, był oddany czczeniu tylko mnie.
Verse 25
तत आराधितस्तेन वर्षाणां तु चतुर्दश ॥ सहस्राणि विशालाक्षि धर्मकामेन निश्चलम् ॥
Wtedy czcił mnie przez czternaście tysięcy lat, o szerokooka, niezachwiany i nieruchomy, z pragnieniem zgodnym z dharmą.
Verse 26
अहं तु तपसा तुष्टस्तीव्रेण कृतनिश्चयात् ॥ ततस्ताम्रमये रम्ये यत्र ताम्रसमुद्भवः ॥
Ja jednak byłem zadowolony z jego intensywnej ascezy i stanowczej determinacji. Wtedy powstała zachwycająca kraina z miedzi, gdzie znajduje się źródło miedzi.
Verse 27
दृष्ट्वाश्रमं महादेवि किञ्चिदेव सुभाषितम् ॥ ततो जानुस्थितो भूत्वा मम एष विचिन्तयेत् ॥
Ujrzawszy pustelnię, o wielka bogini, i usłyszawszy nieco dobrze wypowiedzianych słów, wtedy, klęcząc, niech rozmyśla o Mnie.
Verse 28
गुडाकेश महाभाग ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ तुषितोऽस्म्यनया भक्त्या दुराराध्योऽपि सुव्रत ॥
O Guḍākeśo, o szlachetny, powiedz mi, co mam uczynić dla ciebie? Jestem zadowolony tą twoją pobożnością, choć trudno mnie ubłagać, o niezłomny w ślubach.
Verse 29
यत्त्वया चिन्तितं सौम्य कर्मणा मनसा गिरा ॥ वरं ब्रूहि महाभाग तुभ्यं यद्रोचतेऽनघ ॥
Cokolwiek pojąłeś, czynem, myślą lub mową, wypowiedz błogosławieństwo, o szlachetny: to, co ci się podoba, o bez skazy, tobie darzę.
Verse 30
एवं मम वचः श्रुत्वा गुडाकेशोऽब्रवीदिदम् ॥ कराभ्यामञ्जलिं कृत्वा विशुद्धेनान्तरात्मना ॥
Usłyszawszy tak moje słowa, Guḍākeśa rzekł to, złożywszy dłonie w añjali, z wewnętrznym ja oczyszczonym.
Verse 31
यदि तुष्टोऽसि मे देव समस्तेनान्तरात्मना ॥ जन्मनां तु सहस्राणि त्वयि भक्तिर्दृढा अस्तु मे ॥
Jeśli jesteś zadowolony ze mnie, o boże, całym swym wewnętrznym jestestwem, wtedy przez tysiące narodzin niech moja pobożność ku tobie będzie niezachwiana.
Verse 32
चक्रेण वधमिच्छामि त्वया मुक्तेन केशव ॥
O Keśavo, pragnę śmierci przez dysk wypuszczony przez ciebie.
Verse 33
चक्रेण पातितस्यैतद्वसामांसानि किं चन ॥ ताम्रं नाम भवेदेव पवित्रीकरणं शुभम् ॥
Od tego, kogo powalił dysk, ten tłuszcz i mięso, cokolwiek by to było, staje się 'miedzią' z nazwy; zaprawdę, jest to pomyślny środek oczyszczenia.
Verse 34
तेन पात्रं ततः कृत्वा शुभधर्मविनिश्चितः ॥ तस्मिन् प्रापणकं कृत्वा शुद्धे वै ताम्रभाजने ॥
Wtedy, sporządziwszy z tego naczynie, postanowiony co do pomyślnego dharmy, przygotował tam naczynie ofiarne, zaprawdę, w oczyszczonym miedzianym pojemniku.
Verse 35
निवेदिते परा प्रीतिर्भवत्वेतन्मनोगतम् ॥ प्रसन्नो यदि मे देव ह्येष मे दीयतां वरः ॥
Gdy to zostanie ofiarowane, niech zapanuje najwyższa radość, to jest w mojej myśli. Jeśli jesteś zadowolony ze mnie, o Boże, wtedy niech to błogosławieństwo mi zostanie udzielone.
Verse 36
यच्चिन्तितोऽसि देवेश उग्रे तपति तिष्ठता ॥ बाढमित्येव सोऽप्युक्तो यावल्लोकस्थितिर्मया ॥
Jak pragnąłeś, o Panie bogów, gdy trwasz w srogiej ascezie, jemu również rzekłem: 'Niech się stanie', dopóki trwa świat.
Verse 37
तत्ताम्रभाजने मह्यं दीयते यत्सुपुष्कलम् ॥ अतुला तेन मे प्रीतिर्भूमे जानीहि सुव्रते ॥
Ponieważ obfita ofiara zostaje mi złożona w naczyniu miedzianym, moje zadowolenie jest nieporównywalne; o Bhūmi, wiedz o tym, o cnotliwa.
Verse 38
माङ्गल्यं च पवित्रं च ताम्रं तेन प्रियं मम ॥ त्वं च द्रक्ष्यसि तच्चक्रं मध्यसंस्थे दिवाकरे ॥
Miedź jest pomyślna i oczyszczająca; dlatego jest mi droga. I ujrzysz to koło, gdy słońce znajdzie się w połowie nieba.
Verse 39
वैशाखस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥ मम तेजोमयं चक्रं त्वां वधिष्यत्यसंशयम् ॥
Dwunastego dnia księżyca jasnej połowy miesiąca Vaiśākha, moje koło zrobione z blasku uderzy cię bez wątpliwości.
Verse 40
एष्यसे मम लोकाय एवमेतन्न संशयः ॥ एवमुक्त्वा गुडाकेशं तत्रैवान्तरहितोऽभवम् ॥
Przyjdziesz do mojego świata, tak jest to; nie ma wątpliwości. Tak rzekłszy do Guḍākeśy, zniknąłem tam samym miejscu.
Verse 41
चक्राद्वधमभीप्सन्वै सोऽपि मत्कर्मणि स्थितः ॥ दिने दिने विशिष्टं तु शुभं कुर्वंस्तपस्यति ॥
Pragnąc śmierci od koła, on również pozostał oddany mojej praktyce; dzień po dniu wykonuje wybitne pomyślne czyny i praktykuje ascezę.
Verse 42
विष्णुसंस्थो भविष्यामि कदाहमिति चिन्तयन् ॥ एवं स्थितस्य तस्याथ वैशाखस्य तु द्वादशी ॥
Myśląc: Kiedy stanę się ugruntowany w Viṣṇu?, gdy on pozostawał w tym stanie, wtedy nadszedł dwunasty dzień miesiąca Vaiśākha.
Verse 43
शुक्लपक्षस्य सम्प्राप्ता तस्यां धर्मविनिश्चितः ॥ विष्णुपूजां ततः कृत्वा प्रार्थयामास मां प्रतिम् ॥
Gdy nadszedł ten dzień jasnej połowy, ustalony w dharmie, on wtedy wykonał kult Viṣṇu i błagał mnie, zwróciwszy się ku mojemu wizerunkowi.
Verse 44
मुञ्च मुञ्च प्रभो चक्रमपि वह्निसमप्रभम् ॥ आत्मा मे नीयतां शीघ्रं निकृत्त्याङ्गानि सर्वशः ॥
Uwolnij, uwolnij, o Panie, koło lśniące jak ogień. Niech moja dusza zostanie zabrana szybko, odcinając całkowicie członki.
Verse 45
तदैव चक्रेण विपाटितोऽसौ प्राप्तोऽपि मां भागवतप्रधानः ॥ ताम्रं तु तन्मांसमसृक् सुवर्णमस्थीनि रूप्यं बहुधातवश्च ॥ रङ्गं च सीसं त्रपुधातुसंस्थं कांस्यं च रीतिश्च मलस्तु तेषाम् ॥
W tym samym momencie, uderzony i rozszarpany przez koło, ten najwybitniejszy czciciel doszedł do mnie. Jego ciało stało się miedzią; jego krew stała się złotem; jego kości stały się srebrem; i różne inne minerały również. Cyna i ołów powstały, ustanowione wśród metali; i brąz oraz mosiądz, podczas gdy zanieczyszczenia są również wśród nich.
Verse 46
एतद्भागवतैः कार्यं मम प्रियकरैः सदा ॥ एवं ताम्रं समुत्पन्नमिति मे रोचते हि तत् ॥
To ma być czynione przez czcicieli, tych którzy są zawsze mi drodzy. Tak więc miedź powstała w ten sposób, to jest co uznaję za stosowne.
Verse 47
दीक्षितैर्वै भागवतैः पाद्यार्घ्यादौ च दीयते ॥ एवं दीक्षाविधिः प्रोक्त एवं ताम्रसमुद्भवः ॥
Zaprawdę, przez wtajemniczonych czcicieli (bhāgavatów), ofiary począwszy od wody do obmycia stóp oraz arghya mają być składane. W ten sposób ogłoszona została reguła wtajemniczenia; w ten sposób również przedstawiona jest procedura związana z naczyniem miedzianym (tāmra-samudbhava).
Verse 48
देवि तत्त्वेन कथितः किमन्यत् परिपृच्छसि ॥ भूमिरुवाच ॥ देवदेव कथं सन्ध्यां दीक्षितः कुरुते वद ॥
„Bogini, zostało to wyjaśnione zgodnie z zasadą (tattvą). O co jeszcze pytasz?” Ziemia rzekła: „O Boże bogów, powiedz mi: w jaki sposób wtajemniczona osoba wykonuje obrządek sandhyā?”
Verse 49
केन मन्त्रेण वा भक्तस्तव कर्मपरायणः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु माधवि तत्त्वेन सन्ध्यामन्त्रमनुत्तमम् ॥
„Lub za pomocą której mantry Twój czciciel, oddany wykonywaniu obrzędów, [to czyni]?” Śrī Varāha rzekł: „Słuchaj, o Mādhavī, zgodnie z zasadą (tattvą), niezrównaną mantrę sandhyā.”
Verse 50
यथा वदन्ति वै सूर्यं सन्ध्यां पूर्वां परां तथा ॥ जलाञ्जलिं गृहीत्वा तु मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥
Tak jak mówią o Słońcu w odniesieniu do wcześniejszej i późniejszej sandhyā (zmierzchu), tak praktykujący, mając w dłoni ofiarę z wody, stoi ustalony w oddaniu dla mnie.
Verse 51
मुहूर्त्तं ध्यानमास्थाय इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ सिक्थानि तत्र यावन्ति ताम्रप्रापणके धरे ॥
Podjąwszy medytację przez muhūrtę, należy wypowiedzieć tę mantrę. Ile kropelek lub cząsteczek znajduje się na ziemi w miejscu miedzianego naczynia z wodą (tāmra-prāpaṇaka), tak wielki jest skutek.
Verse 52
तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके स मोदते ॥
Przez tyle tysięcy lat raduje się on w moim świecie.
Verse 53
मन्त्रः — भवोद्भवमादिव्यक्तरूपमादित्यं सर्वे देवा ब्रह्मरुद्रेन्द्रास्त्वां च ॥ कृष्णे यथासीद्ध्यानयोगस्थितास्ते सन्ध्यासंस्था वासुदेवं नमन्ति ॥
Mantra: „Tyś źródłem stawania się, pierwotną objawioną formą, Słońcem. Wszyscy bogowie, wraz z Brahmą, Rudrą i Indrą, oraz także ty, jesteście obecni. Jak byli oni ugruntowani w medytacyjnej jodze w Krysznie, tak ci, którzy trwają w obserwacji sandhyā, oddają pokłon Vāsudevzie.”
Verse 54
वयं देवमादिमव्यक्तरूपं कृत्वा चात्मनि देव संस्थास्तथापि ॥ संसारार्थं कर्म तत्करणमेव सन्ध्यासंस्था वासुदेव नमो नमः ॥
„My, ustanowiwszy w sobie pierwotnego Boga o nieobjawionej formie, o Boże, jednakże dla życia w saṃsārze, działanie jest wykonywane, i jego narzędzia również. Ci ugruntowani w obserwacji sandhyā pozdrawiają: 'O Vāsudevo, cześć, cześć'.”
Verse 55
गृहाणेमं च मे धूपं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि यथा दीपं निवेदयेत् ॥
„Przyjmij tę moją ofiarę z kadzidła, ogłoszoną jako środek wyzwolenia z całej saṃsāry. Ponadto wyjaśnię, jak należy przedstawić lampę (dīpę).”
Verse 56
तानि ते कथयिष्यामि त्वया मे पूर्वपृच्छितम् ॥ सौवर्णं राजतं कांस्यं येषु दद्यात्प्रपाणकम् ॥
Te sprawy, o które wcześniej pytałaś, opowiem ci: złoto, srebro i brąz, w których należy umieścić prapāṇaka (naczynie na wodę lub urządzenie do rozdzielania wody).
Verse 57
चतुर्बाहुं च मां दृष्ट्वा मम कर्मपरायणः ॥ प्रणतः प्राञ्जलिः प्राह शिरो भूमौ निधाप्य सः ॥ तं च दृष्ट्वा मया प्रोक्तं प्रसन्नेनान्तरात्मना ॥
Ujrzawszy mnie o czterech ramionach, on - oddany wykonywaniu mojego obrzędu - skłonił się, złożył dłonie w geście añjali i przemówił, kładąc swą głowę na ziemi. Widząc go takim, przemówiłem z umysłem wewnętrznie spokojnym.
Verse 58
तावत्ताम्रस्थितो भूत्वा मम संस्थो भविष्यसि ॥ ततः प्रभृति ताम्रात्मा गुडाकेशो व्यवस्थितः ॥
Przez ten okres, będąc ustanowionym w miedzi, pozostaniesz w mojej służbie. Od tego czasu Guḍākeśa stał się trwale osadzony jako ten, którego natura była 'miedziana, związana z miedzią'.
Verse 59
ताम्रपात्रेण वै भूमे प्रापणं यत्प्रदीयते ॥ सिक्थे सिक्थे फलं तस्य शृणुष्व गदतो मम ॥
O Bhūmi, cokolwiek zostaje ofiarowane za pomocą naczynia miedzianego - słuchaj, gdy ogłaszam jego owoc: za każdą miarę wosku pszczelego przypada odpowiedni owoc.
Verse 60
अनेनैव हि मन्त्रेण सन्ध्यां कुर्यात्तु दीक्षितः ॥
Zaprawdę, za pomocą tego właśnie mantry inicjowany powinien wykonywać obrzęd sandhyā.
Pṛthivī (Vasundharā), concerned with right order and purity, requests a ‘secret’ (guhya) explanation of the sandhyā mantra and procedure for a devotee devoted to Varāha/Vāsudeva, emphasizing controlled transmission and proper eligibility.
Varāha lays out a structured sandhyā-vidhi: restricting the practice to the dīkṣita who bears the yajñopavīta, prescribing the sandhyā-jalāñjali with mantra, and extending the daily discipline through upacāra-mantras for dīpa (lamp), tilaka, flowers, and dhūpa (incense), with merit directed also toward pitṛs/pitāmahas.
Pṛthivī’s follow-up on the correct vessel for prāpaṇaka (water-offering) triggers a decisive ruling: Varāha rejects gold, silver, and bronze and establishes copper (tāmra) as ritually preferred, grounding the rule in an etiological narrative—Guḍākeśa’s tapas and his vow to be slain by Viṣṇu’s cakra on Vaiśākha śukla-dvādaśī, from which copper and other metals arise—thereby sacralizing material choice as part of dharmic stewardship.
The setting is dialogic/cosmic (Varāha instructing Pṛthivī). Temporal-ritual markers function as the primary ‘context’ (Vaiśākha, śukla-pakṣa, dvādaśī).
The chapter frames ethical discipline as regulated devotional practice: rites should be performed with purity (śauca), correct eligibility (dīkṣā and yajñopavīta), and controlled transmission of mantras (guhya). Material choice is also moralized—offerings should follow prescribed standards (notably the preference for copper), presenting ritual order as a means to sustain social and terrestrial stability.
The narrative specifies Vaiśākha māsa, śukla-pakṣa, dvādaśī as the decisive calendrical marker in the copper-origin episode (Guḍākeśa’s request to be struck by Viṣṇu’s cakra). Sandhyā is discussed as a daily discipline (nitya), with procedures centered on jalāñjali and mantra-recitation.
Through Pṛthivī’s questioning, the text links Earth’s welfare to disciplined handling of offerings: water (prāpaṇaka) is treated as a carefully administered resource, and vessel-material regulation (tāmra-pātra) functions as a normative ‘stewardship’ rule. By embedding these prescriptions in a Varāha–Pṛthivī dialogue, the chapter rhetorically presents terrestrial order as supported by standardized, non-excessive ritual consumption and purity protocols.
The principal named figure in the etiological narrative is Guḍākeśa, described as a mahāsura who performs extended tapas and requests death by Viṣṇu’s cakra. The chapter also references pitṛs and pitāmahas as recipients of merit through correct dīpa/prāpaṇaka offerings, but it does not provide dynastic royal genealogies in the supplied text.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.