Adhyaya 129: Initiation for the Four Social Orders, Sandhyā Mantra Procedure, and the Merit of Offering Water in a Copper Vessel

Verse 1

अथ चतुर्वर्णदीक्षा ॥ श्रीवराह उवाच ॥ भूषितालङ्कृतं कृत्वा मम कर्मपरायणः ॥ शुक्लं यज्ञोपवीतं च देयं नवगुणं तथा ॥

Ab chaaron varn ki dikhsha ki baat karte hain. Varah bhagwan bole, aapko saj-dhaj ke, mere kaam mein lage reh ke, safed janeu dena chahiye. Woh bhi nau taar wala.

Verse 2

शिरसा चाञ्जलिं कृत्वा वसुधा पुनरब्रवीत् ॥ धरण्युवाच ॥ एतन्मां परमं गुह्यं तद्भक्तां वक्तुमर्हसि ॥ सन्ध्यां वै केन मन्त्रेण तव कर्मपरायणाम् ॥ वद भागवतीं शुद्धां तव कर्मविनिश्चिताम् ॥ ततॊ भूमिवचः श्रुत्वा भूतानां प्रभवोऽव्ययः ॥ वराहरूपो भगवान् प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥ श्रीवराह उवाच ॥ माधवि तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ कथयिष्यामि ते भद्रे प्रवरं गुह्यमुत्तमम् ॥ यथावद्विदितं भूपैः पुण्या भागवताः शुभाः ॥ कृत्वा तु मम कर्माणि शुचिसंसारमोक्षणीम् ॥ कुर्वीतैव परां सन्ध्यां यथावदिति निश्चितम् ॥ जलाञ्जलिं ततो गृह्य मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥ मुहूर्तध्यानमास्थाय इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥ मन्त्रः— भवोद्भवमादिव्यक्तरूपमात्रं सर्वे देवा ब्रह्मा रुद्रस्त्वादृक्सममासीद्ध्यानयोगस्थिताः ते सन्ध्यासंस्था वासुदेवं नमति वयं देवमादिव्यक्तरूपमात्मसप्तदिवसं तथापि संसारार्थं कर्म तत्करणमेव सन्ध्यासंस्था वासुदेव नमोऽस्तु ते ॥ मन्त्राणां परमो मन्त्रस्तपतां परमं तपः ॥ आचारं कुरुते ह्येवं मम लोकं स गच्छति ॥ गुह्यानां परमं गुह्यं रहस्यं परमुत्तमम् ॥ य एवं पठते नित्यं न स पापेन लिप्यते ॥ नादीक्षिताय दातव्यं नोपवीते कथंचन ॥ दीक्षितायैव दातव्यमुपपन्ने तथैव च ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि देवि तत्त्वेन मे शृणु ॥ न दीपमपि गृह्णाति दत्तं भागवतैः शुभैः ॥ कृत्वा तु मम कर्माणि गृह्य दीपकमुत्तमम् ॥ जानुसंस्थां ततः कृत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत ॥ मन्त्रः— ॐ नमो भगवतेऽनुग्रह तेजसे विष्णो सर्वदेवास्त्वाग्निसंस्थाः प्रविष्टा एवं चाग्निस्तव तेजसा भविष्यति स्वतेजसा मामाशु मन्त्रस्य तेजसा संसारार्थं देव गृह्यं दीपकं मन्त्रं मूर्त्तिमन्त्रं श्वो भूत्वा इमं कर्म निष्फलम् ॥ तत्करोति यथान्याय्यं दीपकं ददते नरः ॥ तारिताः पितरस्तेन निष्कलाश्च पितामहाः ॥ गन्धेन तिलकं दद्याल्ललाटे मम सुन्दरी ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्म लोकसुखावहम्

Dharti ne haath jode aur sar jhukake phir poocha. Yeh bahut bada raaz hai, aap apne bhakt ko bataiye. Sandhya ke liye kaunsa mantra use karna chahiye? Woh bataiye jo aapne fix kiya hai. Varaha roop wale Bhagwan ne jawab diya. Maadhavi, tumne sach poocha hai to main bata deta hoon. Yeh raaz raja log jaante hain aur yeh bahut accha hai. Mere kaam karke insaan ko mukti milti hai. Phir paani haath mein lo, thoda dhyaan karo, aur yeh mantra bolo. Yeh mantra sabse bada hai, isse paap nahi lagta. Yeh sirf diikshit ko batana, jisko guru ne seekhaya ho. Phir diya jalana hai Vishnu ke naam se. Isse pitr log tar jaate hain. Aakhir mein tilak lagana chandan se.

Verse 3

येन मन्त्रेण दातव्यं ललाटे तिलकं मम ।

Maadhavi ne poocha ki tilak lagane ke liye kaunsa mantra bolna chahiye.

Verse 4

मन्त्रः— मुखमण्डनं चिन्तय वासुदेव त्वया प्रयुक्तं च मयोपनीतम् ॥ एतेन चित्रं कुरु वासुदेव मम चैवं कुरु संसारमोक्षम् ॥

Yeh mantra hai. Vasudev, aapne hi yeh tilak banaya hai, ab mujhe do. Isse mera chehra accha lage aur mujhe mukti mile.

Verse 5

एतेन मन्त्रेण चित्रकं मे दद्याल्ललाटे तिलकं धरित्री ॥ ततः सुमनसो गृह्य इमं मन्त्रमुदाहरेत् ॥

Dharti, is mantra se tilak lagao. Phir phool lo aur yeh mantra bolo.

Verse 6

मन्त्रः— इमाः सुमनसः सौमनस्याय भगवन् सर्वं सुमनसं कुरु त्वयैते सौमनस्याय निर्मिता गृहीताः स्वाहा ।

Yeh phool acche vichaar ke liye hain Bhagwan. Aap sab accha kar dijiye. Aapne hi yeh banaya hai, ab sweekar kijiye.

Verse 7

एवं सुमनसो दत्त्वा धूपं चैव निवेदयेत् ॥ ततो गृहीत्वा धूपं तु सुगन्धं सुमनोहरम् ॥

Phool chadha ke ab dhup bhi rakh do. Phir us dhup ko uthao jo mehak rahi ho aur mann ko accha lagti ho.

Verse 8

नमो नारायणेत्युक्त्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ मन्त्रः— सुगन्धानि तवाङ्गानि स्वभावेनैव केशव ॥

Pehle 'Namo Narayan' bolo. Phir yeh mantra padho - 'Hey Keshav, tumhare shareer ki khud se hi mehak aa rahi hai.'

Verse 9

अमुना चैव धूपेन धूपितानि तवाऽनघ ॥ तवाङ्गानां सुगन्धेन सर्वं सौगन्धिकं कुरु ॥

Is dhup se tumhare shareer ki mehak aur badh gayi. Ab tumhari mehak se sab cheez mehakne lago.

Verse 10

यथावृत्तं तु गृह्णामि मम भक्तैः सुखावहम् ॥ कृत्वा तु मम कर्माणि गृह्य दीपमनुत्तमम् ॥

Main bhakt ki puja aise hi accept karta hoon jo unhe sukh deti hai. Mere liye puja kar ke ab diya uthao.

Verse 11

जानुसंस्थं ततः कृत्वा इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥

Us diya ko ghutne ke level pe rakh do. Phir yeh mantra padho.

Verse 12

मन्त्रः— नमो भगवते तेजते विष्णो सर्वे देवास्त्वग्निसंस्थाः प्रतिष्ठा ॥ एवं चाग्निस्तव तेजसा प्रतिष्ठितो तेजश्चात्मा स्वयमेव ॥

Yeh mantra hai. Vishnu ko namaskar hai, woh chamak ke roop mein hain. Saare devta Agni mein base hain. Agni tumhari chamak se sthir hai. Aur woh chamak khud aatma hai.

Verse 13

मन्त्रश्च— तेजः संसारान्मोचयितुं देव गृह्णीष्व दीपं द्युतिमन्तश्च ॥ मूर्तिश्च भूत्वा इदं कर्म निष्कलम् ॥

Aur ek aur mantra hai. Bhagwan, logon ko sansaar se aazaad karne ke liye yeh diya le lo. Yeh diya chamak raha hai. Ab roop le ke yeh poora kaam ho jaye.

Verse 14

मां करोति यथान्यायं दीपकं ददते नरः ॥ तारिताः पितरस्तेन निष्कलाश्च पितामहाः ॥

Jo koi mujhe diya sahi tarike se deta hai, uske pitamah tar jaate hain. Uske purvaj bhi sab paap se aazaad ho jaate hain.

Verse 15

नारायणवचः श्रुत्वा विस्मिता च वसुन्धरा ॥ वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वसुन्धरा ॥

Vasundhara ne Narayan ki baat suni. Woh hairaan ho gayi. Phir usne Varaha roop wale bhagwan ko jawab diya.

Verse 16

श्रुता मया भागवतास्तव कर्मपरायणाः ॥ शेषसंश्रवणार्थाय मनो धावति सत्पथे ॥

Vasundhara bolti hai, maine suna hai tumhare bhakt kaise hain. Woh tumhare kaam mein lage rehte hain. Ab aur bhi sunne ko dil karta hai. Mera mann sahi raaste par chal raha hai.

Verse 17

तव प्रापणकं कृत्यं केषु पात्रेषु कारयेत् ॥ एतदाचक्ष्व तत्त्वेन येन तुष्यति माधवः ॥

Mujhe batao, tumhare liye puja ke saman kis chij mein rakhein? Sach-sach batao, taaki Madhav khush ho jaayein.

Verse 18

ततो भूमेर्वचः श्रुत्वा लोकनाथोऽब्रवीदिदम् ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि यानि पात्राणि रोचते ॥

Dharti ke baat sun ke, duniya ke swami ne kaha. Devi, sach-sach suno, main batata hoon kaunse bartan mujhe pasand hain.

Verse 19

सर्वाणि तानि त्यक्त्वेह ताम्रं च मम रोचते ॥ एतन्नारायणाच्छ्रुत्वा धर्मकामा वसुन्धरा ॥

Baaki sab chhod do, sirf tamba mujhe pasand hai. Narayan ki yeh baat sun ke, dharam chahti hui dharti ne puchna shuru kiya.

Verse 20

उवाच मधुरं वाक्यं लोकनाथं जनार्द्दनम् ॥ एतन्मे परमं गुह्यं ताम्रं ते रोचते कथम् ॥

Dharti ne duniya ke swami Janardan se pyaar se kaha. Yeh toh bada raaz hai mere liye. Batao, tamba tumhe pasand kaise aaya?

Verse 21

ततो भूमेर्वचः श्रुत्वा अनादिरपराजितः ॥ लोकानां प्रवरः श्रेष्ठः प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

Dharti ki baat sun ke, jo koi unhe hara na sake, jo shuru se hain, sabse bade hain, unhone dharti ko jawab diya.

Verse 22

शृणु तत्त्वेन मे भूमे कथ्यमानं मयाऽनघे ॥ एकाग्रं चित्तमाधाय येन ताम्रं मम प्रियम् ॥

Bhumi, dhyan se sun jo main bol raha hoon. Tum koi galat kaam nahi karti. Apna mann ek jagah laga ke rakh. Main batata hoon ki tambe ko kyun pasand karta hoon.

Verse 23

सप्तयुगसहस्राणि आदिकालेऽथ माधवि ॥ यथा ताम्रं समुत्पन्नं यथैव प्रियदर्शनम् ॥

Madhavi, main batata hoon ki tambe ka janam kaise hua. Yeh baat shuru ki hai, jab saat hazaar yug beet chuke the. Tab yeh tambe ka roop aaya tha jo sabko pasand aane laga.

Verse 24

पूर्वं कमलपत्राक्षि गुडाकेशो महासुरः ॥ ताम्ररूपं समादाय ममैवाराधने रतः ॥

Pehle ek bada asura tha jiska naam Gudakesh tha. Usne tambe ka roop liya tha. Aur woh sirf mera puja karta tha, bas mere liye laga hua tha.

Verse 25

तत आराधितस्तेन वर्षाणां तु चतुर्दश ॥ सहस्राणि विशालाक्षि धर्मकामेन निश्चलम् ॥

Phir woh chaudah hazaar saal tak mera puja karta raha. Ek bhi din nahi chhoda. Woh dharam ke raaste pe chal ke mera bhajan karta tha.

Verse 26

अहं तु तपसा तुष्टस्तीव्रेण कृतनिश्चयात् ॥ ततस्ताम्रमये रम्ये यत्र ताम्रसमुद्भवः ॥

Uski itni mehnat dekh ke main khush ho gaya. Usne jo vrath liya tha, woh poora kiya. Phir ek sundar jagah bani jahan se tambe ka janam hua, wahan tambe ka sab kuch hai.

Verse 27

दृष्ट्वाश्रमं महादेवि किञ्चिदेव सुभाषितम् ॥ ततो जानुस्थितो भूत्वा मम एष विचिन्तयेत् ॥

Devi, ashram dekh ke aur kuch acchi baatein sun ke, woh ghutnon ke bal baith jaye. Phir woh mere baare mein sochne lage.

Verse 28

गुडाकेश महाभाग ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ तुषितोऽस्म्यनया भक्त्या दुराराध्योऽपि सुव्रत ॥

Arjun, tum bade bhagwan ho. Batao, main tumhare liye kya karoon? Tumhari bhakti dekh ke main khush ho gaya. Main aasaan se khush nahi hota, lekin tumne vrat pakka rakha hai.

Verse 29

यत्त्वया चिन्तितं सौम्य कर्मणा मनसा गिरा ॥ वरं ब्रूहि महाभाग तुभ्यं यद्रोचतेऽनघ ॥

Tumne jo socha hai, jo kiya hai, jo bola hai, woh sab main dekh raha hoon. Ab bolo, tumhe kya chahiye? Jo tumhe pasand aaye, main woh vardaan deta hoon.

Verse 30

एवं मम वचः श्रुत्वा गुडाकेशोऽब्रवीदिदम् ॥ कराभ्यामञ्जलिं कृत्वा विशुद्धेनान्तरात्मना ॥

Arjun ne meri baat suni. Haath jod ke khada ho gaya. Dil se saaf ho ke bola.

Verse 31

यदि तुष्टोऽसि मे देव समस्तेनान्तरात्मना ॥ जन्मनां तु सहस्राणि त्वयि भक्तिर्दृढा अस्तु मे ॥

Devi, agar tum mere upar poora khush ho, toh ek baat maan lo. Hazaaron janam tak meri bhakti pakki rahe.

Verse 32

चक्रेण वधमिच्छामि त्वया मुक्तेन केशव ॥

Hey Keshav, main chahta hoon ki tum apna chakra chalao. Usse mera kaam ho jaye.

Verse 33

चक्रेण पातितस्यैतद्वसामांसानि किं चन ॥ ताम्रं नाम भवेदेव पवित्रीकरणं शुभम् ॥

Jis pe chakra padta hai, uska maans aur charbi sab ek ho jata hai. Log usey tamra kehte hain. Yeh cheez saaf karne ke kaam aati hai.

Verse 34

तेन पात्रं ततः कृत्वा शुभधर्मविनिश्चितः ॥ तस्मिन् प्रापणकं कृत्वा शुद्धे वै ताम्रभाजने ॥

Phir us se ek bartan banaya. Dharam ka kaam karne ka irada pakka kiya. Us bartan mein puja ki cheez rakh di, kyunki woh saaf tamre ka tha.

Verse 35

निवेदिते परा प्रीतिर्भवत्‍वेतन्मनोगतम् ॥ प्रसन्नो यदि मे देव ह्येष मे दीयतां वरः ॥

Jab maine bhog lagaya, toh dil khush ho gaya. Hey Bhagwan, agar tum khush ho mujhse, toh jo main maang raha hoon woh do mujhe.

Verse 36

यच्चिन्तितोऽसि देवेश उग्रे तपति तिष्ठता ॥ बाढमित्येव सोऽप्युक्तो यावल्लोकस्थितिर्मया ॥

Hey devtaon ke swami, jo tum chah rahe the woh maine sun liya. Jab tak duniya hai, maine haan kar di. Tumhari tapasya chal rahi hai.

Verse 37

तत्ताम्रभाजने मह्यं दीयते यत्सुपुष्कलम् ॥ अतुला तेन मे प्रीतिर्भूमे जानीहि सुव्रते ॥

Jab mujhe tambey ke bartan mein itna bhari bhog milta hai, toh main bahut khush ho jaata hoon. Bhumi, yeh baat samajh le, tu acchi hai.

Verse 38

माङ्गल्यं च पवित्रं च ताम्रं तेन प्रियं मम ॥ त्वं च द्रक्ष्यसि तच्चक्रं मध्यसंस्थे दिवाकरे ॥

Tambua mangal ka kaam karta hai aur saaf bhi karta hai. Isliye woh mujhe pasand hai. Tu dekhega us chakra ko jab dopahar mein sooraj upar hoga.

Verse 39

वैशाखस्य तु मासस्य शुक्लपक्षे तु द्वादशी ॥ मम तेजोमयं चक्रं त्वां वधिष्यत्यसंशयम् ॥

Vaishakh mahine ki shukla paksh mein jab barasva tithi aayegi, us din mera chakra tujhe maar dega. Yeh pakka hai, koi shak nahi.

Verse 40

एष्यसे मम लोकाय एवमेतन्न संशयः ॥ एवमुक्त्वा गुडाकेशं तत्रैवान्तरहितोऽभवम् ॥

Tu mere paas aayega, mere lok mein. Yeh pakka hai, koi shak nahi. Yeh keh ke main Gudakesh ko chhod ke wahi gayab ho gaya.

Verse 41

चक्राद्वधमभीप्सन्वै सोऽपि मत्कर्मणि स्थितः ॥ दिने दिने विशिष्टं तु शुभं कुर्वंस्तपस्यति ॥

Woh bhi chakra se marne ka intezaar karne laga. Woh mere kaam mein laga raha. Din bhar acche acche kaam karta aur tapasya karta raha.

Verse 42

विष्णुसंस्थो भविष्यामि कदाहमिति चिन्तयन् ॥ एवं स्थितस्य तस्याथ वैशाखस्य तु द्वादशी ॥

Woh sochta tha ki kab main Vishnu ke paas pahunch jaunga. Yeh soch ke woh wahi ruka hua tha. Phir Vaishakh mahine ki baarahvin tarikh aayi.

Verse 43

शुक्लपक्षस्य सम्प्राप्ता तस्यां धर्मविनिश्चितः ॥ विष्णुपूजां ततः कृत्वा प्रार्थयामास मां प्रतिम् ॥

Jab shukla paksh ka wo din aaya, usne dharam fix kar liya. Usne Vishnu ki puja ki aur murti ke saamne khade ho ke mujhse dua maangi.

Verse 44

मुञ्च मुञ्च प्रभो चक्रमपि वह्निसमप्रभम् ॥ आत्मा मे नीयतां शीघ्रं निकृत्त्याङ्गानि सर्वशः ॥

Usne kaha, Prabhu, apna chakra chhod do. Woh aag jaisa chamakta hai. Mera kaam ho jaye, jaldi se. Mere haath-paon kaat ke mujhe le lo.

Verse 45

तदैव चक्रेण विपाटितोऽसौ प्राप्तोऽपि मां भागवतप्रधानः ॥ ताम्रं तु तन्मांसमसृक् सुवर्णमस्थीनि रूप्यं बहुधातवश्च ॥ रङ्गं च सीसं त्रपुधातुसंस्थं कांस्यं च रीतिश्च मलस्तु तेषाम् ॥

Usi waqt chakra ne use kaat diya aur woh bhakt mere paas pahunch gaya. Uska maans tamra bana, khoon sona bana, haddiyan chandi bani. Aur bohot saare dhatu bhi nikle. Tin aur lead bhi aaye, bronze aur brass bhi. Aur beech mein maila bhi reh gaya.

Verse 46

एतद्भागवतैः कार्यं मम प्रियकरैः सदा ॥ एवं ताम्रं समुत्पन्नमिति मे रोचते हि तत् ॥

Mere pyare bhakton ko yeh karna chahiye. Jo log mujhe pyare hain woh aisa hi karte hain. Isliye main maanta hoon ki tamra aise hi bana tha.

Verse 47

दीक्षितैर्वै भागवतैः पाद्यार्घ्यादौ च दीयते ॥ एवं दीक्षाविधिः प्रोक्त एवं ताम्रसमुद्भवः ॥

Jin bhakton ne diiksha li hai, woh paani aur arghya dena shuru karte hain. Pehle paon dhona, phir arghya. Is tarah diiksha ka poora bataya gaya hai. Aur jo tambe ke bartan se related hai woh bhi clear hai.

Verse 48

देवि तत्त्वेन कथितः किमन्यत् परिपृच्छसि ॥ भूमिरुवाच ॥ देवदेव कथं सन्ध्यां दीक्षितः कुरुते वद ॥

Bhagwan ne kaha, Devi, maine tattv se samjha diya. Aur kya jaanna chahti ho? Bhumi ne poocha, Dev, batao diiksha lene wala sandhya kaise karta hai?

Verse 49

केन मन्त्रेण वा भक्तस्तव कर्मपरायणः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु माधवि तत्त्वेन सन्ध्यामन्त्रमनुत्तमम् ॥

Aur woh kaun sa mantra use karta hai? Aapka bhakt jo puja mein laga rehta hai. Varah Bhagwan bole, Suno Madhavi, main tumhe sandhya ka mantra batata hoon. Yeh bahut powerful hai.

Verse 50

यथा वदन्ति वै सूर्यं सन्ध्यां पूर्वां परां तथा ॥ जलाञ्जलिं गृहीत्वा तु मम भक्त्या व्यवस्थितः ॥

Jaise surya ke liye subah aur shaam ki sandhya hoti hai, waise hi bhakt paani haath mein lekar khada hota hai. Aur mere liye apna mann bana ke rakhta hai.

Verse 51

मुहूर्त्तं ध्यानमास्थाय इमं मन्त्रमुदीरयेत् ॥ सिक्थानि तत्र यावन्ति ताम्रप्रापणके धरे ॥

Thoda time dhyan karo, muhurt bhar. Phir yeh mantra bolo. Tambe ke bartan ke paas jitne paani ke boondein hain, utna hi aapko punya milega.

Verse 52

तावद्वर्षसहस्राणि मम लोके स मोदते ॥

Itne saal tak woh mere paas khush rehta hai. Hazaaron saal tak uska time acha guzarta hai mere duniya mein.

Verse 53

मन्त्रः — भवोद्भवमादिव्यक्तरूपमादित्यं सर्वे देवा ब्रह्मरुद्रेन्द्रास्त्वां च ॥ कृष्णे यथासीद्ध्यानयोगस्थितास्ते सन्ध्यासंस्था वासुदेवं नमन्ति ॥

Yeh mantra hai. Bhagwan, tum hi sabka aadhaar ho. Tum Sooraj ke roop mein ho. Brahma, Rudra, Indra aur sab devi-devata tumhare paas hain. Jab log sandhya karte hain aur dhyan mein lage rehte hain, tab Vasudev ko namaste bolte hain.

Verse 54

वयं देवमादिमव्यक्तरूपं कृत्वा चात्मनि देव संस्थास्तथापि ॥ संसारार्थं कर्म तत्करणमेव सन्ध्यासंस्था वासुदेव नमो नमः ॥

Hum bhagwan ko apne dil mein basa lete hain. Phir bhi duniya mein kaam karna padta hai. Sandhya wale log Vasudev ko pranam karte hain. Unke liye yeh sab karna zaroori hai.

Verse 55

गृहाणेमं च मे धूपं सर्वसंसारमोक्षणम् ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि यथा दीपं निवेदयेत् ॥

Mera yeh dhoom le lo. Yeh duniya ke bandhan se azaad kar deta hai. Ab main batata hoon ki diya kaise jalana hai bhagwan ke aage.

Verse 56

तानि ते कथयिष्यामि त्वया मे पूर्वपृच्छितम् ॥ सौवर्णं राजतं कांस्यं येषु दद्यात्प्रपाणकम् ॥

Tumne pehle poocha tha, woh sab main ab batata hoon. Paani dene ke liye sona, chandi aur kansi ke bartan bata raha hoon.

Verse 57

चतुर्बाहुं च मां दृष्ट्वा मम कर्मपरायणः ॥ प्रणतः प्राञ्जलिः प्राह शिरो भूमौ निधाप्य सः ॥ तं च दृष्ट्वा मया प्रोक्तं प्रसन्नेनान्तरात्मना ॥

Usne mujhe chaar haath wala roop mein dekha. Woh mere kaam mein poora laga hua tha. Usne haath jode, sir jhuka ke zameen pe rakh diya, aur bola. Main use aise dekh ke khush ho gaya andar se, aur maine usse baat ki.

Verse 58

तावत्ताम्रस्थितो भूत्वा मम संस्थो भविष्यसि ॥ ततः प्रभृति ताम्रात्मा गुडाकेशो व्यवस्थितः ॥

Maine kaha, itne waqt tak tum taan ke saath rahoge aur mere kaam mein lage rahoge. Us din se Gudakesh ka naam taan wala ho gaya aur woh waise hi chala aaya.

Verse 59

ताम्रपात्रेण वै भूमे प्रापणं यत्प्रदीयते ॥ सिक्थे सिक्थे फलं तस्य शृणुष्व गदतो मम ॥

Hey Bhumi, sunno. Jo bhi cheez taan ke bartan se di jaati hai, uska phal main batata hoon. Jitna mom jalega, utna phal milega, yeh baat dhyan se suno.

Verse 60

अनेनैव हि मन्त्रेण सन्ध्यां कुर्यात्तु दीक्षितः ॥

Is mantra se hi sandhya karni chahiye. Jo log diya le chuke hain, woh iska use karte hain.