Adhyaya 29: The Birth and Marriages of the Direction-Goddesses and the Daśamī Observance

Verse 1

महातपा उवाच । शृणु राजन्नवहितः प्रजापाल कथामिमाम् । यदा दिशः समुत्पन्नाः श्रोत्रेभ्यः पृथिवीपते ॥ २९.१ ॥

മഹാതപാ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക; ഹേ പ്രജാപാലകനേ, ഈ കഥ കേൾക്കുക. ഹേ ഭൂമിപതേ, ദിക്കുകൾ കാതുകളിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചപ്പോൾ (അന്നത്തെ വൃത്താന്തം).

Verse 2

ब्रह्मणः सृजतः सृष्टिमादिसर्गे समुत्थिते । चिन्ताभून्महती को मे प्रजाः सृष्टा धरिष्यति ॥ २९.२ ॥

ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിയെ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ, ആദിസർഗം ഉദ്ഭവിച്ചപ്പോൾ, മഹത്തായ ചിന്ത ഉയർന്നു—“ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ച പ്രജകളെ ആരാണ് ധരിച്ചു പോഷിക്കുക?”

Verse 3

एवं चिन्तयतस्तस्य अवकाशं प्रजास्विह । प्रादुर्बभूवुः श्रोत्रेभ्यः दश कन्या महाप्रभाः ॥ २९.३ ॥

അവൻ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ഇവിടെ പ്രജകളിൽ അവസരം അന്വേഷിക്കുമ്പോൾ; അപ്പോൾ അവന്റെ കാതുകളിൽ നിന്നു സഹസാ മഹാപ്രഭയുള്ള പത്ത് കന്യകൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 4

पूर्वा च दक्षिणा चैव प्रतीची चोत्तरा तथा । ऊर्ध्वाधरा च षण्मुख्याः कन्या ह्यासंस्तदा नृप ॥ २९.४ ॥

പൂർവാ, ദക്ഷിണാ, അതുപോലെ പ്രതീചീ, ഉത്തരാ; കൂടാതെ ഊർധ്വാ, അധരാ—ഈ ആറു പ്രധാനരൂപിണികളായ കന്യകൾ അന്ന്, ഹേ നൃപ, സന്നിഹിതരായിരുന്നു।

Verse 5

अन्याश्चतस्त्रस्तेषां तु कन्याः परमशोभनाः । रूपस्विन्यो महाभागा गाम्भीर्येण समन्विताः ॥ २९.५ ॥

അവരിൽ മറ്റൊരു നാലു കന്യകൾ അത്യന്തം ശോഭനമായിരുന്നു—ദീപ്തിമാന രൂപമുള്ളവർ, മഹാഭാഗ്യവതികൾ, ഗാംഭീര്യവും ഗൗരവവും സമന്വിതർ।

Verse 6

ता ऊचुः प्रणयाद्देवं प्रजापतिमकल्मषम् । अवकाशं तु नो देहि देवदेव प्रजापते ॥ २९.६ ॥

അവർ സ്നേഹഭക്തിയോടെ കല്മഷരഹിതനായ ദേവൻ പ്രജാപതിയോട് പറഞ്ഞു—“ദേവദേവാ, പ്രജാപതേ! ഞങ്ങൾക്ക് അവകാശം (സ്ഥലം/അവസരം) ദയചെയ്യുക.”

Verse 7

यत्र तिष्ठामहे सर्वा भर्तृभिः सहिताः सुखम् । पतयश्च महाभागा देहि नोऽव्यक्तसम्भव ॥ २९.७ ॥

ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഭർത്താക്കന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ പാർക്കുവാൻ കഴിയുന്ന ഒരു സ്ഥലം ഞങ്ങൾക്ക് ദയചെയ്യുക; ഞങ്ങളുടെ മഹാഭാഗ്യവാന്മാരായ സ്വാമിമാരും (അവിടെ പാർക്കട്ടെ). ഹേ അവ്യക്തസംബവാ, ഇത് ഞങ്ങൾക്ക് നൽകുക।

Verse 8

ब्रह्मोवाच । ब्रह्माण्डमेतत् सुश्रॊण्यः शतकोटिप्रविस्तरम् । तस्यान्ते स्वेच्छया भद्रा उष्यतां मा विलम्बत ॥ २९.८ ॥

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—“ഹേ സുഷ്രോണീ! ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം ശതകോടി വ്യാപ്തിയുള്ളതാണ്. ഹേ ഭദ്രേ! അതിന്റെ അതിരിൽ നിന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം പാർക്കുക; വൈകിക്കരുത്.”

Verse 9

भर्तॄंश्च वः प्रयच्छामि सृष्ट्वा रूपस्विनोऽनघाः । यथेष्टं गम्यतां देशो यस्या यो रोचतेऽधुना ॥ २९.९ ॥

“നിങ്ങൾക്ക് ഭർത്താക്കളെയും ഞാൻ നൽകും—അവരെ രൂപവാന്മാരായി, അനഘരായി (നിർദോഷരായി) സൃഷ്ടിച്ച്. ഇപ്പോൾ ഏവർക്കും ഏത് ദേശം ഇഷ്ടമോ, അവൾ തന്റെ ഇഷ്ടപ്രകാരം അവിടെ പോകട്ടെ.”

Verse 10

एवमुक्ताश्च ताः सर्वा यथेष्टं प्रययुस्तदा । ब्रह्मापि ससृजे तूर्णं लोकपालान् महाबलान् ॥ २९.१० ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ അവർ എല്ലാവരും അന്ന് തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടപ്രകാരം പുറപ്പെട്ടു. ബ്രഹ്മാവും വേഗത്തിൽ മഹാബലവാന്മാരായ ലോകപാലകരെ സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 11

सृष्ट्वा तु लोकपालांस्तु ताः कन्याः पुनराह्वयत् । विवाहं कारयामास ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ २९.११ ॥

ലോകപാലന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം ബ്രഹ്മാവ് ആ കന്യകളെ വീണ്ടും വിളിച്ചു. ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് അവരുടെ വിവാഹങ്ങൾ നടത്തിച്ചു.

Verse 12

एकामिन्द्राय स प्रादादग्नयेऽन्यां यमाय च । निरृताय च देवाय वरुणाय महात्मने ॥ २९.१२ ॥

അവൻ ഒരുത്തിയെ ഇന്ദ്രനു നൽകി, മറ്റൊരുത്തിയെ അഗ്നിക്കു, കൂടാതെ യമനുമു നൽകി. അതുപോലെ ദേവനായ നിരൃതിക്കും മഹാത്മാവായ വരുണനും നൽകി.

Verse 13

वायवे धनदेशाय ईशानाय च सुव्रत । ऊर्ध्वां स्वयमधिष्ठाय शेषायाधो व्यवस्थिताम् ॥ २९.१३ ॥

വായുവിന്നും ധനദൻ (കുബേരൻ)ക്കും ഈശാനനും (നിയോഗം). ഹേ സുവ്രതേ! അവൾ സ്വയം മേലിൽ അധിഷ്ഠിതയായി, കീഴിൽ ശേഷനുവേണ്ടി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

Verse 14

एवं दत्त्वा पुनर्ब्रह्मा तिथिं प्रादाद्दिशां पुनः । दशमीं भर्तृनाम्नास्तु दध्यन्नं भोजनं प्रभुः ॥ २९.१४ ॥

ഇങ്ങനെ നൽകി കഴിഞ്ഞ് ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും ദിക്കുകൾക്ക് തിഥി നിശ്ചയിച്ചു. ‘ഭർത്തൃ’ എന്ന നാമമുള്ള ദശമിദിനത്തിൽ പ്രഭു ദധ്യന്നം (തൈര്-അന്നം) ഭോജന-നൈവേദ്യമായി വിധിച്ചു.

Verse 15

ततः प्रभृति ता देव्यः सेन्द्राद्याः परिकीर्तिताः । दशमी च तिथिस्तासामतीव दयिताभवत् ॥ २९.१५ ॥

അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രാദികളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആ ദേവിമാർ യഥാവിധി കീർത്തിക്കപ്പെട്ടു; അവരിൽ ദശമി തിഥി അത്യന്തം പ്രിയമായി.

Verse 16

तस्यां दध्याशनो यस्तु सुव्रती भवते नरः । तस्य पापक्शयं तास्तु कुर्वन्त्यहरहर्नृप ॥ २९.१६ ॥

ഹേ രാജാവേ, ആ അനുഷ്ഠാനത്തിൽ തൈര് ആഹാരമാക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സുവ്രതനാകുന്നു; അവ (ദേവിമാർ/വിധികൾ) അവന്റെ പാപക്ഷയം ദിനംപ്രതി നടത്തുന്നു.

Verse 17

यश्चैतच्छृणुयाज्जन्म दिशां नियतमानसः । स प्रतिष्ठामवाप्नोति ब्रह्मलोके न संशयः ॥ २९.१७ ॥

നിയതമായ മനസ്സോടെ ദിക്കുകളുടെ ഉത്ഭവകഥ ഇതു ശ്രവിക്കുന്നവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ നേടുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.