Adhyaya 29: The Birth and Marriages of the Direction-Goddesses and the Daśamī Observance

Verse 1

महातपा उवाच । शृणु राजन्नवहितः प्रजापाल कथामिमाम् । यदा दिशः समुत्पन्नाः श्रोत्रेभ्यः पृथिवीपते ॥ २९.१ ॥

মহাতপা ক’লে—হে ৰাজন, সাৱধান হৈ শুনা; হে প্ৰজাপালক, এই কাহিনী শুনা। হে পৃথিৱীপতি, যেতিয়া দিশসমূহ কৰ্ণৰ পৰা উৎপন্ন হৈছিল (সেই সময়ৰ কথা)।

Verse 2

ब्रह्मणः सृजतः सृष्टिमादिसर्गे समुत्थिते । चिन्ताभून्महती को मे प्रजाः सृष्टा धरिष्यति ॥ २९.२ ॥

ব্ৰহ্মাই সৃষ্টিৰ সৃষ্টি কৰোঁতে, আদিসৰ্গ উদ্ভৱ হোৱাৰ পাছত, এক মহা চিন্তা জাগিল—“মই সৃষ্টি কৰা প্ৰজাসকলক কোনে ধৰি-পালি ৰাখিব?”

Verse 3

एवं चिन्तयतस्तस्य अवकाशं प्रजास्विह । प्रादुर्बभूवुः श्रोत्रेभ्यः दश कन्या महाप्रभाः ॥ २९.३ ॥

তেওঁ এইদৰে চিন্তা কৰি, ইয়াত প্ৰজাসকলৰ মাজত অৱকাশ বিচাৰি থাকোঁতে; তেতিয়াই তেওঁৰ কৰ্ণৰ পৰা সহসা মহাপ্ৰভাযুক্ত দহ কন্যা প্ৰাদুৰ্ভূত হ’ল।

Verse 4

पूर्वा च दक्षिणा चैव प्रतीची चोत्तरा तथा । ऊर्ध्वाधरा च षण्मुख्याः कन्या ह्यासंस्तदा नृप ॥ २९.४ ॥

পূৰ্বা আৰু দক্ষিণা, তদ্ৰূপ প্ৰতীচী আৰু উত্তৰা; আৰু ঊৰ্ধ্বা আৰু অধৰা—এই ছয় মুখ্যৰূপিণী কন্যা তেতিয়া, হে নৃপ, উপস্থিত আছিল।

Verse 5

अन्याश्चतस्त्रस्तेषां तु कन्याः परमशोभनाः । रूपस्विन्यो महाभागा गाम्भीर्येण समन्विताः ॥ २९.५ ॥

তেওঁলোকৰ মাজত আন চাৰিগৰাকী কন্যা অতি শোভনীয়া আছিল—দীপ্তিময় ৰূপৱতী, মহাভাগ্যশালিনী আৰু গাম্ভীৰ্য-গৰিমাৰে সমন্বিতা।

Verse 6

ता ऊचुः प्रणयाद्देवं प्रजापतिमकल्मषम् । अवकाशं तु नो देहि देवदेव प्रजापते ॥ २९.६ ॥

তেওঁলোকে স্নেহভক্তিৰে নিষ্কলুষ দেৱ প্ৰজাপতিক ক’লে—“হে দেৱদেৱ, হে প্ৰজাপতে! আমাক অৱকাশ (স্থান/সুযোগ) দান কৰক।”

Verse 7

यत्र तिष्ठामहे सर्वा भर्तृभिः सहिताः सुखम् । पतयश्च महाभागा देहि नोऽव्यक्तसम्भव ॥ २९.७ ॥

আমাক এনে এটা স্থান দিয়া, য’ত আমি সকলোৱে নিজৰ নিজৰ স্বামীৰ সৈতে সুখে বাস কৰিব পাৰোঁ, আৰু আমাৰ মহাভাগ্যবান পতিসকলেও (তাতে বাস কৰে)। হে অব্যক্তসম্ভব, এই দান কৰক।

Verse 8

ब्रह्मोवाच । ब्रह्माण्डमेतत् सुश्रॊण्यः शतकोटिप्रविस्तरम् । तस्यान्ते स्वेच्छया भद्रा उष्यतां मा विलम्बत ॥ २९.८ ॥

ব্ৰহ্মাই ক’লে—“হে সুশ্ৰোণী! এই ব্ৰহ্মাণ্ড শতকোটি বিস্তৃত। হে ভদ্ৰে! ইয়াৰ সীমান্তত নিজৰ ইচ্ছামতে বাস কৰা; বিলম্ব নকৰিবা।”

Verse 9

भर्तॄंश्च वः प्रयच्छामि सृष्ट्वा रूपस्विनोऽनघाः । यथेष्टं गम्यतां देशो यस्या यो रोचतेऽधुना ॥ २९.९ ॥

“আৰু মই তোমালোকক স্বামীও দিম—তেওঁলোকক ৰূপৱান আৰু অনঘ (নিৰ্দোষ) কৰি সৃষ্টি কৰি। এতিয়া যাৰ যি দেশ এই মুহূর্তত ভাল লাগে, সি নিজৰ ইচ্ছামতে তাত যাওক।”

Verse 10

एवमुक्ताश्च ताः सर्वा यथेष्टं प्रययुस्तदा । ब्रह्मापि ससृजे तूर्णं लोकपालान् महाबलान् ॥ २९.१० ॥

এইদৰে কোৱা হোৱাত তেওঁলোক সকলোৱে তেতিয়া নিজৰ ইচ্ছামতে প্ৰস্থান কৰিলে। আৰু ব্ৰহ্মাইও শীঘ্ৰে মহাবলী লোকপালসকলক সৃষ্টি কৰিলে।

Verse 11

सृष्ट्वा तु लोकपालांस्तु ताः कन्याः पुनराह्वयत् । विवाहं कारयामास ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ २९.११ ॥

লোকপালসকলক সৃষ্টি কৰি ব্ৰহ্মাই সেই কন্যাসকলক পুনৰ আহ্বান কৰিলে। লোকপিতামহ ব্ৰহ্মাই তেওঁলোকৰ বিবাহ সম্পন্ন কৰালে।

Verse 12

एकामिन्द्राय स प्रादादग्नयेऽन्यां यमाय च । निरृताय च देवाय वरुणाय महात्मने ॥ २९.१२ ॥

তেওঁ এজনীক ইন্দ্ৰলৈ দিলে, আন এজনীক অগ্নিলৈ, আৰু (এজনীক) যমলৈও দিলে। তদ্ৰূপ দেৱ নিৰৃতি আৰু মহাত্মা বৰুণলৈও দিলে।

Verse 13

वायवे धनदेशाय ईशानाय च सुव्रत । ऊर्ध्वां स्वयमधिष्ठाय शेषायाधो व्यवस्थिताम् ॥ २९.१३ ॥

বায়ুলৈ, ধনদ (কুবেৰ)লৈ আৰু ঈশানলৈ (নিয়োগ)। হে সুৱ্ৰতে! তেওঁ নিজে ঊৰ্ধ্বত অধিষ্ঠান কৰি, অধঃস্থানে শেষৰ বাবে স্থিত থাকে।

Verse 14

एवं दत्त्वा पुनर्ब्रह्मा तिथिं प्रादाद्दिशां पुनः । दशमीं भर्तृनाम्नास्तु दध्यन्नं भोजनं प्रभुः ॥ २९.१४ ॥

এইদৰে দান কৰি ব্ৰহ্মাই পুনৰ দিশসমূহৰ বাবে তিথি নিৰ্ধাৰণ কৰিলে। আৰু ‘ভৰ্তৃ’ নামধাৰী দশমীত প্ৰভুৱে দধ্যন্ন (দই-ভাত)ক ভোজন-নৈবেদ্য ৰূপে বিধান কৰিলে।

Verse 15

ततः प्रभृति ता देव्यः सेन्द्राद्याः परिकीर्तिताः । दशमी च तिथिस्तासामतीव दयिताभवत् ॥ २९.१५ ॥

তেতিয়াৰ পৰা ইন্দ্ৰ আদি দেবতাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত সেই দেৱীসকল যথাযথভাৱে কীৰ্তিত হ’ল; আৰু তেওঁলোকৰ মাজত দশমী তিথি অতি প্ৰিয় হ’ল।

Verse 16

तस्यां दध्याशनो यस्तु सुव्रती भवते नरः । तस्य पापक्शयं तास्तु कुर्वन्त्यहरहर्नृप ॥ २९.१६ ॥

হে নৃপ, সেই আচৰণত যি মানুহে দধি আহাৰ কৰে, সি সুব্ৰতী হয়; আৰু সিহঁতে তাৰ পাপক্ষয় দিনেদিনে কৰে।

Verse 17

यश्चैतच्छृणुयाज्जन्म दिशां नियतमानसः । स प्रतिष्ठामवाप्नोति ब्रह्मलोके न संशयः ॥ २९.१७ ॥

আৰু যি নিয়ত মনৰে দিশাসকলৰ উৎপত্তিৰ এই বৃত্তান্ত শোনে, সি ব্ৰহ্মলোকত প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।