Adhyaya 6

Verse 1

श्रीनारद उवाच । इति श्रुत्वा फाल्गुनाहं रोमांचपुलकीकृतः । स्वरूपं प्रकटीकृत्य ब्राह्मणानिदमब्रवम्

ശ്രീ നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഇതു കേട്ട് ഞാൻ, ഫാൽഗുനൻ, രോമാഞ്ചത്തോടെ പുളകിതനായി. പിന്നെ എന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം വെളിപ്പെടുത്തി ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 2

अहो धन्यः पितास्माकं यस्य सृष्टस्य पालकाः । युष्मद्विधा ब्राह्मणेंद्राः सत्यमाह पुरा हरिः

അഹോ! ധന്യനാണ് നമ്മുടെ പിതാവ്; അവന്റെ സൃഷ്ടിയെ നിങ്ങളുപോലെയുള്ള ബ്രാഹ്മണേന്ദ്രന്മാർ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ഈ സത്യം പുരാകാലത്ത് ഹരി പറഞ്ഞതാണ്.

Verse 3

मत्तोऽप्यनंतात्परतः परस्मात्समस्तभूताधिपतेर्न किंचित् । तेषां किमुस्यादितरेण येषां द्विजेश्वराणां मम मार्गवादिनाम्

എന്നിലും പരമായി—അനന്തനിലും പരമായി—സകലഭൂതാധിപനായ പരമേശ്വരനിലും പരമായി—ഒന്നുമില്ല. എന്റെ മാർഗം പ്രസ്താവിക്കുന്ന ദ്വിജേശ്വരന്മാർക്ക് മറ്റെന്ത് ആവശ്യം?

Verse 4

तत्सर्वथाद्या धन्योऽस्मि संप्राप्तं जन्मनः फलम् । यद्भवन्तो मया दृष्टाः पापोपद्रववर्जिताः

അതുകൊണ്ട് ഇന്ന് ഞാൻ സർവ്വഥാ ധന്യൻ; എന്റെ ജന്മഫലം ലഭിച്ചു—പാപവും ഉപദ്രവവും ഇല്ലാത്ത നിങ്ങളെ ഞാൻ ദർശിച്ചതിനാൽ.

Verse 5

ततस्ते सहसोत्थाय शातातपपुरोगमाः । अर्घ्यपाद्यादिसत्कारैः पूजयामासुर्मां द्विजाः

അപ്പോൾ ശാതാതപൻ മുൻപന്തിയിൽ നിന്ന ആ ദ്വിജന്മാർ സഹസാ എഴുന്നേറ്റ് അർഘ്യം, പാദ്യം മുതലായ സത്കാരോപചാരങ്ങളാൽ എന്നെ പൂജിച്ചു।

Verse 6

प्रोक्तवन्तश्च मां पार्थ वचः साधुजनो चितम् । धन्या वयं हि देवर्षे त्वमस्मान्यदिहागतः

ഹേ പാർഥ, അവർ സജ്ജനോചിതവും ഹൃദയത്തിന് പ്രീതികരവുമായ വാക്കുകൾ എന്നോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവർഷേ, നിങ്ങൾ ഇവിടെ ഞങ്ങളിലേക്കു വന്നതിനാൽ ഞങ്ങൾ ധന്യരാണ്।”

Verse 7

कुतो वाऽगमनं तुभ्यं गन्तव्यं वा क्व सांप्रतम् । अत्राप्यागमने कार्यमुच्यतां मुनिसत्तम

നിങ്ങൾ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്, ഇപ്പോൾ എവിടേക്കാണ് പോകേണ്ടത്? കൂടാതെ ഇവിടെ വന്നതിലൂടെ എന്ത് കാര്യം സാധിക്കുന്നു—പറയുക, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ।

Verse 8

श्रुत्वा प्रीतिकरं वाक्यं द्विजानामिति पांडव । प्रत्यवोचं मुनीन्द्रांस्ताञ्छ्रूयतां द्विजसत्तमाः

ഹേ പാണ്ഡവ, ദ്വിജന്മാരുടെ പ്രീതികരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം ഞാൻ ആ മുനീന്ദ്രന്മാരോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, കേൾക്കുക।”

Verse 9

अहं हि ब्रह्मणो वाक्याद्विप्राणां स्थानकं शुभम् । दातुकामो महातीर्थे महीसागरसंगमे

ഞാൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, മഹാതീർത്ഥമായ ഭൂമി (നദി/ദേശം)യും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്, വിപ്രന്മാർക്ക് ശുഭമായ വാസസ്ഥലം ദാനം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 10

परीक्षन्ब्राह्मणानत्र प्राप्तो यूयं परीक्षिताः । अहं वः स्थायिष्यामि चानुजानीत तद्द्विजाः

ബ്രാഹ്മണരെ പരീക്ഷിക്കാനായി നിങ്ങൾ ഇവിടെ വന്നിരുന്നു; ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് പരീക്ഷിക്കപ്പെട്ടത്. നിങ്ങളുടെ ഹിതാർത്ഥം ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെയിരിക്കും—അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അനുമതി തരുവിൻ.

Verse 11

एवमुक्तो विलोक्यैव द्विजाञ्छातातपोऽब्रवीत् । देवानामपि दुष्प्राप्यं सत्यं नारद भारतम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശാതാതപൻ ദ്വിജന്മാരെ നോക്കി പറഞ്ഞു—ഹേ നാരദാ, സത്യം ദേവന്മാർക്കും ദുഷ്പ്രാപ്യം; ഹേ ഭാരതാ, ഇതുതന്നെ യാഥാർത്ഥ്യം.

Verse 12

किं पुनश्चापि तत्रैव मही सागरसंगमः । यत्र स्नातो महातीर्थफलं सर्वमुपाश्नुते

അപ്പോൾ ആ മഹീ–സാഗര സംഗമത്തിന്റെ മഹിമ എത്രയോ! അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാ മഹാതീർത്ഥഫലവും സമ്പൂർണ്ണമായി അനുഭവിക്കുന്നു.

Verse 13

पुनरेको महान्दोषो बिभीमो नितरां यतः । तत्र चौराः सुबहवो निर्घृणाः प्रियसाहसाः

എങ്കിലും വീണ്ടും ഒരു മഹാദോഷമുണ്ട്, അത്യന്തം ഭയങ്കരം—അവിടെ അനേകം കള്ളന്മാർ ഉണ്ട്; അവർ നിർദയരും ദുസ്സാഹസപ്രിയരും ആകുന്നു.

Verse 14

स्वर्शेषु षोडशं चैकविंशंगृह्णंति नो धनम् । धनेन तेन हीनानां कीदृशं जन्म नो भवेत्

അവർ നമ്മുടെ സ്വന്തം വീടുകളിലേ തന്നെ നമ്മുടെ ധനത്തിന്റെ പതിനാറ്—അല്ലെങ്കിൽ ഇരുപത്തൊന്ന്—ഭാഗം വരെ കവർന്നെടുക്കുന്നു. ആ ധനം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ നമ്മുടെ ജീവിതം (അഥവാ ജന്മം) എങ്ങനെയാകും?

Verse 15

वरं बुभुक्षया वासो मा चौरकरगा वयम् । अर्जुन उवाच । अद्भुतं वर्ण्यते विप्र के हि चौराः प्रकीर्तिताः

വിശപ്പോടെ താമസിക്കുന്നതുതന്നെ ശ്രേയസ്; കള്ളരുടെ കൈയിൽപ്പെടരുത്. അർജുനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രാ! അത്ഭുതം; നിങ്ങൾ പറയുന്ന ഈ ‘കള്ളർ’ ആരാണ്?

Verse 16

किं धनं च हरंत्येते येभ्यो बिभ्यति ब्राह्मणाः । नारद उवाच । कामक्रोधादयश्चौरास्तप एव धनं तथा

ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും ഭയം തോന്നിക്കുന്നവർ ഏത് ധനം കവർന്നെടുക്കുന്നു? നാരദൻ പറഞ്ഞു—കാമം, ക്രോധം മുതലായവയാണ് കള്ളർ; അവർ കവർന്നെടുക്കുന്നത് തപസ്സെന്ന ധനമാണ്.

Verse 17

तस्यापहाभीतास्ते मामूचुरिति ब्राह्मणाः । तानहं प्राब्रवं पश्चाद्वि जानीत द्विजोत्तमाः

ആ (ആത്മധനം) നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയത്തിൽ ആ ബ്രാഹ്മണർ എന്നോട് പറഞ്ഞു. പിന്നെ ഞാൻ അവരോട് പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ഇത് നന്നായി അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക.

Verse 18

जाग्रतां तु मनुष्याणां चौराः कुर्वंति किं खलाः । भयभीतश्चालसश्च तथा चाशुचिरेव यः

മനുഷ്യർ ജാഗരൂകരായിരിക്കുമ്പോഴും ദുഷ്ട കള്ളർ എന്തൊക്കെ ചെയ്യില്ല? ഭയഭീതനും അലസനും അശുചിയുമായവൻ ഈ മാർഗത്തിൽ സ്ഥിരത എങ്ങനെ നേടും?

Verse 19

तेन किं नाम संसाध्यं भूमिस्तं ग्रसते नरम्

അങ്ങനെയൊരു ജീവിതം കൊണ്ട് എന്ത് സിദ്ധിക്കും? അവസാനം ഭൂമി ആ മനുഷ്യനെ വിഴുങ്ങുന്നു.

Verse 20

शातातप उवाच । वयं चौरभयाद्भीतास्ते हरंति धनं महत् । कर्तुं तदा कथं शक्यमंगजागरणं तथा

ശാതാതപൻ പറഞ്ഞു—കള്ളന്മാരുടെ ഭയത്തിൽ ഞങ്ങൾ അത്യന്തം ഭീതരാണ്; അവർ മഹാധനം കവർന്നുകൊണ്ടുപോകുന്നു. ഇത്തരത്തിൽ ജാഗരണവും നിയമാനുഷ്ഠാനവും എങ്ങനെ സാധ്യമാകും?

Verse 21

खलाश्चौरा गताः क्वापि ततो नत्वाऽगता वयम् । तस्मासर्वं संत्यजामो भयभीता वयं मुने

ആ ദുഷ്ട കള്ളന്മാർ എങ്ങോട്ടോ പോയിരിക്കുന്നു; ഞങ്ങൾ നമസ്കരിച്ചു വീണ്ടും മടങ്ങിവന്നു. അതിനാൽ, ഹേ മുനേ, ഭയഭീതരായി ഞങ്ങൾ എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 22

प्रतिग्रहश्च वै घोरः षष्ठांऽशफलदस्तथा । एवं ब्रुवति तस्मिंश्च हारीतोनाम चाब्रवीत्

വിവേകമില്ലാതെ ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നത് തീർച്ചയായും ഭീകരമാണ്; അതിന്റെ ഫലവും ആറിലൊന്നേ ലഭിക്കൂ. ഇങ്ങനെ അദ്ദേഹം പറയുമ്പോൾ, ഹാരീതൻ എന്ന പേരുള്ള ഒരാൾ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 23

मूढबुद्ध्या हि को नाम महीसागरसंगमम् । त्यजेच्च यत्र मोक्षश्च स्वर्गश्च करगोऽथ वा

പൂർണ്ണമായി മോഹഗ്രസ്തനല്ലാതെ ആര് ഭൂമി-സമുദ്ര സംഗമം ഉപേക്ഷിക്കും? അവിടെ മോക്ഷവും സ്വർഗവും കൈവശമുള്ളതുപോലെ ലഭ്യമല്ലേ.

Verse 24

कलापादिषु ग्रामेषु को वसेत विचक्षणः । यदि वासः स्तम्भतीर्थे क्षणार्धमपि लभ्यते

കലാപാ മുതലായ സാധാരണ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഏത് വിവേകി വസിക്കും? സ്തംഭതീർത്ഥത്തിൽ അർദ്ധക്ഷണമെങ്കിലും വാസം ലഭിക്കുമെങ്കിൽ മതി അല്ലേ.

Verse 25

भयं च चौरजं सर्वं किं करिष्यति तत्र न । कुमारनाथं मनसि पालकं कुर्वतां दृढम्

അവിടെ കള്ളന്മാരിൽ നിന്നുയരുന്ന ഭയം എന്തു ചെയ്യുമെന്നു? ഹൃദയത്തിൽ കുമാരനാഥനെ ദൃഢമായി രക്ഷകനാക്കി വയ്ക്കുന്നവർക്കു സർവ്വഭയം ക്ഷയിക്കുന്നു।

Verse 26

साहसं च विना भूतिर्न कथंचन प्राप्यते । तस्मान्नारद तत्राहमा यास्ये तव वाक्यतः

സാഹസമില്ലാതെ സമൃദ്ധി (വിജയം) ഒരിക്കലും ലഭിക്കുകയില്ല. അതിനാൽ, ഹേ നാരദാ, നിന്റെ വചനപ്രകാരം ഞാൻ തീർച്ചയായും അവിടെ പോകും।

Verse 27

षड्विंशतिसहस्राणि ब्राह्मणा मे परिग्रहे । षट्कर्मनिरताः शुद्धा लोभदम्भविवर्जिताः

എന്റെ പരിപാലനത്തിൽ ഇരുപത്താറായിരം ബ്രാഹ്മണർ ഉണ്ട്—അവർ ഷട്കർമങ്ങളിൽ നിരതർ, ശുദ്ധർ, ലോഭവും ദംഭവും വിട്ടവർ।

Verse 28

तैः सार्धमागमिष्यामि ममेदं मतमुत्तमम् । इत्युक्ते वचने तांश्च कृत्वाहं दंडमूर्धनि

“അവരോടൊപ്പം ഞാനും വരും—ഇതാണ് എന്റെ ഉത്തമമായ തീരുമാനം.” എന്നു പറഞ്ഞ്, ആ വചനത്തെ ആദരത്തോടെ ശിരസ്സിൽ വച്ചതുപോലെ (സ്വീകരിച്ച്) വണങ്ങി।

Verse 29

निवृत्तः सहसा पार्थ खेचरोऽतिमुदान्वितः । शतयोजनमात्रं तु हिममार्गमतीत्य च

ഹേ പാർഥ, ആ ഖേചരൻ മഹാനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞ് ഉടൻ തന്നെ മടങ്ങി; നൂറ് യോജന വ്യാപിച്ച ഹിമമാർഗം കടന്ന്…

Verse 30

केदारं समुपायातो युक्तस्तैर्द्विजसत्तमैः । आकाशेन सुशक्यश्च बिलेनाथ स देशकः

അവൻ ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരോടുകൂടെ കേദാരത്തിലെത്തി. ആ ദേശം ആകാശമാർഗ്ഗേന എളുപ്പം പ്രാപ്യമാകുന്നു; കൂടാതെ—എന്നു കേൾക്കപ്പെടുന്നു—ഗുഹാമാർഗ്ഗത്തിലൂടെയും എത്താം.

Verse 31

अतिक्रांतुं नान्यथा च तथा स्कंदप्रसादतः

അതിനെ മറ്റെന്തുവഴിയിലും കടക്കാൻ കഴിയില്ല; അങ്ങനെ മാത്രമേ, സ്കന്ദന്റെ പ്രസാദത്താൽ സാധ്യമാകൂ.

Verse 32

अर्जुन उवाच । क्व कलापं च द्ग्रामं कथं शक्यं बिलेन च । कथं स्कंदप्रसादः स्यादेतन्मे ब्रूहि नारद

അർജുനൻ പറഞ്ഞു—“ആ കലാപ ഗ്രാമം എവിടെയാണ്? ഗുഹാമാർഗ്ഗം വഴി അവിടെ എങ്ങനെ എത്താം? സ്കന്ദന്റെ പ്രസാദം എങ്ങനെ ലഭിക്കും? നാരദാ, ഇത് എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.”

Verse 33

नारद उवाच । केदाराद्धिमसंयुक्तं योजनानां शतं स्मृतम् । तदंते योजनशतं विस्तृतं तत्कलापकम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—“കേദാരത്തിൽ നിന്ന് ഹിമം നിറഞ്ഞ നൂറു യോജന ദൂരം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ അപ്പുറം മറ്റൊരു നൂറു യോജന വ്യാപിച്ച ‘കലാപകം’ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.”

Verse 34

तदंते योजनशतं वासुकार्णव मुच्यते । शतयोजनमात्रः स भूमिस्वर्गस्ततः स्मृतः

അതിന്റെ അപ്പുറം നൂറു യോജന വ്യാപ്തിയുള്ള പ്രദേശം ‘വാസുകിആർണവം’ (വാസുകിയുടെ സമുദ്രം) എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ നിന്ന് നൂറു യോജന വിസ്തീർണ്ണം ‘ഭൂമി-സ്വർഗ്ഗം’—ഭൂമിയിലെ സ്വർഗ്ഗം—എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 35

बिलेन च यथा शक्यं गंतुं तत्र श्रृणुष्व तत् । निरन्नं वै निरुदकं देवमाराधयेद्गुहम्

ഗുഹാമാർഗ്ഗം വഴി അവിടെ എങ്ങനെ കഴിയുമോ അങ്ങനെ പോകുന്നതു കേൾക്കുക. അന്നവും ജലവും ഉപവസിച്ച് ദേവൻ ഗുഹ (സ്കന്ദൻ)നെ ആരാധിക്കണം.

Verse 36

दक्षिणायां दिशि ततो निष्पापं मन्यते यदा । तदा गुहोऽस्य स्वप्ने गच्छेति भारत

അതിനുശേഷം തെക്കുദിശയിൽ, താൻ പാപരഹിതനെന്ന് കരുതുമ്പോൾ, സ്വപ്നത്തിൽ ഗുഹ പ്രത്യക്ഷനായി—“പോകുക” എന്നു പറയുന്നു, ഹേ ഭാരതാ.

Verse 37

ततो गुहात्पश्चिमतो बिलमस्ति बृहत्तरम् । तत्र प्रविश्य गंतव्यं क्रमाणां शतसप्तकम्

അതിനുശേഷം ഗുഹയുടെ പടിഞ്ഞാറ് വശത്ത് കൂടുതൽ വലിയൊരു ഗുഹയുണ്ട്. അതിൽ പ്രവേശിച്ച് ഏഴുനൂറ് പടികൾ മുന്നോട്ട് പോകണം.

Verse 38

तत्र मारकतं लिंगमस्ति सूर्यसमप्रभम् । तदग्रे मृत्तिका चास्ति स्वर्णवर्णा सुनिर्मला

അവിടെ സൂര്യസമാന പ്രഭയോടെ തിളങ്ങുന്ന മരകതവർണ്ണ ലിംഗം ഉണ്ട്. അതിന്റെ മുന്നിൽ സ്വർണ്ണവർണ്ണമായ അത്യന്തം നിർമലമായ മൃത്തികയും ഉണ്ട്.

Verse 39

नमस्कृत्य च तल्लिंगं गृहीत्वा मृत्तिकां च ताम् । आगंतव्यं स्तंभतीर्थे समाराध्य कुमारकम्

ആ ലിംഗത്തെ നമസ്കരിച്ചു ആ പവിത്ര മൃത്തിക കൈക്കൊണ്ട്, സ്തംഭതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ കുമാരകൻ (സ്കന്ദൻ)നെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.

Verse 40

कोलं वा कूपतो ग्राह्यं भूतायां निशि तज्जलम् । तेनोदकेन मृत्तिकया कृत्वा नेत्रद्वयाञ्जनम्

അർദ്ധരാത്രിയിൽ കുളം അല്ലെങ്കിൽ കിണറിൽ നിന്ന് ജലം എടുക്കണം. ആ ജലവും പവിത്ര മൃത്തികയും ചേർത്ത് ഇരുനേത്രങ്ങൾക്കുള്ള അഞ്ജനം തയ്യാറാക്കണം.

Verse 41

उद्वर्तनं च देहस्य कदाचित्षष्टिमे पदे । नेत्रांजनप्रभावाच्च बिलं पश्यति शोभनम्

അത് കൊണ്ട് ദേഹത്തിൽ ഉദ്വർത്തനം ചെയ്താൽ, ഏതോ സമയത്ത് അറുപതാം പടിയിൽ, ആ നേത്രാഞ്ജനത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ മനോഹരമായ ഒരു ബിലദ്വാരം (ഗുഹാമുഖം) കാണപ്പെടുന്നു.

Verse 42

तन्मध्येन ततो याति गात्रोद्वर्त्तप्रभावतः । कारीषैर्नाम चात्युग्रैर्भक्ष्यते नैव कीटकैः

അതിനുശേഷം അവൻ അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിലൂടെ കടന്ന്, ഗാത്രോദ്വർത്തനത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു. ‘കാരീഷ’ എന്ന അത്യുഗ്ര സത്ത്വങ്ങൾ ഉണ്ടായാലും, കീടങ്ങൾ അവനെ ഒട്ടും ഭക്ഷിക്കുകയില്ല.

Verse 43

बिलमध्ये च संपश्यन्सिद्धान्भास्करसन्निभान् । यात्येवं यात्यसौ पार्थ कलापं ग्राममुत्तमम्

ഗുഹയുടെ ഉള്ളിൽ അവൻ സൂര്യസദൃശമായ ദീപ്തിയുള്ള സിദ്ധന്മാരെ കാണുന്നു. ഇങ്ങനെ, ഹേ പാർഥ, അവൻ മുന്നോട്ട് പോയി ‘കലാപ’ എന്ന ഉത്തമ ഗ്രാമത്തിലെത്തുന്നു.

Verse 44

तत्र वर्षसहस्राणि चत्वार्यायुःप्रकीर्तितम् । फलानां भोजनं च स्यात्पुनः पुण्यं च नार्ज्जयेत्

അവിടെ നാലായിരം വർഷങ്ങളുടെ ആയുസ്സ് പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഫലങ്ങളേ ആഹാരമാകൂ; പിന്നെയും (മർത്ത്യലോകത്തെപ്പോലെ) പുതുപുണ്യം സമ്പാദിക്കപ്പെടുകയില്ല.

Verse 45

इत्येतत्कथितं तुभ्यमतश्चाभूच्छृणुष्व तत् । तपः सामर्थ्यतः सूक्ष्मान्दण्डस्याग्रे निधाय तान्

ഇങ്ങനെ നിനക്കു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇനി സംഭവിച്ചതും കേൾക്കുക. തപസ്സിന്റെ സാമർത്ഥ്യത്തോടെ ആ സൂക്ഷ്മങ്ങളെയെല്ലാം ദണ്ഡത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ വെച്ച് അവൻ…

Verse 46

द्विजानहं समायातो महीसागरसंगमम्

ഞാൻ ദ്വിജന്മാരോടുകൂടെ ഭൂമി-സമുദ്ര സംഗമസ്ഥാനത്ത് എത്തി.

Verse 47

तदोत्तार्य मया मुक्तास्तीरे पुण्यजलाशये । ततो मया कृतं स्नानं सह तैर्द्विजसत्तमैः

അവരെ കടത്തിക്കൊണ്ടുപോയി ഞാൻ ആ പുണ്യജലാശയത്തിന്റെ തീരത്ത് വിട്ടു. പിന്നെ ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരോടുകൂടെ ഞാൻ പവിത്രസ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 48

निःशेषदोषदावाग्नौ महीसागरसंगमे । पितॄणां देवतानां च कृत्वा तर्पणसत्क्रियाः

ഭൂമി-സമുദ്ര സംഗമത്തിൽ—ശേഷിക്കുന്ന ദോഷങ്ങളെ ദാവാഗ്നിപോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന ആ സ്ഥാനത്ത്—അവർ പിതൃകൾക്കും ദേവതകൾക്കും തർപ്പണാദി സത്ക്രിയകൾ നടത്തി.

Verse 49

जपमानाः परं जप्यं निविष्टाः संगमे वयम् । भास्करं समवेक्षंतश्चिंतयंतो हरिं हृदि

സംഗമ തീർത്ഥത്തിൽ ഞങ്ങൾ ഇരുന്ന് പരമ ജപ്യമന്ത്രം ജപിച്ചു; ഭാസ്കരനെ നോക്കി, ഹൃദയത്തിൽ ഹരിയെ ധ്യാനിച്ചു.

Verse 50

तस्मिंश्चैवांतरे पार्थ देवाः शक्रपुरोगमाः । आदित्याद्या ग्रहाः सर्वे लोकपालाश्च संगताः

അന്നേ സമയത്ത്, ഹേ പാർഥ, ശക്രനെ മുൻനിർത്തി ദേവഗണം ഒന്നിച്ചു കൂടി. ആദിത്യാദി എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളും ദിക്കുകളുടെ ലോകപാലകരും അവിടെ സംഗമിച്ചു.

Verse 51

देवानां योनयो ह्यष्टौ गंधर्वाप्सरसां गणाः । महोत्सवे ततस्तस्मिन्गीतवादित्र उत्तमे

അവിടെ ദേവന്മാരുടെ എട്ട് ദിവ്യവർഗങ്ങളും ഗന്ധർവ-അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആ മഹോത്സവത്തിൽ ഉത്തമഗാനവും വാദ്യനാദവും മുഴങ്ങി.

Verse 52

पादप्रक्षालनं कर्तुं विप्राणामुद्यतस्त्वहम् । तस्मिन्काले चाश्रृणवमहमातिथ्यवाक्यताम्

ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ പാദപ്രക്ഷാളനം ചെയ്യാൻ ഞാൻ തയ്യാറായി. അന്നേരം അതിഥിസത്കാരരീതിയിൽ ഉച്ചരിച്ച വാക്കുകൾ ഞാൻ കേട്ടു.

Verse 53

सामध्वनिसमायुक्तां तृतीयस्वरनादिताम् । अतीव मनसो रम्यां शिव भक्तिमिवोत्तमाम्

അത് സാമധ്വനിയാൽ സമ്പന്നമായി, തൃതീയ സ്വരത്തിൽ മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു. മനസ്സിന് അത്യന്തം രമ്യം—ശിവന്റെ പരമഭക്തിപോലെ.

Verse 54

विप्रैरुत्थाय संपृष्टः कस्त्वं विप्र क्व चागतः । किं वा प्रार्थयसे ब्रूहि यत्ते मनसि रोचते

ബ്രാഹ്മണർ എഴുന്നേറ്റ് അവനോട് ചോദിച്ചു—“നീ ആരാണ്, ഹേ വിപ്ര, എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്? പറയുക, നീ എന്താണ് അപേക്ഷിക്കുന്നത്; നിന്റെ മനസ്സിന് ഇഷ്ടമുള്ളത് എന്ത്?”

Verse 55

विप्र उवाच । मुनिः कपिलनामाहं नारदाय निवेद्यताम् । आगतः प्रार्थनायैव तच्छ्रुत्वाहमथाब्रवम्

വിപ്രൻ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ കപിലനാമ മുനിയാകുന്നു; ഈ വിവരം നാരദനോട് അറിയിക്കപ്പെടട്ടെ. ഞാൻ അപേക്ഷയ്ക്കായി മാത്രമേ വന്നിട്ടുള്ളൂ.” അത് കേട്ട് ഞാൻ പിന്നെ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 56

धन्योहं यदिहायातः कपिल त्वं महामुने । नास्त्यदेयं तवास्माभिः पात्रं नास्ति तवाधिकम्

ഹേ കപില മഹാമുനേ, നിങ്ങൾ ഇവിടെ വന്നതുകൊണ്ട് ഞാൻ ധന്യനായി. നിങ്ങള്ക്കായി ഞങ്ങളാൽ നൽകാനാകാത്തത് ഒന്നുമില്ല; നിങ്ങളേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠ പാത്രൻ ഇല്ല.

Verse 57

कपिला उवाच । ब्रह्मपुत्र त्वया देयं यदि मे त्वं श्रृणुष्व तत् । अष्टौ विप्रसहस्रामि मम देहीति नारद

കപിലൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ബ്രഹ്മപുത്ര നാരദാ, നീ എനിക്ക് ദാനം നൽകുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ കേൾക്കുക—എനിക്ക് എട്ടായിരം ബ്രാഹ്മണരെ നൽകുക.”

Verse 58

भूमिदानं करिष्यामि कलापग्रामवासिनाम् । ब्राह्मणानामहं चैषां तदिदं क्रियतां विभो

കലാപഗ്രാമത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഈ ബ്രാഹ്മണർക്കായി ഞാൻ ഭൂമിദാനം ചെയ്യും. അതിനാൽ, ഹേ വിഭോ, ഈ കാര്യം നടപ്പാക്കപ്പെടട്ടെ.

Verse 59

ततो मया प्रतिज्ञातमेव मस्तु महामुने । त्वयापि क्रियतां स्थानं कापिलं कपिलोत्तमम्

അപ്പോൾ ഞാൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ മഹാമുനേ, ഞാൻ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തതു യഥാവിധി സഫലമാകട്ടെ. കൂടാതെ, ഹേ കപിലോത്തമാ, നിങ്ങൾയും ‘കാപില’ എന്ന പുണ്യസ്ഥലം സ്ഥാപിക്കണം.”

Verse 60

श्राद्धे वा प्राप्तकाले वा ह्यतिथिर्विमुखीभवेत् । यस्याश्रममुपायातस्यस्य सर्वं हि निष्फलम्

ശ്രാദ്ധസമയത്തിലോ യഥോചിത സമയത്തിലോ ആശ്രമത്തിലെത്തിയ അതിഥി സത്കാരമില്ലാതെ വിമുഖനായി മടങ്ങിപ്പോയാൽ, ആ ഗൃഹസ്ഥന്റെ എല്ലാകർമ്മങ്ങളും നിശ്ചയമായും നിഷ്ഫലമാകും।

Verse 61

स गच्छेद्रौरवांल्लोकान्योऽतिथिं नाभिपूजयेत् । अतिथिः पूजितो येन स देवैरपि पूज्यते

അതിഥിയെ അഭിപൂജിക്കാത്തവൻ റൗരവ ലോകങ്ങളിലേക്കു പോകും; എന്നാൽ അതിഥിയെ പൂജിച്ചു സത്കരിച്ചവൻ ദേവന്മാരാലും പൂജിക്കപ്പെടും।

Verse 62

दानैर्यज्ञैस्त तस्तस्मिन्भोजितः कपिलो मुनिः । ततो महामुनिः श्रीमान्हारीतो ह्वयितस्तदा

അതിനുശേഷം അവിടെ ദാനങ്ങളും യജ്ഞങ്ങളും സഹിതം മുനി കപിലന് ഭോജനമൊരുക്കി; പിന്നെ ശ്രീമാൻ മഹാമുനി ഹാരീതനെയും അപ്പോൾ ക്ഷണിച്ചു।

Verse 63

पादप्रक्षालनार्थाय सिद्धदेवसमागमे । हारीतश्च पुरस्कृत्य वामपादं तदा स्थितः

പാദപ്രക്ഷാലനത്തിനായി സിദ്ധ-ദേവ സമാഗമത്തിൽ, ഹാരീതനെ മുൻപിൽ നിർത്തി അവൻ അപ്പോൾ ഇടത് പാദം മുന്നോട്ടുവെച്ച് നിന്നു।

Verse 64

ततो हासो महाञ्जज्ञे सिद्धाप्सरः सुपर्वणाम् । विचिंत्य बहुधा पृथ्वीं साधु साधुकृता द्विजाः

അപ്പോൾ ശുഭപർവ്വങ്ങളിലെ സിദ്ധ-അപ്സരസ്സുകളുടെ മദ്ധ്യേ മഹാ ഹാസ്യം ഉയർന്നു; ഭൂമിയെ പലവിധം ചിന്തിച്ച് ദ്വിജന്മാർ ‘സാധു, സാധു’ എന്നു പ്രശംസിച്ചു।

Verse 65

ततो ममापि मनसि शोकवेगो महानभूत् । सत्यां चैव तथा मेने गाथां पूर्वबुधेरिताम्

അപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിലും മഹാശോകത്തിന്റെ പ്രചണ്ഡവേഗം ഉദിച്ചു; പൂർവ്വജ്ഞാനികൾ ഉച്ചരിച്ച പുരാതന ഗാഥ സത്യമെന്നു ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു।

Verse 66

सर्वेष्वपि च कार्येषु हेतिशब्दो विगर्हितः । कुर्वतामतिकार्याणि शिलापातो ध्रुवं भवेत्

എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ‘ഹേതി’—അസ്ത്രസദൃശമായ കടുത്ത മറുപടി—നിന്ദ്യമാണ്; അതിക്രമിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവർക്ക് ശിലാപാതം, അഥവാ നിശ്ചിത നാശം, തീർച്ചയായും വരും।

Verse 67

ततोहमब्रंवं विप्रान्यूयं मूर्खा भविष्यथ । धनधान्याल्पसंयुक्ता दारिद्र्यकलिलावृताः

അപ്പോൾ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് പറഞ്ഞു—‘നിങ്ങൾ മൂഢരാകും; അല്പധനധാന്യങ്ങളോടെ, ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ ചെളിയിൽ മൂടപ്പെടും।’

Verse 68

एवमुक्ते प्रहस्यैव हारीतः प्राब्रवीदिदम् । तवैवेयं मुने हानिर्यदस्माञ्छपते भवान्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഹാരീതൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു—‘ഹേ മുനേ, ഈ നഷ്ടം നിനക്കേ; കാരണം ഞങ്ങളെ ശപിക്കുന്നത് നീ തന്നെയല്ലോ.’

Verse 69

कः शापो दीयते तुभ्यं शापोयमयमेव ते । ततो विमृश्य भूयोऽहब्रवं किमहंद्विज

‘നിനക്ക് ഏത് ശാപമാണ് നൽകപ്പെടുന്നത്? ഇതുതന്നെ നിന്റെ ശാപം.’ പിന്നെ വീണ്ടും ആലോചിച്ച് ഞാൻ പറഞ്ഞു—‘ഹേ ദ്വിജാ, ഞാൻ എന്ത് ചെയ്തു പോയി?’

Verse 70

तथाविधस्य भवतो वामपादप्रदानतः

അത്തരം സ്വഭാവമുള്ള നീ ഇടങ്കാൽ അർപ്പിച്ചതിനാൽ—അത് അശുഭസൂചകമായ അവമാനരൂപ അർപ്പണമായി।

Verse 71

हारीत उवाच । श्रृणु तत्कारणं धीमञ्छून्यता मे यतो भवेत्

ഹാരീതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ധീമാൻ, കേൾക്കുക; ഏതു കാരണത്താൽ എനിക്കുള്ളിൽ അന്തഃശൂന്യത ഉണ്ടാകുന്നു.

Verse 72

इति चिंतयतश्चित्ते हा दुःखोऽयं प्रतिग्रहः । प्रतिग्रहेण विप्राणां ब्राहयं तेजो हि शाम्यति

ഹൃദയത്തിൽ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു—‘അയ്യോ, ഈ പ്രതിഗ്രഹം എത്ര ദുഃഖകരം!’ കാരണം പ്രതിഗ്രഹം മൂലം വിപ്രന്മാരുടെ ബ്രാഹ്മ തേജസ് തീർച്ചയായും ക്ഷയിക്കുന്നു.

Verse 73

महादानं हि गृह्णानो ब्राह्मणः स्वं शुभं हि यत् । ददाति दातुर्दाता च अशुभं यच्छति स्वकम्

ബ്രാഹ്മണൻ മഹാദാനം സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ തന്റെ ശുഭപുണ്യം തന്നെയെന്നപോലെ വിട്ടുകൊടുക്കുന്നു; ദാതാവ് തന്റെ അശുഭം ഗ്രഹീതാവിലേക്കു മാറ്റിവെക്കുന്നു.

Verse 74

दाता प्रतिग्रहीता च वचनं हि परस्परम् । मन्यतेऽधःकरो यस्य सोऽल्पबुद्धिः प्रहीयते

ദാതാവും പ്രതിഗ്രഹീതാവും പരസ്പരം വചനത്തിൽ ആശ്രയിക്കുന്നു; എന്നാൽ മറ്റെയാളെ ‘അധഃ’ എന്നു കരുതുന്നവൻ അൽപബുദ്ധിയായി പതിക്കുന്നു.

Verse 75

इति चिंतयतो मह्यं शून्यताभूद्धि नारद । निद्रार्तश्च भयार्तश्च कामार्तः शोकपीडितः

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഹേ നാരദാ, എനിക്കുള്ളിൽ ശൂന്യത പടർന്നു. നിദ്ര, ഭയം, കാമം അല്ലെങ്കിൽ ശോകം കൊണ്ട് പീഡിതൻ ശൂന്യനായി തോന്നുന്നു.

Verse 76

हृतस्वश्चान्यचित्तश्च शून्याह्येते भवंति च । तदेषु मतिमान्कोपं न कुर्वीत यदि त्वया

ധനം കവർന്നുപോയവനും, മനസ്സ് മറ്റിടത്ത് പതിഞ്ഞവനും—ഇവരും തീർച്ചയായും ‘ശൂന്യർ’ ആകുന്നു. അതിനാൽ നീ വിവേകിയെങ്കിൽ അവരുടെ മേൽ കോപം ചെയ്യരുത്.

Verse 77

कृतः कोपस्ततस्तुभ्यमेवं हानिरियं मुने । ततस्तापान्वितश्चाहं तान्वि प्रानब्रवं पुनः

ഹേ മുനേ, നിനക്കുള്ളിൽ കോപം ഉയർന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ നഷ്ടം സംഭവിച്ചു. തുടർന്ന് അനുതാപം നിറഞ്ഞ ഞാൻ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.

Verse 78

धिङ्मामस्तु च दुर्बुद्धिमविमृश्यार्थकारिणम् । कुर्वतामविमृश्यैव तत्किमस्ति न यद्भवेत्

എന്നെ ധിക്കരിക്കട്ടെ—ആലോചിക്കാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ ദുർബുദ്ധിയെ. അവിമർശമായി ചെയ്യുന്നവർക്ക് ഉണ്ടാകാത്ത അനർത്ഥം എന്തുണ്ട്?

Verse 79

सहसा न क्रियां कुर्यात्पदमेतन्महापदाम् । विमृश्यकारिणं धीरं वृणते सर्वसंपदः

അവസരത്തിൽ ഒരു പ്രവർത്തിയും ചെയ്യരുത്; അതാണ് മഹാവിപത്തുകളിലേക്കുള്ള പടി. ആലോചിച്ച് ധീരമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവനെ സർവ്വസമ്പത്തുകളും വരിക്കുന്നു.

Verse 80

सत्यमाह महाबुद्धिश्चिरकारी पुरा हि सः । पुरा हि ब्राह्मणः कश्चित्प्रख्यातों गिरसां कुले

‘സത്യമത്രേ,’ എന്നു മഹാബുദ്ധിമാൻ പറഞ്ഞു. പുരാതനകാലത്ത് ചിരകാരി എന്നൊരാൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; അതുപോലെ ഗിരസ വംശത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 81

चिरकारि महाप्राज्ञो गौतमस्याभवत्सुतः । चिरेण सर्वकार्याणि यो विमृश्य प्रपद्यते

ചിരകാരി മഹാപ്രാജ്ഞൻ ഗൗതമന്റെ പുത്രനായിരുന്നു—ദീർഘമായി ആലോചിച്ചശേഷം മാത്രമേ ഓരോ കാര്യവും ആരംഭിക്കുമായിരുന്നുള്ളു.

Verse 82

चिरकार्याभिसंपतेश्चिरकारी तथोच्यते । अलसग्रहणं प्राप्तो दुर्मेधावी तथोच्यते

കാര്യസിദ്ധി ദീർഘകാലത്തിനു ശേഷം ലഭിക്കുന്നവൻ ‘ചിരകാരി’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ വെറും ആലസ്യത്തിൽ വീഴുന്നവൻ ‘ദുർമേധാവി’ (മന്ദബുദ്ധി) എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 83

बुद्धिलाघवयुक्तेन जनेनादीर्घदर्शिना । व्यभिचारेण कस्मिन्स व्यतिकम्या परान्सुतान्

ബുദ്ധി ചുറുചുറുപ്പും ദീർഘദർശിത്വവും ഉള്ളവൻ ഏതു അപചാരത്താൽ വഴിതെറ്റും? ധർമ്മം ലംഘിച്ച് മറ്റുള്ളവരുടെ പുത്രന്മാർക്ക് എങ്ങനെ ദോഷം വരുത്തും?

Verse 84

पित्रोक्तः कुपितेनाथ जहीमां जननीमिति । स तथेति चिरेणोक्तः स्वभावाच्चिरकारकः

കോപിച്ച പിതാവ് ആജ്ഞാപിച്ചു—‘ഈ മാതാവിനെ കൊല്ലുക!’ അവൻ സ്വഭാവതഃ ചിരകാരിയായതിനാൽ ‘തഥാസ്തു’ എന്നും ദീർഘസമയം കഴിഞ്ഞാണ് പറഞ്ഞത്.

Verse 85

विमृश्य चिरकारित्वाच्चिं तयामास वै चिरम् । पितुराज्ञां कथं कुर्यां न हन्यां मातरं कथम्

ചിന്താശീലനായ അദ്ദേഹം ദീർഘനേരം ആലോചിച്ചു: 'പിതാവിൻ്റെ ആജ്ഞ ഞാൻ എങ്ങനെ നിറവേറ്റും? മാതാവിനെ കൊല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതെങ്ങനെ?'

Verse 86

कथं धर्मच्छलेनास्मिन्निमज्जेयमसाधुवत् । पितुराज्ञा परो धर्मो ह्यधर्मो मातृरक्षणम्

ധർമ്മത്തിൻ്റെ പേരിൽ ഒരു ദുഷ്ടനെപ്പോലെ ഞാൻ ഇതിൽ എങ്ങനെ മുഴുകും? പിതാവിൻ്റെ ആജ്ഞ പരമധർമ്മമാണ്, എന്നാൽ മാതാവിനെ രക്ഷിക്കാതിരിക്കുന്നത് അധർമ്മമാണ്.

Verse 87

अस्वतंत्रं च पुत्रत्वं किं तु मां नात्र पीडयेत् । स्त्रियं हत्वा मातरं च को हि जातु सुखी भवेत्

പുത്രനായിരിക്കുക എന്നത് അസ്വാതന്ത്ര്യമാണ്, എങ്കിലും അത് എന്നെ ഇവിടെ വേദനിപ്പിക്കാതിരിക്കട്ടെ. സ്ത്രീയെയും സ്വന്തം മാതാവിനെയും കൊന്നിട്ട് ആർക്കാണ് എപ്പോഴെങ്കിലും സുഖം ലഭിക്കുക?

Verse 88

पितरं चाप्यवज्ञाय कः प्रतिष्ठामवाप्नुयात् । अनवज्ञा पितुर्युक्ता युक्तं मातुश्च रक्षणम्

പിതാവിനെ അവഗണിച്ച് ആർക്കാണ് ബഹുമാനം ലഭിക്കുക? പിതാവിനെ അനുസരിക്കുന്നത് ഉചിതമാണ്, അതുപോലെ മാതാവിനെ സംരക്ഷിക്കുന്നതും ഉചിതമാണ്.

Verse 89

क्षमायोग्यावुभावेतौ नातिवर्तेत वै कथम् । पिता ह्यात्मानमाधत्ते जायायां जज्ञिवानिति

ഇവർ രണ്ടുപേരും ക്ഷമ അർഹിക്കുന്നവരാണ്, ഇവരെ എങ്ങനെ മറികടക്കും? കാരണം പിതാവ് പത്നിയിൽ തന്നെത്തന്നെയാണ് നിക്ഷേപിക്കുന്നത്, അതിലൂടെയാണ് പുത്രൻ ജനിക്കുന്നത്.

Verse 90

शीलचारित्रगोत्रस्य धारणार्थं कुलस्य च । सोऽहमात्मा स्वयं पित्रा पुत्रत्वे परिकल्पितः

ശീലം, സദാചാരം, ഗോത്രസംരക്ഷണം എന്നിവയും കുലപരമ്പരയുടെ തുടർച്ചയും നിലനിർത്തുവാൻ, ആ ആത്മാവിനെ പിതാവ് സ്വയം പുത്രത്വത്തിൽ നിയോഗിക്കുന്നു।

Verse 91

जातकर्मणि यत्प्राह पिता यच्चोपकर्मणि । पर्याप्तः स दृढीकारः पितुर्गौरवलिप्सया

ജാതകർമ്മത്തിൽ പിതാവ് പറയുന്നതും ഉപാകർമത്തിൽ ഉപദേശിക്കുന്നതും—പിതൃഗൗരവം ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ദൃഢനിർദ്ദേശമായി അത്രയും മതിയാകുന്നു।

Verse 92

शरीरादीनि देयानि पिता त्वेकः प्रयच्चति । तस्मात्पितुर्वचः कार्यं न विचार्यं कथंचन

ശരീരാദി എല്ലാം ദാനസ്വരൂപമാണ്; എന്നാൽ അത് നൽകുന്നത് പിതാവ് ഒരുത്തൻ മാത്രം. അതിനാൽ പിതാവിന്റെ വാക്ക് നിർവ്വഹിക്കണം—ഒരുവിധം വാദവിചാരമില്ലാതെ।

Verse 93

पातकान्यपि चूर्यंते पितुर्वचनकारिणः । पिता स्वर्गः पिता धर्मः पिता परमकं तपः

പിതാവിന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കുന്നവന്റെ പാപങ്ങളും ചൂർണ്ണമാകുന്നു. പിതാവാണ് സ്വർഗ്ഗം, പിതാവാണ് ധർമ്മം, പിതാവാണ് പരമതപസ്।

Verse 94

पितरि प्रीतिमापन्ने सर्वाः प्रीणंति देवताः । आशिषस्ता भजंत्येनं पुरुषं प्राह याः पिता

പിതാവ് പ്രസന്നനായാൽ എല്ലാ ദേവതകളും പ്രസന്നരാകും. പിതാവ് ഉച്ചരിച്ച ആശീർവാദങ്ങൾ ആ പുരുഷനെ സമീപിച്ച് അവനെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 95

निष्कृतिः सर्वपापानां पिता यदभिनंदति । मुच्यते बंधनात्पुष्पं फलं वृंतात्प्रमुच्यते

പിതാവ് അനുമോദിക്കുമ്പോൾ അത് സർവ്വപാപങ്ങൾക്കും പ്രായശ്ചിത്തമാകുന്നു. പുഷ്പം ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വിടുതൽ നേടുന്നതുപോലെയും, ഫലം കാമ്പിൽ നിന്ന് വേർപെടുന്നതുപോലെയും, ജീവൻ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 96

क्लिश्यन्नपि सुतः स्नेहं पिता स्नेहं न मुंचति । एतद्विचिंत्यतं तावत्पुत्रस्य पितृगौरवम्

മകൻ ക്ലേശം വരുത്തിയാലും പിതാവ് സ്നേഹം ഉപേക്ഷിക്കുകയില്ല. അതിനാൽ ഇതു ചിന്തിക്കൂ—പിതാവിനെ ഗൗരവത്തോടെ ആദരിക്കുക എന്നത് പുത്രന്റെ ധർമ്മമാണ്.

Verse 97

पिता नाल्पतरं स्थानं चिंतयिष्यामि मातरम् । यो ह्ययं मयि संघातो मर्त्यत्वे पांचभौतिकः

ഞാൻ മാതാവിനെ പിതാവിനേക്കാൾ താഴ്ന്ന സ്ഥാനത്തിൽ കരുതുകയില്ല. കാരണം ഈ മർത്ത്യജീവിതത്തിൽ എന്റെ ഈ ദേഹസമൂഹം പഞ്ചഭൂതങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമാണ്.

Verse 98

अस्य मे जननी हेतुः पावकस्य यथारणिः । माता देहारणिः पुंसः सर्वस्यार्थस्य निर्वृतिः

എന്റെ ജന്മത്തിന് കാരണം ജനനിയാണ്; അരണിയിൽ നിന്ന് അഗ്നി ഉദ്ഭവിക്കുന്നതുപോലെ. മാതാവ് പുരുഷന്റെ ദേഹത്തിനുള്ള അരണിയാണ്—അവളിൽ നിന്നാണ് സർവ്വപുരുഷാർത്ഥങ്ങളുടെ സിദ്ധിയും ശാന്തിയും ലഭിക്കുന്നത്.

Verse 99

मातृलाभे सनाथत्वमनाथत्वं विपर्यये । न स शोचति नाप्येनं स्थावर्यमपि कर्षति

മാതാവ് ഉണ്ടെങ്കിൽ മനുഷ്യൻ സനാഥനാകുന്നു; മാതൃവിയോഗത്തിൽ അവൻ സത്യമായും അനാഥനാകുന്നു. മാതാവ് കൂടെയുണ്ടെങ്കിൽ അവൻ ദുഃഖിക്കുകയില്ല; ദുരിതവും അവനെ എളുപ്പത്തിൽ വലിച്ചിഴക്കുകയുമില്ല.

Verse 100

श्रिया हीनोऽपि यो गेहे अंबेति प्रतिपद्यते । पुत्रपौत्रसमापन्नो जननीं यः समाश्रितः

ധനം ഇല്ലാതിരുന്നാലും വീട്ടിൽ ‘അംബേ’ എന്നു വിളിച്ച് അമ്മയുടെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവൻ, ജനനിയെ ആശ്രയിക്കുന്നവൻ, പുത്ര-പൗത്രസഹിതമായ കുലപരമ്പരയിൽ സമൃദ്ധനാകുന്നു।

Verse 101

अपि वर्षशतस्यांते स द्विहायनवच्चरेत् । समर्थं वाऽसमर्थं वा कृशं वाप्यकृशं तथा

നൂറു വർഷത്തിന്റെ അവസാനം പോലും അമ്മ അവനെ രണ്ടുവയസ്സുകാരനെപ്പോലെ തന്നെയാണു കാണുന്നത്—മകൻ കഴിവുള്ളവനായാലും അശക്തനായാലും, ക്ഷീണനായാലും ദൃഢനായാലും, മാതൃദൃഷ്ടി ഒരുപോലെ തന്നേ।

Verse 102

रक्षयेच्च सुतं माता नान्यः पोष्यविधानतः । तदा स वृद्धो भवति तदा भवति दुःखितः

പോഷണധർമ്മത്തിന്റെ വിധിപ്രകാരം പുത്രനെ കാക്കുന്നത് അമ്മ തന്നെയാണ്; അങ്ങനെ മറ്റാരും കഴിയില്ല. അവൾ ഇല്ലാതായാൽ മാത്രമേ അവൻ സത്യത്തിൽ ‘വൃദ്ധൻ’ ആകൂ; അപ്പോൾ തന്നെ ദുഃഖിതനാകുന്നു।

Verse 103

तदा शुन्यं जगत्तस्य यदा मात्रा वियुज्यते । नास्ति मातृसमा च्छाया नास्ति मातृसमा गतिः

അമ്മയിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടാൽ അവന്റെ ലോകം ശൂന്യമാകുന്നു. അമ്മയെപ്പോലൊരു നിഴൽ ഇല്ല; അമ്മയെപ്പോലൊരു ആശ്രയഗതി ഇല്ല।

Verse 104

नास्ति मातृसमं त्राणं नास्ति मातृसमा प्रपा । कुक्षिसंधारणाद्धात्री जननाज्जननी तथा

അമ്മയെപ്പോലൊരു ത്രാണം ഇല്ല; അമ്മയെപ്പോലൊരു പ്രപാ (വിശ്രമ-ആശ്രയം) ഇല്ല. ഗർഭത്തിൽ ധരിക്കുന്നതിനാൽ അവൾ ‘ധാത്രി’; ജന്മം നൽകുന്നതിനാൽ അവൾ ‘ജനനി’ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 105

अंगानां वर्धनादंबा वीरसूत्वे च वीरसूः । शिशोः शुश्रूषणाच्छ्वश्रूर्माता स्यान्माननात्तथा

ശിശുവിന്റെ അവയവങ്ങളെ പോഷിപ്പിച്ച് വർധിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ അവൾ ‘അംബാ’; വീരന്മാരെ പ്രസവിക്കുന്നതിനാൽ ‘വീരസൂ’ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ശിശുവിനെ ശുശ്രൂഷിച്ചതാൽ അമ്മായിയമ്മയും ‘മാതാ’ ആകുന്നു; അതുപോലെ സ്ത്രീയെ മാനിച്ചതാൽ അവൾക്കും മാതൃസ്ഥാനമുണ്ടാകുന്നു.

Verse 106

देवतानां समावापमेकत्वं पितरं विदुः । मर्त्यानां देवतानां च पूगो नात्येति मातरम्

ദേവതകളുടെ ഏകത്വത്തിനുള്ള പൊതുക്ഷേത്രമായ ‘സമാവാപം’ എന്ന നിലയിൽ പിതാവിനെ ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു. എന്നാൽ മർത്ത്യരിലും ദേവരിലും യാതൊരു കൂട്ടവും മാതാവിന്റെ മഹിമയെ അതിക്രമിക്കുകയില്ല.

Verse 107

पतिता गुरवस्त्याज्या माता च न कथंचन । गर्भधारणपोषाभ्यां तेन माता गरीयसी

ഗുരുക്കന്മാർ പതിതരായാൽ ത്യജിക്കാവുന്നതാണ്; എന്നാൽ മാതാവിനെ ഒരിക്കലും, യാതൊരു വിധത്തിലും ത്യജിക്കരുത്. ഗർഭധാരണവും പോഷണവും ചെയ്തതിനാൽ മാതാവാണ് കൂടുതൽ ഗൗരവമുള്ള പൂജ്യ.

Verse 108

एवं स कौशिकीतीरे बलिं राजानमीक्षतीम् । स्त्रीवृत्तिं चिरकालत्वाद्धन्तुं दिष्टः स्वमातरम्

ഇങ്ങനെ കൗശികീ തീരത്ത് അവൻ രാജാവ് ബലിയെ കണ്ടു. ദീർഘകാലമായി മാതാവിന്റെ പെരുമാറ്റം അശോഭനമെന്ന് കരുതി, ക്രൂരനിശ്ചയത്തോടെ സ്വന്തം മാതാവിനെ വധിക്കുവാൻ അവൻ ഉദ്ദേശിച്ചു.

Verse 109

विमृश्य चिरकालं हि चिंतांतं नाभ्यपद्यत । एतस्मिन्नंतरे शक्रो रूपमास्थितः

ദീർഘനേരം ആലോചിച്ചിട്ടും അവൻ ഉറച്ച തീരുമാനത്തിലെത്തിയില്ല. അതിനിടയിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഒരു രൂപം ധരിച്ചു.

Verse 110

गायन्गाखामुपायातः पितुस्तस्याश्रमांतिके । अनृना हि स्त्रियः सर्वाः सूत्रकारो यदब्रवीत्

ഒരു ഗാഥ പാടിക്കൊണ്ട് അവൻ തന്റെ പിതാവിന്റെ ആശ്രമത്തിന് അടുത്തു വന്നു. 'എല്ലാ സ്ത്രീകളും യഥാർത്ഥത്തിൽ കടബാധ്യതയില്ലാത്തവരാണ്,' എന്ന് സൂത്രകാരൻ പറഞ്ഞിട്ടുള്ളതുപോലെ അവൻ പറഞ്ഞു.

Verse 111

अतस्ताभ्यः फलं ग्राह्यं न स्याद्दोषेक्षणः सुधीः । इति श्रुत्वा तमानर्च मेधातिथिरुदारधीः

അതിനാൽ അവരിൽ നിന്ന് ഫലം സ്വീകരിക്കണം, ബുദ്ധിമാൻ കുറ്റങ്ങൾ കണ്ടുപിടിക്കുന്നവനാകരുത്. ഇത് കേട്ട് ഉദാരമനസ്കനായ മേധാതിഥി അദ്ദേഹത്തെ ആദരിച്ചു.

Verse 112

दुःखितश्चिंतयन्प्राप्तो भृशमश्रूणि वर्तयन् । अहोऽहमीर्ष्ययाक्षिप्तो मग्नोऽहं दुःखसागरे

ദുഃഖിതനും ചിന്താകുലനുമായി, ധാരാളം കണ്ണുനീർ പൊഴിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ എത്തിച്ചേർന്നു. 'കഷ്ടം! അസൂയയാൽ ആക്രാന്തനായി ഞാൻ ദുഃഖസാഗരത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോയിരിക്കുന്നു.'

Verse 113

हत्वा नारीं च साध्वीं च को नु मां तारयिष्यति । सत्वरेण मयाज्ञप्तश्चिरकारी ह्युदारधीः

'ഒരു സ്ത്രീയെ, അതും പതിവ്രതയായ ഒരുവളെ കൊന്നിട്ട്, ആരാണ് എന്നെ രക്ഷിക്കുക? തിടുക്കത്തിൽ ഞാൻ ഉദാരമനസ്കനായ ചിരകാരിയോട് ആജ്ഞാപിച്ചുപോയി.'

Verse 114

यद्ययं चिरकारी स्यात्स मां त्रायेत पातकात् । चिरकारिक भद्रं ते भद्रं ते चिरकारिक

'അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ "ചിരകാരി" (വൈകി പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ) ആണെങ്കിൽ, അവന് എന്നെ പാപത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാൻ കഴിയും. ഓ ചിരകാരി, നിനക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ! നിനക്ക് മംഗളം ഭവിക്കട്ടെ, ഓ ചിരകാരി!'

Verse 115

यदद्य चिरकारी त्वं ततोऽसि चिरकारिकः । त्राहि मां मातरं चैव तपो यच्चार्जितं मया

ഇന്ന് നീ സത്യമായും ചിരകാരിയായാൽ, നീ തന്നേ നിശ്ചയം ചിരകാരികൻ. എന്നെയും എന്റെ മാതാവിനെയും രക്ഷിക്കേണമേ; ഞാൻ സമ്പാദിച്ച തപസ്സും സംരക്ഷിക്കേണമേ.

Verse 116

आत्मानं पातके विष्टं शुभाह्व चिरकारिक । एवं स दुःखितः प्राप्तो गौतमोऽचिंतयत्तदा

ശുഭനാമനായ ചിരകാരികാ! ഞാൻ എന്നെ പാപത്തിൽ മുങ്ങിയവനായി കാണുന്നു. ഇങ്ങനെ ദുഃഖിതനായി വന്ന ഗൗതമൻ അപ്പോൾ ചിന്തിച്ചു.

Verse 117

चिरकारिकं ददर्शाथ पुत्रं मातुरुपांतिके । चिरकारी तु पितरं दृष्ट्वा परमदुःखितः

അപ്പോൾ അവൻ മാതാവിന്റെ സമീപത്ത് പുത്രൻ ചിരകാരികനെ കണ്ടു. എന്നാൽ ചിരകാരി പിതാവിനെ കണ്ടതുമാത്രത്തിൽ അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി.

Verse 118

शस्त्रं त्यक्त्वा स्थितो मूर्ध्ना प्रसादायोपचक्रमे । मेधातिथिः सुतं दृष्ट्वा शिरसा पतितं भुवि

അവൻ ആയുധം ഉപേക്ഷിച്ച് തലകുനിച്ച് നിന്നുകൊണ്ട് ക്ഷമയാചനം ആരംഭിച്ചു. മേധാതിഥി തന്റെ പുത്രൻ തലകുനിച്ച് ഭൂമിയിൽ വീണുകിടക്കുന്നതു കണ്ടു.

Verse 119

पत्नीं चैव तु जीवंतीं परामभ्यगमन्मुदम् । हन्यादिति न सा वेद शस्त्रपाणौ स्थिते सुते

ഭാര്യ ജീവനോടെ ഉള്ളതുകണ്ട് അവൻ പരമാനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി. പുത്രൻ കൈയിൽ ആയുധം പിടിച്ച് നിന്നിട്ടും ‘അവൻ കൊല്ലും’ എന്ന ഉദ്ദേശം അവൾ അറിഞ്ഞില്ല.

Verse 120

बुद्धिरासीत्सुतं दृष्ट्वा पितुश्चरणयोर्नतम् । शस्त्रग्रहणचापल्यं संवृणोति भयादिति

മകൻ പിതാവിന്റെ പാദങ്ങളിൽ നമസ്കരിച്ച് കുനിഞ്ഞിരിക്കുന്നതു കണ്ട അവൾ ഗ്രഹിച്ചു—ഭയത്താൽ ആയുധം എടുത്ത അതിവേഗത അവൻ മറയ്ക്കുന്നു എന്ന്।

Verse 121

ततः पित्रा चिरं स्मृत्वा चिरं चाघ्राय मूर्धनि । चिरं दोर्भ्यां परिष्वज्य चिरंजीवेत्यु दाहृतः

അപ്പോൾ പിതാവ് ദീർഘനേരം അവനെ സ്മരിച്ചു, ദീർഘമായി തലയിൽ ഘ്രാണം ചെയ്തു, ഇരുകൈകളാൽ ദീർഘനേരം ആലിംഗനം ചെയ്ത്—“ചിരഞ്ജീവിയായിരിക്ക!” എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 122

चिरं मुदान्वितः पुत्रं मेधातिथिरथाब्रवीत् । चिरकारिक भद्रं ते चिरकारी भवेच्चिरम्

അപ്പോൾ ദീർഘാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞ മേധാതിഥി മകനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ചിരകാരികാ, നിനക്ക് മംഗളം; നീ ദീർഘകാലം ചിരകാരി—ആലോചിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ—ആയിരിക്കട്ടെ।”

Verse 123

चिराय यत्कृतं सौम्य चिरमस्मिन् दुःखितः । गाथाश्चाप्यब्रवीद्विद्वान्गौतमो मुनिसत्तमः

“സൗമ്യാ, വൈകി നടന്ന ആ കാര്യം മൂലം ഞാൻ ദീർഘകാലം ദുഃഖിതനായിരുന്നു.” ഇങ്ങനെ മുനിശ്രേഷ്ഠനായ ജ്ഞാനി ഗൗതമൻ ഗാഥകളും ഉച്ചരിച്ചു।

Verse 124

चिरेण मंत्रं संधीयाच्चिरेम च कृतं त्यजेत् । चिरेण विहतं मित्रं चिरं धारणमर्हति

മന്ത്രസിദ്ധി കാലം കൊണ്ടേ പൂർണമാകൂ; വളരെ വൈകി ചെയ്ത പ്രവൃത്തി ഉപേക്ഷിക്കണം. ദീർഘകാല സുഹൃത്ത് ഹാനിക്കപ്പെട്ടാലും അവൻ ദീർഘ സഹനത്തിനും പിന്തുണയ്ക്കും അർഹനാണ്।

Verse 125

रोगे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि । अप्रिये चैव कर्तव्ये चिरकारी प्रशस्यते

രോഗത്തിൽ, ദർപ്പത്തിൽ, മാനഭംഗത്തിൽ, ദ്രോഹത്തിൽ, പാപകർമ്മത്തിൽ, അപ്രിയമായ കർത്തവ്യത്തിൽ—ചിന്തിച്ച് ധൈര്യത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ പ്രശംസനീയനാകുന്നു।

Verse 126

बंधूनां सुहृदां चैव भृत्यानां स्त्रीजनस्य च । अव्यक्तेष्वपराधेषु चिरकारी प्रशस्यते

ബന്ധുക്കളുടെയും സുഹൃത്തുകളുടെയും ഭൃത്യരുടെയും സ്ത്രീജനത്തിന്റെയും കാര്യത്തിൽ—അപരാധം വ്യക്തമായിട്ടില്ലെങ്കിൽ—ചിന്തിച്ച് ധൈര്യത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ പ്രശംസനീയനാകുന്നു।

Verse 127

चिरं धर्मान्निषेवेत कुर्याच्चान्वेषणं चिरम् । चिरमन्वास्य विदुषश्चिरमिष्टानुपास्य च

ദീർഘകാലം ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കണം, ദീർഘകാലം അന്വേഷിച്ച് വിചാരിക്കണം; പണ്ഡിതരെ ദീർഘകാലം സേവിക്കണം, ഇഷ്ടദേവനെ ദീർഘകാലം ഉപാസിക്കണം।

Verse 128

चिरं विनीय चात्मानं चिरं यात्यनवज्ञताम् । ब्रुवतश्च परस्यापि वाक्यं धर्मोपसंहितम्

ദീർഘകാലം ആത്മനിയമനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ദീർഘകാലം അവമാനരഹിതമായ നില പ്രാപിക്കുന്നു; മറ്റൊരാളുടെ വാക്കും ധർമ്മസഹിതമായാൽ അത് ആദരത്തോടെ സ്വീകരിക്കണം।

Verse 129

चिरं पृच्छेच्च श्रृणुयाच्चिरं न परिभूयते । धर्मे शत्रौ शस्त्रहस्ते पात्रे च निकटस्थिते

ദീർഘകാലം ചോദിക്കുകയും ദീർഘകാലം കേൾക്കുകയും ചെയ്താൽ എളുപ്പത്തിൽ പരാജയപ്പെടുകയില്ല; എന്നാൽ ധർമ്മകാര്യത്തിൽ, ശത്രുവിന്റെ മുമ്പിൽ, കൈയിൽ ആയുധമുള്ളപ്പോൾ, യോഗ്യപാത്രൻ സമീപത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ—വൈകിക്കരുത്।

Verse 130

भये च साधुपूजायां चिरकारी न शस्यते । एवमुक्त्वा पुत्रभार्यासहितः प्राप्य चाश्रमम्

ഭയസമയത്തും സാദുപൂജയിലും വൈകുന്നവൻ പ്രശംസിക്കപ്പെടുകയില്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം പുത്രനും ഭാര്യയും സഹിതം ആശ്രമത്തിലെത്തി.

Verse 131

ततश्चिरमुपास्याथ दिवं यातिश्चिरं मुनिः । वयं त्वेवं ब्रुवन्तोऽपि मोहेनैवं प्रतारिताः

അതിനുശേഷം ദീർഘകാലം ഉപാസന ചെയ്ത് മുനി ദീർഘകാലത്തേക്ക് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. എന്നാൽ ഞങ്ങൾ—ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോഴും—മോഹം മൂലം ഇങ്ങനെ തന്നെ വഞ്ചിതരായി.

Verse 132

कलौ च भवतां विप्रा मच्छापो निपतिष्यति । केचित्सदा भविष्यंति विप्राः सर्वगुणैर्युताः

കലിയുഗത്തിൽ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, എന്റെ ശാപം നിങ്ങളിൽ പതിക്കും. എങ്കിലും ചില ബ്രാഹ്മണർ എപ്പോഴും സർവ്വഗുണസമ്പന്നരായി നിലനിൽക്കും.

Verse 133

पादप्रक्षालनं कृत्वा ततोऽहं धर्मवर्मणः । समीपे साक्षिणो देवान्कृत्वा संकल्पमाचरम्

പാദപ്രക്ഷാളനം ചെയ്ത് ശേഷം ഞാൻ ധർമ്മവർമ്മന്റെ സമീപത്തു ചെന്നു. ദേവന്മാരെ സാക്ഷികളാക്കി ഞാൻ സങ്കൽപം ആചരിച്ചു.

Verse 134

कांचनैरर्नोप्रदानैश्च गृहदानैर्धनादिभिः । भार्याभूषणवस्त्रैश्च कृतार्था ब्राह्मणाः कृताः

സ്വർണ്ണദാനങ്ങൾ, നാനാവിധ പ്രദാനങ്ങൾ, ഗൃഹദാനം, ധനാദികൾ, കൂടാതെ അവരുടെ ഭാര്യമാർക്കുള്ള ആഭരണങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും—ഇവയാൽ ബ്രാഹ്മണർ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തരായി കൃതാർത്ഥരായി.

Verse 135

ततः करं समुद्यम्य प्राहेन्द्रो देवसंगमे । हरांगरुद्धवामार्द्ध यावद्देवी गिरेः सुता

അപ്പോൾ കൈ ഉയർത്തി ഇന്ദ്രൻ ദേവസഭയിൽ പറഞ്ഞു—ഹേ ഗിരിസുതാ ദേവീ, ഹരദേഹത്താൽ ആലിംഗിതമായ വാമാർദ്ധയേ।

Verse 136

गणाधीशो वयं यावद्यावत्त्रिभुवनं त्विदम् । तावन्नन्द्यादिदे स्थानं नारदस्थापितं सुराः

ഞങ്ങൾ ഗണാധീശന്മാരായിരിക്കുന്നത്രയും, ഈ ത്രിഭുവനവും നിലനിൽക്കുന്നത്രയും, നന്ദി മുതലായ ഈ സ്ഥലം നാരദൻ സ്ഥാപിച്ചതായി, ഹേ ദേവന്മാരേ, അചലമായി നിലകൊള്ളും।

Verse 137

ब्रह्मशापो रुद्रशापो विष्णुशापस्तथैव च । द्विजशापस्तथा भूयादिदं स्थानं विलुंपतः

ഈ പുണ്യസ്ഥലം കവർന്നു നശിപ്പിക്കുന്നവന്റെ മേൽ ബ്രഹ്മശാപം, രുദ്രശാപം, വിഷ്ണുശാപം, കൂടാതെ ദ്വിജശാപവും പതിക്കട്ടെ।

Verse 138

ततस्तथेति तैः सर्वैर्हृष्टैस्तत्र तथोदितम् । एवं मया स्थापिते स्थानकेऽस्मिन्संस्थापयामास च कापिलं मुनिः । स्थाने उभे देवकृते प्रसन्नास्ततो ययुर्देवता देवसद्म

അപ്പോൾ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ “തഥാസ്തു” എന്നു സമ്മതിച്ചു. ഇങ്ങനെ ഞാൻ ഈ സ്ഥലം സ്ഥാപിച്ചതിനുശേഷം, മുനിയും വിധിപൂർവ്വം അവിടെ കപിലനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. ദേവകൃതമായ ആ രണ്ടു പ്രതിഷ്ഠകളിലും പ്രസന്നരായ ദേവതകൾ പിന്നെ തങ്ങളുടെ ദിവ്യധാമത്തിലേക്ക് പോയി।