Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

नारद उवाच । केदाराद्धिमसंयुक्तं योजनानां शतं स्मृतम् । तदंते योजनशतं विस्तृतं तत्कलापकम्

Transliteration

nārada uvāca | kedārāddhimasaṃyuktaṃ yojanānāṃ śataṃ smṛtam | tadaṃte yojanaśataṃ vistṛtaṃ tatkalāpakam

Translation

നാരദൻ പറഞ്ഞു—“കേദാരത്തിൽ നിന്ന് ഹിമം നിറഞ്ഞ നൂറു യോജന ദൂരം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ അപ്പുറം മറ്റൊരു നൂറു യോജന വ്യാപിച്ച ‘കലാപകം’ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.”

Word by Word

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्/परिपूर्णभूत; प्रथम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• केदारात्: from Kedāra
• केदारात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: केदार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति; एकवचन

• हिमसंयुक्तम्: snowy; associated with snow
• हिमसंयुक्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हिम (प्रातिपदिक) + संयुक्त (सम्+युज् धातु → क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासः (हिमेन संयुक्तम् = snow-associated); विशेषण (शतम् इत्यस्य/प्रमाणस्य)

• योजनानाम्: of yojanas
• योजनानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन

• शतम्: a hundred
• शतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• स्मृतम्: is stated/remembered
• स्मृतम्: Kriya (Predicative/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विधेय-विशेषण (is said/remembered)

• तद्: of that
• तद्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन (समासपूर्वपद)

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचन (अधिकरण)

• योजनशतम्: a hundred yojanas (extent)
• योजनशतम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; द्विगु-समासः (शतं योजनानि)

• विस्तृतम्: extended, spread out
• विस्तृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि+स्तृ (धातु) → विस्तृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; विशेषण (योजनशतम्/कलापकम्)

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; एकवचन (समासपूर्वपद)

• कलापकम्: that Kalāpa region/settlement
• कलापकम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कलापक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य कलापकम्)

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kalāpaka (beyond Kedāra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Arjuna

Visual Art Cues

Scene: A sweeping white expanse of snow stretching beyond Kedāra; tiny pilgrims traverse the vastness; in the far distance, a sheltered valley-city labeled Kalāpaka spreads wide, suggesting a hidden, protected realm.

Characters & Entities

• Nārada
• Kedāra
• Kalāpaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa maps sacred space to inspire faith-filled endurance—holy lands are reached through perseverance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra is the anchor tīrtha; Kalāpaka is presented as a further sacred expanse beyond the snowy route.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; the verse provides pilgrimage geography and distances (yojana measures).