
Sukta 9.87
Likely Triṣṭubh (common in RV; requires verification).
ഈ പവമാന സോമസ്തുതിയിൽ, യാഗത്തിലെ ശോധകചാലനികളിലൂടെ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട് ലക്ഷ്യബോധത്തോടെ അതിവേഗം ഒഴുകുന്ന സോമനെ പുകഴ്ത്തുന്നു; നന്നായി അലങ്കരിച്ച ഓട്ടക്കുതിരയെപ്പോലെ അവനെ പവിത്രാസനമായ ബർഹിസിലേക്കു നയിക്കുന്നു. ശ്ലോകങ്ങൾ സോമശുദ്ധീകരണത്തെ ബലം (വാജ), കീർത്തി (ശ്രവസ്), പോഷണം (ഇഷ്), അമൃതത്വം (അമൃത) എന്നിവയുടെ പ്രാപ്തിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു; അവസാനം ഇന്ദ്രനോടുള്ള സോമസഹചാരിത്വം ഉന്നയിച്ച്, ശരിയായ സ്തുതിക്കും ഫലപ്രദമായ പ്രചോദനത്തിനും പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
Mantra 1
प्र तु द्रव परि कोशं नि षीद नृभिः पुनानो अभि वाजमर्ष । अश्वं न त्वा वाजिनं मर्जयन्तोऽच्छा बर्ही रशनाभिर्नयन्ति ॥
മുന്നോട്ട് ഓടുക; കോശം (പാത്രം) ചുറ്റി താഴെ ഇരിക്ക; മനുഷ്യശക്തികളാൽ ശുദ്ധനാകുന്ന നീ വാജ (ബലം-സമൃദ്ധി)യിലേക്കു ഒഴുകുക. വേഗവാൻ കുതിരയെ ശുചീകരിച്ച് അലങ്കരിക്കുന്നതുപോലെ, ഹേ വാജിൻ, നിന്നെ ശുദ്ധീകരിച്ച്, രശനാഭിഃ (കയറുപോലുള്ള കെട്ടുകൾ/ലഗാമുകൾ) കൊണ്ട് നിന്നെ ബർഹി (പവിത്രാസനം)യിലേക്കു നയിക്കുന്നു.
Mantra 2
स्वायुधः पवते देव इन्दुरशस्तिहा वृजनं रक्षमाणः । पिता देवानां जनिता सुदक्षो विष्टम्भो दिवो धरुणः पृथिव्याः ॥
സ്വായുധഃ (സ്വശക്തിയാൽ ആയുധധാരി) ദിവ്യ ഇന്ദു പവതേ—അശസ്തി-ഹാ (സ്തുതിയോഗ്യമല്ലാത്തതിനെ സംഹരിക്കുന്നവൻ) ആയി, വ്രജനം (ക്രമബദ്ധമായ മേഖല) കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു. ദേവന്മാരുടെ പിതാവ്, സുദക്ഷ (സുനിപുണ) ജനിതാവ്, അവൻ ദ്യൗവിന്റെ വിഷ്ടംഭം (ആധാരസ്തംഭം)യും പൃഥിവിയുടെ ധരുൺ (ധാരക അടിസ്ഥാനം)യും ആകുന്നു.
Mantra 3
ऋषिर्विप्रः पुरएता जनानामृभुर्धीर उशना काव्येन । स चिद्विवेद निहितं यदासामपीच्यं गुह्यं नाम गोनाम् ॥
ഋഷി, വിപ്രൻ—ജനങ്ങളുടെ പുരഏതാ (മുൻനിരനേതാവ്); ഋഭു (സൃഷ്ടികർത്താവ്), ധീരൻ (സ്ഥിരബുദ്ധി), കാവ്യകലകൊണ്ട് ഉശനാ (ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ)—അവൻ മറഞ്ഞിരുന്നതും കണ്ടെത്തി: ഗോണാം (കിരണ-ഗാവുകൾ/പ്രകാശരശ്മികൾ) എന്നവയുടെ ഗുഹ്യമായ, അന്തർനാമം.
Mantra 4
एष स्य ते मधुमाँ इन्द्र सोमो वृषा वृष्णे परि पवित्रे अक्षाः । सहस्रसाः शतसा भूरिदावा शश्वत्तमं बर्हिरा वाज्यस्थात् ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഇതാ നിന്റെ മധുമയ സോമം; വൃഷാ (വൃഷഭൻ) വൃഷ്ണേ (വൃഷഭനു) വേണ്ടി—പവിത്രം (ശോധക/ചാരടി) ചുറ്റി ഒഴുകി. സഹസ്രസാഃ, ശതസാഃ—ആയിരങ്ങളുടെ ജയി, നൂറുകളുടെ ജയി; ഭൂരിദാവാ—പ്രചുരദാനി; ശാശ്വത്തമൻ, വാജ്യൻ—നിത്യശക്തിസമ്പന്നൻ—പവിത്ര ബർഹി (യജ്ഞാസനം) മേൽ നിലകൊണ്ടു.
Mantra 5
एते सोमा अभि गव्या सहस्रा महे वाजायामृताय श्रवांसि । पवित्रेभिः पवमाना असृग्रञ्छ्रवस्यवो न पृतनाजो अत्याः ॥
ഈ സോമങ്ങൾ ഗവ്യാ സഹസ്രാ—ആയിരമടങ്ങ് കിരണധാരകളിലേക്കും, മഹാ വാജ (ബലം/വിജയം) ലേക്കും, അമൃതത്വത്തിലേക്കും, ശ്രവാംസി—പ്രേരിത ശ്രവണശക്തികളിലേക്കും മുന്നേറുന്നു. പവിത്രങ്ങളിലൂടെ തങ്ങളെ പവമാന (ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന) ആക്കി, അവ ഒഴുകി പുറപ്പെട്ടു—ശ്രവസ്യ (യശസ്സിന്റെ പ്രകാശം) തേടുന്നവയായി, പൃതനാജഃ (യുദ്ധധാവകർ) പോലെ, അതി (വേഗമേറിയ) അശ്വങ്ങൾപോലെ.
Mantra 6
परि हि ष्मा पुरुहूतो जनानां विश्वासरद्भोजना पूयमानः । अथा भर श्येनभृत प्रयांसि रयिं तुञ्जानो अभि वाजमर्ष ॥
അതെ, പുരുഹൂതൻ—ജനങ്ങളിൽ പലവട്ടം ആഹ്വാനിക്കപ്പെടുന്നവൻ—നീ ശുദ്ധനാകുമ്പോൾ ആനന്ദത്തിന്റെ എല്ലാ ഭോജനങ്ങളെയും ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു. തുടർന്ന്, ഹേ ശ്യേന-വാഹന, നിന്റെ മുൻഗാമി ദാനങ്ങൾ കൊണ്ടുവരിക; റയി (ആധ്യാത്മിക സമൃദ്ധി)യെ ഉണർത്തി, വാജ (വിജയബലം)ത്തിലേക്ക് അഭിമുഖമായി നീ ഒഴുകുക.
Mantra 7
एष सुवानः परि सोमः पवित्रे सर्गो न सृष्टो अदधावदर्वा । तिग्मे शिशानो महिषो न शृङ्गे गा गव्यन्नभि शूरो न सत्वा ॥
ഈ സോമം, സുയവപ്പെട്ടത് (പിഴിഞ്ഞെടുത്തത്), പവിത്രത്തെ ചുറ്റി—വിടുതലപ്പെട്ട ഒരു പ്രളയധാരപോലെ—മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞോടുന്നു. മൂർച്ചയുള്ള അരികുകളിൽ സ്വയം മൂർച്ചപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്, കൊമ്പുകളിൽ മഹിഷൻപോലെ, അവൻ ഗവ്യാൻ—പ്രകാശത്തിന്റെ ഗോങ്ങൾ (കിരണങ്ങൾ)—നെ തേടുന്നു; ശൂരനായി, സത്ത്വമുള്ള ശക്തിമാനായി മുന്നോട്ട് തള്ളിപ്പോകുന്നു.
Mantra 8
एषा ययौ परमादन्तरद्रेः कूचित्सतीरूर्वे गा विवेद । दिवो न विद्युत्स्तनयन्त्यभ्रैः सोमस्य ते पवत इन्द्र धारा ॥
ഈ സോമധാര പരമത്തിൽ നിന്ന് വന്ന് കല്ലിന്റെ അന്തർഹൃദയത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; അന്വേഷകയായി മാറി, വിശാല ഗുഹയിൽ ഗോങ്ങൾ—പ്രകാശകിരണങ്ങൾ—നെ കണ്ടെത്തി. ദ്യൗവിലെ മിന്നൽ മേഘങ്ങളിൽ ഇടിമുഴക്കുന്നതുപോലെ, ഹേ ഇന്ദ്ര, നിന്റെ സോമധാര ശുദ്ധീകരണത്തിൽ ഒഴുകുന്നു.
Mantra 9
उत स्म राशिं परि यासि गोनामिन्द्रेण सोम सरथं पुनानः । पूर्वीरिषो बृहतीर्जीरदानो शिक्षा शचीवस्तव ता उपष्टुत् ॥
നിശ്ചയമായും, ഹേ സോമ, നീ ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നവനായി ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം ഒരേ രഥത്തിൽ സഹയാത്രികനായി, ദീപ്തമായ ഗോകളുടെ—അഥവാ പ്രകാശത്തിന്റെ നിധികളുടെ—കൂമ്പാരത്തെ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു. പുരാതന സമ്പൂർണതകളിൽ സമൃദ്ധമായ പോഷണ-ശക്തി നൽകുന്നവനേ, ഹേ മഹാബലവാനേ, ഹേ ശചീവസ്, നിന്റെ ആ ശക്തികളെ യഥാവിധി സ്തുതിക്കുവാൻ ഞങ്ങളെ പഠിപ്പിക്ക; ആ സ്തുതി നിനക്കു സമീപമായി ഉയരട്ടെ.
A vivid command to Soma to rush forth, circle the vessel, and be seated—his motion and purification are foregrounded.
Soma’s cleansing is compared to grooming a swift horse; the hymn expands the results of purification into strength, rays of light, fame, and immortality as the streams surge through the filters.
The purified Somas surge toward vast goals (vāja, amṛta, śravas), likened to battle-chargers—an image of unstoppable victorious energy.
Soma is shown moving ‘in one chariot with Indra’ around the radiant stores, and the poet ends with a request for the capacity to praise Soma’s powers rightly and receive enduring nourishment.
प्र तु द्रव परि कोशं नि षीद नृभिः पुनानो अभि वाजमर्ष । अश्वं न त्वा वाजिनं मर्जयन्तोऽच्छा बर्ही रशनाभिर्नयन्ति ॥एते सोमा अभि गव्या सहस्रा महे वाजायामृताय श्रवांसि । पवित्रेभिः पवमाना असृग्रञ्छ्रवस्यवो न पृतनाजो अत्याः ॥उत स्म राशिं परि यासि गोनामिन्द्रेण सोम सरथं पुनानः । पूर्वीरिषो बृहतीर्जीरदानो शिक्षा शचीवस्तव ता उपष्टुत् ॥It praises Soma as he is purified through the ritual filter and brought to the sacred seat, and it asks for the benefits that purification brings—strength, nourishment, fame, and a taste of immortality.
Because Soma’s flow is fast and forceful, and the ritual purification is like grooming and harnessing a swift horse—turning raw energy into controlled power for victory and blessing.
It expresses their close partnership: Soma empowers Indra for victorious action, and together they secure abundance and protection for the worshippers.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.